d. JAARSTUKKEN GGD DRENTHE 2020

Technische Hygiënezorg additioneel THZ adviseert en inspecteert (additioneel) op hygiëne en veiligheid bij asielzoekerscentra, prostitutiebedrijven, evenementen met tijdelijke sanitaire voorzieningen. Ook wordt toezicht gehouden op WMO-voorzieningen.

Wat hebben we bereikt? • •

Door de coronacrisis voerden we alleen inspecties uit bij panden van prostitutiebedrijven. We behandelden meldingen van calamiteiten bij WMO-voorzieningen en deden kwaliteitsonderzoek. Hierover rapporteren we aan de gemeenten.

40

Programma Additioneel Wat hebben we hiervoor gedaan?

Asielzoekerscentra, evenementen, prostitutiebedrijven We spraken met locatiemanagers en de regiomanager van het COA af om geen inspecties in asielzoekerscentra uit te voeren. Er zijn geen evenementen geweest in 2020: de TT, het bloemencorso en de Zuidlaardermarkt zijn afgelast. We voerden de inspecties volgens de landelijke richtlijnen uit van twee van de acht prostitutiebedrijven in Drenthe, in Meppel en Aa en Hunze. Toezicht WMO We werken met een door de gemeenten ontwikkeld Drents toetsingskader. We voerden twee calamiteitenonderzoeken uit op verzoek van gemeente Emmen. Met gemeente Coevorden, Borger Odoorn en Westerveld zijn afspraken gemaakt over het toezicht. Er zijn met de overige Drentse gemeenten vooralsnog geen afspraken gemaakt over het WMO-toezicht.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren. Tabel: Technische hygiënezorg Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

Aantal inspecties asielzoekerscentra

0

4

6

7

8

Aantal inspecties tijdens evenementen

0

3

4

3

3

Aantal inspecties prostitutiebedrijven

2

9

10

6

8

Aantal overige inspecties

2

8

35

4

0

Openbare geestelijke gezondheidszorg additioneel GGD Drenthe verzorgt op verzoek van Drentse gemeenten het Advies en Meldpunt OGGZ. We bieden ook bemoeizorg. Verder leveren we voor zes gemeenten procesregie in de vorm van een voorzitter OGGZ. In opdracht van centrumgemeente Assen bieden we beleidsadvisering OGGZ voor negen gemeenten. Wat hebben we bereikt? • • • • • • •

We hebben het Advies en Meldpunt OGGZ doorontwikkeld tot een breed meldpunt: ook voor Wvggz-meldingen en meldingen niet-acute zorg via het landelijk meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’. We hebben bijgedragen aan de sluitende keten voor personen met verward gedrag door de samenwerking met politie rond een selectie van niet acute meldingen verward gedrag. Cliënten werden geholpen door de inzet van OGGZ-bemoeizorg bij lichamelijke problemen, woonproblemen als gevolg van aantallen huisdieren of ongedierte en bij woningvervuiling en hoarding door de inzet van schoonmaakacties. We hebben uitvoering gegeven aan de nieuwe opdracht van gemeenten om de inzet van verplichte zorg te onderzoeken middels het Verkennend Onderzoek onderdeel van de Wvggz. Met het voorzitterschap van de OGGZ-netwerken in zes gemeenten boden we procesregie gericht op een adequate samenwerking rond kwetsbare inwoners die vaak zelf geen hulp vragen. We voerden met de maatschappelijk opvang partners de winterregeling uit voor thuis- en daklozen. We adviseerden gemeenten en maatschappelijke opvang inzake de corona pandemie en de afstemming hierover met het team infectieziektebestrijding van de GGD.

Programma Additioneel

41

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering Advies en Meldpunt OGGZ Het Advies en Meldpunt OGGZ ontvangt meldingen over inwoners van Drenthe die zich in een ernstige probleemsituatie bevinden en daarvoor geen hulp zoeken of niet weten hoe dat te organiseren. Vanaf januari 2020 geeft het meldpunt in Drenthe ook uitvoering aan de nieuwe gemeentelijke taak om een meldfunctie in te richten voor Wvggz-meldingen. En vanaf juli 2020 schakelt het nieuwe landelijke meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’ automatisch door naar het Advies en Meldpunt OGGZ. De beschikbaarheid van meldpunt is daartoe in 2020 uitgebreid naar volledige kantooruren. Voor deze doorontwikkeling is van ZonMw een subsidie ontvangen voor een bijdrage in de kosten die in 2021 met de gemeenten verrekend zal worden. Op deze manier is een breed meldpunt ontstaan in Drenthe voor alle niet acute hulpvragen. Iedereen die zich ernstig zorgen maakt over een ander kan een melding doen. Vaak zijn dat professionals, familieleden, buren of andere naastbetrokkenen. We zoeken uit of de cliënt al in beeld is bij een hulpverleningsinstantie. Tijdens de triage beoordelen we samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis wat er met de melding gedaan kan worden. Waar nodig worden meldingen doorgezet naar een gemeentelijk OGGZ-netwerk/sociaal team voor een integrale bemoeizorg aanpak.

In 2020 hebben we 1090 meldingen geregistreerd, niet eerder hebben we zoveel meldingen ontvangen. Deels komt dat door de nieuwe taken in het kader van de Wvggz. Zo is het aantal meldingen van burgers (familie, buren) sterk gestegen. Van 118 in 2019 naar 205 in 2020. Het merendeel van de meldingen is afkomstig van de politie: 366 in 2020 en dat is vergelijkbaar met het aantal van 359 in 2019. Verkennend Onderzoek, Wvggz Sinds 2020 kan de melder ook een melding doen voor een verkennend onderzoek in kader van de Wvggz. Wanneer hier aanleiding toe wordt gezien wordt middels het verkennend onderzoek onderzocht of voor de gemelde persoon mogelijk verplichte zorg ingezet kan worden in de vorm van een zorgmachtiging. Deze kan aansluitend aan een verkennend onderzoek bij het Openbaar Ministerie worden aangevraagd. Deze gemeentelijke opdracht voert de GGD in opdracht van de Drentse gemeenten uit samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis. We hebben gemerkt dat OGGZ en Wvggz dicht bij elkaar ligt. Vaak wordt in afstemming met de melder eerst gekozen voor bemoeizorg. Uiteindelijk zijn in 2020 30 verkennende onderzoeken uitgevoerd. Niet acute politie meldingen van verward gedrag De OGGZ-partners gaven samen met politie een vervolg aan de samenwerking rond niet acute meldingen over personen met verward gedrag.

Het gaat om meldingen waarbij de ernst en complexiteit van de gemelde zorgen dusdanig is dat het gerechtvaardigd is deze als melding op het Advies en Meldpunt OGGZ te beoordelen. Deze samenwerking ondersteunt bij de verbinding tussen de domeinen veiligheid en zorg en de sluitende keten bij de ‘aanpak personen met verward gedrag’. Het merendeel van de meldingen leidt niet tot de inzet van bemoeizorg maar tot overdracht van het zorgsignaal aan reeds betrokken hulpverlening. Bemoeizorg Vanuit het Advies en Meldpunt OGGZ zetten we meldingen door naar de OGGZ-netwerken of sociale teams in gemeenten. Er wordt dan gecoördineerde bemoeizorg uitgevoerd in samenwerking met OGGZ-partners zoals GGZ, VNN en Cosis, maatschappelijk werk of sociaal team. Sociaal verpleegkundigen OGGZ bieden bemoeizorg als het gaat om woningvervuiling, hoarding (problematische verzamelaars) en bij lichamelijke problemen. We leggen contact met de gemelde, winnen het vertrouwen en motiveren voor het accepteren van hulpverlening. Waar nodig zetten we schoonmaakacties in. Het budget dat de centrumgemeenten Assen en Emmen voor de schoonmaakacties beschikbaar hebben gesteld is toereikend gebleken. Door de COVID-19 pandemie verliep de bemoeizorg met name in april en mei erg lastig. Er is gezocht om met bestaande cliënten op andere manieren dan huisbezoek te onderhouden.

