Begroting 2022 gemeente De Wolden
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2022-2025
actief en betrokken
dewolden.nl
Programmabegroting 2022
Gemeente De Wolden Bezoekadres: Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde Postadres: Postbus 20 7920 AA Zuidwolde Telefoon: 14 0528 E-mail: gemeente@dewolden.nl Internet: www.dewolden.nl
Inleiding
Programmabegroting 2022-2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................2 Inleiding..............................................................................................................................3 Leeswijzer ...........................................................................................................................5 Kerngegevens ...................................................................................................................... 7 Deel A. Beleidsbegroting .......................................................................................................8 Programmaplan....................................................................................................................8 Programma's ..................................................................................................................... 10 01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend ................................................................. 10 02 De Wolden een veilig thuis .............................................................................................. 18 03 Duurzaam leven in De Wolden .........................................................................................
24 04 De Wolden onderneemt .................................................................................................. 36 05 De Wolden aantrekkelijk en aangesloten ........................................................................... 45 06 De Wolden ontwikkelt met kleur en talent ......................................................................... 54 07 Gezond meedoen in De Wolden ....................................................................................... 66 08 De Wolden actief en opgeruimd ....................................................................................... 75 09 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................... 83 10 Overhead ...................................................................................................................... 93 11 Vennootschapsbelasting.................................................................................................. 97 12 Onvoorziene uitgaven ..................................................................................................... 98 13 Mutaties reserves ........................................................................................................ 100 Recapitulatie per programma .............................................................................................
102 Paragrafen ...................................................................................................................... 103 Lokale heffingen ............................................................................................................... 104 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................. 113 Het wegenbeheersprogramma ........................................................................................... 114 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................... 118 Bedrijfsvoering ................................................................................................................. 124 Financiering ..................................................................................................................... 125 Verbonden partijen ........................................................................................................... 132 Grondbeleid ..................................................................................................................... 145 Sociaal domein.................................................................................................................
148 De Verdieping .................................................................................................................. 155 Deel B. Financiële begroting .............................................................................................. 157 Overzicht van baten en lasten financieel resultaat 2022 ........................................................ 159 Uiteenzetting van de financiële positie ................................................................................ 161 Uitkomsten meerjarenraming 2022-2025 ............................................................................ 167 Bijlagen .......................................................................................................................... 169 Lijst met producten per programma .................................................................................... 169 College van burgemeester en wethouders ........................................................................... 171 Samenstelling gemeenteraad ............................................................................................. 176 Vaststellingsformulier ....................................................................................................... 177
2
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Inleiding
Inleiding De vastgestelde jaarplancyclus schrijft voor dat het college de programmabegroting 2022 aanbiedt met een financiële vooruitblik tot en met 2025. Het is de laatste begroting die het huidige college aan u presenteert. De begroting toont onze inzet op weg naar het realiseren van het lopende collegeprogramma 'Duurzaam, doen en dichtbij'. In de afzonderlijk opgestelde aanbiedingsbrief gaan we verder in op de direct van belang zijnde financiële ontwikkelingen voor 2022 en de daarop volgende jaren. Voortraject Gedeputeerde Staten van Drenthe hebben de gemeenteraden met een brief van 11 mei 2021 geïnformeerd over een aantal onderwerpen met betrekking tot het financieel provinciaal toezicht, waarvoor zij uw aandacht vragen. Deze brief is kort daarop via iBabs aan de raad ter informatie voorgelegd. Op 17 en 24 juni jl. heeft de raad op hoofdlijnen kennisgenomen van financiële ontwikkelingen, speerpunten en andere van belang zijnde informatie uit de kadernota 2022-2025 en de herziene versie van de 'Nota reserves en voorzieningen 2022-2025'. De begroting 2022 is mede opgesteld op basis van die stukken en verder uitgaande van bestaand beleid. In het meerjarenperspectief is dit beleid doorgerekend naar de jaren 2022 tot en met 2025.
