C. Recreatieschap Drenthe Begroting-2025

Begroting 2025 (inclusief meerjarenraming 2026-2028) Concept

Recreatie en toerisme brengt Drenthe in beweging

recreatieschap.nl

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief 2025............................................................................................................................................................................................................................................. 4 Verplichte paragrafen............................................................................................................................................................................................................................................. 21 Programmabegroting..............................................................................................................................................................................................................................................28 Toelichting programmabegroting..............................................................................................................................................................................................................30 Bijlagen..................................................................................................................................................................................................................................................................................36 Bijlage I: Bijdragen gemeenten

exploitatiekosten.................................................................................................................................................................. 37 Bijlage II: Fonds Recreatie en Toerisme ...........................................................................................................................................................................................38 Bijlage III: Totale bijdragen gemeenten 2025............................................................................................................................................................................. 39 Bijlage IV: Investeringsstaat.......................................................................................................................................................................................................................... 40 Bijlage V: Meerjarenraming 2026-2028..............................................................................................................................................................................................42 Bijlage VI: Meerjarenraming 2026-2028 per gemeente...................................................................................................................................................

44 Bijlage VII: Begrotingsgegevens ten behoeve van het BBV...........................................................................................................................................46 Bijlage VIII: Geprognosticeerde begin- en eindbalans....................................................................................................................................................... 47 Bijlage IX: EMU-saldo............................................................................................................................................................................................................................................48 Bijlage X: Financiële kengetallen............................................................................................................................................................................................................. 49 Bijlage XI: Overzicht van incidentele baten en lasten.......................................................................................................................................................50

2

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

3

Aanbiedingsbrief 2025 ALGEMEEN Begroting Met het aanbieden van deze begroting (inclusief meerjarenraming 2026-2028) geven we inzicht in onze beleidsvoornemens en de belangrijkste doelstellingen en activiteiten welke Recreatieschap Drenthe in 2025 verwacht te realiseren en de daarbij behorende financiën. Daarbij gaan we uit van onze taakopdracht en de kansen en uitdagingen zoals we die zien binnen de sector Recreatie en Toerisme. De ontwerpbegroting 2025 van Recreatieschap Drenthe zal aan het bestuur op 11 april 2024 worden aangeboden. De begroting 2025 dient al vroeg te worden opgesteld en voorgelegd aan de deelnemers. Daarbij geeft het Dagelijks Bestuur van het Recreatieschap mee dat deze begroting niet een statisch gegeven hoort te zijn. Mocht later het takenpakket nog substantieel wijzigen of de toegepaste indexering significant afwijken, dan zal dat via een begrotingswijziging worden aangeboden.

Aanbiedingsbrief 2025

Gemeenschappelijke regeling Het Recreatieschap is, als gemeenschappelijke regeling van de twaalf Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf, één van dé instrumenten die de deelnemende gemeenten inzetten om snel, effectief, daadkrachtig en succesvol de toegevoegde waarde van de recreatief-toeristische sector te vergroten. Gemeenten voeren een breed scala aan publieke taken uit. Sommige taken worden gemeenschappelijk uitgevoerd door andere partijen. Deze samenwerking betekent bundeling van krachten. We bevorderen samenwerking tussen de deelnemende gemeenten en versterken netwerken en relaties. Dit is efficiënter, effectiever, er is meer expertise, men kan van elkaar leren en er is sprake van een grotere bestuurlijke kracht. Het Recreatieschap levert door haar reguliere werkzaamheden en projecten een bijdrage aan het uitwisselen en combineren van kennis, leggen en/of verbeteren van onderlinge contacten. We ontwikkelen beleid, houden de toeristische infrastructuur in stand, participeren in en coördineren projecten en beheren de financiële middelen van het fonds voor Recreatie en Toerisme. We werken aan het creëren van kansen voor onze opdrachtgevers, mogelijkheden voor de ondernemers en resultaten voor de recreanten en toeristen. N.B.: De deelnemers aan de regeling Recreatieschap Drenthe zijn de Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf.

Voor de leesbaarheid wordt in deze nota gesproken over Drenthe en Drentse ontwikkelingen maar dit betreft uiteraard ook gemeente Ooststellingwerf.

4

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

5

2. Maatschappelijke impact Recreatie en toerisme kunnen worden beschouwd als menselijke basisbehoefte (art. 22 Grondwet), zij het op meer aanvullend en niet-essentieel niveau. Essentiële basisbehoeften, zoals voedsel, onderdak en gezondheidszorg zijn cruciaal voor het overleven. Recreatie en toerisme vervullen belangrijke rollen op sociaal, emotioneel en cultureel gebied. De sector voelt een sterke verantwoordelijkheid voor onze gezondheid en ons welzijn: door het faciliteren van onderlinge verbinding en (zakelijke) ontmoetingen tussen mensen, door te stimuleren dat mensen in beweging komen – letterlijk en figuurlijk – en hun vrije tijd zinvol kunnen invullen, door te zorgen voor leven in de brouwerij en de broodnodige kennis en ontspanning. Als de coronapandemie iets duidelijk heeft gemaakt, is het hoe diep deze oer-menselijke behoeften in ons collectieve DNA verankerd zijn. (bron: CELTH; Maatschappelijke waarde van toerisme en recreatie, maart 2021). Recreatie biedt mensen de mogelijkheid om te ontspannen, te ontstressen en plezier te hebben. Het stelt individuen in staat om tijd door te brengen met familie en vrienden, hun mentale gezondheid te verbeteren en hun welzijn te vergroten.

De sector vervult verschillende functies die bijdragen aan de algehele kwaliteit van leven: • Ontspanning en stressvermindering vind mentale rust naast de dagelijkse verantwoordelijkheden • Gezondheid en welzijn draagt bij aan een gezonde levensstijl en verbetert de fysieke conditie • Sociale verbinding biedt kansen voor sociale interactie, het bouwen en versterken van relaties • Persoonlijke groei en ontwikkeling leert nieuwe vaardigheden en hobby’s en vergroot creativiteit • Verbeterde kwaliteit van leven draagt bij aan gevoel van tevredenheid en geluk Naast bovengenoemde speelt toerisme ook een significante rol bij het versterken van de trots en het behoud van de eigen cultuur. Mensen gaan vaak hun eigen erfgoed en tradities meer waarderen als ze merken dat anderen erin geïnteresseerd zijn. • Versterken trots en behoud cultuur draagt bij aan een verstrekt gevoel van identiteit Toerisme omvat het reizen naar andere plaatsen, het stelt mensen in staat om nieuwe ervaringen op te doen, andere culturen te verkennen, nieuwe plaatsen te ontdekken en te genieten van verschillende landschappen en attracties. Daarnaast draagt toerisme draagt bij aan het genereren van inkomsten voor lokale economieën en stimuleert werkgelegenheid (zie ook paragraaf 3).

1. Inleiding Toerisme en recreatie zijn van grote waarde voor de inwoners van Drenthe. Het draagt bij aan geluk, welzijn en gezondheid en is daarnaast maatschappelijk en economisch van belang. Recreatieschap Drenthe vervult haar taken zonder eigen belang. De financiële middelen die het Recreatieschap ontvangt van de Drentse gemeenten en Ooststellingwerf investeert zij direct in de vrijetijdssector van de betreffende gemeenten. Het Recreatieschap zorgt voor Drenthe-brede afstemming van beleid tussen de diverse gemeenten. En zij behartigt de belangen van de Drentse gemeenten en Ooststellingwerf. Het Recreatieschap draagt bij aan het uitwisselen en combineren van kennis, leggen en/of verbeteren van onderlinge contacten, adviseren, ontwikkelen van beleid, ontwikkelen en in stand houden van de toeristische infrastructuur, participatie in en coördinatie van projecten en inzet en beheer van financiële middelen van het fonds voor Recreatie en Toerisme.