Soms was een kaartje of telefoontje toereikend, soms een gesprekje bij de voordeur. Vanaf juni is de bemoeizorg weer regulier opgepakt met inachtneming van de coronamaatregelen. OGGZ-voorzitterschap De GGD levert een voorzitter van de OGGZ-netwerken in de gemeenten Assen, Aa en Hunze, Midden-Drenthe, Emmen, Coevorden en Tynaarlo. Het aantal OGGZ-meldingen is in deze gemeenten ongeveer gelijk gebleven of licht gedaald. In heel Drenthe is het aantal aanmeldingen voor OGGZbemoeizorg licht gestegen, van 257 in 2016 naar 328 in 2019 en 371 in 2020. Het investeren en versterken van de samenwerking en afstemming met de sociale teams is een continu proces. Sociale teams voeren steeds vaker de regie over complexe casuïstiek. Advies en ontwikkeling We adviseren de negen gemeenten in het verzorgingsgebied van centrumgemeente Assen. Wij adviseren hen over regionale ontwikkelingen en toekomstige veranderingen in de OGGZ. Als projectleider is de implementatie van de Wvggz ingepast in de werkprocessen en registratiesystemen en zijn maatregelen genomen om bij de uitvoering van deze taken te voldoen aan privacy-verordeningen en privacy voorschriften. We namen deel aan het afstemmingsoverleg over de acute ketensamenwerking psychiatrie (Politie, GGZ –Spoedpoli, UMCG Ambulancezorg - Psycholance) voor een goede aansluiting tussen de acute en niet acute zorg voor mensen met verward gedrag.

We adviseerden en ondersteunden centrumgemeente Assen en Emmen en de maatschappelijke opvanginstellingen bij het realiseren van aanpassingen en uitbreidingen in de opvang als gevolg van de COVID-19 pandemie. Met het team infectieziektebestrijding en de maatschappelijke opvang maakten we afspraken om het testen van dak- en thuislozen soepel en op maat te laten verlopen.

42

Programma Additioneel

Winterregeling Ook in 2020 heeft de GGD de winterregeling gecoördineerd. We monitoren de temperaturen van oktober tot maart. Wanneer gedurende minimaal drie dagen een gevoelstemperatuur van -5 graden of kouder wordt voorspeld wordt de winterregeling fase 1 geactiveerd. Fase 2 gaat in bij een gevoelstemperatuur van -10 graden. We informeren ketenpartners zoals maatschappelijke opvanginstellingen, sociale teams, politie en gemeenten over de winterregeling. De winter van 2019-2020 is een zachte winter gebleken. De winterregeling is 18 dagen actief geweest en alleen in fase 1 (in 2018-2019 ging het om 30 dagen). Dak- en thuislozen hebben dan ruimere toegang tot nachtopvang in Assen en Emmen. Wanneer nodig worden extra bedden bij geplaatst. Bij fase 2 worden de openingstijden van dag- en nachtopvang op elkaar aangesloten. Als gevolg de COVID-19 pandemie zijn de voorzieningen tijdens de lockdowns gelijk aan die als tijdens de winterregeling. Alle daklozen hebben toegang tot een slaapplaats en inloopvoorziening overdag.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht.

Tabel: Openbare geestelijke gezondheidszorg Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

1.090

830

907

853

1.072

Aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

371

300

328

310

278

Aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

30

nb

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Afgehandeld op meldpunt OGGZ

689

530

579

543

794

OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter*

242

200

227

220

188

Aantal OGGZ-bemoeizorg cliënten bij sociaal verpleegkundigen**

216

225

193

242

213

Aantal woningsaneringen inz. vervuiling

31

25

36

31

20

Advies en Meldpunt OGGZ Waarvan:

Overige indicatoren:

* Aantal OGGZ-bemoeizorg meldingen in de gemeenten waar de GGD een OGGZ-voorzitter levert. ** Exclusief de 42 cases in het kader van de vangnetfunctie, zie programma beschermen.

Het aantal meldingen dat bij het Advies en Meldpunt OGGZ is sterk toegenomen mede als gevolg van de invoering van de meldfunctie Wvggz en het landelijke meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’. Deze uitbreiding van taken was tijdens het opstellen van de begroting in 2018 nog niet bekend. Het aantal bemoeizorgmeldingen is ook sterker toegenomen dan verwacht. Er was al enkele jaren een licht stijgende trend zichtbaar. De sterkere stijging in 2020 komt deels door het doorgeleiden van Wvggz meldingen naar OGGZ-bemoeizorg.

Programma Additioneel

43

Zorgcoördinatie mensenhandel De GGD coördineert de opvang en hulpverlening voor mensen die slachtoffer zijn van mensenhandel. Hieronder vallen ook slachtoffers van arbeidsuitbuiting en gedwongen prostitutie. De GGD beoordeelt en onderzoekt signalen van mensenhandel samen met de ketenregisseur aanpak mensenhandel (Zorg en Veiligheidshuis Drenthe) en de rechercheur van team mensenhandel en migratiecriminaliteit van politie. Ook in Drenthe hebben we, net als in de rest van Nederland, te maken met mensenhandel. Voorbeelden hiervan zijn: • Arbeidsuitbuiting: denk aan Poolse arbeiders op een bollenveld of werknemers in een Chinees restaurant die geen vakantie hebben, te veel uren werken, onderbetaald worden etc. • Criminele uitbuiting: schulden die in naam van iemand anders gemaakt worden of het moeten vervoeren van drugs of uitvoeren van andere criminele activiteiten. • Seksuele uitbuiting: gedwongen prostitutie bijvoorbeeld vanuit de “loverboys”.

Wat hebben we bereikt? • • • • • • •

In september 2020 zijn er nieuwe zorgcoördinatoren aangesteld. Er heeft een inwerkproces plaatsgevonden om lopende casuïstiek over te nemen en de nieuwe taken op te pakken. De nieuwe zorgcoördinatoren hebben een Post-HBO opleiding bestrijding mensenhandel gevolgd. Zorgcoördinatie is bezig geweest met het uitbreiden van het netwerk om mensenhandel meer bekendheid te geven en korte lijnen te creëren tussen de diverse samenwerkingspartners. Naar aanleiding van de opdracht van de regering dat elke gemeente beleid moet hebben omtrent mensenhandel (medio januari 2022) zijn de gemeentes in Drenthe bij elkaar gekomen (in een werkgroep) om hier vorm aan te geven. Hiervoor is tevens een burgemeester kartrekker geworden. Het bezig zijn met de politie om een signalenroute ten aanzien van de verschillende vormen van mensenhandel te concretiseren. Het werken in een eenduidig registratiesysteem inzichtelijk voor alle ketenpartners. Opstarten van nieuwe bewustwordingsmodules voor Veilig Thuis Drenthe in samenwerking met de AVIM, Comensha en de ketenregisseur. Bezig met reguliere casuïstiek, het advies geven en ondersteunen (waar nodig).

