Bijlage 1 - Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie-A4

BELEIDSPLAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE

actief en betrokken

dewolden.nl 1

VOORWOORD In gemeente De Wolden werken we aan gelijke ontwikkelingskansen voor alle kinderen en jongeren. Dat doen we samen met ouders, verzorgers en onze partners. We willen dat kinderen op jonge leeftijd een sterke basis meekrijgen voor de basisschool en hun verdere (school)loopbaan. Om alle kinderen de kans te geven zich zo goed mogelijk te ontwikkelen kunnen peuters en kleuters met een (taal)achterstand, of een verhoogd risico daarop, deelnemen aan voor- en vroegschoolse educatie. Door extra en kwalitatief goede begeleiding vergroten we de kans dat iedereen op een volwaardige en zelfstandige manier kan deelnemen aan de maatschappij. Het is van belang dat wij, de betrokken professionals, het goede verhaal vertellen aan ouders en verzorgers over de kansen en mogelijkheden die voor- en vroegschoolse educatie aan kinderen biedt. We spreken daarin de verwachtingen richting ouders uit en ook wat zij van ons mogen verwachten. Dit beleidsplan is tot stand gekomen in goede samenwerking en afstemming met onze partners. Samen willen we blijven werken aan optimale ontwikkelingskansen voor alle kinderen in De Wolden. Met dit beleidsplan willen we daar richting aan geven door een goede prioritering en heldere doelen te stellen met duidelijke kaders. We sluiten met dit plan aan bij het collegeprogramma ‘De Wolden geeft energie! 20222026’.

Waarin het college van burgemeesters en wethouders het belang uitspreekt dat De Wolden een vitale en inclusieve gemeente is waarin iedereen naar vermogen, op een volwaardige en gelijkwaardige manier, mee kan doen in de samenleving.

2

Mark Turksma, wethouder onderwijs

INHOUDSOPGAVE 1.1 1.2 1.3

Inleiding en leeswijzer 4 Totstandkoming van het vve Beleid 6 Vve in gemeente De Wolden 10

2. Speerpunt 1: Indiceren en toeleiding 14 Aanbod 16 uur vve in gemengde groepen 14 Doelgroepdefinitie 14 Signaleren, indiceren en toeleiden 16 Bereik en non-bereik 17 3. Speerpunt 2: Kwaliteit van voorschoolse educatie 18 Aanbod en uitvoering 18 Toezicht op de kwaliteit 18 Kwaliteitseisen 18 De Pedagogisch beleidsmedewerker-ve 19 4. Speerpunt 3: Ouderbetrokkenheid 20 Ouderbetrokkenheid 20 Educatief Partnerschap 20 Visie op ouder betrokkenheid 20 Warme overdracht en het driehoek gesprek 20 Ondersteuning voor ouders, wat doen we ook: 20 5. Speerpunt 4: Samenwerking en uitvoering 22 Doorgaande lijn 22 Overlegstructuur 22 Clusteroverleggen 22 Overdracht 24 Resultaatafspraken 25 6. Monitoring en financieel kader 26 Gemeentelijke verantwoording Inspectie van het Onderwijs 26 Monitoring van bereik en kwaliteit 26 Financieel kader 26 Bijlagen: Bijlage 1 – Evaluatie en prioritering uitkomsten Bijlage 2 – Aanvullende informatie doelgroepdefinitie Bijlage 3 – Kwaliteitseisen Bijlage 4 – Opbrengst gericht werken Bijlage 5 – Voorblad overdracht

3

1.1 INLEIDING EN LEESWIJZER VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE Het doel van voor- en vroegschoolse educatie (vve) is om peuters met een (taal)achterstand, of een mogelijk risico daarop, beter voor te bereiden op de basisschool en ervoor te zorgen dat kleuters zonder achterstanden naar groep 3 kunnen. Deze kinderen worden ook wel ‘doelgroepkinderen’ genoemd. Voorschoolse educatie is voor doelgroeppeuters op kinderdagverblijven; Vroegschoolse educatie is bedoeld voor doelgroepkleuters uit groep 1 en 2. (bron: https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwijssectoren/voor-en-vroegschoolse-educatie/wat-is-voor-envroegschoolse-educatie) De gemeente is verantwoordelijk voor de doelgroeppeuters in de voorschoolse periode en krijgt hiervoor geld van het Rijk. De basisscholen zijn verantwoordelijk voor de vroegschoolse educatie. Scholen, met een grote populatie achterstandsleerlingen, krijgen hiervoor middelen van de Rijksoverheid. Landelijk maar ook lokaal onderzoek toont aan dat vve vruchten afwerpt en een positief effect heeft op de prestaties van kinderen. (bron: https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/de-impact-van-voorschoolse-educatie) WIE ZIJN BETROKKEN BIJ VVE? De belangrijkste vve-partners zijn: Consultatiebureau van de GGD De jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau signaleert kinderen met een mogelijk risico op (taal) achterstand op basis van de doelgroepdefintie.

Met de term doelgroepdefinitie bedoelen we een nauwkeurige omschrijving van de te bereiken doelgroep. Op basis van deze definitie geeft de jeugdverpleegkundige een indicatie af en stimuleert ouders gebruik te gaan maken van het vve-aanbod binnen de gemeente. Kinderopvang Kinderopvangorganisaties kunnen ervoor kiezen om vve certificering aan te vragen. Hiervoor moeten ze aan extra wettelijke en gemeentelijke eisen voldoen waarmee de kwaliteit van het vve aanbod gewaarborgd wordt. Zo wordt er gestructureerd gewerkt aan de cognitieve ontwikkeling met gebruik van bijvoorbeeld taal, letters, cijfers, kleuren en vormen, is er extra aandacht voor ouderbetrokkenheid en worden er extra opleidingseisen gesteld aan pedagogisch medewerkers gericht op het stimuleren van de taalontwikkeling. Basisonderwijs Scholen zijn verantwoordelijk voor de vroegschoolse periode. De Rijksoverheid geeft scholen met een grote populatie achterstandsleerlingen extra financiele middelen om kinderen met een, mogelijk risico op, (taal) achterstand passende ondersteuning te bieden met als streefdoel dat kinderen zonder achterstanden naar groep 3 gaan. Gemeente De Wolden De gemeente krijgt geld van de Rijksoverheid om de voorschoolse educatie voor peuters vorm te geven. Als gemeente zijn we verplicht om afspraken te maken over het onderwijsachterstandenbeleid. Waaronder de resultaten van vve.

In gemeente De Wolden gebeurt dit tijdens het LEA-overleg (De Lokaal Educatieve Agenda). De gemeente treedt daar op als regisseur en zorgt ervoor dat er onder meer afspraken worden gemaakt over: - De toeleiding naar voorschoolse educatie 4

- Het gebruik van vve-programma’s en inzet van de hbo pedagogisch beleidsmedewerker vve. - Ouderbetrokkenheid - Doorgaande lijn van voor- naar vroegschoolse educatie. - Resultaatafspraken. Belang en meerwaarde van vve Uit onderzoek weten we dat de jonge jaren heel belangrijk zijn voor de ontwikkeling van een kind. De startpositie van kinderen, bijvoorbeeld op het gebied van taal, beïnvloedt het verdere leerproces. Achterstand ontstaat al vroeg en stapelt zich op gedurende de schoolloopbaan. Aandacht voor de eerste levensjaren is daarom cruciaal. Dit is recent bevestigd in het pre-COOL cohortonderzoek. De ‘Heckman Curve’ geeft onderbouwing voor hogere opbrengst voor investering in educatie op jonge leeftijd. (Bron: Carneiro & Heckman, 2003) Diverse kinderopvanglocaties in De Wolden zijn vve geregistreerd. Een actueel overzicht met vve geregistreerde locaties in De Wolden is te vinden op de website van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) www.landelijkregisterkinderopvang.nl. Aan deze locaties worden extra eisen gesteld aan bijvoorbeeld het personeel en de activiteiten die zij op een locatie aanbieden. Daarmee realiseren we een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod waarmee we een sterke basis voor alle kinderen realiseren en kansenongelijkheid verkleinen.

