Bijlage I - LAS LUA de Wolden
Tekst van het document
Het langer vasthouden en infiltreren van water is bij droogte cruciaal. De openbare ruimte en private gronden moet hierop worden ingericht, echter dit vergt Algemeen op elke plek maatwerk want we kennen een zeer diverse omgeving. Ook is oppervlakte water in sommige • Klimaatadaptatie vraagt ook een andere manier van werken binnen de eigen organisatie. Minder werken in delen van de gemeente beperkt aanwezig, dit vraagt vakdisciplines maar meer integraal denken. Dit kan niet ook om een verdere uitwerking van waterstructuren van de een op de andere dag, maar in de toekomst zodat goede ‘blauwe’ verbindingen kunnen worden moet er wel nagedacht worden of de huidige vorm van aangelegd en oppervlakte water een goede functie werken, de meest optimale is. krijgt;
47
Woningbouwcorporaties Op 1 december 2022 spraken we met woningcorporaties Domesta, Actium Wonen en Woonconcept. We bespraken kansen en risico’s voor klimaatadaptatie vanuit het perspectief van de corporaties. De belangrijkste inzichten uit het gesprek zijn: •
•
Op basis van het aantal klachten en meldingen is hitte in woningen een urgenter probleem dan wateroverlast. De corporaties krijgen weinig meldingen die betrekking hebben op wateroverlast. Voor hitte gaan de klachten met name over warmte die de woning niet meer uit wil tijdens een hete periode; De focus van de corporaties ligt daarom op hitte. De corporaties modelleren hitte in woningen om risicovolle woningen voor hitte in beeld te krijgen. De corporaties experimenteren met oplossingen tegen hitte, zoals groene daken;
•
Bij nieuwbouw wordt klimaatadaptatie meegenomen. Dit zit nog in de pilotfase. De overgang komt eraan dat klimaatadaptatie in de standaard werkwijze wordt opgenomen;
•
De aanpak van het bestaande areaal is lastiger dan nieuwbouw. De uitdaging is om groot onderhoud te combineren met klimaatadaptatiemaatregelen. Hier is samenwerking met de gemeente bij nodig. Want juist groot onderhoud dat de gemeente uitvoert aan riolering of wegen biedt een goed aanknopingspunt voor de woningbouw om óók aan het werk te gaan. De corporaties benoemen specifiek de potentie van wijkuitvoeringsplannen (energietransitie) om werk met werk te maken;
•
De woningcorporaties pleiten er voor om meer informatie uit te wisselen over beleid (waar gaan we voor) en onderhoudsplannen. Gemeente en woningbouwcorporaties hebben geen exacte meerjarenplanningen, maar weten grofweg welke buurten er binnen 10 jaar aan groot onderhoud toe zijn;
•
De woningbouwcorporaties geven alle drie aan de komende jaren veel werk uit te voeren in De Wolden;
•
Prestatieafspraken met woningcorporaties bieden een goede basis voor de samenwerking. Die moet op het thema klimaatadaptatie de komende jaren invulling krijgen;
•
Domesta biedt nieuwe huurders een ‘basistuin’ aan. Domesta legt die tuin aan. In de basistuin is nagedacht over het vasthouden van water en het buiten houden van warmte door middel van schaduw. Dit is een mooi voorbeeld van het toepassen van klimaatadaptatie.