Wat hebben we daarvoor gedaan? In Drenthe is er 16 uur zorgcoördinatie bij twee zorgcoördinatoren belegd en zijn er diverse taken om uit voeren. Deze taken omvatten onder andere: • Advies geven aan burgers én professionals over casuïstiek en vragen rondom (vermoedens van) mensenhandel. Dit sparren kan ook anoniem. • Het geven van training en voorlichtingen. • Het begeleiden van slachtoffers (zorg en opvang). • Coördinatie en monitoring van zorg (casemanagement). • Netwerk opbouwen en onderhouden. • Gestructureerde overleggen met ketenpartners. In Drenthe hebben wij nog veel te doen op het gebied van bekendheid van mensenhandel. Wanneer naar het jaar 2020 gekeken wordt dan is er een groot obstakel geweest in het bestrijden van mensenhandel, namelijk COVID-19. Door COVID-19 zijn slachtoffers minder zichtbaar geworden en zijn er minder signalen binnengekomen. Dit is een zorgelijke situatie. Het geven van trainingen op locaties is hierdoor ook nagenoeg tot stilstand gekomen. Alleen in januari en februari hebben er twee trainingen plaatsgevonden (aan gemeente Hoogeveen en Veilig Thuis Drenthe). Zorgcoördinatie heeft zich in het jaar 2020 met 33 casussen rondom mensenhandel bezig gehouden.

44

Programma Additioneel Centrum Seksueel Geweld

GGD Drenthe is samen met GGD Groningen opdrachtnemer voor de uitvoering van het Centrum Seksueel Geweld Groningen/Drenthe (CSG). Het CSG biedt hulp aan slachtoffers van een aanranding of verkrachting en is 24/7 bereikbaar. Wat hebben we bereikt? • • •

Het CSG heeft Drentse slachtoffers van acuut seksueel geweld (binnen zeven dagen) bijgestaan op forensisch, medisch en psycho-sociaal terrein. Slachtoffers diE langer dan zeven dagen geleden seksueel geweld hebben meegemaakt zijn doorverwezen naar passende hulpverlening. Er zijn PR-activiteiten verricht om seksueel geweld meer in de schijnwerper te zetten in de hoop en verwachting dat meer slachtoffers zich melden. De samenwerking met andere programma’s is versterkt waardoor seksueel geweld ook op bestuurlijk niveau meer basis krijgt.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Laagdrempelig hulpaanbod en eigen regie Slachtoffers kunnen op één plaats meteen die zorg krijgen die ze willen. Waarbij de regie bij het slachtoffer ligt. Hiertoe is een telefoonnummer beschikbaar, een plaats voor hulp waar alle hulpverlening komt. Voor Drenthe is dat het Scheper ziekenhuis Emmen. In het CSG hebben de samenwerkingsparters van de verschillende disciplines zich in een convenant gebonden aan de afspraken. Het samenwerkingsverband bestaat uit: • Politie Noord-Nederland • Universitair Medisch Centrum Groningen • Scheper Ziekenhuis • Slachtofferhulp Nederland • GGD Groningen • GGD Drenthe Publiciteit Tijdens de mondiale actieweek tegen geweld: ‘Orange the World’ heeft het CSG nadrukkelijk publiciteit gezocht in de vorm van deelname aan een gezamenlijke advertentie in de noordelijke dagbladen om aandacht te vragen voor de omvang van het probleem van seksueel geweld en de nabijheid van het probleem bij een ieder. Ook zijn er in deze periode activiteiten met name voor jongeren georganiseerd om het gesprek aan te gaan over seksueel geweld en de complexiteit van het thema. Daarnaast is een nieuwsbrief verstuurd over seksueel geweld onder doelgroepen als LHBTIQ+ en de landelijke vlogs die zijn gemaakt voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt. Tevens zijn er voorlichtingen verzorgd aan NIDOS en Veilig Thuis Drenthe.

Samenwerking In een strategisch plan is nadrukkelijk de relatie gelegd met ook de preventie van seksueel geweld en met het programma Geweld Hoort nergens Thuis. Het doel hiermee is om seksueel geweld meer politieke en bestuurlijke basis te geven zodat het thema ook op deze niveaus een plaats krijgt. Daarnaast is er geïnvesteerd in de samenwerking met ervaringsdeskundigen. Zodat het thema een gezicht krijgt en het CSG zich kan aanpassen aan de ervaringen van de slachtoffers.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren. Tabel: Centrum Seksueel Geweld

Aantal meldingen

Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

44

pm

40

30

17

Programma Additioneel

45

Publieke Gezondheid Asielzoekers In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit. Dit zijn jeugdgezondheidszorg, gezondheidsbevordering, infectieziektebestrijding, tuberculosebestrijding en hygiëne-audits op asielzoekerscentra. Wat hebben we bereikt? • • • •

De GGD bracht de gezondheid van kinderen van asielzoekers in beeld en zette wanneer nodig aanvullende zorg in. De kinderen werden beschermd tegen infectieziekten door het geven van nog ontbrekende vaccinaties volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Bij binnenkomst in Nederland voerden we screening op tuberculose uit bij de mensen afkomstig uit landen waar tbc veel voorkomt. Waar nodig volgde behandeling en contactonderzoek. Voor de eerste lockdown hebben we een aantal voorlichtingsactiviteiten uitgevoerd in de asielzoekerscentra (AZC’s).

Wat hebben we hiervoor gedaan? Ook bij PGA zijn een aantal mensen ingezet op de activiteiten rondom COVID-19 (call center, triage, dagcoördinatie, testen). Dit was ook mogelijk, aangezien er minder instroom was van asielzoekers en een aantal activiteiten niet door konden gaan vanwege de maatregelen. Er waren een aantal uitbraken van het COVID-19 virus in de Drentse asielzoekerscentra. IZB+ heeft hierbij ondersteund en geadviseerd. Financiering JGZ In 2019 vond door COA een aanbesteding plaats van de JGZ voor kinderen van asielzoekers van 0-18 jaar. De opdracht werd gegund aan de GGD’en en een nieuw contract is opgesteld voor de periode van augustus 2020 tot augustus 2022. Jeugdgezondheidszorg In Drenthe zijn vier AZC’s en een Beschermde Opvanglocatie. De jeugdartsen en -verpleegkundigen hielden spreekuur waarbij ze alle kinderen zien tussen de 0 en 18 jaar. Een deel van de consulten werd telefonisch gehouden in verband met COVID-19. Normaalgesproken gebeurt de intake binnen zes weken. Door de COVID-19 maatregelen is dit in het voorjaar van 2020 niet in alle gevallen gelukt. De achterstand is daarna weer snel ingelopen. Dit kon ook omdat er in die periode minder instroom van asielzoekers was. We deden waar nodig vervolgconsulten. Het kan gaan om een gezondheidsprobleem maar ook om opvoedondersteuning.

Bij de kinderen die vaccinaties misten volgens het RVP, wordt een inhaalschema opgesteld. Missende vaccinaties werden alsnog gegeven. Zwangere vrouwen kregen de mogelijkheid om zich te laten inenten met de maternale kinkhoestvaccinatie. Per oktober 2020 startten we met een landelijk dekkend registratiesysteem, die de overdracht verbetert en eenvoudiger maakt. Gezondheidsbevordering In 2020 zijn een aantal voorlichtingsactiviteiten doorgegaan. In de periode van januari tot begin maart gaven we groepsvoorlichtingen in de vier centra. Thema’s waren: de gezondheidszorg in Nederland, COVID-19, opvoeding in Nederland, omgaan met stress, seksuele en reproductieve gezondheid, mondgezondheid en voeding. Infectieziekten en tuberculose In de periode van maart – december deden we alleen de strikt noodzakelijke screeningen op tuberculose. Het ging met name om de eerste screening van mensen uit landen waar tbc veel voorkomt, contactonderzoek, en controles van tbc-patiënten. We volgden hierin de richtlijn van het KNCV Tuberculosefonds. Verder waren er minder meldingen van infectieziekten (anders dan COVID) dan andere jaren. De meldingen die binnenkwamen gingen over malaria, hepatitis B en C en scabiës. We verwezen door waar nodig en gaven voorlichting.