Aanleiding voor een nieuw beleidsplan vve: In 2017 is er in De Wolden een beleidsplan vve opgesteld binnen de gemeente. Diverse landelijke en lokale ontwikkelingen maken dat het wenselijk en noodzakelijk is het plan te vernieuwen. Landelijk zijn er veranderingen in wet- en regelgeving. Daarnaast is er vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor 2023 – 2026 een nieuwe beleidsperiode ingegaan van het landelijke onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Dat heeft lokaal invloed op de afspraken met onze partners en ook de onderlinge samenwerking vraagt om nieuwe doelen en kaders. Dit beleidsplan is tot stand gekomen in samenspraak met diverse betrokken partijen uit het werkveld. In dit beleidsplan leggen we de richting en kaders vast om ervoor te zorgen dat peuters, met een mogelijk risico op achterstanden in hun (taal)ontwikkeling, gelijke kansen krijgen om zich, in een veilige omgeving, zo goed mogelijk voor te bereiden op de basisschool en dat kleuters zonder achterstanden naar groep 3 gaan. Leeswijzer In het eerste hoofdstuk beschrijft de wijze waarop dit vve beleid tot stand is gekomen samen met relevante landelijke en lokale ontwikkelingen. Daarnaast wordt de visie op vve voor gemeente De Wolden beschreven samen met de vijf speerpunten voor deze beleidsperiode. In hoofdstuk 2 t/m 5 worden de speerpunten toegelicht en uitgewerkt.

Tot slot wordt in hoofdstuk 6 de monitoring en het financiële kader beschreven.

5

1.2 TOTSTANDKOMING VAN HET VVE BELEID LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN Wettelijk kader Vve is een belangrijk onderdeel van het bestrijden van onderwijsachterstanden. Dit is geregeld in de Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE, 2010). De wet OKE heeft gezorgd voor aanpassingen aan drie wetten: • Wet Kinderopvang (WKO) • Wet op het primair onderwijs (WPO) • Wet op het onderwijstoezicht (WOT) De wet OKE heeft verder effecten op de harmonisatie van de peuterspeelzaalwerk. De wijzigingen in kwaliteitseisen in kinderopvang en peuterspeelzaalwerk is apart geregeld in de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang (IKK). De nieuwe kwaliteitseisen zijn uitgewerkt in het Besluit kwaliteit kinderopvang en enkele ministeriele regelingen. Deze wetten vormen samen het kader voor dit beleidsplan.

Wet OKE

WKO

WPO

WOT

Wet Harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk; Besluit basisvoorwaaarden kwaliteit voorschoolseeducatie;

Regierol van de gemeente verstevigd; Verplichtingen gemeente tot het aanbieden van voldoende en kwalitatief voorschools aanbod; verplichting gemeente tot afspraken maken met aanbieders van VVE.

Inspectie van het onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van VVE.

Wet IKK (gemeente houdt toezicht met de bijbehorende handhavingsmogelijkheden)

Ontwikkelingen Rijksbeleid Het kabinet zet vanuit het regeerakkoord extra in om de kansengelijkheid te stimuleren. Er zijn grote ambities voor de versterking van het vve aanbod op kwantiteit en kwaliteit. Op 1 januari 2023 is een nieuwe beleidsperiode ingegaan van het landelijke onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Onderdeel hiervan zijn nieuwe kaders voor de verdeling en de bestemming van onderwijsachterstandsmiddelen. OAB-kader 2021-2026 In het kader van het OAB ontvangt de gemeente financiële middelen van het Rijk om (taal)achterstanden te voorkomen door vroegtijdig voorschoolse educatie te organiseren en (op basis van lokaal beleid) andere interventies in te zetten. Het Rijk heeft per 1 januari 2019 de verdeelsleutel van de OAB-middelen herzien 6

en in een periode van vier jaar is iedere gemeente toegegroeid naar een nieuw OAB-budget. Voor gemeente De Wolden is het OAB-budget voor 2023 vastgesteld op een bedrag van €174.375,-. Gemeentelijk vve -beleid (WPO 167) De gemeenten zijn regievoerder voor vve in hun gemeente. Dit betekent allereerst het formuleren van helder vve-beleid met duidelijke ambities en concrete doelen. Daarnaast vraagt het om voldoende sturing en coördinatie vanuit de gemeente om vve tot stand te brengen en te borgen in de gemeente, gericht op de volgende onderdelen: definitie doelgroepkind, bereik, toeleiding, doorgaande-lijnresultaten, vve-coördinatie op gemeentelijk niveau. 960 uur aanbod Voorschools vanaf 2020 en hbo pedagogisch beleidsmedewerker vanaf 2022 Het Rijk stelt dat er twee factoren van belang zijn voor effectieve voorschoolse educatie bij doelgroep peuters. Het gaat hierbij om de kwaliteit en de intensiteit van het aanbod. De kwaliteit van het aanbod wordt vanuit het Rijk via aanvullende landelijke eisen met enige regelmaat aangescherpt en heeft sinds 1 januari 2022 een verdere impuls gekregen door de verplichte aanstelling van een hbo pedagogisch beleidsmedewerker (pbm’er) verbonden aan een vve-groep. Ten aanzien van de intensiteit van het aanbod geldt vanaf 1 augustus 2020 dat een voorschools aanbod gemiddeld 16 uur per week is, verdeeld over 3 of 4 dagdelen.

Gevolgen corona-uitbraak en Nationaal Programma Onderwijs Maart 2020 brak de coronacrisis uit in Nederland. Kinderopvang en scholen moesten bijna 2 maanden volledig dicht, later in het jaar volgde een tweede sluiting van de kinderopvang en scholen. Thuiseducatie/onderwijs werd snel als alternatief georganiseerd. Snel kwamen er signalen dat juist kinderen uit lage sociaaleconomische milieus hierdoor verdere ontwikkelachterstand opliepen. Om de achterstanden voor alle leerlingen door de coronabeperkingen in te lopen, werd in februari 2021 het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) gelanceerd. Naast het onderwijs hebben ook gemeenten financiele middelen ontvangen vanuit het

NPO. Gemeenten kunnen alle uitvoerende partijen verbinden zodat de kinderen worden ondersteund op meer dan alleen hun cognitieve ontwikkeling. Vvepartners in Nederland staan de komende tijd voor een dubbele uitdaging namelijk het wegwerken van ontwikkelachterstand en daarnaast het wegwerken van de opgelopen achterstanden als gevolg van de coronabeperkingen. LOKALE ONTWIKKELINGEN EN KERNGETALLEN Bevolking De Wolden heeft bijna 25.000 inwoners. Dit aantal is de laatste jaren enigszins gestegen1. Jaartal

Aantal inwoners

2017

23.744

2018

23.917

2019

24.110

2020

24.330

2021

24.374

2022

24.511

2023

24.603

Tabel 1: aantal inwoners De Wolden over de afgelopen jaren

De meeste inwoners wonen in Zuidwolde (6.969), Ruinerwold (3.992), Ruinen (3.610) en De Wijk (2.960). Opleidingsniveau 26,4 % van de bewoners tussen de 15 en 75 jaar valt in de categorie praktisch opgeleid. Hieronder wordt verstaan onderwijs op het niveau van basisonderwijs, het VMBO, de eerste 3 leerjaren van HAVO of VWO en de entreeopleiding, mbo-niveau 1 of het praktijkonderwijs. Landelijk ligt dit percentage op 27,9 procent. Het percentage inwoners in de categorie theoretisch opgeleid ligt landelijk op 30,9 procent. In De Wolden is dit 25,7%.

1 https://allecijfers.nl/gemeente/de-wolden/ 7

LOKALE ONTWIKKELINGEN 2 - 4 JAAR In dit onderdeel zoomen we in op de cijfers die belangrijk zijn in het kader van het bieden van gelijke kansen voor peuters: • Aantal en spreiding van peuters met, een mogelijk risico op, een (taal)achterstand. • Het aanbod aan peuters met een risico op ontwikkelingsachterstand Aantal peuters met risico op (taal)achterstand In 2023 waren er 325 peuters (2-4-jarigen) in gemeente De Wolden. Volgens de landelijke definitie2 hebben ongeveer vijftien kinderen in gemeente De Wolden een risico op een onderwijsachterstand. Dit is 5% van het totaal aantal peuters. Het landelijke percentage bedraagt 15%3 Een gemeente moet een eigen (lokale) definitie voor de doelgroep voor ‘Voorschoolse Educatie’ te hanteren. Volgens de huidige lokale definitie zijn er op dit moment rond de 58 doelgroep- peuters (dus rond de 18%) in de gemeente. Dat ligt dus hoger dan de landelijke definitie (net als in de meeste gemeenten in Nederland). Het verschil zit hem waarschijnlijk voornamelijk erin dat alle kinderen met een ‘ontwikkelingsachterstand’ worden meegenomen en ook de kinderen van alle anderstalige ouders, waaronder ook hoogopgeleide anderstalige ouders. Aanbod voor peuters met (taal)achterstand In 2023 zijn er in totaal zeventien kinderdagverblijven in gemeente De Wolden. Hiervan zijn zeven locaties geregistreerd voor het aanbieden van voorschoolse educatie.