48
Waterschap Op 6 december 2022 spraken we met waterschap Drents en Overijsselse Delta. Doel van het gesprek was om de knelpunten en maatregelen van gemeente en waterschap af te stemmen, zodat duidelijk wordt waar kansen liggen voor samenwerking. De ruimtelijke resultaten zijn opgenomen in verdieping twee. Algemene inzichten uit het gesprek zijn: •
Gemeente en het waterschap zijn bezig met het dossier ‘overdracht stedelijk water’. Beide organisaties beheren delen van het watersysteem. Samen wordt opnieuw beoordeeld welke delen van het watersysteem bij wie in beheer komen zodat er een logische verdeling ontstaat;
•
Over het algemeen is er voldoende ruimte in het oppervlaktewatersysteem om extra regenwater te ontvangen. Dat betekent dat de gemeente door kan gaan met het afkoppelen van particulieren. (water aanbieden aan oppervlaktewater in plaats van via de riolering naar de rioolwaterzuivering);
•
Het waterschap heeft te maken met verschillende belangen in het beheer van het water en dat zorgt voor uitdagingen en spanningen. Als voorbeeld wordt het maaibeleid van de Reest benoemd. Vanuit het perspectief van de afwatering is een intensief maaibeleid beter. Dat verhoogt de afstroming van water en verkleint het risico op (grond)wateroverlast in kernen en bij boeren. Vanuit het perspectief van de natuurlijke dynamiek is een extensief maaibeleid beter. Dat verhoogt de biodiversiteit en in droger perioden wordt water beter vastgehouden.
Gemeenteraad Op 15 december 2022 spraken we met de gemeenteraad. Over de wensen en ambitie ten aanzien van klimaatadaptatie. De belangrijke resultaten van de avond: •
De gemeenteraad hecht waarde aan het betrekken van de dorpsraden bij het oplossen van knelpunten en het treffen van maatregelen;
•
Het treffen van maatregelen door bewoners en bedrijven is belangrijk. Daarbij is een combinatie nodig van de zachte hand (stimuleren, ondersteunen) en de harde hard. Bij nieuwbouw zijn we strenger, ook als de zachte hand op termijn onvoldoende resultaat geeft in de bestaande omgeving gaan we nadenken over verplichtingen;
•
De afweging tussen verschillende ruimteclaims is moeilijk en vraagt om maatwerk. De gemeenteraad benadrukt het belang van creatieve oplossingen en multifunctioneel ruimtegebruik. Er is balans nodig tussen woningbouw enerzijds en ruimte voor klimaatadaptatie anderzijds;
•
De gemeenteraad ziet overlap tussen klimaatadaptatie en biodiversiteit en roept op om dit aan elkaar te koppelen. Ook biodiversiteit is een belangrijk thema in De Wolden.
49
Samenvatting Inleiding Hoe adaptief is de Wolden? Strategie Uitvoering Financiering Verdieping
Verdieping 2 overlastlocaties De overlastlocaties zijn bepaald met de klimaatstresstesten als basis. Per theoretisch knelpunt uit de stresstest is met beheerders en partners besproken of overlastlocaties in de praktijk voorkomen en/of de gesimuleerde overlast realistisch is. Op deze manier hebben we de waarschijnlijke overlastlocaties uit de resultaten gefilterd en opgenomen in deze bijlage.
50
Gemeente De Wolden: de Wijk Nr. 1.
2.
1 3
(Mogelijke) overlastlocaties Parkeerterrein supermarkt
Postweg, Secretaris Ottermanweg & Nic. Ten Woldeweg
2 3.
Dorpsstraat & Julianaweg
Problematiek
Opgaven en kansen
Wateroverlast: Het parkeerterrein is van de gemeente en moet nog worden aangesloten op het HWA-stelsel. Tevens was het idee om het terrein af te koppelen en aan te sluiten op de vijvers. In de huidige situatie kan bij extreme neerslag daarom overlast ontstaan.
Mogelijke maatregelen in de openbare ruimte koppelen aan de rioleringsvervangingsopgave die er ligt. Onderzoeken andere meekoppelkansen
Wateroverlast: Deze straten liggen lager dan de directe omgeving. Tevens ligt hier nog een gemengd stelsel. In de huidige situatie kan bij extreme neerslag daarom overlast ontstaan.
Mogelijke maatregelen in de openbare ruimte koppelen aan de rioleringsvervangingsopgave die er ligt. Onderzoeken andere meekoppelkansen
Wateroverlast: De Julianaweg is qua hoogteligging een kommetje ten opzichte van de omgeving en van oudsher een natte plek in De Wijk. Hierdoor is in het verleden al vaker wateroverlast bij extreme neerslag opgetreden. Dit geldt ook voor het fietspad aan de Dorpsstraat.