Inspecties technische hygiënezorg In overleg met COA hebben de hygiëne-audits in 2020 niet plaatsgevonden in verband met de COVID-19 maatregelen.

46

Programma Additioneel Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren.

Tabel: Publieke gezondheid asielzoekers Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

2.406

2.000

2.713

2.371

2028

613

800

831

865

887

1.793

1.200

1.882

1.506

1141

Asielzoekerscentra

4

4

4

4

4

Kleine wooneenheid (KWE)/ Kinderwoongroep (KWG)

1

2

1

1

2

Asielzoekers (totaal) Asielzoekers (0-19 jarigen) Aantal asielzoekers (19 jarigen en ouder)

Publieke Gezondheid Statushouders GGD Drenthe voert een aantal taken uit op het gebied van de publieke gezondheid voor statushouders, in opdracht van de Drentse gemeenten. Wat hebben we bereikt? •

Statushouders hebben meer kennis over gezondheidsthema’s en het gezondheidssysteem in Nederland door cultuur-sensitieve voorlichting.

Wat hebben we hiervoor gedaan? De gezondheidsrisico’s van statushouders zijn vaak groter dan gemiddeld. Dit komt door mindere gezondheidsvaardigheden, taal- of cultuurbarrières en de omstandigheden in land van herkomst of tijdens de vlucht. Begin 2020 zijn een aantal gezondheidsvoorlichtingen gegeven aan statushouders. Hiermee zijn de bestaande afspraken rondom besteding van het restant van de middelen uit het landelijk ‘Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom’ afgerond.

Forensische geneeskunde Forensisch artsen vervullen de functie van gemeentelijk lijkschouwer, doen forensisch medisch onderzoek t.b.v. opsporingsonderzoeken, en verlenen medische zorg aan arrestanten. Wat hebben we bereikt? • • • • •

De forensisch artsen verrichten lijkschouwingen in gevallen van overlijden waarbij er twijfel was over een natuurlijke doodsoorzaak. We droegen bij aan het opsporingsonderzoek door forensisch medisch onderzoek. Dit doen we op aanvraag van Politie en Justitie. We startten met de opzet van Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling in Noord-Nederland. Op de cellencomplexen van de Politie en de Koninklijke Marechaussee verleenden we medische zorg aan arrestanten. We blijven werken aan een toekomstbestendige forensische geneeskunde door Noord-Nederlandse samenwerking en voorbereiding op de aanbesteding.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Lijkschouwingen Als een behandelend arts twijfelt over of er sprake is van een natuurlijke doodsoorzaak schakelt deze de forensisch arts in (gemeentelijke lijkschouwer). Dit gebeurt ook als er geen behandelend arts is en bij euthanasie. Ook vond collegiaal overleg plaats met behandelend artsen over de aard of tijdstip van sterfgevallen.

47

Programma Additioneel

Forensisch medisch onderzoek Op aanvraag van Politie of Justitie deden we forensisch medisch onderzoek. De forensisch arts verzamelt sporen en bewijsmateriaal in verschillende situaties. Het kan gaan om bijv. DNA bij slachtoffers en verdachten van zedendelicten, of het beschrijven en fotograferen van verwondingen en letsels. Bij alcoholverkeerscontroles kan bloed afgenomen worden. Forensisch Medische Expertise bij (vermoeden van) Kindermishandeling Bij forensisch medische expertise bij kindermishandeling en mishandeling kwetsbaren (FMEK) stellen gespecialiseerde forensisch artsen vast of lichamelijk letsel het gevolg kan zijn van mishandeling. Deze forensisch geneeskundige taak ligt in het verlengde van gemeentelijke verantwoordelijkheid voor Veilig Thuis en is onderdeel van het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’. In Noord-Nederlands verband startten we met de uitwerking van FMEK. Er is een coördinerend expert aangesteld die in de landelijke overleggen deelneemt. Regionaal heeft deze een voortrekkersrol en brengt de ketenpartners bijeen om FMEK vorm te geven en te werken met een landelijk uniform professioneel handelingskader. Een aantal forensisch artsen in Groningen en Drenthe is in 2020 hierin geschoold. Medische arrestantenzorg Verder verleenden we medische zorg aan arrestanten die ziek zijn of onder invloed van drank of drugs.

Daarnaast verzorgen wij de waarneming tijdens avond, nacht & weekenden voor de medische spoedzorg in de penitentiaire inrichting (PI) ter Apel voor de Forensisch Medische Maatschappij Utrecht (FMMU). Voorbereiding op aanbesteding GGD Drenthe treft samen met GGD Fryslân en GGD Groningen voorbereidingen voor een eventuele aanbesteding van de Medische Zorg aan Arrestanten door de Politie. GGD Drenthe heeft voor Noord Nederland hierin de trekkersrol. Ook landelijk droeg GGD Drenthe actief bij aan de uitwerking van beleid van GGD GHOR Nederland om de kwaliteit en de continuïteit van de forensische geneeskunde te waarborgen. Capaciteit en opleiding forensisch artsen Het tekort aan forensisch artsen blijft een punt van aandacht. Een toegewijde maar kleine (6-7) groep artsen kon grotendeels de diensten invullen waarmee gezorgd kon worden voor continuïteit van de dienstverlening. Bij knelpunten boden collega’s van GGD Groningen en GGD Fryslân ondersteuning. Eén van de forensisch artsen is opgeleid tot praktijkopleider voor Artsen In Opleiding tot Specialist (AIOS). In 2020 heeft een AIOS forensische geneeskunde een deel van zijn praktijkstage bij GGD Drenthe gevolgd. Om ook studenten geneeskunde te interesseren voor het vakgebied forensische geneeskunde biedt de GGD de mogelijkheid om een praktijkstage (coschap) te volgen. Deze zijn door de lockdowns onder druk komen te staan.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren. Tabel: Forensische geneeskunde

Totaal Arrestantenzorg Telefonisch consult

Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

1.603

1.200

1.665

1.302

1.184

539

300

515

322

266

Forensisch medisch onderzoek: ·

Bloed/DNA afname/urinecontrole

250

250

285

263

127

·

Letselbeschrijving

44

60

59

65

62

·

Deskundigenrapportage

14

30

31

23

35

·

Zedenonderzoek

23

15

21

16

15

·

NODO melding

4

5

4

4

3

Aantal lijkschouwingen

316

300

337

284

300

Aantal lijkschouwingen na euthanasie

209

175

175

157

184

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners exclusief euthanasie

64

58

68

58

61

Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners

42

36

36

32

38

48

Programma Additioneel Reizigersvaccinaties

Wanneer mensen op reis gaan, kunnen vaak aanvullende vaccinaties nodig. Ook kunnen vaccinaties nodig zijn wanneer mensen bij de uitoefening van hun beroep een hoger risico lopen op een infectie. Bij reizigersadvisering kunnen cliënten terecht voor voorlichting en vaccinaties. Wat hebben we bereikt? • • •