In onderstaande tabel is het maximumaantal plekken voor doelgroepkinderen per kern weergegeven. Dit is berekend aan de hand van het aantal kindplaatsen zoals vermeld in het LRK en dit aantal te delen door twee (vanwege de dubbele bezetting door vve-kinderen). Hiermee wordt duidelijk hoeveel vve-kinderen er maximaal te plaatsen zijn in de theoretische situatie dat enkel vve-kinderen de ve-groepen zouden bezetten. De tabel maakt dus duidelijk waar en hoeveel vve-kinderen er maximaal te plaatsen zijn, het zegt niets over hoeveel vve-kinderen er daadwerkelijk deelnemen in de kernen. Wijk

Maximumaantal vve-kind plekken

Alteveer

10

Koekange

10

Ruinerwold

8

Ruinen

8

Zuidwolde

16

De Wijk

8

Tabel 2: Maximumaantal vve-kind plekken per kern, juni 2023

Een actueel overzicht met vve geregistreerde locaties in De Wolden is te vinden op de website van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) www.landelijkregisterkinderopvang.nl. Bereik VE Het bereik VE is in de afgelopen periode niet goed in beeld geweest. Er is in het proces naar een nieuw vve beleid een inventarisatie geweest om het huidige bereik en non-bereik VE in beeld te brengen. Hieruit is gebleken dat er in gemeente De Wolden een bereik is van 57% en dus een non-bereik van 43%. Het landelijk percentage ligt op circa 85%. Het bereik in De Wolden ligt dus veel lager dan het landelijke percentage.

2 Hier liggen vier indicatoren van de ouders van het kind ten grondslag: opleiding, herkomstland, verblijfsduur in Nederland en wel/niet in schuldsanering. 3 https://dashboards.cbs.nl/v3/onderwijsachterstanden/ 8

LOKALE ONTWIKKELINGEN 4-12 JAAR In dit deel gaan we in op gelijke kansen in het basisonderwijs: hoeveel en waar bevinden zich de basisschoolkinderen met een risico op onderwijsachterstanden? Onderwijsachterstanden In 2023 waren er 2320 basisschoolkinderen in De Wolden, waarvan er 170 (7%) met ‘het risico op onderwijsachterstanden’ (landelijke definitie). Landelijk valt 15% onder deze definitie. Deze kinderen wonen verspreid over een aantal dorpen in de gemeente.

2023

Zuidwolde 7%

Ruinerwold 7%

Ruinen 9%

Koekange 6%

De Wijk 10%

Tabel 3: concentraties peuters en basisschoolleerlingen met risico op onderwijsachterstanden

In onderstaande kaart is de woonlocatie van basisschoolleerlingen met de grootste risico’s op onderwijsachterstanden weergegeven in 2023.

Figuur 3: kaart met woonlocatie peuters en basisschoolleerlingen met risico op onderwijsachterstanden 2023 – bron: Dashboard onderwijsachterstanden – CBS.

9

1.3 VVE IN GEMEENTE DE WOLDEN HUIDIGE SITUATIE - EVALUATIE- EN WERKSESSIES MET STAKEHOLDERS De start van een nieuwe beleidsperiode is een moment voor evaluatie en reflectie. Tijdens verschillende interactieve werksessies en gesprekken met alle vve-partners hebben we gereflecteerd op de vorige beleidsperiode en zijn prioriteiten geformuleerd waar we gezamenlijk de komende periode op in willen zetten. Het verslag met de opbrengsten van de gesprekken en werksessies is te vinden in bijlage 1 – Evaluatie en prioritering uitkomsten. Deze opbrengst is de basis geweest voor de keuzes die we in dit vve beleid hebben gemaakt. De tien belangrijkste punten vanuit deze gesprekken zijn: • Bewustwording belang van vve • Clusteroverleg evalueren en borgen • Driehoek gesprek altijd bij vve geïndiceerde kinderen • Huisbezoeken mogelijk maken • Checklist vve locaties • Kwaliteitscriterium voor vve programma werkt belemmerend. Aanpassen • Warme overdracht (voor vve) altijd koppelen aan intakegesprek • Doelgroepdefinitie herformuleren en evalueren • Goede registratie van vve geïndiceerde kinderen in het onderwijs • Ouders in vroeg stadium informeren over vve

VISIE OP VVE Met voor- en vroegschoolse educatie in De Wolden streven we naar gelijke kansen voor alle kinderen in onze gemeente, zodat zij een sterke basis hebben voor hun verdere (school)loopbaan en maatschappelijke participatie. We geloven dat preventie essentieel is en willen problemen bij kinderen en gezinnen vroegtijdig signaleren en aanpakken. Dit is in lijn met onze inclusieve gemeentelijke visie waarin een sterk preventief veld nodig is om de ambities voor onze jeugd waar te maken (Kadernota Sociaal Domein 2022-2025). 10

Het is onze overtuiging dat we met voor- en vroegschoolse educatie ontwikkelings- en onderwijsachterstanden van jonge kinderen voorkomen en bestrijden. In de eerste zes jaar maakt het kind de grootste ontwikkeling door. Dit is dan ook hét moment om de (taal)ontwikkeling te stimuleren en gelijke kansen te bevorderen. De samenwerking met ouders en verzorgers is cruciaal in dit proces. We erkennen hun primaire rol in de ontwikkeling van hun kinderen. Daarom worden zij actief betrokken bij het vve-traject. Dit betekent dat we niet alleen kijken naar de ondersteuningsbehoeften van het kind, maar ook naar die van de ouders, om zo een gezamenlijke aanpak te realiseren die aansluit bij de behoeften van het gezin. SPEERPUNTEN VOOR VVE IN GEMEENTE DE WOLDEN Op basis van de evaluatiesessies, werksessies en de visie op vve zijn vier speerpunten geformuleerd voor de komende jaren: Speerpunt 1: Indiceren en toeleiden: Alle doelgroepkinderen in gemeente De Wolden kunnen vanaf 2,5 jaar naar een voorschoolse voorziening met vve-aanbod. We streven naar een bereik van 100% van de doelgroeppeuters. Speerpunt 2: Kwaliteit van voorschoolse educatie Alle voorschoolse voorzieningen in gemeente De Wolden, die vve aanbieden, zijn van hoge kwaliteit en voldoen aan alle wettelijke eisen en alle aanvullende eisen die binnen gemeente De Wolden zijn geformuleerd.

Speerpunt 3: Ouderbetrokkenheid De ouders/verzorgers worden nauw betrokken bij de ontwikkeling van hun kinderen. Speerpunt 4: Samenwerken en uitvoering Er is een sterke doorgaande lijn, het voorschoolse aanbod en het vroegschoolse basisonderwijs sluiten goed op elkaar aan. Om deze doelstellingen te realiseren zijn een aantal voorwaarden van belang: - Er is een helder geformuleerde en passende doelgroep definitie en betrokken professionals zijn hiervan op de hoogte. - Het proces van indicering is inzichtelijk en transparant. Er vallen geen kinderen tussen wal en schip. - Het proces van toeleiding naar de voorschoolse voorzieningen werkt; - Er is duidelijk zicht op omvang en redenen voor het non-bereik; - Er worden gerichte acties geformuleerd passend bij de aard van het non-bereik; - Het vve-aanbod op de locaties voldoet aan de landelijke en gemeentelijke kwaliteitseisen. Zowel inhoudelijk als op het gebied van professionalisering; - Er wordt op de vve-locaties gewerkt met een hbo pedagogisch beleidsmedewerker. - Er zijn ambitieuze maar haalbare resultaatafspraken geformuleerd met commitment vanuit kinderopvang en onderwijs. - Er wordt een passend uurtarief voor voorschoolse educatie vastgesteld.

EEN VE-PLAATS IN DE WOLDEN Een ve-plaats in De Wolden betekent: • Het aanbod vindt plaats op een locatie die voldoet aan alle kwaliteitseisen zoals landelijk en binnen gemeente De Wolden zijn gesteld.