6

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Naast belangrijk voor de toerist, dus ook zeker belangrijk voor de eigen inwoner. De klandizie voorkomt dat winkels hun deuren moeten sluiten. Recreatie en toerisme draagt bij aan het behoud van voorzieningen. Daarnaast biedt het inwoners plezier en vertier in hun woon- en leefomgeving en draagt recreatie bij aan hun gezondheid. De vrijetijdssector versterkt de trots van inwoners en geeft ook de gelegenheid om via vrijwilligerswerk deel te blijven nemen aan de maatschappij.

De vraag naar recreatie en toerisme zal de komende jaren toenemen door bevolkingsgroei, vergrijzing en groeiend inkomend toerisme terwijl de ruimte hiervoor schaars is. De maatschappelijke behoefte aan recreatie neemt echter toe en zal ook in de komende jaren blijven groeien.

7

3. Economische impact De recreatief-toeristische sector is een belangrijke sector; deze zorgt voor omzet én werkgelegenheid en bevordert de leefbaarheid. Met 9,1 miljoen overnachtingen, ruim 1 miljard aan (directe en indirecte) bestedingen én 17.000 banen (1 op de 13 banen) is deze sector een belangrijke motor van de Drents economie.

Aandeel directe en afgeleide toeristischrecreatieve werkgelegenheid in totale werkgelegenheid per gemeente.

Het aantal bestedingen en de werkgelegenheid (het jaar 2021 vergeleken met het jaar 2020) is, als gevolg van de corona-maatregelen, gestegen met 16%. De werkgelegenheid is gestegen van 7,5% naar 8,0%. Hierbij is overigens geen rekening gehouden met de steunmaatregelen van de Rijksoverheid en de steun van Provincie en gemeenten.

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (directe en indirecte werkgelegenheid per gemeente; 2021) Het Recreatieschap voert tweejaarlijks (om zo de ontwikkelingen frequenter in beeld te krijgen) een onderzoek uit naar de ontwikkelingen in de sector in Drenthe (en Ooststellingwerf). Eind 2022 is het onderzoek gepresenteerd t.a.v. de ontwikkelingen in 2021.

Omvang directe en afgeleide dagtocht- en vakantiebestedingen per gemeente (x € mln.), ontwikkeling 2007-2021

8

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

9

4. Ontwikkelingen 2023 In 2023 zijn er op allerlei vlak ontwikkelingen geweest die grote invloed hebben op het dagelijks leven. Deze ontwikkelingen beïnvloeden zeker ook de vakantie- en vrijetijdsmarkt. Gelukkig kunnen we stellen dat vakanties in trek zijn en blijven en dat recreatie en toerisme een basisbehoefte is. Hieronder zullen we een aantal ontwikkelingen benoemen. ONZEKERHEID Landelijk zien we dat onzekerheid heerst De situatie in Oekraïne en het conflict in Israël/Gaza en de bredere impact ervan blijven voortduren en veranderen. Naast menselijk leed en ontheemding geeft het politieke spanningen en veranderen de internationale betrekkingen. De gevolgen (gevoel van onveiligheid en onzekerheid) van dit conflict zullen waarschijnlijk nog lange tijd voelbaar zijn, niet alleen in Oekraïne, maar ook daarbuiten. De verstoring komt ook tot uiting in de inflatie. In eerste instantie dus vooral veroorzaakt door de ontwikkeling van de energieprijzen, maar inmiddels zien we hier een dalende tendens. Inflatie en economische onzekerheid zorgen ervoor dat de consument minder uitgeeft. Hoewel we ons vakantiegeld nog steeds daadwerkelijk uitgeven aan vakantie, heeft de inflatie wel een rol gespeeld. We zien al een aantal jaren het aantal vakanties in Drenthe mede hierdoor is toegenomen en nu een stabilisatie van het aantal overnachtingen laat zien.

ARBEIDSMARKT Tekorten De gastvrijheidssector kent een personeelstekort; een complex probleem dat vraagt om een combinatie van oplossingen op het gebied van werving, opleiding en arbeidsomstandigheden om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waar de sector voor staat. Voordat de pandemie begon, werd in veel landen al een tekort aan gekwalificeerd personeel in de horeca gemeld. Dit tekort is verergerd door demografische factoren, zoals vergrijzing van de beroepsbevolking en een afname van jongeren die traditionele horecabanen verkiezen. De gevolgen van het personeelstekort in de horeca zijn merkbaar, met name in langere wachttijden, verminderde servicekwaliteit, beperktere openingstijden van restaurants en zelfs sluitingen van vestigingen. Om de sector aantrekkelijker te maken, moet er worden ingezet op het verbeteren van goed werkgeverschap en arbeidsvoorwaarden, meer vaste dienstverbanden en doorgroeimogelijkheden en zal robotisering/AI meer toegepast gaan worden.

10

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

RUIMTELIJK Ruimtelijke ontwikkelingen Naast bovengenoemde ontwikkelingen zijn er ook volop veranderingen gaande die de invulling van het Nederlandse grondgebied raken. Vanuit ‘Den Haag’ worden plannen ontwikkeld (waarbij op provinciaal niveau de invulling regionaal gaat plaatsvinden) die vergaande gevolgen zullen hebben voor de agrarische sector. Hoe de vrijkomende ruimte wordt ingevuld is belangrijk voor de aantrekkelijkheid van het landelijk gebied en dus zeker ook voor de recreatieve sector. Het stikstofprobleem beperkt ook de ontwikkelruimte van bedrijven. In of dichtbij Natura-2000 gebieden zijn bijna geen mogelijkheden voor het aanpassen van toeristische bedrijven. Ook het organiseren van evenementen is lastig en staat onder druk. De maatschappelijke behoefte aan recreatie neemt echter toe en zal ook in de komende jaren blijven groeien. Bevolkingsgroei is een feit én vanuit het oogpunt van gezondheid en welzijn wordt een steeds groter belang gehecht aan een actieve leefstijl, waarvan recreatie deel uitmaakt. Ook in de corona-periode heeft men de eigen directe leefomgeving opnieuw ontdekt en opnieuw leren waarderen. KLIMAAT weersontwikkelingen We zitten in een periode met veranderende weerssituaties; denk hierbij aan perioden van extreme droogte, hitte en regenval.

Hoe kun je de natuurwaarde op je park versterken? Hoe komt jouw park van het gas af? Hoe gaan we zo zorgvuldig om met onze grondstoffen en beperken we het afval? Verduurzaming is een onderwerp waarop bedrijven zullen moeten acteren om een toekomstbestendig bedrijf te behouden.

11

5. RECREATIESCHAP DRENTHE - de basis Het Recreatieschap kent een aantal kerntaken:

en toerisme. Hierbij zien we dat, via de inzet van het fonds, ook andere subsidiegelden worden gegenereerd. We creëren al jaren een multiplier van minimaal 4. ROUTES EN NETWERKEN Het routebureau van Recreatieschap Drenthe verzorgt de recreatieve basisstructuur: ontwikkeling, beheer en onderhoud van bewegwijzerde routes en knooppuntnetwerken voor fietsers en wandelaars en ondersteuning van gebruikersgroepen van MTB-ers en ruiters en menners bij het onderhoud van hun eigen routes. Ook wordt, indien gewenst, ondersteuning gegeven aan lokale initiatieven op het gebied van bewegwijzering (hardlooproutes, dorpsommetjes ed.). De toerist én bewoner beschikken zo over talloze mogelijkheden om, goed bewegwijzerd, de provincie te verkennen. Het betreft hier bewegwijzerde fietsroutes, fietsknooppuntensysteem, wandelroutes, wandelknooppuntensysteem, de TT-route voor motoren en fietsers, kanosteigers en onderhoud van enkele toiletgebouwen voor de recreatievaart. Daarnaast ondersteunen we actief gebruikersgroepen van ruiters, menners en MTB-ers in het beheer en onderhoud van hun routes. Bij het onderhoud van de wandelknooppunten en themaroutes kunnen we inmiddels rekenen op de inzet van ruim 100 vrijwilligers. Zij doen dat met veel passie en zorg.