Er liggen meerdere meekoppelkansen: Rioolvervangingsopgave; Nieuwbouw zorgcomplex Dunninghe; Onderzoek warmtenet (warmtewinning Hoogeveensche Vaart).
Mogelijke maatregelen: Aansluiten van het parkeerterrein op het HWA; Afkoppelen van het parkeerterrein en aansluiten op de vijvers aan de noordzijde.
Mogelijke maatregelen: Onderzoeken mogelijkheden in groenstroken Postweg; Onderzoeken mogelijkheid afvoeren op vijver westzijde.
Dit biedt de kans om de volgende (onderzoeks-) maatregelen mee te nemen: Verharding vervangen door open verharding; Parkeervakken vergroenen; Nieuw open water creëren (veel openbare ruimte beschikbaar); Onderzoeken infiltratiemogelijkheden i.r.t. grondwaterstanden.
51
Gemeente De Wolden: Echten Nr.
(Mogelijke) overlastlocaties
1.
2.
Problematiek
Opgaven en kansen
Ruinerweg
Wateroverlast: Het is bekend dat dit een natte omgeving is. Dit heeft invloed op de wegconstructie.
Onderzoeken invloed op wegconstructie en waar nodig wegconstructie aanpassen.
Hagenakkers
Wateroverlast: Ligt alleen een DWA-stelsel. Hier zou bij extreme neerslag wateroverlast op kunnen treden.
Onderzoeken mogelijke maatregelen en meekoppelkansen.
1
2
52
Gemeente De Wolden: Kerkenveld Nr.
(Mogelijke) overlastlocaties
Opgaven en kansen Onderzoeken mogelijke maatregelen en meekoppelkansen.
1.
Kerkenbovenbeen & Jan Haarstraat
Wateroverlast: Deze locatie is qua hoogteligging een kommetje ten opzichte van de omgeving, het ligt tussen twee tafels in. Daardoor is deze locatie kwetsbaarder voor wateroverlast bij extreme neerslag.
2.
Compagniestraat
Wateroverlast: Van oudsher een natte omgeving waar in het verleden ook al wateroverlast is opgetreden.
2 1
Problematie k
53
Gemeente De Wolden: Koekange Nr.
Problematiek
Opgaven en kansen
Prinses Margrietlaan & Prinses Christinalaan
Wateroverlast: In het verleden zijn hier wel klachten omtrent wateroverlast weggekomen. Het is goed mogelijk dat hier wateroverlast optreedt bij extreme neerslag.
Onderzoeken herkomst overlast.
2.
De Wilgen
Wateroverlast: Delen van De Wilgen liggen lager ten opzichte van de omgeving. Water stroomt dus mogelijk van de hogere delen hiernaartoe. Bij extreme neerslag is het dus mogelijk dat hier wateroverlast optreedt.
3.
Prins Bernhardlaan & Sportlaan
Wateroverlast: Van oudsher een natte omgeving waar in het verleden ook al wateroverlast is opgetreden.
1.
1
(Mogelijke) overlastloca ties
2 3
Onderzoeken mogelijke maatregelen en meekoppelkansen.
54
Gemeente De Wolden: Ruinen
1
Nr.
(Mogelijke) overlastloca ties
1.
2.
Problematiek
Opgaven en kansen
Meppelerweg
Wateroverlast: Belangrijke doorgaande weg waar bij extreme neerslag water op straat blijft staan in de praktijk.
Meester Harm Smeengestraat e.o.
Wateroverlast: De Meester Harm Smeengestraat ligt lager dan de omgeving waardoor bij extreme neerslag het goed mogelijk is dat water uit de omgeving hiernaartoe stroomt en voor overlast kan zorgen.