11

• Aanbod voor ve-geïndiceerde kinderen van 2,5 tot 4 jaar • Aanbod 16 uur per week (960 uur in 1,5 jaar) • Verdeeld over 3 of 4 dagdelen per week (minimaal 40 weken per jaar) • Ouders betalen over het eerste en tweede dagdeel een inkomensafhankelijke bijdrage. • Het derde en vierde dagdeel wordt gefinancierd door gemeente De Wolden. • Bij het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek kan ondersteuning gevonden worden voor het aanvragen van toeslagen. EEN AANBOD VOOR ALLE PEUTERS De gemeente stimuleert het gebruik van voorschoolse opvang niet alleen voor kinderen die een vve-indicatie hebben. Gemeente De Wolden stelt ook opvang beschikbaar voor kinderen van 2 tot 4 jaar zonder ve-indicatie, waarvan de ouders woonachtig zijn in de gemeente en daarbij geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Een opvangplek voor een peuter zonder vve-indicatie betekent in De Wolden: • Aanbod 8 uur per week • Verdeeld over 2 dagdelen per week • 40 weken per jaar • Ouders betalen mogelijk een inkomensafhankelijke ouderbijdrage • Bij het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek kan ondersteuning gevonden worden voor het aanvragen van toeslagen. RELATIE MET ANDERE BELEIDSTERREINEN Vve heeft raakvlakken met verschillende beleidsterreinen. In onderstaand schema wordt beschreven wat deze raakvlakken zijn en welke afspraken hiervoor gemaakt zijn.

Wat wil De Wolden bereiken

12

Beleidsterrein

Waar we aan werken

Gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor toezicht en handhaving op de kinderopvang. We bouwen aan vertrouwen en een goede relatie met de houder met als doel kwalitatief goede kinderopvang. Dit doen we door het inzetten van toezichthouders van de GGD en handhaving vanuit de gemeente met als doel om overtredingen te laten herstellen.

Kadernota sociaal domein

We willen dat onze inwoners zich zo gezond, positief en veilig mogelijk ontwikkelen. Zodat inwoners zelfredzaam zijn en mee kunnen doen in onze (lokale) samenleving.

Nota Jeugdhulp De Wolden

Gemeente De Wolden gaat uit van inclusie: elke inwoner en dus ook elk kind kan zichzelf zijn, ongeacht zijn achtergrond, geloof, gender of geaardheid. Ieder krijgt gelijke kansen om zich optimaal te ontwikkelen binnen de eigen mogelijkheden. Dit doen we o.a. door in te zetten op een Kansrijke Start en Moeders van De Wolden. Het werken aan een goede verbinding tussen kinderopvang, onderwijs en jeugd(hulp) is een van de speerpunten in de nota jeugd.

Participatie

Participatiebeleid is erop gericht een passende voorziening te bieden voor inwoners voor wie werk (nog) niet in zicht is en dat zoveel mogelijk inwoners duurzaam uitstromen uit de bijstand. Werkloosheid van ouders kan een negatieve impact hebben op een gezin en daarmee op de ontwikkeling van kinderen. (Taal)achterstanden bij kinderen kunnen op latere leeftijd mogelijk bijdragen aan een achterstand op de arbeidsmarkt.

Armoedebestrijding

Armoede kan een aanzienlijke invloed hebben op onderwijsachterstanden. Ouders met financiele problemen kunnen mogelijk minder tijd en middelen hebben om zich actief bezig te houden met de educatie van hun kinderen. Gezinnen met armoede hebben daarom een groot belang bij financieel toegankelijke en kwalitatief goede vve voorzieningen.

Laaggeletterdheid

~14% van de inwoners in De Wolden is laaggeletterd en heeft moeite met lezen en schrijven. Veel voorlezen en het taalgebruik van ouders is het meest bepalend voor de taalontwikkeling van jonge kinderen. Dit benadrukt het belang voor kwalitatief goed vve aanbod. Het Taalpunt in De Wolden biedt ondersteuning aan volwassenen met een taalvraag.

Gezondheid

Vanuit positieve gezondheid zetten we in op gezondheid en gedrag. We streven ernaar dat onze inwoners individueel en onze samenleving in het algemeen keuzes maken die bijdragen aan een gelukkig, gezond en veilig bestaan waarin iedereen mee kan doen. Kunnen lezen en schrijven is een van de cruciale gezondheidsvaardigheden voor een positieve gezondheid.

Cultuur

Cultuur blijft belangrijk in De Wolden. Het draagt bij aan creativiteit en expressie en dat staat onlosmakelijk verbonden met de taalontwikkeling. Daarom wordt er o.a. door de cultuurcoaches ingezet op Meer muziek in de klas en het stimuleren van zingen in de kinderopvang. Of door de bibliotheek met BoekStart in de kinderopvang en dreumesuurtjes. Vanuit Talentkracht worden talentgesprekken gevoerd met kinderen.

Sport

Het is belangrijk om de motorische ontwikkeling al op jonge leeftijd te stimuleren, ook in het kader van vve. De fijne motoriek is belangrijk voor spraakontwikkeling en sport en bewegen draagt bij aan hersenontwikkeling en taalbegrip. Er worden al veel (gratis) sport en beweeg activiteiten voor peuters en kleuters aangeboden. En waar geld een drempel is kunnen ouders/verzorgers een beroep doen op het Jeugdfonds sport en cultuur.

13

2. SPEERPUNT 1: INDICEREN EN TOELEIDING In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen rondom het indiceren en toeleiden van doelgroepkinderen verder beschreven. AANBOD 16 UUR VVE IN GEMENGDE GROEPEN Alle kinderen tussen 2,5 en 4 jaar oud met een vve-indicatie kunnen 16 uur per week naar de kinderopvang. Zodra een kind een vve-indicatie krijgt via het consultatiebureau, kan deze gebruik maken van een kinderopvang die vve aanbiedt. Gemeente De Wolden is ervoor verantwoordelijk dat er voor alle doelgroepkinderen van 2,5 - 4 jaar vve kindplaatsen beschikbaar zijn. Doordat we te maken hebben met een gespreide populatie van doelgroepkinderen is ons beleid erop gericht geweest op zoveel mogelijk voorschoolse voorzieningen een vve-aanbod te realiseren. Hierdoor kunnen kinderen met een vve -indicatie zoveel mogelijk in hun eigen dorp naar de peuteropvang. Daarnaast geloven wij in de meerwaarde van heterogene groepen. Hierdoor kunnen kinderen van en met elkaar leren. Niet in alle dorpen van De Wolden is peuteropvang aanwezig of locaties zijn te klein. Dat kan invloed hebben op het bereik en non-bereik van kinderen met een vve-indicatie. Wanneer het bereik en non-bereik goed in kaart wordt gebracht en gemonitord is de spreiding van vve-locaties een aandachtspunt en wanneer het nodig blijkt worden hier stappen in ondernomen.

DOELGROEPDEFINITIE Met de term doelgroepdefinitie bedoelen we een nauwkeurige omschrijving van de te bereiken doelgroep. Om kinderen met een risico op een mogelijke (taal)achterstand te bereiken is een duidelijk, door alle partijen gedragen, doelgroepdefinitie van belang. De doelgroepdefinitie houdt rekening met de kenmerken uit de omgeving van het kind. Voorheen werd de doelgroepdefintie voornamelijk gebaseerd op de ‘gewichtenregeling’, waar o.a. gekeken wordt naar het opleidingsniveau van de ouders. In de nieuwe regeling wordt rekening gehouden met meer kenmerken van de omgeving van het kind: Het CBS berekent jaarlijks, op basis van een aantal indicatoren, hoe groot het risico op onderwijsachterstanden van een peuter en een leerling is. Dit wordt de onderwijsscore genoemd. De indicatoren die hiervoor gebruikt worden zijn: • Het opleidingsniveau van beide ouders; • Het herkomstland van de moeder; • De verblijfsduur van de moeder in Nederland; • Het gemiddelde opleidingsniveau van alle moeders op de school; • Of de ouders in de schuldsanering zitten. Het is de verantwoordelijkheid van gemeente De Wolden om de doelgroepdefinitie te bepalen en daarbij onze partners te betrekken (de kinderopvang, jeugdgezondheidszorg en het onderwijs). Na overleg met de partners van zowel voor- als vroegschoolse instellingen is in gemeente De Wolden de doelgroepdefinitie als volgt omschreven: 14