Een goed georganiseerd routenetwerk fungeert als het visitekaartje voor ondernemers en leidt recreanten langs de rijde verhalen van Drenthe, bezienswaardigheden en lokale bedrijven. Naast het fysieke onderhoud aan de routenetwerken draagt Recreatieschap Drenthe ook zorg voor het digitaal aanbieden van routeinformatie (zie drenthe.nl). Dit draagt bij aan een uitnodigende en gevarieerde ervaring in de provincie.

Recreatiecongres 2023 BELEIDSONTWIKKELING EN ONDERSTEUNING Recreatieschap ondersteunt met kennis over de sector de deelnemende gemeenten. Ontwikkelen beleidsvisies en kennisuitwisseling (cursussen en overleggen voor o.a. de recreatieambtenaren (het AORTA), excursies, recreatiecongres, recreatiesociëteit, open colleges en studiereizen) ter inspiratie en ondersteuning van de deelnemers.

De recreant/gebruiker staat ook binnen het Routebureau van Recreatieschap Drenthe altijd centraal. Wat is zijn/haar behoefte en hoe kan het Recreatieschap deze het beste invullen? Op basis hiervan ontwikkelt het Recreatieschap het aanbod.

Door periodiek georganiseerde bijeenkomsten zorgen we voor onderling contact tussen beleidsmakers, bestuurders en de (recreatie-)ondernemers. In de praktijk blijkt dat deze werkvorm efficiënt en prettig. We voorkomen het onnodig opnieuw uitvinden van wielen en dragen bij aan afstemming op Drents niveau. Immers, veel recreanten en toeristen oriënteren zich op Drenthe als bestemming; daarom is het van belang om een groot aantal projecten en activiteiten op een Drents schaalniveau af te stemmen. PROJECTONTWIKKELING EN BEHEER STIMULERINGSFONDS Recreatieschap Drenthe voert veel projecten uit. Deze zijn veelal gemeentegrens overschrijdend. Vaak probeert het Recreatieschap de uitvoer van projecten mogelijk te maken door aan te sluiten bij subsidieprogramma’s (provinciaal, landelijk en Europees). Vanuit de deelnemende gemeenten wordt ook jaarlijks een bijdrage ontvangen die wordt gestort in het zgn. stimuleringsfonds. De hoogte van de bijdrage is voor een deel gebaseerd op de opbrengst toeristenbelasting . Dit fonds maakt het mogelijk om snel en efficiënt financiële middelen ter beschikking te kunnen stellen aan nieuwe, gemeentegrensoverschrijdende ontwikkelingen in recreatie

12

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

13

6. RECREATIESCHAP DRENTHE - Acties 2025 Het Recreatieschap werkt jaarlijks met een motto. In 2025 is ons motto: ‘Recreatie en Toerisme brengt Drenthe in beweging’. Het Recreatieschap wil gemeenten en de sector ondersteunen om de nu voor ons liggende landelijke en provinciale opgaven gezamenlijk aan te pakken. Kernwaarde: Recreatie en Toerisme is een spil in veel ontwikkelingen. De overheid moet de waarde van de gastvrijheidssector voor economie, maatschappij en welzijn onderkennen, zowel nationaal, provinciaal als gemeentelijk. Het uitdragen van deze kernwaarde is cruciaal; een doorlopend proces dat betrokkenheid en consistentie op alle niveaus binnen organisaties en bedrijven vereist. Als we naar het jaar 2025 kijken willen we vanuit en met onze organisatie (binnen onze basistaken) extra, naast onze reguliere opdracht, inzetten op: • Gebiedstafels Aan de hand van het Nationaal Programma Landelijk Gebied worden er Provinciale Programma’s Landelijk Gebied (bij ons DPLG) ontwikkeld. Aan de gebiedstafels wordt de herinrichting van het landelijk gebied besproken. Het vrijetijdsdomein wordt niet standaard aan de gebiedstafels meegenomen. Om het belang van de toeristisch recreatieve sector aan gebiedstafels kenbaar te maken is goede lobby noodzakelijk. Dit zal al in 2024 spelen, maar naar verwachting ook in 2025 ev. noodzakelijk zijn.

Het Recreatieschap zal hier zijn ondersteunende rol pakken. Doel zou moeten zijn om het landelijk gebied toekomstbestendiger en duurzamer te ontwikkelen zodat ook andere opgaves worden meegenomen zoals recreatie. Sector- overschrijdende samenwerking is daarin een must. • Duurzaam toerisme Het is van belang om de balans te houden tussen de positieve impact van toerisme en recreatie en het behoud van de natuurlijke en culturele integriteit van landelijke gebieden. Duurzaam toerisme, dat rekening houdt met ecologische, sociale en economische aspecten, is van cruciaal belang om de voordelen van recreatie en toerisme op lange termijn te behouden zonder schade aan te richten aan de omgeving of de lokale gemeenschappen. De natuur kan niet zonder recreatie (als mensen de natuur niet kennen gaan ze dat ook niet waarderen), maar recreatie kan ook niet zonder natuur (een belangrijk bezoekmotief). Het Recreatieschap zet zich in om, veelal in de vorm van projecten, te werken aan duurzaam toerisme, passend bij Drenthe én essentieel voor Drenthe. Bij deze ontwikkeling is er een belangrijke rol weggelegd voor de ontvangstlocaties. Een logische plek, het liefst bereikbaar met openbaar vervoer en dicht bij steden, de snelweg en voorzien van routestructuren waarbij de gasten zoveel mogelijk worden gescheiden (bijv. aparte routes voor wandelaars en mountainbikers).

Een ander instrument voor duurzaam toerisme is sturen op spreiding van bezoekersstromen en vergroting van recreatieruimte

14

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

door zowel het landelijk gebied als de stedelijke omgeving meer geschikt te maken voor recreatie. Recreëren vanuit de voordeur als uitgangspunt om steden en dorpen bij de ontwikkeling van woonwijken aantrekkelijker te maken én waarbij fiets- en wandelroutes gebruikt kunnen worden voor duurzaam woonwerkverkeer. • Agrotoerisme Door de landbouwtransitie gaan meer agrariërs multifunctionele activiteiten ontwikkelen. Om agrariërs te helpen een duidelijk beeld te krijgen of deze sector hen past willen we onderzoeken of we om kennissessies kunnen organiseren om hen te informeren en te inspireren. Hierin zoeken we het netwerk op met bijvoorbeeld LTO, AND en andere brancheorganisaties. Verder is het belangrijk om mogelijke veranderingen in de agrarische bedrijfsvoering Drenthe-breed op elkaar af te stemmen. • Verduurzaming In 2024 (en waarschijnlijk ook in 2025) zal volop gewerkt gaan worden aan de vormgeving van het verduurzamen van de sector. Kennisdeling, inspiratie en stimuleren van verduurzaming is belangrijk. Hierbij willen we duurzaam vervoer stimuleren, aandacht vragen voor maatregelen om verduurzaming bedrijfsvoering te bevorderen, bewustwording en vermarkting hiervan. Samen met anderen werken richting een stevig duurzaamheidsprogramma die de sector op een pragmatische wijze verder brengt.