Er liggen meekoppelkansen in de herontwikkeling van Sportpark de Baete. Dit biedt mogelijkheden voor maatregelen als; - Waterberging; - Watersysteem optimaliseren - Wadi’s; - Vergroenen (vb. groen;e parkeerplaatsen) - Afkoppelen.
2
4.
3.
Sporthal De Marse
Wateroverlast: Het sporthalcomplex is een bekende wateroverlastlocatie. Het parkeerterrein is het laagste punt in de omgeving.
4.
Bedrijventerrein
Hittestress: Deze locatie wordt gekenmerkt door een hoge verhardingsgraad en is er relatief weinig groen. Dit zorgt voor hogere gevoelstemperaturen en dus hittestress.
3
Tevens dient onderzocht te worden hoe open watergangen kunnen worden gerealiseerd en zaksloten aangesloten kunnen worden op het watersysteem. Ruinen is bijna volledig beduikerd waardoor het water een relatief lange weg te gaan heeft voordat het afgevoerd kan worden.
Goede voorbeelden laten zien om transformatie te bewerkstelligen en een goed vestigingsklimaat te bieden voor toekomstige bedrijven.
55
Gemeente De Wolden: Veeningen
1
Nr.
(Mogelijke) overlastloca ties
1.
Bovenboer
Problematiek
Opgaven en kansen
Wateroverlast: Deze locatie is qua hoogteligging een kommetje ten opzichte van de omgeving. Daardoor is deze locatie mogelijk kwetsbaarder voor wateroverlast bij extreme neerslag. Er zijn namelijk geen klachten bekend.
Onderzoeken mogelijke overlast en mogelijke maatregelen en meekoppelkansen.
56
Gemeente De Wolden: Zuidwolde Nr. 1.
(Mogelijke) overlastloca ties Omgeving Groene Hart
Problematiek
Opgaven en kansen
Wateroverlast: Hier is wateroverlast bekend (o.a. water in de school). Dit gebied is een serieus probleemgebied vanwege de ligging t.o.v. de hogere zandrug ten oosten (daarmee een afvoerputje) i.c.m. geen open waterstructuren.
Er liggen meerdere meekoppelkansen: Ontwikkeling Huis van Sport en Cultuur; Gebiedsvisie Hoofdstraat Koppeling analyse RWP.
3.
1
Dit biedt de kans om de volgende (onderzoeks-) maatregelen mee te nemen: Verder afkoppelen en aansluiten op waterberging park; Waterberging creëren aan westzijde Zuidwolde; Open water terugbrengen in bebouwing; Parkeerplaatsen verlaagd/groen aanleggen; Verlagen waar kan om vertragend te werken; Onderzoek naar waterstructuur, bodemopbouw en grondwaterstanden.
2.
Oosterweg
Wateroverlast: Hier is van bekend dat er wateroverlast op straat optreedt.
Maatregelen worden meegenomen in de ontwikkeling van het project Huis van Sport en Cultuur. Tevens komt er een bergingsvoorziening aan de Zuider Esweg.
3.
Winkelstraat
Hittestress: Deze locatie wordt gekenmerkt door een hoge verhardingsgraad en is er relatief weinig groen. Dit zorgt voor hogere gevoelstemperaturen en dus hittestress.
Meekoppelen met nieuwbouwontwikkelingen, renovaties openbare ruimte en/of rioleringsopgave. Kiezen voor een hittebestendige en groenere inrichting.
2
Ook inzetten op participatie. Zoek samenwerking met bewoners op en benut (bestaande) initiatieven.
57
Samenvatting Inleiding Hoe adaptief is de Wolden? Strategie Uitvoering Financiering Verdieping
Verdieping 3 Klimaatadaptatie eisen bij (nieuw)bouw
58
Klimaatadaptatie eisen bij nieuwbouw Deze beslisboom passen we toe bij (nieuw)bouwontwikkelingen
59
Landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve bebouwde omgeving
Klik hier om terug te gaan naar de hoofdtekst 60
Klimaatadaptatie eisen bij nieuwbouw We verwerken eisen voor klimaatadaptatie in onze hemelwaterverordening. Landelijk (maatlat) en regionaal in Fluvius verband breiden we de eisen uit, op basis van nieuwe inzichten. We sluiten ons hierbij aan en verwerken de resultaten in ons eigen beleid.