Voor zover speerpunten in de kadernota 2022 (zie pagina 3) op geld waren gezet, zijn de financiële gevolgen daarvan meegeteld in de totaalcijfers van de nu voorliggende programmabegroting 2022. De financiële gevolgen van de in de begroting 2022 t.o.v. de kadernota nieuw opgenomen speerpunten zijn, voor zover niet anders vermeld, nog niet verwerkt in deze meerjarenraming. In de aanbiedingsbrief zijn de financiële gevolgen hiervan samengevoegd. Het college gaat daar niet alleen nader in op de spanning tussen de ambities en de beschikbare financiële ruimte, maar geeft ook aan op welke wijze daarmee om te gaan waardoor de ambities redelijk in stand kunnen blijven. Verder zijn op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) de programma’s uitgewerkt in prioriteiten/speerpunten van beleid. Daarnaast besteden we bij de opstelling van de jaarstukken doorlopend aandacht aan de inhoud van het BBV. Financiële mutaties sinds de behandeling van de Kadernota 2022 Het saldo in meerjarenperspectief ten opzichte van de Kadernota 2022 is onder andere veranderd door de volgende oorzaken op hoofdlijnen: - doorwerking meicirculaire 2021 inzake het gemeentefonds; - gevolgen begrotingswijzigingen t/m nr. 5 van 2021; - structurele gevolgen (voor zover bekend) Bestuursrapportage van 2021; - aanpassing bijdragen gesubsidieerde instellingen, w.o.
de verbonden partijen; - aanpassing kapitaallasten; - mutaties loon- en prijspeil met doorwerking naar derden; - ramingen leges en huuropbrengsten; - update budgetten a.g.v. herijking sociaal domein (inclusief bezuinigingsmaatregelen); - verwerking enkele aangeleverde mutaties organisatie-eenheden; - afstemming doorrekening opbrengst rioolrechten en afvalstoffenheffing. In onderstaand overzicht treft u beknopt en op hoofdlijnen het financiële resultaat aan volgens de concept programmabegroting 2022:
Gemeente De Wolden
3
Inleiding
Programmabegroting 2022-2025
Meerjarenraming 2022-2025 (bedragen x € 1.000) UITKOMSTEN IN MEERJARENPERSPECTIEF VOLGENS ‘PROGRAMMABEGROTING 2022’ (bedragen x € 1.000) Jaarschijf Actuele stand volgens besluitvorming Kadernota 2022 (blz. 8 aanbiedingsbrief)
2022 377 V
2023
2024
241 V
202 V
2025 394 V
Mutaties: - kapitaallasten nieuwe investeringen, incl. treasury
57 N
92 V
90 V
83 V
- mutaties gemeentefonds (o.a. meicirculaire 2021)
417 V
230 V
78 V
179 V
- verwerking herijking sociaal domein incl. aanvullende middelen t.b.v. de jeugdzorg
7V
76 N
75 N
75 N
- eigen gemeentesecretaris
55 N
41 N
41 N
41 N
- leges, begraafrecht, ozb, beheer/onderhoud sport, etc
19 V
25 V
27 V
28 V
- bijdragen verbonden partijen, subsidies, etc.
390 N
406 N
388 N
446 N
1V
18 V
15 V
45 V
319 V
83 V
92 N
167 V
- Grex en overige gronden c.a., mutaties riolering, afval, griffie, diversen Saldo concept programmabegroting 2022-2025 (N = nadelig)
In de eerste cijferopstelling van de conceptbegroting 2022 zijn de structurele mutaties voortvloeiende uit de ‘Kadernota 2022’ dus al meegenomen. Aanvullende structurele mutaties zullen, voor zover van toepassing, te zijner tijd administratief nog in een afzonderlijke begrotingswijziging 2022 aan u worden voorgelegd (o.a. de gevolgen van de septembercirculaire gemeentefonds 2021 en van de behandeling van deze begroting in de raad). De overige hiervoor genoemde mutaties hebben wij in de aanbiedingsbrief verder toegelicht. Uit bovenstaande cijfers blijkt dat de concept begrotingscijfers exclusief de uitzettingen t.o.v. de kadernota nieuw aangeleverde speerpunten, voor alle jaarschijven een positief saldo vertonen, behalve voor 2024. Het structurele voordelige saldo in de concept exploitatiebegroting wordt bepaald door het saldo in jaarschijf 2025, te weten afgerond € 167.000. Oordeel provincie Drenthe Het jaarlijkse gesprek tussen de provincie en de gemeenteraad over het financieel toezicht heeft plaatsgevonden op 8 september 2021. Hoewel het een positief gesprek was, heeft de toezichthouder voor b.v. de actualisatie van de onderhoudsplannen kapitaalgoederen wel nog speciale aandacht gevraagd. De raad ontvangt een verslag van dit gesprek.