• Routegebonden recreatie In het voorjaar van 2024 beschikken we na afronding van het laatste grote wandelproject over gebiedsdekkende, up-to-date knooppuntennetwerken en routes voor wandelen fietsplezier. Ook hebben we veel andere organisaties geholpen met het uitstippelen van hun routes, met als resultaat vele ommetjes en hardloop-, mountainbike- en hippische routes. Nu focussen we ons op de volgende fase. We willen een stap verder gaan dan enkel beheren en onderhouden. Want, hoewel het fietsen en wandelen nu ook al waardevol bijdraagt aan recreatie en toerisme, betekent dit niet dat we niets meer hoeven te doen. Stilstand betekent achteruitgang. Door het gebruik van onze routes en die van anderen te stimuleren, willen we ook in de toekomst bijdragen aan een sterke en vitale sector die van grote waarde is voor bezoekers, bedrijven, bewoners en bestemming. Om dit gestructureerd aan te pakken werken we aan het opstellen van een visie op routegebonden recreatie die we in 2024 presenteren. Hierin omarmen we routebonden recreatie als een cruciaal en waardevol instrument, gezien de toegevoegde waarde die het nu al heeft én de kansen voor de toekomst. Met deze visie positioneren we Recreatieschap als dé expert en spin in het web op het gebied van routes in Drenthe en Ooststellingwerf, met de best onderhouden netwerken van Nederland.

Inhoudelijk sluiten we aan op de ambities uit bestaande plannen. In Drenthe streven we ernaar om Fietsprovincie nummer 1 te zijn én Drenthe te ontwikkelen als een toonaangevende wandelprovincie. We beschikken over vele kilometers goed onderhouden fietspaden. Maar we hebben te maken met een gewijzigde vraag; de opkomst en het vele gebruik van e-bikes en andersoortige vervoermiddelen (hogere snelheden) leidt tot de vraag naar bredere fietspaden die goed comfort geven en veilig zijn in het gebruik. Samen met terrein

15

beherende organisaties (TBO’s), gemeenten en Provincie werken we aan een fietsinfrastructuur die écht toekomstbestendig zal zijn en zorgen voor een goede onderhoudsstructuur; dit omvat zowel het maken van beleidsadvies als het ontwikkelen van projecten. Dit is belangrijk om ook in de toekomst Drenthe als fietsprovincie te kunnen blijven promoten. De vraag is hoe vertalen we dit naar acties? Daartoe zetten we de komende jaren in op activiteiten binnen drie speerpunten, waarbij we samen optrekken met partners en vanuit diverse rollen te werk gaan. 1. De basis op orde! Kwalitatieve, comfortabele en aantrekkelijke routes en paden. 2. Routes en netwerken om te beleven en bewegen. 3. De kracht van de samenleving (lokale initiatieven benutten)

• Versterken kwaliteit sector In 2024 loopt het project Vitale Vakantieparken (VVP) af. We hopen dat dit project in de nog resterende looptijd verder bijdraagt aan versterking van de sector. In 2024 willen we samen met gemeenten, ondernemers/ HISWARECRON, provincie Drenthe en ondernemers bekijken hoe we de impuls van VVP verder kunnen doorzetten naar toekomstige jaren. De sector verdient de positieve impuls zoals deze is ontstaan door uitvoer van dit project. Het Recreatieschap draagt zowel financieel als met bestuurlijke inzet bij aan de uitvoering van VVP. Tevens willen we in 2025, samen met de Provincie en de sector het Expertteam voor Horeca, dagrecreatie en groepen voortzetten. Dit team houdt de ondernemers een spiegel voor en ondersteunt hen om hun bedrijf toekomstbestendig te maken. • Gevraagd en ongevraagd (proactief) de deelnemende gemeenten ondersteunen Via bijeenkomsten en middels ons netwerk signaleren we beleidsvoornemens. Middels een aantal adviezen en onderzoeken (sociaal-economische impact rapportages / onderzoek lokale lasten / adviezen t.a.v. trends en ontwikkelingen) ondersteunen we onze gemeenten met kennis zodat dit de basis vormt voor te nemen besluiten binnen de gemeenten.

Uitzicht vanaf de Bosbergtoren; Appelscha • Ontwikkeling / interpretatie data, opkomst AI Data is steeds belangrijker en kan helpen bij het bepalen van je koers. Het verzamelen, analyseren en interpreteren van toeristische data is van cruciaal belang voor beleidsmakers, toeristische bedrijven en bestemmingen om strategieën te ontwikkelen die gericht zijn op het verbeteren van de toeristische ervaring en het maximaliseren van de voordelen van het toerisme voor een regio. Het Recreatieschap ziet hierin een taak voor het uitvoeren van een vertaalslag; van kwantitatieve cijfers naar kwalitatieve cijfers om gemeenten en ondernemers op basis van cijfers de juiste beslissingen te laten nemen (Ecorys-rapport/ Dashboard Impactmodel). Daarnaast willen we inzicht geven in de waardering van ontwikkelde (route)infrastructuur. Zodat we ook cijfermatig de waardering van bepaalde investeringen kunnen monitoren. De integratie van AI in de toeristische sector zal leiden tot verbeterde efficiëntie, meer gepersonaliseerde diensten en een verbeterde algehele reiservaring voor zowel reizigers als bedrijven. Het delen van kennis hiervan met de sector zien we als een opgave.

• Gevraagd en ongevraagd (proactief) de ondernemers en het onderwijs ondersteunen De sector biedt verschillende carrièremogelijkheden, maar brengt ook de nodige uitdagingen met zich mee, zoals onregelmatige werktijden en seizoensgebonden werkgelegenheid. Daarnaast is de krapte op de arbeidsmarkt een structureel probleem. We willen meedenken met vraagstukken zoals ‘hoe bind ik werknemers aan mijn bedrijf?’ en ‘het bevorderen van bijv. stageplaatsen’, ‘hoe zorgen we voor seizoensverlenging zodat arbeidskrachten langdurig kunnen worden aangetrokken’, ‘hoe zorgen we voor een goede aansluiting tussen scholing en werk’. Samen met het onderwijs en de sector houden we dit onderwerp op de agenda zowel bij de ondernemers als bij de politiek. PERSPECTIEF DRENTHE 2030 Bovenstaande past binnen het ontwikkelde Perspectief Drenthe 2030. Ambitie van dit Perspectief is toerisme en recreatie te laten bijdragen aan de samenleving door van waarde te zijn voor bezoekers, bedrijven, bewoners én de bestemming Drenthe. Het doel toerisme en recreatie duurzaam te laten groeien met oog voor de balans tussen economie (bestedingen en banen), maatschappij (leefbaarheid, levendigheid en voorzieningenniveau) en omgeving (cultuur/erfgoed, natuur en landschap).

Dit komt tot uiting in de drie streefbeelden van het Perspectief op bestemming Drenthe 2030: (1) het versterken en uitdragen van trots op de Drentse cultuur en identiteit, (2) het benutten van de natuurlijke waarden om Drenthe te profileren als dé Oerprovincie van Nederland en (3) het creëren van een aantrekkelijke bestemming voor Drenten, ook met voorzieningen in de steden. In Ooststellingwerf sluiten we aan bij de ambitie om de gemeente te positioneren als een Buitensport Walhalla, dat deel uit maakt van de bestemming ‘Het Andere Friesland’, zonder meren, wadden of elf steden maar met bos, heide en een rijke historie! In 2024/2025 willen we graag het opgestelde Perspectief Drenthe 2030 herijken en bekijken of de uitgangspunten nog van toepassing zijn en het Perspectief aanpassen en aanscherpen zodat het aansluit bij de veranderende omgevingsfactoren.