•
Een groot deel van de neerslag (tussen 40-70 mm, afhankelijk van wat aan de hand van de gebied specifieke kenmerken reëel is) van een hevige bui (70 mm in een uur) verwerkt (geïnfiltreerd, vastgehouden en/of geborgen) in voorzieningen op privaat terrein of in daarvoor bestemde (extra) voorzieningen in het plangebied. De voorzieningen voeren de eerste 24 uur daarna vertraagd (niet extra) af en zijn in maximaal 60 uur weer beschikbaar (range 48-60 uur);
•
Koele, schaduwrijke verblijfsplekken (minimaal 200 m2) zijn op loopafstand (300 m) aanwezig en openbaar toegankelijk.
•
Meewegen van de landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve bebouwde omgeving
Onderstaande wensen nemen we mee als input voor actie 5.2: Uitwerken klimaatadaptatie eisen bij (nieuw)bouw ontwikkelingen. Wensenlijst eisen bij (nieuw)bouw •
•
De ruimtelijke ontwikkeling gebeurt minimaal waterneutraal en leidt niet tot extra aan- of afvoer van water t.o.v. de huidige situatie. Waterneutraal definiëren we als:
•
De van nature heersende grondwaterstanden worden zo min mogelijk beïnvloed;
•
De afvoer uit het gebied neemt niet toe ten opzichte van de landelijke afvoer;
•
De infiltratie van regenwater in de bodem neemt op jaarbasis niet af ten opzichte van de oorspronkelijk natuurlijke situatie.
5% van het laagste deel van het plangebied wordt vrijgehouden van bebouwing of wordt tijdelijk ingericht of bestemd om te kunnen anticiperen op lange termijn toename van de extreme neerslag;
61
Samenvatting Inleiding Hoe adaptief is de Wolden? Strategie Uitvoering Financiering Verdieping
Verdieping 4 Maatregelencatalogus Alle kosten op basis van prijspeil juli 2022 Kosten zijn eenheidsprijzen. Per project is maatwerk nodig om de exacte prijs te bepalen.
62
●●● ●○○ ●●● ●●○ ●●○
• •
●●○
• •
●●●
• •
•
• • • • •
●●● ●○○ ●●● ●○○ ●●○ • • •
●●○ ●●●
• •
•
•
• • • • •
●●○ ●●● ●●○
●○○ ●●○ ●○○ • •
●○○
• •
•
• • •
●●● ●●● ●●●
●○○ ●●○ • • •
●○○ ●●●
•
•
•
●●● ●○○ ●●○ ○○○ ●●●
• •
○○○
•
●●●
•
•
• •
• • •
●●● ●○○ ●●○ ○○○ ●●● •
○○○
•
●●○
• •
•
•
○○○ ●●○ ●○○ ○○○ ○○○
•
○○○ • •
●●●
•
•
●○○ ●●● ○○○ ○○○ • •
○○○ ○○○ ●●●
•
•
○○○ ●●● ●○○ ○○○ •
●●● ○○○
•
●●○
•
• •
●○○ ●○○ ●●● ●●● ●●● •
●●○ ●●●
●○○ ●●● ○○○ ○○○ ●○○ ○○○ •
●●○
•
•
●○○ ●○○ ●●○ ●●● ●○○ ●●●
• • • • •
●●●
•
●●○ ●●○ ○○○
●○○ ○○○ ●●○ ●●○ • • •
•
●○○ ○○○ ●○○ ●○○ ●○○ •
●●○ ●●●
•
●●● ●○○ ●●○ ●○○ ●●○ •
●●○
•
●●○
• •
•
•