Als gevolg van COVID-19 is de dienstverlening van Reizigersadvisering grotendeels stilgelegd. We voerden wel de nodige vaccinaties uit voor (het lage aantal) reizigers. We vaccineerden cliënten die bij hun beroep risico lopen op infectieziekten (anders dan COVID-19) en verstrekten de griepvaccinatie voor GGD medewerkers en enkele zorginstellingen in de regio. We gaven de maternale kinkhoestvaccinaties aan zwangere vrouwen, waarmee de baby wordt beschermd tegen de ziekte.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Dienstverlening tijdens COVID-19 De medewerkers van reizigersvaccinaties werden grotendeels ingezet bij IZB+. Een deel van de medewerkers blijft nog een jaar in de rol van procescoördinator binnen IZB+ actief. Als gevolg van COVID-19 zijn de spreekuren in 2020 tot een minimum beperkt. We verminderden het aantal spreekuren van zeven naar twee per week bij het GGD hoofdgebouw in Assen. We namen hierbij de RIVM-richtlijnen in acht. De vaccinatielocaties in Emmen, Meppel en Hoogeveen zijn (tijdelijk) gesloten. Afhankelijk van de ontwikkelingen worden deze locaties en de dienstverlening in 2021 weer opgepakt. Ook de ontwikkeling naar een GGD-vaccinatiecentrum is uitgesteld. Reizigersvaccinaties Door de uitbraak van COVID-19 wordt er wereldwijd bijna niet meer gereisd door vakantiegangers. De vraag naar reizigersvaccinaties is in 2020 sterk gekrompen. Voor mensen die toch op reis gingen (bijv. noodzakelijke reizen vanwege het beroep of familieomstandigheden) waren we nog steeds beschikbaar voor advies en vaccinaties. Beroepsvaccinaties hepatitis B We vaccineerden cliënten tegen hepatitis B die bij de uitoefening van hun beroep risico lopen op infectie. Bovendien gaven we GGD medewerkers en medewerkers van enkele zorginstellingen de griepvaccinatie.

Maternale kinkhoest vaccinatie De ‘22 weken prik’, ook wel bekend als de maternale kinkhoestvaccinatie, voor alle zwangere vrouwen is vanaf 16 december 2019 mogelijk. De vaccinatie beschermt hun baby tegen kinkhoest en is opgenomen binnen het RVP. We hielden samen met de JGZ iedere veertien dagen vaccinatiespreekuren in Assen, Emmen en Hoogeveen voor de maternale kinkhoestvaccinatie.

Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2020 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2020 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht. Tabel: Reizigersvaccinaties

Aantal 1e consulten reizigersadvisering Aantal vervolgconsulten

Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

1.470

4.650

4.525

4.909

4.415

635

2.000

3.418

2.710

1.349

Het aantal eerste consulten daalde ten opzichte van 2019. Dit komt door de wereldwijde reisverboden en beperkingen. Er werd minder gereisd en dus minder gevaccineerd. De griepvaccinaties aan GGD medewerkers en enkele regionale zorginstellingen zijn door reizigersadvisering gegeven.

49

Programma Additioneel Financiële verantwoording bij het programma Additioneel Tabel: Financieel overzicht Additioneel Product Baten

Totaal Baten Lasten

Centrum Seksueel Geweld Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel Veilig Thuis Drenthe Vergunninghouders Centrum Seksueel Geweld Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel Veilig Thuis Drenthe Vergunninghouders

Totaal Lasten Reserveringen

Centrum Seksueel Geweld Forensische geneeskunde Gezondheidsbevordering additioneel IZB JGZ in het sociaal domein Kansrijke Start MDA++ OGGZ additioneel Overige JGZ additionele opdrachten Preventieve logopedie Publieke gezondheid asielzoekers Reizigersvaccinaties Sense Noord Nederland THZ additioneel Veilig Thuis Drenthe Vergunninghouders Totaal Reserveringen Totaal Additioneel

Resultaat 2019

Begroting 2020 na wijziging 33 807 138 11 944 66 162 813 43 427 640 746 250 30 6.304 0 11.414 -31 -761 -137 -10 -876 -64 -157 -759 -41 -396 -617 -714 -232 -28 -6.304 0 -11.127 -2 -46 -1 -1 -68 -2 -5 -55 -2 -31 -23 -31 -18 -2 0 0 -287

Resultaat 2020

Verschil 2020

32 890 107 24 870 0 153 646 30 498 667 793 270 33 5.022 1 10.036 -30 -800 -107 -23 -808 0 -148 -610 -28 -462 -681 -746 -237 -30 -5.402 -48 -10.159 -2 -53 0 -1 -62 0 -5 -37 -2 -36 14 -33 -17 -3 380 47 190

Begroting 2020 voor wijziging 33 781 0 17 862 0 167 579 50 510 718 628 285 40 6.304 0 10.975 -31 -738 -0 -15 -800 0 -162 -541 -46 -473 -666 -601 -268 -38 -6.304 0 -10.683 -2 -44 0 -1 -62 0 -5 -38 -4 -37 -52 -28 -17 -3 -0 0 -292

41 858 142 11 950 56 135 876 35 438 598 494 198 8 6.341 0 11.180 -39 -796 -137 -10 -882 -54 -130 -819 -33 -407 -590 -462 -179 -6 -6.254 -5 -10.803 -2 -55 -2 -1 -68 -2 -5 -55 -2 -31 -8 -31 -18 -2 0 5 -278

8 51 4 0 6 -10 -27 62 -8 11 -42 -252 -52 -22 37 0 -234 -8 -35 0 0 -6 10 27 -60 8 -11 27 252 52 22 50 -5 324 0 -10 -1 0 0 0 0 0 0 0 15 0 0 0 0 5 9

66

0

0

99

99

Programma Additioneel

50

Het programma Additioneel is afgesloten met een positief saldo van € 99.000. Dit wordt met name veroorzaakt op de product Veilig Thuis Drenthe (€ 87.000 voordelig). De overige voor- en nadelen bedragen per saldo € 12.000. Publieke Gezondheid Asielzoekers De kosten inzake eigen risico Ziektewet en WW van € 18.000 zijn onttrokken uit de Risicoreserve. Tevens zijn € 26.000 personeelskosten onttrokken uit de egalisatiereserve. Deze kosten komen voort uit de grote fluctuaties in bezetting van de asielzoekerscentra. Veilig Thuis Drenthe De vacatures bij Veilig Thuis Drenthe bleken lastig om tijdig in te vullen, o.a. een vacature voor vertrouwensarts is niet ingevuld in 2020. Hierdoor blijven de personeelskosten € 126.000 achter bij begroot. De overige kosten zijn ruim € 40.000 hoger dan begroot (met name aanpassingen in de technische voorzieningen, zoals telefonie en het pakket Regas).

Paragrafen

51

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In de jaarstukken 2020 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en derhalve niet opgenomen.

2.1 Paragraaf Bedrijfsvoering Huisvesting Als gevolg van de uitbraak van het COVID-19 virus is in 2020 het advies van kracht geweest om zoveel mogelijk thuis te werken. Voor het overgrote deel van de medewerkers van de GGD heeft dit betekend dat zij niet of slechts heel beperkt op één van de werklocaties van de GGD aanwezig zijn geweest. Om veilig werken op kantoor en de andere werklocaties mogelijk te maken zijn verschillende aanpassingen gedaan. Om de noodzakelijke afstand van 1,5 meter te waarborgen zijn looproutes geïntroduceerd, zijn werkplekken weggehaald, spreek- en vergaderzalen aangepast op de maximale capaciteit en toiletten afgesloten. Verder zijn er desinfectiematerialen en beschermende schermen geplaatst en is in de tweede helft van het jaar het dragen van mondmaskers in de locaties van de GGD regel geworden. Waar nodig zijn medewerkers uitgerust met persoonlijke beschermingsmiddelen als dit voor de uitvoering van hun functie noodzakelijk was. Aangezien medewerkers van de GGD voornamelijk vanuit huis hun werkzaamheden verrichten, zijn er de nodige inspanningen gepleegd om het werken vanuit huis op een goede manier mogelijk te maken. Aanpassingen voor digitaal (samen)werken, beeldbellen, het verstrekken van bureaus en bureaustoelen, laptops, beeldschermen en ergonomische hulpmiddelen.