16

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

17

5. FINANCIEEL Deze begroting bestaat uit het overzicht van de ontwikkelingen in de sector en van de baten en lasten (de uiteenzetting van de financiële positie). De begroting bevat tevens de verplichte paragrafen. De begroting is op 20 maart 2024 in de vergadering van het Dagelijks Bestuur behandeld. De vaststelling in het Algemeen Bestuur staat gepland tijdens de vergadering op 4 juli 2024. Uitgangspunt is met deze begroting zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid van 2025 te komen, in de wetenschap dat we zo nu en dan achterhaald worden door veranderingen in de tijd. Financieel gezien is de begroting 2025 een actualisering van de begroting 2024 (aangevuld met hetgeen staat opgenomen onder “wijzigingen”). Exploitatie Het Recreatieschap Drenthe werkt met een klein personeelsbestand (8,9 fte). Een deel van de werkzaamheden is projectgebonden. Indien het Recreatieschap voor de uitvoer hiervan extra menskracht nodig heeft, doet zij dit door middel van inhuur. Dus flexibele inhuur naast een vaste formatie. In 2025 zal de vaste kern van de organisatie van het Recreatieschap bestaan uit 8,9 fte. De bezetting bestaat uit de volgende disciplines: - Directie - Beleid, advisering, projectuitvoering - Toeristische bewegwijzering - Ondersteuning (secretariaat, communicatie, financiële administratie)

1 fte; 2,3 fte; 3,6 fte; 2 fte;

Het Recreatieschap is gehuisvest in Dwingeloo. Hier delen we de huisvesting met Marketing Drenthe en het programma Vitale Vakantieparken (tot dec. 2024). Deze gecombineerde huisvesting heeft als voordeel dat de contacten gemakkelijk tot stand komen en wij elkaar snel weten te vinden. Indexering: De begroting van het Recreatieschap wordt jaarlijks aangepast voor de stijging van lonen en prijzen. Op moment van opstellen van deze Begroting gaan we uit van het nu voorhanden zijnde inzicht en derhalve is het gebaseerd op aannames. Basis van de opgestelde cijfers vormt de begroting 2024, aangevuld met indexering die afkomstig is uit de Macro Economische Verkenningen van het Centraal Planbureau (MEV 2024, versie aug. 2023) van het kerngegeven “Loonvoet Sector Overheid” en “Prijs materiële overheidsconsumptie”. Op basis hiervan wordt uitgegaan van een indexering van de begroting voor 2025 van 5,3% voor de salarislasten en 2% voor de overige lasten. Het werkelijke indexcijfer kan aanleiding zijn voor een begrotingswijziging gedurende het jaar. Wijzigingen: Het Recreatieschap heeft in het jaar 2020 gronden welke in erfpacht waren uitgegeven verkocht aan de erfpachters. Een deel van de winstopbrengst is in 2021 ontvangen en direct bestemd. Een deel van de opbrengst zal binnenkomen vanaf 2024 in (16) jaarlijkse termijnen.

Deze opbrengst hangt samen met de exploitatie van een windmolen op de verkochte locatie (dit is notarieel in de akte opgenomen). In de begroting wordt deze verwachte bate verantwoord in de post “bijzondere bate” ter grootte van € 13.500. De afschrijvingskosten zijn verhoogd door de aanschaf van 1 bedrijfsauto ter vervanging van een afgeschreven bedrijfsauto. We ramen geen renteopbrengsten gezien de fluctuaties van de rentevoet en de (subsidiabele) projecten.

18

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

We gaan uit van de bij de begroting 2024 gehanteerde cijfers. De begroting 2023 is aangevuld met een begrotingswijziging (t.a.v. de post “personeel”) van € 60.000 in 2023. Reserves: De onttrekkingen uit de reserveringen zijn overeenkomstig eerdere besluiten van het Dagelijks Bestuur. De in de begroting opgenomen bedragen zijn de maximale onttrekkingen. Mocht overschrijding hiervan noodzakelijk blijken dan zal hier toestemming voor worden gevraagd middels een bestuursbesluit. Het Recreatieschap initieert, geeft leiding aan en administreert veel projecten ter stimulering van recreatie en toerisme. Het Recreatieschap dient van toegevoegde waarde te zijn voor haar gemeenten en voor de sector. Dit kan alleen met betrokken, ontwikkelingsgerichte en goed passende medewerkers. Het kapitaal van het Recreatieschap zijn deze medewerkers. Blijvend investeren in de ontwikkelkracht van de medewerkers is daarom van essentieel belang. Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Jaarlijks wordt door de Drentse gemeenten en gemeente Ooststellingwerf een bedrag voor dit fonds beschikbaar gesteld. Dit bedrag is gebaseerd op een – in de gemeenschappelijke regeling verankerde – vaste component in samenhang met de dagrecreatie en een variabele component gebaseerd op de toeristische overnachtingen in een gemeente.

Een deel (ongeveer 3%) van de toeristenbelasting wordt feitelijk direct via het Recreatieschap ingezet ten behoeve van verdere ontwikkeling van de sector. De toezeggingen uit het fonds maken het mogelijk snel andere subsidiemiddelen te generen (het fonds maakt het mogelijk om projecten in gang te zetten die anders niet, in beperktere omvang of met een veel langere aanlooptijd zouden zijn gerealiseerd). De inzet van het fonds is al jaren succesvol en de fondsmiddelen zorgen voor een grote multiplier (is vaak aanjager om andere middelen beschikbaar te krijgen). Het budget van het fonds was in 2023 € 270.964,=. Uit de jaarrekening 2023 blijkt dat via het fonds een zeer effectief beleid mogelijk was, waardoor een groot aantal investeringen mogelijk zijn gemaakt (in 2023 voor een totaalbedrag van € 3.696.788,=). Dankzij het fonds zijn onder andere de volgende projecten op een actieve en snelle wijze ondersteund: ondersteuning programma Vitale Vakantieparken, Horeca Vakpunt, ontwikkeling Visie Hippische Recreatie, organisatie congres, verdere uitrol wandelknooppunten, Van Gogh project, Geopark, Ecorys onderzoek, Energy game, ontwikkeling Hünenweg etc. Het fonds blijft krachtig en succes vanuit de afgelopen jaren is bewezen. € 1 uit het fonds lokt € 4 van derden uit voor investeringen op het gebied van recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf.

Toeristische Informatievoorzieningen Sinds 2018 is een afzonderlijke begrotingspost beschikbaar voor het ontwikkelen van gemeentegrens overstijgende productontwikkeling (Drenthe brochure, fiets- en wandelbrochures en gratis te verstrekken materialen), versterken gastheerschap, meertaligheid van het informatieaanbod, samenwerking met regio’s en een betere aansluiting tussen marketing en informatievoorziening.

19

Daarnaast is het Recreatieschap eigenaar van de database die achter de website drenthe.nl hangt. Met Marketing Drenthe is een opdrachtgever/opdrachtnemer relatie ingericht waarbij Marketing Drenthe verantwoordelijk is voor het volledig en up-to-date houden van deze database. Jaarlijks wordt een activiteitenplan afgesproken (met jaarlijkse evaluatie) zodat één loket voor de ondernemers en evenementenorganisatoren kan worden aangeboden. Het Recreatieschap verzorgt uiteraard zelf het aanbod aan routes op drenthe.nl. Tot slot Het bestuur van het Recreatieschap blijft inspelen op de ontwikkelingen binnen het recreatief en toeristisch product. Zij ziet in het Recreatieschap een uniek instrument om de gemeenschappelijke doelen te bereiken. Voor het Recreatieschap is samenwerking een vanzelfsprekendheid. De belangrijkste partners om de gezamenlijke doelen te bereiken zijn daarbij natuurlijk de gemeenten, Provincie Drenthe, Marketing Drenthe, brancheorganisaties, terrein beherende organisaties, recreatieparken, dagattracties, horeca en musea, sporten evenementenorganisaties en cultuur- en natuurorganisaties. Het Recreatieschap heeft een belangrijke spilfunctie en speelt al een groot aantal jaren een aanjagende en uitvoerende rol bij de nieuwe ontwikkelingen in de vrijetijdseconomie van Drenthe.