4
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Leeswijzer
Leeswijzer Dit boekwerk met de verschillende begrotingsstukken van de raad kent twee delen. In Deel A is de ‘Beleidsbegroting’ opgenomen. In deel B is de ‘Financiële begroting’ uitgewerkt. Zoals gebruikelijk is ook nu een afzonderlijke aanbiedingsbrief opgesteld. Als toelichting op de verschillende onderdelen van de programmabegroting vermelden we nog het volgende. KERNGEGEVENS Hierin zetten we een aantal algemene gegevens van onze gemeente op een rij gezet. We splitsen de gegevens in een sociale, fysieke en financiële structuur. BELEIDSBEGROTING Programmaplan Onze missie en visie en de uitgewerkte programma's vormen samen het 'Programmaplan'. Per programma geven we aan welke beleidsfuncties daaronder vallen en wat de beoogde maatschappelijke effecten en doelen zijn. Vervolgens geven we aan wat de gemeente daarvoor in de nieuwe raadsperiode gaat doen en welke speerpunten in 2022 aan de orde zijn. Ook tonen we per programma de baten en lasten alsmede in voorkomende gevallen het nieuwe beleid met eventueel bijbehorende investeringen. In de aanbiedingsbrief gaan we hierop nog afzonderlijk in. Overzicht algemene dekkingsmiddelen De wetgever schrijft voor dat het programmaplan ook een overzicht bevat van de algemene dekkingsmiddelen.
Hieronder rangschikken we onder meer de diverse gemeentelijke belastingen, de uitkering uit het gemeentefonds, beleggingen, de rente van reserves, en dergelijke. Overzicht overhead Het BBV schrijft voor dat de gemeente onderscheid moet maken in de kosten die we maken bij de uitvoering van het primaire proces en de kosten wegens ondersteuning van dit proces. De kosten voor het primaire proces nemen we op in de verschillende programma’s en alle lasten voor de ondersteuning van dit proces in het ‘overzicht overhead’. Heffing vennootschapsbelasting Sinds 1 januari 2016 bestaat voor gemeenten de plicht om over de 'winst' die wij maken op ondernemersactiviteiten winstbelasting (vennootschapsbelasting) te betalen. Onvoorziene uitgaven Een ander onderdeel van het programmaplan is het bedrag dat we ramen voor onvoorzien. In de primitieve begroting hebben we daarvoor verschillende bedragen opgenomen. Naast een algemene post voor onvoorzien hebben we een stelpost geraamd wegens vrijval kapitaallasten van bedrijfsmatige investeringen. Ook is hieronder een cumulerende stelpost wegens kapitaallasten/nieuw beleid geraamd van € 220.000 per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op een investeringsvolume van afgerond € 4 miljoen per jaar, een rentepercentage van 0,5% en een 20-jarige afschrijvingstermijn.
Doordat in 2022/2023 een omvangrijke investering is gepland wegens realisatie van het 'Huus voor Sport & Cultuur' in Zuidwolde, is de beschikbare investeringsruimte voor de komende jaren al voor een belangrijk deel ingevuld. Voor wat betreft de jaarschijf 2025 e.v. is, zoals ook al op pagina 82 is vermeld in de kadernota 2022, vooralsnog geen nieuwe stelpost geraamd. Bij de samenstelling van het collegeprogramma na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zal dan aan de hand van de actuele financiële situatie van de gemeente, op dat moment worden beoordeeld wat voor de nieuwe collegeperiode t/m 2025 de mogelijkheden zijn voor het doen van nieuwe investeringen. Mutaties reserves Het sluitstuk van de financiën in de beleidsbegroting vormen de toevoegingen en onttrekkingen aan en van de reserves.