De GGD stelt alles in het werk om het werken op zolderkamers, keukentafels of andere plekken zo goed mogelijk te faciliteren om de fysieke werkbelasting voor medewerkers te beperken waar mogelijk. De COVID-19 crisis heeft uiteraard als gevolg gehad dat aanpassingen in en het nadenken over de huisvesting op andere gronden op een laag pitje zijn komen te staan. Inmiddels is duidelijk dat de manier van werken in 2020 ook gevolgen zal hebben voor de manier van werken en de huisvesting na de COVID-19 crisis. Thuiswerken en digitaal samenwerken is niet meer weg te denken, en zodra de tijd er voor daar is zal dit verder uitgewerkt worden in de werkconcepten binnen de GGD. Informatievoorziening en Automatisering Digitale ondersteuning (crisis) organisatie Medewerkers werden gevraagd zoveel mogelijk vanuit huis te werken. Initiatieven die al liepen vanuit het project Digitale-Werk-Omgeving (DWO) werden gebruikt om de collega’s van de VRD, GGD en crisis organisatie te ondersteunen bij het digitaal samenwerken. Thuiswerken gaf meer druk op de ictomgeving en de ondersteunende organisatie. Naast de zorg om collega’s optimaal te ondersteunen bij het thuiswerken, veel helpdeskvragen en uitreiken van devices, stonden systemen continue onder druk. Noodzakelijk aanpassingen op het gebied van infrastructuur en informatieveiligheid zijn doorgevoerd.

Rapportages Vanuit de crisis is er de vraag naar rapportages groot geweest. Dit betrof zowel stuurrapportages voor het eigen processen (ontwikkeling testen, benodigde capaciteit, waar zitten de clusters) als ook rapportages ter inzage en verantwoording voor de crisisorganisatie. Het duidingsbericht COVID-19 dat wekelijks wordt opgesteld is hier een voorbeeld van. Deze wordt voor een groot deel automatisch gegenereerd en aangevuld met de duiding. Dit principe hanteren we bij veel rapportages. Door middel van het opzetten van het informatieloket is de vraag naar rapportages en informatie gestroomlijnd. Daarbij is samenwerking tussen de collega’s van Business Intelligence, Epidemiologie en de betreffende productgroep (met name IZB+) tot stand gekomen. Cyberweerbaarheid en cyberveiligheid Een digitale verstoring kan grote impact hebben. Er kan bijvoorbeeld essentiële informatie verloren gaan of kantoorautomatiseringsprocessen kunnen uitvallen. Om dit te ondervangen zijn een goede cyberveiligheid en cyberweerbaarheid essentieel. De Informatieveiligheid en Privacy heeft in 2020 de noodzakelijke aandacht gehad. We hebben samen met de VRD een Security officer aangesteld. Verder zijn we aan de slag gegaan met de aandachtspunten en risico’s die uit de in 2019 uitgevoerde Risicoanalyses en Privacy Impact Analyses naar voor waren gekomen.

Tevens hebben we gewerkt aan het vergroten van de bewustwording en om in het beheer van de Informatiebeveiliging door te groeien naar een volwassen niveau. Veel aandacht is uitgegaan naar het organiseren van ondersteuning van de crisisorganisatie. Bijvoorbeeld in het gebruik van MS Teams, waaronder beeldbellen. Zo is kritisch gekeken op welke manier beeldbellen op verantwoorde manier kan worden ondersteund. Verder zijn de in totaal ruim 200 nieuwe medewerkers op de thema’s Informatieveiligheid en Privacy geschoold.

52

Paragrafen

Communicatie 2020 stond grotendeels in het teken van crisiscommunicatie COVID-19. In de GRIP 4 situatie kreeg het team communicatie extra handen en kennis in huis. Zo is er een nauwe samenwerking ontstaan met communicatieadviseurs van de Veiligheidsregio (VRD), gemeenten en provincie. Met elkaar hebben we ons ingezet voor heldere en eenduidige communicatie met Drentse inwoners, instellingen en organisaties. Met behulp van omgevingsanalyses en de monitoringstool Obi4wan haalden we op wat er leeft onder inwoners, gemeenten en partners. Dit stelde ons in staat om actief in te spelen op de informatiebehoefte van onze doelgroepen. Daarnaast is er dit jaar uitzonderlijk veel aandacht geweest voor ons werk vanuit landelijke en regionale media. Dit gaf ons de kans om uit te stralen wie we zijn en waar we voor staan. We hebben ons gepositioneerd als kennispartner op het gebied van infectieziektebestrijding. De communicatie met pers pakten we actief op. We reageerden niet alleen op vragen, maar benaderden in veel gevallen ook pro-actief de media. Daardoor is de band met de regionale media versterkt. We hebben een piketpool ingesteld om 24/7 bereikbaarheid te garanderen. Dit resulteerde in vele geschreven artikelen, tv-uitzendingen, radio-interviews, reportages en Q&A’s, zowel in regionale als landelijke media. Ook steeg ons bereik via social media en de website aanzienlijk.

Ook is in 2020 de campagne ‘Drenten voor elkaar’ opgestart, waarmee we positief gedrag van inwoners stimuleren en belonen. Daarnaast is er dit jaar veel aandacht geweest voor audiovisuele communicatie. Samen met de VRD hebben we mooie stappen gezet in het organiseren van webinars. Vanuit onze eigen studio verzorgden we regelmatig interactieve uitzendingen, waarbij de ontvanger gelegenheid kreeg om live vragen te stellen. Het interne project Eenvoudige taal & Laaggeletterdheid heeft in 2020 een vervolg gekregen. De GGD hanteert taalniveau B1 voor schriftelijke communicatie. Met het implementeren van een tool in Outlook voor alle medewerkers van de GGD en schrijftrainingen stimuleren we medewerkers om begrijpelijke teksten te schrijven. Formatie en bezetting In de tabel hieronder worden de belangrijkste kengetallen weergegeven van de formatie en de bezetting. In de presentatie van de formatiecijfers maken we onderscheid tussen de formatie op de basistaken en op de additionele taken. Aantal medewerkers in dienst bedraagt per 31-12-2020 421. De bezetting in fte is 299. De stijging van de bezetting ten opzichte van vorig jaar wordt met name veroorzaakt door het aantrekken van medewerkers voor de bestrijding van het COVID-19 virus. Tabel: Personeel Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

Formatie basistaken in fte

177

177

179

Formatie additioneel in fte

106

106

100

Formatie totaal in fte

283

283

279

239

239

Bezetting totaal in fte op 31 december

299

pm

264

246

247

Medewerkers in dienst op 31 december

421

pm

374

356

364

Gemiddelde leeftijd

48

pm

47

48

48

Arbeidsmarkt Het afgelopen jaar hebben we, bij de invulling van een aantal specifieke vacatures, de krapte op de arbeidsmarkt ervaren. Dit betrof met name de medische en verpleegkundige functies. De voorgenomen inzet op versterking van onze positie op de arbeidsmarkt en het verbinden met onderwijsinstellingen en onderwijsprogramma’s is als gevolg van de COVID-19 crisis opgeschort. Wel hebben we voor de bestrijding van het COVID-19 virus voldoende menskracht kunnen aantrekken en hebben we ondervonden dat veel professionals met veel enthousiasme hier graag hun steentje aan bijdragen.

53

Paragrafen

Verzuim De daling van het verzuim in de afgelopen jaren heeft zich ook in 2020 doorgezet. Het verzuimpercentage wordt vooral bepaald door langdurige verzuim binnen een aantal productgroepen.