DOELGROEPDEFINITIE VVE GEMEENTE DE WOLDEN Er is sprake van een doelgroepkind voor vve, wanneer tenminste één van de onderstaande criteria van toepassing is op kinderen in de leeftijd van 2,5 jaar tot het moment dat ze naar groep 3 van de basisschool gaan: 1. Opleidingsniveau ouders a. Een of beide ouders/verzorgers hebben minder dan twee jaar vervolgonderwijs genoten na het basisonderwijs, of hebben maximaal LBO/VBO, praktijkonderwijs of VMBO basis- of kaderberoepsgerichte leerweg gevolgd. 2. Het land van herkomst van de moeder a. De moeder is afkomstig vanuit een van de landen uit de CUMI-lijst (zie bijlage). 3. Het betreft een kind uit een vluchtelingen gezin, inburgeringstraject of een nieuwkomersgezin. Zie bijlage 2 – Aanvullende informatie doelgroepdefintie voor meer toelichting. 4. Een risico op of een geconstateerde achterstand in Nederlandse taalontwikkeling a. De Jeugd Gezondheidszorg (JGZ) 0-4 jaar signaleert aan de hand van het Van Wiechenonderzoek (mogelijk) risico met betrekking tot spraak-taalontwikkeling. Als de jeugdgezondheidszorg (jeugdverpleegkundige en jeugdarts van de GGD) niet in beeld is, kan de huisarts risico op een ontwikkelingsachterstand signaleren. b. Achterstand in een of meer risicogebieden (motorische ontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling, zelfredzaamheid) bij het kind die van invloed zijn op de taalontwikkeling. c.

Er wordt in de thuissituatie minder dan 50% van de tijd de Nederlandse taal gesproken (dialect valt hier ook onder). d. Een van beide ouders is laaggeletterd (zie bijlage). e. Er zijn geconstateerde risicofactoren in het gezin vanuit de omgevingsanalyse die de GGD afneemt via de GIZmethodiek (gezamenlijk inschatten van zorgbehoeften). Schuldsanering valt hier ook onder. Sociaal Medische Indicatie (SMI) Met een Sociaal Medische Indicatie kan gemeente De Wolden gezinnen (tijdelijk) ontlasten door een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang te bieden. Vve is samen met kinderopvang toeslag en peuteropvang een voorliggende voorziening op een SMI. Taal Ontwikkelingsstoornis (TOS) Kinderen met een taalachterstand kunnen – door meer taalaanbod – hun achterstand vaak weer inhalen, terwijl bij kinderen met TOS dit niet aan de orde is. Kinderen met TOS hebben moeite met de verwerving van taal, dit is al vanaf de geboorte aanwezig. Indien nodig kan de logopedist van de GGD Drenthe ingezet worden bij zorgen over de taal-spraak ontwikkeling. De GGD kan bij het vermoeden van een taal-ontwikkelings-stoornis voor nadere diagnostiek verwijzen.

Kinderen van laaggeletterde ouders starten aan de basisschool vaker met een taalachterstand. De achterstand is al op 2-jarige leeftijd aanwezig.

15

SIGNALEREN, INDICEREN EN TOELEIDEN Een indicatie kan door de Jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau worden afgegeven. Een indicatie betekent dat een kind recht heeft op een vve-plek op een voorschoolse voorziening en 16 uur per week gebruik kan maken van vve. Onder toeleiding verstaan we het begeleiden en ondersteunen van ouders van doelgroepkinderen naar een voorschoolse voorziening. Met onze partners is afgesproken hoe het proces van signaleren, indiceren en toeleiden is ingericht. Hiervoor zijn de volgende afspraken gemaakt: Signaleren: Signalering van, een mogelijk risico op, (taal)achterstanden wordt voornamelijk gedaan door de jeugdverpleegkundigen op het consultatiebureau. Daarnaast kan dit ook door andere partijen gedaan worden. Belangrijke partners hierin zijn pedagogisch medewerkers van de kinderopvang en huisartsen. Er zal vervolgens, in overleg met ouders, contact gelegd worden met de jeugdverpleegkundige van de GGD. Indiceren: Het afgeven van een indicatie is een wettelijke taak en gebeurt door de jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau.

Toeleiden: Wanneer kinderen een vve-indicatie hebben gekregen is het belangrijk dat ze worden toegeleid naar een vvevoorziening. Ouders spelen daarin een cruciale rol. Zij maken uiteindelijk de keuze om werk te maken van het voorkomen of terugdringen van (taal)achterstanden. Toeleiden is geen wettelijke taak van de GGD. Als gemeente dien je hierover extra afspraken te maken. De jeugdverpleegkunde is de belangrijkste professional om, vanuit een goede relatie, ouders te betrekken en te informeren over de kansen en het belang van vve. Vanuit de evaluatie hebben de jeugdverpleegkundigen aangegeven het belang van toeleiding in te zien, hier op eigen initiatief tijd voor vrij te maken waar dat mogelijk is. Om echt impact te hebben tijdens deze belangrijke contactmomenten zijn er nieuwe afspraken gemaakt tussen de gemeente en de GGD over de toeleiding. Deze afspraken worden gemonitord en waar nodig per jaar bijgesteld. Zie voor meer informatie over het speerpunt ouderbetrokkenheid in hoofdstuk 4. Op hoofdlijnen zijn de volgende afspraken met de GGD gemaakt over extra activiteiten in het kader van vve: • Afstemming met kindcentra die vve aanbieden op proces niveau en op initiatief van de gemeente aansluiten bij reguliere overleggen met ketenpartners over de voortgang.

16

• Opstellen van kwartaalrapportages voor monitoring bereik, non-bereik en, wanneer er sprake is van nonbereik, wat hier de redenen voor zijn. • Extra ruimte voor het motiveren en toeleiden van kinderen en ouders/verzorgers. BEREIK EN NON-BEREIK Bij bereik gaat het erom dat voldoende doelgroepkinderen gebruik maken van het vve-aanbod. Aangezien er volgens de wet geen plicht is tot het volgen van een urenaantal tellen kinderen die 2 of 3 dagdelen komen ook als bereik. We spreken over non-bereik op het moment dat kinderen met een vve-indicatie geen gebruik maken van het vve-aanbod binnen de gemeente. Uit de evaluatie van het vorige vve-beleid is geconcludeerd dat er te weinig zicht is op het bereik en non-bereik van vve-geïndiceerde kinderen in De Wolden. Non-bereik kan verschillende oorzaken hebben, vanuit landelijk onderzoek naar non-bereik zijn de belangrijkste redenen: • Kinderen gaan naar een gastouder (daar wordt geen vve-aangeboden) • Ouders vinden het aantal dagdelen te hoog • De kosten zijn te hoog voor ouders • Ouders zien de nut en noodzaak van een voorschoolse voorziening niet in. • Kinderen gaan naar een kinderdagverblijf die niet is gecertificeerd voor vve. Het is voor gemeente De Wolden van groot belang om inzicht te hebben in de omvang en de aard van het nonbereik. Het is de afgelopen beleidsperiode lastig gebleken deze informatie boven tafel te krijgen.

Op basis van een uitvraag van de cijfers in 2023 bij de GGD en kinderopvangorganisaties kan de conclusie getrokken worden dat het bereik op ongeveer 57% ligt. Dit percentage is ten opzichte van het landelijk gemiddelde (Circa 85%) erg laag. Daarom is er in 2023 een nulmeting gedaan naar het bereik en non-bereik van vve in De Wolden. Deze nulmeting heeft de volgende gegevens opgeleverd:

Vve Bereik 2e kwartaal 2023 Indicaties

58

Kinderen hebben een vve indicatie

Bereik

33

Kinderen gaan naar een vve geregistreerde locatie

Non-bereik

25

Kinderen waarvan voor 5 doelgroepkinderen niet in beeld zijn, 1 doelgroepkind naar een gastouder gaat en 17 doelgroepkinderen naar een locatie gaan die niet vve geregistreerd zijn.

Voor de nieuwe beleidsperiode wordt gekeken wat de beste vorm is om zicht te krijgen en te houden op het bereik. Hierin zijn de volgende onderwerpen belangrijk: - Indicaties: Hoeveel peuters in de gemeente een vve-indicatie hebben - Bereik: Hoeveel procent deelneemt aan voorschoolse educatie - Trend: Wat laten de bereikcijfers over meerdere jaren zien? - Vergelijking: Het landelijk bereikpercentage is circa 85% - Inzicht: Redenen voor het non-gebruik - Verbeteren inzet: De betekenis van het huidige bereik voor toekomstig beleid. Het is van cruciaal belang dat de informatie over het bereik en daarmee ook het non-bereik betrouwbaarder wordt. Hiermee kunnen vervolgens beleidsmatige keuzes gemaakt worden om het bereik te vergroten.