Gemeente De Wolden
5
Leeswijzer
Programmabegroting 2022-2025
Paragrafen In de paragrafen behandelen we onderwerpen die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Het is als het ware een dwarsdoorsnede van de begroting. Via deze paragrafen kan de raad de beleidsuitgangspunten vaststellen. FINANCIELE BEGROTING Overzicht van baten en lasten en financieel resultaat 2022 In dit overzicht zijn de baten en lasten en het saldo gerangschikt per programma. Ook is het voorgeschreven dat we het resultaat tonen, voor- en nadat stortingen of onttrekkingen uit (een) reserve(s) heeft (hebben) plaatsgevonden. Daarbij brengen we ook de geraamde incidentele baten en lasten in beeld. Financiële positie We geven een algemene beschrijving van de financiële positie. Daarnaast gaan we in op onze uitgangspunten voor de opstelling van de begrotingsstukken en de daaruit voortvloeiende dekkingsvoorstellen. Ook stippen we in het kort het verloop van de investeringen, financiering alsmede het verloop van de reserves en voorzieningen aan. Meerjarenraming en de toelichting Onderdeel van de financiële begroting vormt de uitkomst van de meerjarenramingen 2022–2025 met toelichting. BIJLAGEN We hebben onder andere als bijlage een lijst toegevoegd met producten per programma, een overzicht met de samenstelling van de bestuursorganen en het vaststellingsformulier van de begroting.
Voor de onderbouwing van de verschillende ramingen en als toelichting op de financiële positie, zijn verschillende staten opgemaakt. Deze zijn in een afzonderlijk boekwerk opgenomen net als de productenramingen 2022 voor het college van burgemeester en wethouders. Deze beide boekwerken leggen we voor de raad bij de stukken ter inzage.
6
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Kerngegevens
Kerngegevens Gegevens per 1 januari van elk jaar A: Sociale structuur
2021
2022
(Volgens primitieve begroting 2021)
(Volgens primitieve begroting 2022)
Aantal inwoners (prognose volgens peildatum 01-01-2022) - < 20 jaar
5.125
4.707
- van 20 t/m 64 jaar
13.282
13.264
- van 65 t/m 74 jaar
3.314
3.451
- van 75 jaar en ouder
2.635
3.119
24.356
24.541
250
250
- IOAW
26
26
- IOAZ
3
3
- BBZ
2
2
Aantal tewerkgestelden in sociale werkvoorzieningsschappen/geplaatste aja's***
78
71
Totaal Aantal periodieke bijstandsgerechtigden ** - personen tot pensioengerechtigde leeftijd Aantal uitkeringsgerechtigden ingevolge de: **
Aantal unieke jeugdigen** Aantal unieke wmo- (oud en nieuw) **
362
551
1.233
1.392
22.635 ha.
22.635 ha.
195 ha.
195 ha.
0 ha.
0 ha.
10.460
10.541
B: Fysieke structuur Oppervlakte van de gemeente, waarvan - binnenwater - historische stads- en dorpskern Aantal woonruimten:**** - woningen/wonen - logies
624
624
Gemiddelde woningbezetting
2,35
2,35
C: Financiële structuur Financiële structuur (x € 1.000) uit de primitieve begroting***
Totaal
Per inw.
Totaal
Per inw.
- Gewone lasten (totaal programma's incl. overhead c.a.)
55.033
2.260
55.782
2.273
- Opbrengst belastingen en heffingen (zie lokale heffingen)
10.676
438
11.091
452
- Alg.uitkering gemeentefonds, incl. 3D-taakdecentralisaties en inclusief extra middelen jeugd
33.501
1.375
37.283
1.519
- Vaste schuld per 1 januari
18.708
768
22.438
914
- Reserves en voorzieningen per 1 januari
39.983
1.642
41.229
1.680
- Boekwaarde geactiveerde investeringen per 1 januari *****
68.838
2.826
75.741
3.086
- Financieringsoverschot (+)/tekort (-) per 1 januari
-6.147
-252
-12.074
-492
- Gewaarborgde geldleningen per 1 januari
43.276
1.777
41.428
1.688
* **
Het betreft hier de laatste aantallen uit de specificaties algemene uitkering. De aantallen 2021 betreffen de unieke aantallen per maand, de aantallen 2022 betreffen de unieke aantallen per jaar. *** Bron begroting 2022 = begroting Stark 2022 en de primitieve begroting van de Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden **** Bron = CBS, geraadpleegd 31-08-2021 ***** Inclusief bouwgrondexploitatie.