Tabel: Ziekteverzuim

Verzuimpercentage

Realisatie 2020

Begroot 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

5,00%

5,00%

5,80%

6,84%

7,15%

Klachten Er zijn in 2020 134 klachten van inwoners geregistreerd. De klachten hebben voornamelijk betrekking op de productgroepen die rechtstreeks contact hebben met cliënten. Zowel de JGZ als VTD heeft jaarlijks een groot aantal klantcontacten. De toename van 53 naar 134 klachten komt vooral voort uit COVID-19 gerelateerde zaken. De klachtenfunctionaris werd in 2020 regelmatig benaderd met vragen en klachten die eigenlijk niet bij haar thuis hoorden. Zo kwamen er medische vragen binnen, klachten over zaken die GGD GHOR regelt of politieke keuzes waar inwoners het niet mee eens waren. Het klachtenproces bestaat uit een bemiddelingstraject en – als de klacht niet naar tevredenheid van de indiener is opgelost – behandeling door de externe klachtencommissie. Er is in 2020 geen enkele klacht naar de klachtencommissie doorgeleid.

Tabel: Klachten

Klachten Waarvan naar klachtencommissie

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Realisatie 2017

134

53

40

38

0

4

3

2

Begroting Begroting 2020 2020 voor na wijziging wijziging

Resultaat 2020

Verschil 2020

Financiële verklaring bij het programma Bedrijfsvoering Tabel: Financieel overzicht Bedrijfsvoering Programma

Product

333

302

319

71

-247

333

302

319

71

-247

-356

-302

-319

-71

247

Totaal Lasten

-356

-302

-319

-71

247

Totaal Bedrijfsvoering en middelen

-23

0

0

0

0

Bedrijfsvoering en middelen

Baten

Bedrijfsvoering en middelen

Resultaat 2019

Totaal Baten Lasten

Bedrijfsvoering en middelen

De financiële verantwoording is opgenomen onder paragraaf Financiële verantwoording IZB+ - de opgeschaalde infectieziektebestrijding gericht op COVID-19.

Paragrafen

54

2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen. De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd: • Risicobeleid • De weerstandscapaciteit • Risico-inventarisatie per balansdatum • Kengetallen

Risicobeleid Bij GGD Drenthe voeren wij actief risicobeleid. Dat betekent dat wij ons voortdurend bewust zijn van risico’s en daar systematisch mee om wensen te gaan. Een voorbeeld hiervan is dat wij waarde hechten aan de HKZ-certificering. Die certificering betekent onder meer dat in alle geledingen van de organisatie medewerkers zich bewust moeten zijn van procesrisico’s en daar ook actief op dienen te anticiperen. In november 2019 is de externe audit met een positief resultaat afgesloten waardoor het HKZ-certificaat is verlengd tot en met 2022. Dit betekent dat de informatie uit onze processen, zoals klachten, incidenten, audits en klantenonderzoek, goed wordt geborgd. Daarnaast houden wij voor de basistaken een algemene reserve aan als weerstandsvermogen. Voor additionele taken is dat de risicoreserve. Bij de risicoinventarisatie beoordelen wij de daadwerkelijke risico’s en hoe die zich verhouden ten opzichte van de weerstandscapaciteit.

De weerstandscapaciteit In dit onderdeel is geïnventariseerd in welke mate de GGD in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. In algemene zin is een overheidsorganisatie in staat haar niet begrote financiële risico’s te dekken uit: • Opgebouwde reserves; • Stille reserves die op korte termijn materieel kunnen worden gemaakt; • Onbenutte belastingcapaciteit; • Structurele ruimte in de begroting. In de situatie van de GGD kan alleen een beroep worden gedaan op de algemene- en risicoreserve. De stand van de algemene- en risicoreserve bedraagt per 31 december 2020 € 1.791.568. De overige bestemmingsreserves worden buiten de berekening van de weerstandscapaciteit gehouden omdat aan deze bestemmingsreserves een bepaalde bestemming is gegeven.

55

Paragrafen Risico-inventarisatie per balansdatum Tabel: Risico-inventarisatie per balansdatum Proces

Risico

Kans

Financiële bandbreedte

Incidenteel Structureel

GGD-breed

Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt

zeer groot

gemiddeld

i

270.000

GGD-breed

Digitale verstoring

gemiddeld

gemiddeld

i

150.000

GGD-breed

Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling personeelsbestand ten aanzien van verwachte dienstverlening (arbeidsmarktproblematiek)

gemiddeld

gemiddeld

s

150.000

GGD-breed

Juridische claims op aanbestedingen

zeer klein

gemiddeld

s

30.000

GGD-breed

Het niet voldoen aan de AVG ten aanzien van privacy en informatiebeveiliging

groot

groot

s

525.000

GGD-breed

Klachtenafhandeling

klein

klein

i

22.500

GGD-breed

Onvoorziene toename van de vraag van onze dienstverlening

klein

groot

s

225.000

GGD-breed

Schade als gevolg van medische handelingen

zeer klein

gemiddeld

i

30.000

FG

Aanbesteding en toekomstige ontwikkelingen forensische zorg

groot

gemiddeld

i

210.000

Vaccinaties

Kostendekkendheid reizigersvaccinaties

klein

klein

i

22.500

GGD-breed

leveringsproblemen na Brexit

klein

klein

i

22.500

GGD-breed

Onduidelijkheid over de toepassing van fiscale wetgeving

klein

klein

i

22.500

Totaal risico's

Bedrag

1.680.000

Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 1.680.000. Bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Naar aanleiding van een recent datalek in de GGD-systemen, waarover veel publiciteit is geweest, is de Autoriteit Persoonsgegevens begin februari 2021 een onderzoek gestart naar de naleving door de GGD van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Daarbij heeft de Autoriteit Persoonsgegevens aangegeven het toezicht op de GGD te zullen intensiveren. Het is nog niet duidelijk wanneer de uitkomst van het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens te verwachten is en wat de uiteindelijke bevindingen zullen zijn. Onderzoeken en besluiten van de Autoriteit Persoonsgegevens worden doorgaans openbaar gemaakt. Door het datalek in de GGD-systemen bestaat de kans dat medewerkers van de GGD onbedoeld en/of oneigenlijke toegang hebben gehad tot persoonsgegevens die voor de uitvoering van de werkzaamheden niet nodig zijn.

Het gevolg hiervan kan zijn dat deze persoonsgegevens misbruikt worden, zoals verkoop voor commerciële doeleinden of identiteitsfraude. Toegang kan worden verkregen door het raadplegen van informatie in de GGDsystemen, maar ook door het maken van zogenaamde exports van in de systemen vastgelegde gegevens. Mede door het nieuws over het datalek in de GGD-systemen is door meerdere belanghebbenden op grond van de AVG verzocht hun gegevens in de GGDsystemen te verwijderen. Hieraan wordt uiteraard gehoor gegeven. Daarnaast wordt er rekening mee gehouden dat in geval van schade als gevolg van het datalek in de GGD-systemen de GGD hiervoor aansprakelijk zal worden gesteld. Verder kan de Autoriteit Persoonsgegevens sancties opleggen mocht uit onderzoeken blijken dat de privacywetgeving overtreden is, zoals waarschuwing, berisping of zelfs een boete.

56

Paragrafen

Om te kunnen beoordelen of de opgebouwde reservepositie zich juist verhoudt tot de financiële risico’s wordt de ratio weerstandvermogen gehanteerd die ontwikkeld is door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement samen met de universiteit Twente. De ratio wordt berekend door het aanwezige weerstandvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s. Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd: Ratio weerstandsvermogen

Waardering

>2

uitstekend

1,4 - 2

ruim voldoende

1 - 1,4

voldoende

0,8 - 1

matig

0,6 - 0,8

onvoldoende

< 0,6

ruim onvoldoende

Op balansdatum is de ratio van de GGD: € 1.791.568 / € 1.680.000 = 1,07. Dit wordt door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement als voldoende aangemerkt. In 2019 was deze ratio 1,94. In 2019 werden echter nog alle bestemmingsreserves tot de weerstandscapaciteit meegerekend.