Doel is de ontwikkeling van een vitale sector; Recreatieschap is initiator, (mede-)regisseur en coördinator voor alle Drentse gemeenten en Ooststellingwerf. Het project ‘Vitale Vakantie Parken’ is hiervan een mooi voorbeeld. Recreatie en toerisme spelen zich in hoofdzaak op gemeentelijk niveau af. Hierbij valt te denken aan het ontwikkelen van voorzieningen, zoals fietspaden, dagrecreatieterreinen, parkeervoorzieningen, stimuleren van evenementen en natuurbeheer. Juist recreatie en toerisme zijn beleidsterreinen waarbinnen gemeenten gezamenlijk kunnen optreden en het verschil kunnen maken. Als er een duidelijke samenhang is én afstemming tussen de diverse gemeenten, is er sprake van een goed ontwikkeld toeristisch product Drenthe. Een toerist kent immers geen grenzen en ziet niet waar gemeenteen provinciegrenzen ophouden. Bovengemeentelijke beleidsontwikkeling is hier zeker een voorwaarde voor succes.

Verplichte paragrafen

Vaststelling Wij verzoeken u de begroting 2025 vast te stellen. Dagelijks Bestuur Recreatieschap Drenthe

20

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Verplichte paragrafen

21

Verplichte paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Financiering 3. Verbonden partijen 4. Grondbeleid

1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Onder dit begrip verstaat het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) het verband tussen weerstandscapaciteit en de risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor onze financiële positie. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap Drenthe moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen. De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: A.

Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; B. Een inventarisatie van risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Ad.A De huidige omvang van de algemene reserve (per 31-12-2023 € 160.023,=) is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten (ingeschatte risico’s) voldoende.

22

Voor veel functies is de beschikbaarheid van vervanging op hetzelfde kwalitatieve niveau niet haalbaar. Dit betekent al snel dat een beroep gedaan moet worden op externe ondersteuning. Een interim-functionaris zal uit het weerstandsvermogen bekostigd moeten worden. Periodiek vinden beoordelingsgesprekken plaats waarin aandacht is voor werkdruk en het gewenste ontwikkelperspectief van het personeel. Hierbij is m.n. ook aandacht voor het fysiek zwaardere werk van de medewerkers van het routebureau. Hierbij is zeker een risico denkbaar van meer ziekteverzuim en/of uitval. Op basis van onze inschattingen (kans en impact) komen we tot: • Vervanging bij ziekte en calamiteit (directie); 6 maanden, € 57.200,=. • Vervanging bij ziekte en calamiteit (administratie/routebureau); 6 maanden, € 28.600,=. • Risico leeftijdsopbouw/ uitval/ politiek verlof;12 maanden, € 55.000,=. In totaal betreft het ingeschatte financieel risico voor Personeel hiermee € 140.800,=. Interne beheersing Het Recreatieschap kent, net als iedere andere organisatie, mee- en tegenvallers in de sfeer van organisatie en overige kosten. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op overschrijding van budgetten voor huisvesting, communicatie, kantoor en overige kosten. Dergelijke tegenvallers dienen opgevangen te kunnen vanuit het weerstandsvermogen.

Kans en impact Financieel risico Budgetoverschrijding 10 % van geraamde kosten € 22.000,= gedurende 1 jaar Projecten De projecten staan bij het Recreatieschap feitelijk buiten de exploitatie. Ter financiering van de projecten wordt een beroep gedaan op externe subsidiegevers. Daarnaast wordt aan een aantal projecten een bijdrage vanuit het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme toegekend. Het saldo van het stimuleringsfonds vormt feitelijk een buffer om de projecten te financieren en de eventuele mee- en tegenvallers op te vangen. Balansrisico’s Dit betreft o.a. openstaande vorderingen, afschrijvingsmethodiek op activa etc. Gezien het bedrag en van welke organisatie c.q. bedrijf wij een vordering hebben openstaan, zullen deze vorderingen niet lang “openstaan” (het zijn vorderingen met een legitieme basis). Gerechtelijke procedures Op dit moment worden geen juridische procedures door of tegen de gemeenschappelijke regeling gevoerd. Garanties Op dit moment garanderen wij geen geldleningen die aan derden zijn verstrekt.

Ad.B De inventarisatie en risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. We kunnen de volgende onderdelen onderscheiden:

Onderhoud sanitaire voorzieningen Ten behoeve van de recreatievaart hebben we enkele toiletvoorzieningen in beheer. In het kader van de bestrijding van de legionellabacterie vindt in het seizoen periodieke controle plaats. De fysieke toestand van de gebouwen is matig.

Personeel Een kleine organisatie als het Recreatieschap is kwetsbaar voor wat de personele bezetting betreft.

Coördinatie/projectverantwoording en uitvoering recreatief-toeristische projecten Ook in 2024 en volgende jaren zullen projecten in uitvoering worden genomen. Deze projecten worden administratief en financieel verantwoord via een projectenadministratie. Door regelmatig overleg tussen de projectverantwoordelijke en de projectuitvoerende (juiste toepassing van de subsidievoorwaarden en de actualiteit van de projectadministratie) worden de financiële risico’s tot een minimum beperkt.

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

23

Ad.C Resumerend kan tot de volgende opstelling gekomen worden met betrekking tot het gewenste niveau van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geformuleerde uitgangspunten: Totaaloverzicht Financieel risico Personeel € 140.800,= Materieel 0,= Interne beheersing 22.000,= Overige opbrengsten 0,= Projecten 0,= Totaal € 162.800,=

2. Financiering

De huidige omvang van de weerstandscapaciteit is per 31 december 2023 € 160.023,=. De ratio weerstandsvermogen bedraagt € 160.023 / € 162.800 = 0,98. Dit is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten door het bestuur als toereikend geacht.

De wet Fido schrijft voor dat samen met de jaarstukken ook de overzichten met betrekking tot de renterisiconorm en de kasgeldlimiet bij Gedeputeerde Staten moeten worden ingediend. Vanaf 2004 is geen sprake meer van een vaste schuld (langlopende lening), een overzicht betreffende de renterisiconorm is dan ook niet van toepassing.

Algemeen Het belangrijkste thema van de wet financiering decentrale overheden (wet Fido) is het inzicht geven in de treasuryfunctie bij decentrale overheden. De doelstellingen, richtlijnen en limieten van het voorgestane beleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De treasuryparagraaf is één van de onderdelen waarmee de wetgever beoogd de transparantie en bestuurlijke beheersbaarheid van deze functie te bevorderen.

De kasgeldlimiet (de ruimte voor korte financiering) wordt volgens de wet Fido bij aanvang van het kalenderjaar 2024 gesteld op 8,5%. Wij streven door een actief treasurymanagement (bevoorschotting subsidies etc.) onder de kasgeldlimiet te blijven. Omschrijving (bedragen x € 1.000,-) 1e kw 2025 2e kw 2025 3e kw 2025 4e kw 2025 Omvang begroting per 1 januari (=grondslag) 1.471.160 1.471.160 1.471.160 1.471.160 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag 8,5 8,5 8,5 8,5 in een bedrag 125.049 125.049 125.049 125.049

De bijdragen van de gemeenten worden in het 1e kwartaal ontvangen. Gedurende het jaar vindt er monitoring plaats aan de hand van tussentijdse cijfers.

3. Verbonden partijen

Het Recreatieschap kent geen verbonden partijen.