Gemeente De Wolden
7
Deel A. Beleidsbegroting
Programmabegroting 2022-2025
Deel A. Beleidsbegroting Programmaplan Hieronder staat een samenvatting van de toekomstvisie, het Raadsbreed Programma en het collegeprogramma, waaraan het college in de huidige raadsperiode wil werken. Toekomstvisie De Wolden ‘Actief en betrokken’ 2005-2020 In 2005 is de toekomstvisie vastgesteld. Hierin staat de ambitie dat De Wolden ook in de toekomst een sterke plattelandsgemeente wil zijn. Een gemeente met een rijke historie, een gevarieerd landschap, goed bereikbaar en centraal gelegen. Er is geringe werkloosheid en de inwoners zijn relatief welvarend. Er zijn veel voorzieningen, er is een sterk verenigingsleven en een grote inzet voor vrijwilligerswerk. De Wolden biedt een aangenaam woonklimaat. Voor de vitaliteit van de gemeente is de kleinschaligheid en daarmee nabijheid en identiteit, cruciaal. De gemeente staat open voor vernieuwing en speelt flexibel en effectief in op nieuwe ontwikkelingen. Zij communiceert open met inwoners en er is een sterke binding tussen inwoners en bestuur. Ook communiceert de gemeente goed met ondernemers, dorpsbelangenverenigingen en scholen/ instellingen en andere groepen waarvoor de gemeente een uitvoeringstaak heeft. Er zijn goede structuren ter ondersteuning van de communicatie. De gemeente staat op deze wijze midden in de samenleving.
Naar een nieuwe Toekomstvisie De Wolden De oude Toekomstvisie De Wolden: Actief en Betrokken (2005-2020) is toe aan een actualisatie. Daarom is een project gestart met als doel het opstellen van een brede Toekomstvisie die ook fungeert als Omgevingsvisie (zoals bedoeld in de omgevingswet). In een interactief proces met inwoners, ondernemers, organisaties en medewerkers zetten we de lijnen uit richting toekomst. De nieuwe Toekomstvisie kan begin 2022 worden vastgesteld door de raad. Raadsbreed Programma ‘Samen verantwoordelijk’ 2018-2022 Direct na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 heeft de raad vastgesteld dat de verschillende partijen veel overeenkomsten hebben in hun programma’s. Daarnaast zijn er onderwerpen waarover de fracties van mening verschillen. Juist deze onderwerpen wil de raad open houden om met de samenleving te bespreken, alvorens besluiten te nemen. De belangrijkste onderwerpen zijn vastgelegd in het Raadsbreed Programma 2018-2022 ‘Samen Verantwoordelijk’. Dit zijn de vijf onderwerpen: dienstverlening, omgevingsvisie, bereikbaarheid, duurzaamheid en maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid. Het Raadsbrede Programma is het vertrekpunt geweest voor de formatie en het opstellen van het collegeprogramma.
Collegeprogramma ‘Duurzaam, doen en dichtbij’ 2018-2022 De leidende, centrale ambitie in het collegeprogramma is dat De Woldense samenleving zich op allerlei gebieden verder ontwikkelt naar een toekomstbestendige en duurzame gemeenschap. Daar moeten we hard aan werken en wel samen met onze partners: inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke (belangen)organisaties. Het collegeprogramma is een programma op hoofdlijnen, omdat we graag ruimte geven aan onze partners om mee te denken en vooral mee te doen. In ons denken en doen willen we graag onderscheidend zijn: kleurrijk, innovatief en maatwerk. Dat inkleuren mag ook best buiten de lijntjes. Innovatie: we staan open voor allerlei nieuwe ideeën. En maatwerk betekent dat we goed kijken wat in een bepaalde situatie de best passende oplossing is.
8
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
Programmaplan
Programma’s Het collegeprogramma is opgebouwd uit de volgende acht (deel)programma’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend De Wolden een veilig thuis Duurzaam leven in De Wolden De Wolden onderneemt De Wolden aantrekkelijk en aangesloten De Wolden ontwikkelt met kleur en talent Gezond meedoen in De Wolden De Wolden actief en opgeruimd
Deze programma’s en de bijbehorende speerpunten worden in het volgende hoofdstuk nader gedetailleerd.