17

3. SPEERPUNT 2: KWALITEIT VAN VOORSCHOOLSE In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen rondom de kwaliteit van voorschoolse educatie verder beschreven. AANBOD EN UITVOERING Dit onderdeel beschrijft hoe het aanbod en de uitvoering van voorschoolse educatie eruitziet en hoe hier op de VE-locaties aan wordt gewerkt. vve-aanbieders moeten voldoen aan de wettelijke eisen en daarnaast aan eventueel aanvullende lokale eisen van de gemeente. In De Wolden willen we een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod voor vve realiseren. Daarmee werken we aan een sterke basis voor alle kinderen en zetten wij ons in om ongelijkheid te verkleinen. Kwalitatief goede peutervoorzieningen, gerichte voorschoolse educatie en uitstekende professionals, die herkennen wat een kind nodig heeft om een volgende stap te maken, zijn hierbij essentieel. (Bron: Centraal Planbureau, ‘Ongelijkheid van het jonge kind’, december 2020) Het aanbod vve moet voor ouders financieel toegankelijk zijn. In principe hebben alle kinderen baat bij een vve-programma, daarom worden de inspanningen niet alleen op doelgroepkinderen gericht (er is aanbod in heterogene groepen). Omdat kinderen ook veel van en met elkaar leren wordt voorschoolse educatie aangeboden in gemengde groepen zodat er een groter effect optreedt. TOEZICHT OP DE KWALITEIT Het toezicht op de kwaliteit van het vve aanbod verloopt via de GGD.

De GGD bezoekt daarom alle kinderopvanglocaties in De Wolden minimaal één keer per jaar voor een onafhankelijke (en onaangekondigde) inspectie. KWALITEITSEISEN Gemeente De Wolden wil graag een kwantitatief en kwalitatief volwaardig aanbod op de vve-locaties in gemeente De Wolden. Hiervoor zijn kwaliteitseisen opgesteld waarin de landelijke en lokale eisen staan beschreven. Alle vve-locaties voldoen aan de landelijke en gemeentelijke kwaliteitseisen zoals gesteld in bijlage 3 – Kwaliteitseisen. In de kwaliteitseisen komen de algemene eisen terug maar ook de eisen gericht op: Groepsgrootte en beroepskracht-kind ratio Ureninzet Opleiding en scholing van pedagogisch medewerkers Het Aanbod Afstemming en samenwerking met het basisonderwijs Evaluatie en monitoring Op de vve-locaties wordt gewerkt met een programma dat is opgenomen in de databank effectieve jeugdinterventies van het NJI of volgens de methode Opbrengst Gericht Werken. Voor een vve-registratie in het LRK controleert de GGD vooraf of de locatie voldoet aan de landelijke en lokale kwaliteitseisen. Op het moment dat er gewerkt wordt met een programma dat niet in de database van het NJI is opgenomen, gaan we ervan uit dat de locatie voldoet aan de werkwijze opbrengst bewust werken zoals

18

opgenomen in bijlage 4 – Opbrengstgericht werken. In dit geval wordt een afspraak gemaakt met de VVEcoördinator, die tijdens deze afspraak het gesprek aangaat om te bepalen of de werkwijze voldoende is geïmplementeerd voor een registratie. DE PEDAGOGISCH BELEIDSMEDEWERKER-VE Op alle kinderopvanggroepen werken sinds 1 januari 2019, naast pedagogisch medewerkers (pm’er), ook pedagogisch beleidsmedewerkers (pbm’er), ook wel pedagogisch coach op hbo-niveau. Vanaf 2022 zijn alle gemeenten verplicht om in de voorschoolse educatie nog extra uren in te zetten zodat er voor elk doelgroepkind een professional op hbo-niveau beschikbaar is. Het aantal uren dat deze beleidsmedewerker wordt ingezet is aanvullend op het aantal uren dat al een pedagogisch beleidsmedewerker vanuit de Wet IKK moet worden ingezet. Het mag ook dezelfde persoon zijn. De norm hiervoor is 10 uur per doelgroepkind, berekend op het aantal ingeschreven doelgroeppeuters dat op 1 januari van dat jaar staat ingeschreven. De inzet van de pedagogisch beleidsmedewerker richt zich o.a. op:

- Ontwikkelen en implementeren van pedagogisch beleid - Coaching aan pm’ers op het gebied van kind ontwikkeling - Intervisie aan pm’ers gericht op het pedagogisch en educatief handelen - Meedraaien in ve-groepen - Het bewaken van doelen per kind. In de komende beleidsperiode gaan we in De Wolden inventariseren of de inzet bij alle kinderopvangorganisaties gerealiseerd is. Indien dit het geval is kunnen organisaties op dit moment zelf bepalen hoe deze extra uren worden ingezet. Aangezien de financiering plaatsvindt vanuit het onderwijsachterstandenbudget kan gemeente De Wolden wel voorwaarden stellen. De komende periode bouwen we hier verder aan, belangrijkste uitganspunten hiervoor zijn: - Mogelijkheden bekijken voor samenwerking tussen grotere en kleine organisaties - Wensen en mogelijkheden bespreken - Kennis en ervaringen te delen - Waar nodig maken we kwaliteitsafspraken ten aanzien van de extra inzet van de pbm’er

19

4. SPEERPUNT 3: OUDERBETROKKENHEID Dit hoofdstuk beschrijft op welke wijze we werken aan het betrekken van ouders/verzorgers en welke ontwikkelingen er plaatsvinden. OUDERBETROKKENHEID Een belangrijk speerpunt binnen vve is de ouderbetrokkenheid. Als ouder is het van essentieel belang om betrokken te zijn bij je kind en zijn of haar ontwikkeling. Het gaat hierbij om het bieden van de juiste ondersteuning en stimulans. Dit kan bijvoorbeeld door thuis voor te lezen, rijmen, gesprekjes voeren over school of samen zingen. Een goede kwaliteit van interactie tussen ouders en kinderen is van grote invloed op de ontwikkeling van het kind. EDUCATIEF PARTNERSCHAP Onderdeel van ouderbetrokkenheid is het proces waarin ouders betrokken zijn bij de kinderopvang en/of school. Wanneer er gezamenlijk gewerkt wordt aan een goed leerklimaat voor de kinderen en wanneer ouders en professionals proberen hun bijdrage hieraan zo goed mogelijk af te stemmen, spreken we van educatief partnerschap. Het doel hiervan is het leren verbeteren en het plezier, de motivatie en de ontwikkeling van kinderen te bevorderen. VISIE OP OUDER BETROKKENHEID Alle kinderen, ook in gemeente De Wolden, verdienen betrokken ouders die zich inzetten om het educatief partnerschap te versterken.

Dit is in het bijzonder van belang bij doelgroepkinderen omdat zij te maken hebben met achterstanden in de taalontwikkeling of hier een verhoogd risico op hebben. Op het moment dat het lukt ouders te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind en ze thuis met hun kinderen ontwikkelingsgerichte activiteiten te laten doen, wordt de effectiviteit van het vve-programma aanzienlijk vergroot. Ouders zijn een onmisbare schakel. WARME OVERDRACHT EN HET DRIEHOEK GESPREK We vinden het belangrijk dat ouders nauw worden betrokken bij de overdracht van hun kind vanuit de voorschoolse instelling naar het onderwijs. Ook uit de evaluatie en prioritering van het vorige vve-beleid kwam naar voren dat organisaties hier hoge prioriteit aan geven en dat hier nog veel kunnen winnen. Met kinderopvangorganisaties en schoolbesturen is afgesproken om voor alle vve kinderen in De Wolden een warme overdracht te organiseren. Vanwege het vergroten van het educatief partnerschap heeft het de dringende voorkeur dat ouders ook bij het overdrachtsgesprek aanwezig zijn. Ouders zien namelijk niet altijd welke 20

inspanningen de vve-aanbieders doen voor de (taal)ontwikkeling van hun kind en weten daardoor soms ook niet hoe zij zelf hierop kunnen voortbouwen. Daarbij is het soms lastig om bepaalde groepen ouders te bereiken en te betrekken bij dat wat er op de voorschoolse instellingen en in de klas gebeurt. Daarom is het belangrijk dat ouders nog beter geïnformeerd worden over de ontwikkeling van hun kind en handvatten geboden worden om de taalvaardigheid van hun jonge kind thuis verder te kunnen vergroten. De komende periode gaan we binnen de clusteroverleggen de warme overdracht verder bespreken en uitwerken. ONDERSTEUNING VOOR OUDERS, WAT DOEN WE OOK: Een vve-indicatie gebeurt op basis van de doelgroepdefinitie. Hier wordt voor een belangrijk deel ook gekeken naar omgevingskenmerken en de situatie van ouders zoals het opleidingsniveau van ouders, het land van herkomst, de taal die thuis wordt gesproken en of er sprake is van laaggeletterdheid. Dit zijn belangrijke factoren die de kans op ontwikkelingsachterstanden vergroten. Omdat ouders een onmisbare schakel zijn bij het vergroten van ontwikkelingskansen verdienen ook ouders, waar nodig, passende ondersteuning. Er zijn al veel initiatieven om ouders te ondersteunen en ouderbetrokkenheid te vergroten.