4. Grondbeleid

In het verslagjaar 2020 zijn de gronden, welke het Recreatieschap in bezit had te Emmer-Compascuum, verkocht aan beide pachters. De verkoop heeft plaatsgevonden op basis van de getaxeerde waarde. De verkoopopbrengst bestaat uit een eenmalige verkoopopbrengst en een 16-jarige toekomstige opbrengst. Deze toekomstige opbrengst zal binnenkomen vanaf 2024 in (16) jaarlijkse termijnen. Deze opbrengst hangt samen met de exploitatie van een windmolen op de verkochte locatie (dit is notarieel in de akte opgenomen). In de begroting wordt deze verwachte bate verantwoord onder het kopje “bijzondere baten” ter grootte van € 13.500.

24

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

25

26

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

27

Programmabegroting

(in Euro’s) Categorie omschrijving Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025 BATEN Personeel 51.820 0 0 Huisvesting 7.351 6.860 0 Overige opbrengsten 56.683 11.000 21.200 Bijzondere baten 0 0 13.500 subtotaal 115.854 17.860 34.700 Bijdrage gemeenten in exploitatie 1.034.598 1.083.165 1.116.098 Fonds Recreatie en Toerisme 270.964 303.943 320.362 subtotaal 1.305.562 1.387.108 1.436.460 Totaal baten 1.421.416 1.404.968 1.471.160

Programma begroting

LASTEN

28

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Personeel 662.383 Huisvesting 62.165 Onderhoud 111.438 Overige uitgaven 45.691 Overige uitgaven toer. info voorz. 109.835 Bestuur 5.021 Bureau 94.712 Afschrijvingen 4.796 Incidentele lasten 2.500 subtotaal 1.098.541 Fonds Recreatie en Toerisme -23.781 Totaal lasten 1.074.760 Resultaat voor bestemming 346.656

711.008 68.225 71.000 12.165 127.935 620 99.625 3.299 0 1.093.877 303.943 1.397.820 7.148

738.150 70.400 72.500 21.170 130.500 630 101.600 8.700 0 1.143.650 320.362 1.464.012 7.148

Saldo financieringsfunctie 90.503 0 0 Onttrekkingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R&T 0 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 15.852 15.852 15.852 Bestemmingsres. toiletgebouwen 6.987 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Toevoegingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R&T 294.744 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsres. toiletgebouwen 0 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Algemene reserve 0 0 0 Resultaat na bestemming 142.254 0 0

29

Toelichting programmabegroting

Toelichting Programma begroting

Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW BATEN Personeel Totaal 0 Voor zover nu bekend zullen er geen medewerkers gedetacheerd worden. Huisvesting Totaal 0 Een deel van het kantoorpand wordt onderverhuurd aan het provinciale programma Vitale Vakantieparken. Deze verhuur stopt eind 2024 (einde lopende programma). Overige opbrengsten Totaal 21.200 Recreatiecongres 8.700 Excursie 2.500 Kaarten 10.000 Jaarlijks organiseert het Recreatieschap het recreatiecongres. Actuele thema’s staan centraal en kennis wordt gedeeld tussen overheid en ondernemers. Verder organiseert het Recreatieschap jaarlijks een dagexcursie voor bestuurders, raadsleden ed. De verkoop van toeristisch folders en kaarten verantwoorden we al jaren in de jaarrekening. De opbrengst fluctureert nogal. Daarom werd dit eerder niet opgenomen in begroting.

Bijzondere baten Totaal 13.500 M.i.v. het jaar 2025 ontvangt het Recreatieschap minimaal € 13.500 per jaar gedurende 16 jaar. Dit is overeengekomen bij de verkoop van gronden aan de Pottendijk te Emmen. Deze opbrengst hangt samen met de exploitatie van een windmolen die op de verkochte locatie is geplaatst.

Bijdrage gemeenten in exploitatie Totaal De gemeenten dragen jaarlijks, volgens een verdeelsleutel welke is opgenomen in de gemeenschappelijke regeling, een bijdrage zodat de exploitatiekosten gedekt zijn.

In bijlage I staan de bedragen per gemeente vermeld.

1.116.098

Fonds Recreatie en Toerisme Totaal 320.362 De gemeenten betalen jaarlijks, een bijdrage aan de het fonds Recreatie en Toerisme. De berekeningswijze is opgenomen in de gemeenschappelijke regeling. De hierdoor beschikbare middelen worden ingezet ter stimulering van projecten in de recreatie en toerismesector. In bijlage II staan de bedragen per gemeente.

30

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Toelichting Programmabegroting

31

Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW LASTEN Personeel Totaal 738.150 Brutosalarissen 626.150 Sociale lasten 268.350

Het vaste personeel bestaat uit 11 medewerkers en 1 oproepkracht (8,87 fte’s). Vanuit het

doelgroepenbeleid is 1 tijdelijke medewerker (0,83 fte) werkzaam.

Ten gunste van deze post vindt jaarlijks een onttrekking plaats vanuit de bestemmingsreserve

personele inzet van maximaal € 15.852. Overige personeelskosten: Geraamd wordt: Brutosalarissen naar projecten (1) -52.000 Brutosalarissen naar projecten onderhoud wandelknp (2) -101.900 Loonkostensubsidie (3) -16.850 Kosten P&O; administratie door gemeente Tynaarlo 5.700 Opleidingen/cursussen 6.900 Overige personeelskosten 1.800 (1) Gezien de doorloop van de huidige projecten tot en met 2025 kunnen er uren (salariskosten) geboekt worden op bepaalde projecten; dit is een raming. (2) 2 medewerkers houden zich bezig met het onderhoud wandelknooppunten; de salariskosten kunnen geboekt worden ten laste van onderhoud wandelknooppunten. (3) Voor een tijdelijke medewerker, vanuit het doelgroepenbeleid, ontvangen wij een loonkostensubsidie van de gemeente Ooststellingwerf.

Huisvesting Totaal Huurkosten kantoorpand 48.900 Energiekosten 14.500 Schoonmaakkosten 4.400 Overige huisvestingskosten 2.600

70.400

Het Recreatieschap huurt een gedeelte van het kantoorpand aan de Drift (11c) te Dwingeloo.

Onderhoud Totaal 72.500 Het recreatieschap heeft via vele projecten een groot aantal voorzieningen gerealiseerd in de openbare ruimte. Het onderhoud van een aantal daarvan komt voor rekening van het Recreatieschap. Onderhoud aan diverse routestructuren (w.o. wandelroutes, fietsknooppunten- en wandelknooppunten- netwerk, MTB-bebording, Geopark, ruiterroutesstructuur) kosten wandelvrijwilligers en onderhoud toilet- voorzieningen recreatievaart.

De onderhoudskosten zijn inclusief leasekosten voor een elektrische auto.

Omschrijving

Raming Raming excl. BTW excl. BTW

Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Totaal Toeristische informatievoorzieningen 73.850 Toeristische informatievoorzieningen Drenthe.nl 56.650

Bestuur Totaal

Bureau Totaal 101.600 Portikosten 1.350 Telefoonkosten 3.100 Reis-, verblijf- en autokosten 11.500 Representatiekosten 1.150 Kantoorbenodigdheden 1.200 Kopieerkosten 1.900 Leasekosten 1.350 Kantinekosten 2.300 Automatiseringskosten 22.200 Documentatie en voorlichting 2.800 Abonnementen/lidmaatschappen 1.800 Bankkosten 880 Verzekeringen 16.000 Verzekeringen ziekteverzuim 18.400 Accountantskosten 15.000 Overige kosten 670

Kapitaal In bijlage IV staan de afschrijvingen. De afschrijvingen stijgen i.v.m. de geplande aanschaf van een nieuwe auto.

Fonds Recreatie en Toerisme Totaal 320.362 Door inzet van dit fonds worden diverse projecten mogelijk gemaakt door een financiële

bijdrage.