Kengetallen Vanaf 2015 schrijft het BBV voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling plaats van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Door middel van de genoemde kengetallen wordt ‘de structureel en reëel sluitende begroting’ onderbouwd. Hierna volgt een overzicht van de kengetallen. Tabel: Kengetallen Verloop van de kengetallen Kengetallen

Resultaat 2019

Begroot 2020

Resultaat 2020

netto schuldquote

-4,2%

-4,0%

-4,1%

netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-4,2%

-4,0%

-4,1%

solvabiliteitsrisico

52,7%

50,6%

30,4%

structurele exploitatieruimte

-0,6%

0,0%

-0,6%

grondexploitatie

nvt

nvt

nvt

belastingcapaciteit

nvt

nvt

nvt

Paragrafen

57

Beoordeling kengetallen GGD Drenthe Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. Het is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijke kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90% (landelijk gehanteerde richtlijn). Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de schuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt men zich in de gevarenzone (rood). De netto schuldquote van de GGD Drenthe blijft ruimschoots binnen de norm. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen.

Hierbij wordt het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal. Volgens de landelijk gehanteerde richtlijn moet de solvabiliteitsratio minimaal 30% zijn. De solvabiliteitsratio van de GGD Drenthe is afgerond 30,4% en daarmee net boven de landelijk gehanteerde richtlijn. Dit is een daling t.o.v. 2019 die volledig wordt veroorzaakt door de meerkosten ten gevolge van COVID-19. De financiële verplichtingen die we zijn aangegaan worden voldaan door het ministerie van VWS. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de GGD Drenthe is nagenoeg nihil. Grondexploitatie Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe. Belastingcapaciteit Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.

Paragrafen

58

2.3 Paragraaf Financiering De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende leningen. Verder worden de decentrale overheden verplicht een Treasurystatuut op te stellen en een Paragraaf financiering in de begroting en het jaarverslag op te nemen. Treasurystatuut Vanaf 2020 is het toenmalige statuut opgeheven. De artikelen zijn als Bijlage in de Financiële Verordening 2020-2023 opgenomen. De afgelopen jaren zijn er belangrijke (maatschappelijke) ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de treasury van decentrale overheden. Op Europees niveau zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de overheidsuitgaven nu en op langere termijn houdbaar blijven. Deze maatregelen zijn vertaald naar Nederlandse wetgeving, zoals de invoering van het verplicht schatkistbankieren en de Wet houdbare overheidsfinanciën (de Wet hof). De gewijzigde regelgeving is opgenomen.

Risicobeheer Ten aanzien van het risicoprofiel is de richtlijn opgenomen dat de GGD alleen gelden uitzet bij instellingen met een zogenaamde triple A-status, de meest betrouwbare bankinstellingen in Nederland. Na de bankencrisis is een groot aantal instellingen teruggeplaatst naar een dubbele A-status. De Bank voor Nederlandse gemeenten (BNG) heeft zijn triple A-status behouden. Bij deze bank zetten wij de eventuele overtallige middelen uit. Met de invoering van het schatkistbankieren eind 2013 dienen wij, net als alle andere lokale overheden, onze overtollige middelen (boven € 250.000) naar een gereserveerde rekening bij de BNG over te boeken. Uit deze overtollige middelen voorziet het Rijk zich in een deel van haar financieringsbehoefte.

Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet) Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan kortlopende financiering is in de Wet Fido de kasgeldlimiet opgenomen. In geen enkel kwartaal in 2020 heeft de GGD Drenthe de kasgeldlimiet overschreden.

Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) Ook voor renterisico’s vaste schuld is in de Wet Fido een norm gesteld. Deze norm, de renterisiconorm, bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Het doel van deze norm is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten, welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. GGD Drenthe is in 2020 ruim onder de renterisiconorm gebleven.

59

Paragrafen Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo

Decentrale overheden moeten in hun jaarrekening een berekening opnemen van het zogenoemde EMU-saldo op basis van artikel 20 van het BBV. EU-lidstaten mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product. Hiervan is in Nederland 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt anders dan het baten-lastenstelsel dat deze overheden hanteren. Investeringen en uitgaven uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in het baten-lastenstelsel, maar wel in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan daardoor toch een negatief EMU-saldo ontstaan. Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo Begroting 2020

Resultaat 2020

€

€

Omschrijving 1

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

239

335

2

Afschrijvingen ten laste van de exploitatie

534

414

3

Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie

0

4

Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd

392

559

5

Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4

0

0

6

Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord

0

0

7

Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

0

0

8

Baten bouwgrondexploitatie: Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord

0

0

Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties

0

0

0

0

9

met derden betreffen 10

Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten

11

Verkoop van effecten:

a

Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)

b

Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Ja

Nee

381

Ja

Nee

190

60

Jaarrekening Overzicht van baten en lasten Programma

Resultaat 2019

Begroting 2020 voor wijziging

Begroting 2020 na wijziging

Resultaat 2020

Verschil 2020

Beschermen

3.614

3.692

3.712

11.537

7.825

Beschermen - derden

2.013

1.732

1.825

1.946

121

Bevorderen

347

357

363

328

-35

Bewaken

434

447

457

445

-11

Jeugd

10.953

10.775

11.084

11.274

189

Additioneel

10.036

10.975

11.414

11.180

-234

333

302

319

71

-247

27.730

28.281

29.174

36.782

7.608

Beschermen

-3.415

-3.692

-3.712

-11.537

-7.825

Beschermen - derden

-2.013

-1.732

-1.825

-1.946

-121

Bevorderen

-358

-357

-363

-328

35

Bewaken

-413

-500

-509

-488

22

Jeugd

-10.952

-10.775

-11.084

-11.274

-189

Additioneel

-10.159

-10.683

-11.127

-10.803

324

-356

-302

-319

-71

247

-27.666

-28.041

-28.940

-36.447

-7.508

63

239

235

335

100

Bevorderen

12

0

0

0

0

Bewaken

-13

53

53

42

-10

Additioneel

190

-292

-287

-278

9

Totaal Reserveringen

189

-239

-235

-236

-1

Resultaat na bestemming/reserveringen

252

0

0

99

99

Baten

Bedrijfsvoering en middelen Totaal Baten Lasten

Bedrijfsvoering en middelen Totaal Lasten

Resultaat voor bestemming/reserveringen

Reserveringen

De analyse is opgenomen in de programmaverantwoording in het jaarverslag.

Jaarrekening

61

Resultaatsverklaring op hoofdlijnen Het boekjaar 2020 is afgesloten met een voordelig resultaat na bestemming/reserveringen van € 98.734. Dit voordeel komt volledig voor rekening van het programma Additioneel. Het resultaat op het programma Additioneel doet zich met name voor op het product Veilig Thuis Drenthe. Door het niet kunnen invullen van o.a. een vacature voor vertrouwensarts zijn de personeelskosten € 126.000 lager zijn dan begroot. De overige kosten bij Veilig Thuis Drenthe waren € 40.000 hoger dan begroot. Dit komt voornamelijk door aanpassingen in de technische voorzieningen zoals telefonie en het pakket Regas. Het resultaat op de basistaken is nihil. In bestuurlijk overleg tussen het ministerie van VWS en GGD GHOR Nederland zijn afspraken gemaakt over de vergoeding van de meerkosten die zijn ontstaan vanwege de bestrijding van het Corona virus. In het kort komen de afspraken er op neer dat alle meerkosten die de GGD maakt voor de bestrijding van het virus voor een vergoeding van het ministerie in aanmerking komen. Daarnaast compenseert het ministerie wegvallende opbrengsten van de GGD als gevolg van de COVID-19 crisis.