Een greep uit het aanbod is: - Boekenstart en BoekStart in de kinderopvang - Kansrijke start - Loket geldzaken - Taalpunt De Wolden - Informatiepunt digitale overheid In de komende periode gaan we de ondersteuningsmogelijkheden voor ouders beter in beeld brengen en zorgen voor een betere aansluiting op het vve beleid.

21

5. SPEERPUNT 4: SAMENWERKING EN UITVOERING In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen rondom de doorgaande lijn, het samenwerken en afstemmen binnen de keten verder omschreven. DOORGAANDE LIJN De Wet OKE geeft gemeenten de wettelijke verantwoordelijkheid om een dekkend en hoogwaardig aanbod van voorschoolse educatie in de peuteropvang en kinderdagverblijven te organiseren. Bij de doorgaande lijn gaat het om een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van de voorschoolse voorziening naar de vroegschoolse voorziening (basisonderwijs). Voor succesvolle vve is een gestructureerde samenwerking tussen de professionals die met deze kinderen werken van groot belang. Binnen gemeente De Wolden hebben we afspraken gemaakt met vve-aanbieders en schoolbesturen over de (warme) overdracht van relevante gegevens over doelgroepkinderen van de voorschool naar de vroegschool. Het is voor de kinderen met de doelgroepkinderen uit De Wolden belangrijk dat er een warme overdracht plaatsvindt zodat ondersteuning aansluit bij de ontwikkeling van het kind. Wanneer organisaties elkaar daar goed over informeren kan er snel ingespeeld worden op de behoeftes en leermogelijkheden van een kind. In de vorige beleidsperiode was het binnen de ambities en voorwaarden voor een doorgaande lijn mogelijk om met een light en een intensief aanpak te werken.

Dat laten we nu los en we zorgen voor een gelijke aanpak, voor ieder kind, ongeacht de organisatie waar je zit. In de komende beleidsperiode gaan we gedurende de clusteroverleggen relaties versterken, kennis delen en uitwisselen en gezamenlijk aan de slag om de doorgaande lijn nog beter in te richten. Een van de ontwikkeldoelen hiervoor is mogelijkheden onderzoeken om doelgroepkinderen in beeld houden van het consultatiebureau naar het onderwijs wanneer ze geen gebruik van de voorschool maken. OVERLEGSTRUCTUUR De overlegstructuur bestaat in grote lijnen uit het LEA-overleg van gemeente De Wolden waar vve twee keer per jaar op de agenda staat om de gezamenlijke richting van het beleid te bepalen. De beleidsvoorbereiding vindt plaats in de kerngroep welke twee keer per jaar bij elkaar komt. Voor de verbinding uitwisseling met medewerkers in de uitvoering worden drie tot vier keer per jaar clusteroverleggen georganiseerd. Zie ook onderstaand schema.

22

CLUSTEROVERLEGGEN In gemeente De Wolden organiseren we clusteroverleggen waar we werken aan kennisuitwisseling en het versterken van de doorgaande lijn. Ook tijdens de evaluatiebijeenkomsten is aangegeven dat aandacht voor samenwerking en uitwisseling van kennis zorgen voor het verhogen van de kwaliteit van vve. Een ander aandachtspunt dat uit de evaluatie naar voren is gekomen is de wens voor meer verbinding tussen kinderopvang en onderwijs. Als gemeente zijn we ervoor verantwoordelijk om kinderopvang en onderwijs bij elkaar te brengen, aandachtspunt daarbij is het verschil in financiering. De gemeente is verantwoordelijk voor financiering van de voorschoolse periode. Het onderwijs is verantwoordelijk voor de financiering en invulling van de vroegschoolse periode. Tijdens de clusteroverleggen zal de wens voor meer verbinding tussen opvang en onderwijs verder opgepakt worden. Bij de clusteroverleggen zijn voornamelijk medewerkers uit de uitvoering aanwezig van: - Medewerkers uit de kinderopvang (pm’ers en pbm’ers) - Medewerkers uit het onderwijs (leerkrachten onderbouw en IB’ers) - Medewerkers van het consultatiebureau GGD (Jeugdverpleegkundigen) Samen met de werkgroep doorgaande lijn is gekeken naar de vorm waarin we de clusteroverleggen in de komende beleidsperiode willen voortzetten.

Hierin onderscheiden we twee verschillende soorten bijeenkomsten: CLUSTEROVERLEGGEN BREED (CENTRAAL OF PER WERKVELD) Jaarlijks zal er een brede bijeenkomst georganiseerd worden waar iedereen die betrokken is bij vve in De Wolden welkom is. Deze bijeenkomsten dienen voor uitwisseling van informatie en inspiratie. Er komen onderwerpen en thema’s ter sprake die voor alle betrokkenen interessant zijn. Afhankelijk van thema’s en onderwerpen die spelen worden tijdens de clusteroverleggen breed een verdeling gemaakt op basis van het werkveld waar je actief bent. Op deze wijze is er ruimte per werkveld specifieke informatie en kennis te delen. CLUSTEROVERLEGGEN PER KERN Twee keer per jaar worden clusteroverleggen per kern georganiseerd. Per overleg zijn de scholen en voorschoolse instellingen betrokken die veel samenwerken in of rondom de volgende kernen: - Zuidwolde - Ruinen - Ruinerwold - De Wijk - Koekange

23

Ook de GGD / jeugdverpleegkundige sluit aan als het onderwerp daarom vraagt. We vragen elke organisatie ervoor te zorgen dat er per overleg minimaal 1 vertegenwoordiger aanwezig is. In onderstaande schema staat de opbouw van verschillende clusteroverleggen weergegeven.

OVERDRACHT De overdracht van de voor- naar de vroegschool betekend een overdracht van informatie voor professionals en een overgang van een inhoudelijk doorgaande lijn voor kinderen. Een goede overdracht zorgt ervoor dat kinderen een soepele start kunnen maken in het basisonderwijs. Goede samenwerking en duidelijke afspraken tussen organisaties zorgt ervoor dat professionals goed kunnen aansluiten en verder bouwen op de ontwikkeling van het kind. Gemeenten en onderwijs zijn verplicht om gezamenlijk resultaatafspraken te maken de inspectie van het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap houdt hier toezicht op. Dit omdat vve een belangrijke indicator is richting kansengelijkheid. In De Wolden zijn goede afstemming en overdracht belangrijke momenten binnen de keten. Om een citaat uit onze nota jeugd te gebruiken: ‘We willen kinderen niet loslaten voordat ze ergens anders zijn vastgepakt’. Ook binnen de keten van vve is het belangrijk om van elkaar te weten welke ondersteuning geboden is bij kinderen om daarop voort te kunnen bouwen en tot optimale ontwikkelingskansen te komen. Uit de evaluatie is ook gebleken dat het voor het onderwijs lastig is om zicht te hebben op kinderen met een vveindicatie wanneer kinderen niet naar de voorschool zijn geweest.

Het is voor de komende beleidsperiode een van de ontwikkelpunten om te kijken welke mogelijkheden er zijn om deze kinderen beter in beeld te krijgen en te houden.