130.500

Het Recreatieschap ontwikkelt gemeentegrens overstijgende informatie (folders ed.). Daarnaast worden cursussen aangeboden aan Tourist Info medewerkers. Het Recreatieschap is eigenaar van de database die achter de website van Drenthe.nl hangt. Jaarlijks wordt via een activiteitenplan afgesproken welke werkzaamheden Marketing Drenthe verricht voor het up-to-date houden van de database.

Totaal

630

8.700

Overige uitgaven Totaal 21.170 Recreatiecongres 8.670 Excursie 2.500 Kaarten 10.000

32

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

33

Onttrekkingen aan reserves Raming Raming Bestemmingsreserve Omschrijving personele inzet excl. BTW Totaal excl. 15.852 BTW Jaarlijks wordt een bedrag van maximaal € 15.852 onttrokken aan deze bestemmingsreserve (conform Bureau besluit Algemeen Bestuur). Totaal 72.080 Portikosten 1.200 Toevoegingen Telefoonkostenaan reserves 2.800 Bestemmingsreserve Reis-, verblijf- en autokosten personele inzet 10.200 Totaal 23.000 Jaarlijks Representatiekosten wordt een deel van de bijdragen van de gemeenten toegevoegd 1.020 aan de bestemmingsreserve Kantoorbenodigdhedenpersonele inzet, maximaal € 23.000, conform1.100 besluit Algemeen Bestuur. Hierdoor Kopieerkosten kan flexibel worden ingespeeld op nieuwe projecten/ontwikkelingen 1.730 en wordt de mogelijkheid Leasekosten geboden om gebruik te maken van een flexibele schil1.220 aan personeel. Kantinekosten 2.100 Automatiseringskosten 20.000 Documentatie en voorlichting 2.500 Abonnementen/lidmaatschappen 1.600 Bankkosten 800 Verzekeringen 14.300 Accountantskosten 10.900 Overige kosten 610

34

Kapitaal

In bijlage IV staan de afschrijvingen. De afschrijvingskosten zijn hoger door vervanging van bedrijfsauto’s.

Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme

Door inzet van dit fonds worden diverse projecten mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage.

Onttrekkingen aan reserves

Bestemmingsreserve personele inzet

Jaarlijks wordt een bedrag van maximaal € 15.852 onttrokken aan deze bestemmingsreserve (conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur).

Toevoegingen aan reserves

Bestemmingsreserve personele inzet

Jaarlijks wordt een deel van de bijdragen van de gemeenten toegevoegd aan de bestemmingsreserve personele inzet, maximaal € 23.000. Hierdoor kan flexibel worden ingespeeld op nieuwe projecten/ ontwikkelingen (conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur) en indien nodig een flexibele schil aan personeel worden ingezet.

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Totaal

Totaal

Totaal

Totaal

12.300

270.964

15.852

23.000

35

Bijlage I

Bijlagen

36

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

Bijdragen gemeenten 2025 in de exploitatiekosten volgens bestaande bijdrageregeling Rekening Begroting Begroting 2023 2024 2025 Gemeente: in % Aa en Hunze 7,75% 67.187 78.085 80.464 Assen 7,50% 65.020 75.570 77.867 Borger-Odoorn 8,00% 69.355 80.608 83.058 Coevorden 9,25% 80.191 93.203 96.036 De Wolden 6,75% 58.518 68.013 70.081 Emmen 18,00% 156.048 181.367 186.882 Hoogeveen 8,00% 69.355 80.608 83.058 Meppel 4,00% 34.677 40.304 41.529 Midden-Drenthe 10,00% 86.693 100.760 103.823 Noordenveld 7,25% 62.853 73.051 75.272 Ooststellingwerf 7,50% 65.020 75.570 77.867 Tynaarlo 6,25% 54.183 62.975 64.889 Westerveld 7,25% 62.853 73.051 75.272 Totaal 107,50% 931.953 1.083.165 1.116.098

37

Bijlage III

Bijlage II Fonds Recreatie en Toerisme van Recreatieschap Drenthe per 1 januari 2025

Gemeente Overnachtingen Dagrecreatie Verblijfsrecr. Vast bedrag Subtotaal Aanpassing Begroting 2025 Aa en Hunze 1.488.213 9.303 40.661 10.000 59.964 7.163 52.801 Assen 424.931 9.303 5.124 10.000 24.427 6.043 18.384 Borger-Odoorn 1.353.030 9.303 33.902 10.000 53.205 6.973 46.232 Coevorden 1.213.957 9.303 27.308 10.000 46.611 7.903 38.708 De Wolden 394.144 9.303 4.662 10.000 23.965 5.743 18.222 Emmen 445.429 9.303 5.431 10.000 24.734 9.596 15.138 Hoogeveen 96.885 9.303 969 10.000 20.272 6.075 14.197 Meppel 0 9.303 0 10.000 19.303 4.686 14.617 Midden-Drenthe 804.723 9.303 12.892 10.000 32.195 7.174 25.021 Noordenveld 156.433 9.303 1.564 10.000 20.867 5.871 14.996 Ooststellingwerf 275.722 9.303 2.886 10.000 22.189 5.987 16.202 Tynaarlo 335.712 9.303 3.786 10.000 23.089 5.581 17.508 Westerveld 886.523 9.303 15.346 10.000 34.649 6.313 28.336 Totaal

7.875.702

120.939

154.531

130.000

405.470

85.108

320.362

Totale bijdragen gemeenten 2025 Exploitatiekosten Bijdrage Fonds R&T Gemeente: Aa en Hunze 80.464 52.801 Assen 77.867 18.384 Borger-Odoorn 83.058 46.232 Coevorden 96.036 38.708 De Wolden 70.081 18.222 Emmen 186.882 15.138 Hoogeveen 83.058 14.197 Meppel 41.529 14.617 Midden-Drenthe 103.823 25.021 Noordenveld 75.272 14.996 Ooststellingwerf 77.867 16.202 Tynaarlo 64.889 17.508 Westerveld 75.272 28.336 Totaal 1.116.098 320.362

Bijdrage 2025

133.265 96.251 129.290 134.744 88.303 202.020 97.255 56.146 128.844 90.268 94.069 82.397 103.608 1.436.460

Vaste bijdrage dagrecreatie 120.939 Staffel aantal overnachtingen (verblijfsrecreatie) 1e 250.000 0,010 2e 250.000 0,015 3e 250.000 0,020 4e 250.000 0,030 5e 250.000 0,040 6e 250.000 0,050 7e 250.000 0,060 Vast bedrag besloten in AB vergadering d.d. 12 maart 2008 130.000 De aanpassing is een voortvloeisel uit voorgaande begrotingen (vanaf het jaar 2011) waarbij sprake was van bezuinigingen. Deze bezuinigingen werken nog steeds deels door, ook in de begroting 2025.

38

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2025

39

Bijlage IV Investeringsstaat

Omschrijving Datum Aanschaf Afschrijving bedrag vermeer- vermintotaal % totaal boekboekboekrestrest deringen deringen per jaar waarde waarde waarde waarde 1 jan. 2025 1 jan. 31 dec. 1 jan. 31 dec. Vervoermiddelen Volkswagen 3-VLX-11 1-03-11 19.708 19.708 20,00 16.708 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 5-VZK-31 16-10-12 20.250 20.250 20,00 17.250 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 6-VXS-11 2-12-19 9.950 9.950 20,00 8.955 0 995 995 995 995 Peugeot V-325-K 25-11-20 7.000 7.000 20,00 5.145 1.155 1.855 700 700 700 Auto 35.000 35.000 20,00 0 6.400 0 28.600 3.000 3.000 Automatisering Automatisering 5.720 5.720 20,00 0 1.144 0 4.576 0 0 Totaal 56.908 40.720 97.628 48.058 8.700 8.850 40.871 10.695 10.695