24

Checklist overdracht Voor de overdracht werd er in het verleden een overdrachtsformulier gebruikt. Dit laten we los omdat er zowel bij de kinderopvang als bij het onderwijs goede leerlingvolgsystemen zijn. Het overdrachtsformulier wordt vervangen door een voorblad met een checklist of alle benodigde informatie in het overdrachtsdossier aanwezig is. De checklist overdracht is te vinden in bijlage 5 – Voorblad overdracht. Driehoek gesprekken Daarbij wordt voor alle vve kinderen in De Wolden een warme overdracht georganiseerd. Ouders worden zo goed mogelijk in dit proces betrokken en het heeft de dringende voorkeur dat ouders ook bij het overdrachtsgesprek aanwezig zijn. Over het belang van en de wijze waarop we werken aan ouderbetrokkenheid was te lezen in hoofdstuk 4. RESULTAATAFSPRAKEN De Wet OKE bepaalt dat gemeenten, schoolbesturen en voorschoolse instellingen gezamenlijk afspraken maken over de resultaten die worden behaald met het vve-beleid. Resultaatafspraken zijn geformuleerde ambities tussen gemeente, voorschoolse instellingen en schoolbesturen over de resultaten van vve. Ze maken inzichtelijk wat de inspanningen die geleverd zijn om (taal)achterstanden bij jonge kinderen weg te werken, voor resultaat hebben. Resultaatafspraken zijn absoluut geen verantwoordingsmaat over het aanbod dan wel de kwaliteit van de uitvoering.

De resultaatafspraken van gemeente De Wolden zijn opgebouwd uit een tweetal doelen: • Kwaliteitsdoelen • Aanbodsdoelen Kwaliteitsdoelen en aanboddoelen De kwaliteits- en aanboddoelen dienen vooral om een kader te creëren waarin helder wordt waar we met elkaar naar toe werken binnen de vve. De doelen dragen bij aan het neerzetten van een minimale basiskwaliteit en aanbod binnen de voorschoolse instellingen en de scholen als het gaat om de begeleiding/onderwijs aan doelgroepkinderen. We hanteren daarbij het volgende uitgangspunt: op het moment dat de kwaliteit van de uitvoering op orde is in de verschillende vve-locaties, doen we het optimale om de ontwikkeling van de doelgroepkinderen te stimuleren. Het is belangrijk mee te nemen dat deze doelen niet bepalend moeten zijn voor de inhoud van het aanbod/ onderwijs voor deze kinderen, maar veel meer ondersteunend zijn in de manier waarop dit aanbod wordt vormgegeven en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de randvoorwaarden. Bij het formuleren van deze doelen hanteren we een aantal uitgangspunten: • De doelen sluiten aan bij de gehanteerde (en eerdergenoemde) kwaliteitseisen die al gehanteerd worden binnen de gemeente. • De doelen sluiten aan bij het Inspectiekader PO. • De doelen sluiten aan bij de meest recente inzichten op het gebied kwaliteit van vve.

Werkgroep Er is binnen de gemeente een werkgroep geformeerd, die bezig is met het formuleren van de concrete resultaatafspraken en het opstellen van de werkwijze eromheen. Deze werkgroep bestaat uit betrokkenen uit de voor- en vroegschoolse periode. Verwachting is dat deze werkgroep medio 2024 klaar is en dat er dan gestart kan worden met een eerste nulmeting.

25

6. MONITORING EN FINANCIEEL KADER In dit hoofdstuk beschrijven we de monitoring en het financiele kader. GEMEENTELIJKE VERANTWOORDING INSPECTIE VAN HET ONDERWIJS Elke gemeente mag, uitgaande van de wettelijke kaders, zijn eigen koers varen bij het vormgeven en uitvoeren van het vve-beleid. Gemeente De Wolden moet daar wel jaarlijks verantwoording over afleggen aan de Inspectie van het Onderwijs. Dit is ten behoeve van het interbestuurlijk toezicht op de uitvoering van de wettelijke taken door de gemeente in het kader van voor- en vroegschoolse educatie en de lokale educatieve agenda. Dit is vastgelegd in de ‘Regeling periodieke verstrekking systematische toezichtinformatie vve en LEA’ en is opgenomen in de artikelen 159 tot en met 163 van de Wet op het primair onderwijs. MONITORING VAN BEREIK EN KWALITEIT Monitoring is van belang voor het bepalen van de effectiviteit van het beleid. ‘Doen we de goede dingen en doen we die dingen goed?’. We meten het effect van voor- en vroegschoolse educatie in De Wolden door het bereik in kaart te brengen. Er zijn afspraken gemaakt met de GGD over het structureel monitoren van het bereik en (de redenen van) non-bereik. We bekijken in de komende periode of deze monitoring van het bereik voldoende informatie en correcte informatie geeft of dat er op dit onderdeel meer winst te behalen is door het inzetten van een bredere Peutermonitor.

De kwaliteit wordt gemeten aan de hand van de gemaakte resultaatafspraken. De uitkomsten worden jaarlijks besproken in het LEA overleg, de vve Kerngroep en eventueel gebruikt als input voor de clusteroverleggen. Op dit moment loopt er een onderzoek voor o.a. een herijking van de Drentse Onderwijsmonitor. Hier wordt ook onderzocht of en op welke wijze vve onderdeel uit kan maken van de jaarlijkse monitor. De Drentse Onderwijsmonitor brengt het totale onderwijslandschap in Drenthe in beeld. FINANCIEEL KADER Gemeente De Wolden ontvangt jaarlijks twee uitkeringen gericht op OAB/vve en peuterspelen: OAB-UITKERING Gemeente De Wolden krijgt van het Rijk jaarlijks geoormerkte gelden in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK) voor de uitvoering van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Hiermee worden maatregelen gericht op voorschoolse educatie en achterstandenbestrijding bekostigd. OAB gelden kunnen niet terugvloeien naar de algemene middelen. De huidige OAB-periode van het Rijk loopt tot en met 2026. In 2024 is de OAB-uitkering € 169.380. Als de eventueel opgebouwde reserve tot en met 31 december 2026 groter is dan 50% van de jaarlijkse uitkering van het jaar 2026 dan wordt dit teruggevorderd door het Rijk. De doeluitkering OAB gelden kunnen niet terugvloeien naar de algemene middelen, want deze moeten besteed worden aan OAB/ vve.

Om deze reden is het van belang halfjaarlijks te monitoren hoe de uitgaven zich verhouden tot de inkomsten. ASSCHER-MIDDELEN Daarnaast krijgen gemeenten van het Rijk zogeheten ‘Asscher-middelen’ (naar de toenmalig verantwoordelijk minister van SZW). Deze middelen komen binnen via het Gemeentefonds (niet geoormerkt) voor het verzorgen 26

van een aanbod voor reguliere peuters van ouders zonder kinderopvangtoeslagrecht. Gemeente De Wolden ontvangt jaarlijks een bedrag van € 62.342. Deze middelen staan in de begroting van gemeente De Wolden voor OAB. Beschikbaar budget

2024

2025

2026

OAB-uitkering* (SPUK)

169.380

145.962**

145.962*

Asscher-middelen (Lokaal oab budget)

67.735

67.735

67.735

Totaal beschikbaar

237.115

213.697

213.697

* De specifieke uitkering voor OAB wordt als voorschot uitbetaald en aan het eind van het kalenderjaar vastgesteld. Jaarlijks wordt de OAB-uitkering aangepast op basis van de gemeentelijke achterstandsscore welke wordt berekend door het Centraal Bureau voor de Statistiek. ** Op basis van de gemeentelijke achterstandsscore zoals gepubliceerd door het CBS en het budget van het ministerie van OCW voor 2024 uit de Rijksbegroting 2023 heeft De Leeuw een landelijke OAB-prognose opgesteld. Deze laat voor gemeente De Wolden een daling zien van € 23.418.

BEGROTING 2025 De kosten die voortvloeien uit het vve-beleid worden gedekt in de OAB-uitkering. Van het budget van € 67.735,is voor 2025 € 65.700 begroot. Dit zijn kosten die niet kunnen worden gedekt vanuit de OAB-uitkering. Begroting Asscher-middelen

2025

Subsidie reguliere peuteropvang

€ 15.000

Drentse Onderwijs monitor

€ 7.000

VSV-Coaching (voortijdig schoolverlaters)

€ 16.000

Hoogeveen On Stage

€ 5.000

Onderwijs zorg aanbod Meppel

€ 17.000

Lespakketten

€ 1.000

Leerlingprognoses

€ 3.500