Gemeente De Wolden
9
Programma's
Programmabegroting 2022-2025
Programma's 01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend We werken voor onze inwoners en ondernemers en dat doen we met veel plezier. We zijn dichtbij en gastvrij voor iedereen die met ons in contact wil of moet komen. We geven ruimte aan initiatieven en we stimuleren de ontwikkeling naar een duurzame en levendige, lokale democratie. Programmahouder: Janny Vlietstra Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Voor de komende periode ligt voor dit programma de nadruk op drie thema's: Vitale democratie Democratie, iedere stem telt, is niet vanzelfsprekend. Democratie moeten we koesteren. Het is het fundament onder onze samenleving. In De Wolden zoekt het gemeentebestuur het contact met de inwoners. Zo bevordert de gemeenteraad bewonersparticipatie door dialoogbijeenkomsten te organiseren ter voorbereiding op de raadsdebatten en –besluiten. Het college van B&W heeft voor het dagelijks bestuur veel contacten in de samenleving, met inwoners, (maatschappelijke) organisaties en ondernemers. De betrokkenheid bij lokale democratie zie je terug in Initiatiefrijk De Wolden, een succesvolle manier om initiatieven van inwoners te realiseren. Altijd zijn we op zoek naar het gesprek en nieuwe vormen van democratie. We zetten ons in om de stem van jongeren te horen en van mensen die niet of weinig betrokken zijn bij onze lokale democratie. Tot slot vraagt een vitale democratie om een transparant en integer bestuur. We zorgen ervoor dat dit geborgd is in beleid, werkprocessen, houding en gedrag. Daarbij zijn we scherp op de veiligheid en privacy van informatie en gegevens van inwoners en ondernemers, maar ook van bestuur en ambtelijke organisatie. We sluiten aan bij de Europese en landelijke kaders hiervoor. 10
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Dienstverlening De Wolden werkt voor haar inwoners en ondernemers. Dit doet ze vanuit haar visie Dienstverlening 2021-2025: We zorgen dat onze dienstverlening passend is, zodat iedereen de dienstverlening krijgt die hij nodig heeft. Het zorgen voor passende dienstverlening geldt voor alle takken van sport van de gemeente. Van het sociaal domein tot de fysieke leefomgeving en de gemeentewinkel. Want dienstverlening is van ons allemaal. In alle acties van de gemeente moeten we ons steeds afvragen waaraan heeft de inwoner behoefte en hoe kunnen wij daarop aansluiten? Het effect hiervan is dat inwoners en ondernemers het gevoel hebben dat hun vraag centraal staat bij onze inspanningen met als resultaat dat ze tevreden zijn over wat we doen en hoe we dit doen. In 2021 heeft de SWO in opdracht van het college de visie vertaald naar een uitvoeringsagenda voor 2021-2025. Voor deze agenda heeft het college een aantal thema's meegegeven. Dit zijn doorontwikkeling van de digitale dienstverlening, inclusieve dienstverlening met hierin aandacht voor laaggeletterdheid en minder digitale vaardigheid en het kunnen inspelen op de klantvraag. In 2022 geeft de SWO hier uitvoering aan. Samenwerking over de gemeentegrenzen De Wolden investeert in haar netwerken met andere organisaties en overheden in de regio en daarbuiten. Want ‘alleen gaat het sneller, samen kom je verder’.
Als plattelandsgemeente hebben we veel te bieden, denk alleen maar aan het woonplezier, sterke gemeenschappen, recreatie en toerisme. De stedelijke gebieden om ons heen bieden werkgelegenheid, winkels en uitgaansmogelijkheden. Qua ontwikkeling van onze economie, leefomgeving en woonopgave zijn we gebaat bij een sterke regio Zwolle, versterking van de infrastructuur tussen Zwolle en Bremen en samenwerking met andere (plattelands)gemeenten, zoals in P10.
Trends en ontwikkelingen Vitale democratie Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 16 maart 2022 staat in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen. Ter voorbereiding op deze verkiezingen wordt een draaiboek opgesteld met activiteiten om de opkomst te bevorderen. Daarnaast is er aandacht voor het afscheid van het oude gemeentebestuur en de installatie van het nieuwe, waaronder het houden van integriteitsonderzoeken. Ook dient er een inwerkprogramma voor de nieuwe gemeenteraad opgesteld te worden. Nieuw in De Wolden is dat in aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen de inwoners van De Wolden de mogelijkheid wordt geboden om met behulp van een stemhulp erachter te komen welke partij het best bij ze past. Voor de opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 wordt een bedrag van € 7.000 geraamd. Voor het afscheid en installatie van het nieuwe gemeentebestuur en het inwerkprogramma voor de nieuwe raad een bedrag van € 11.000. Voor het inzetten van een stemhulp wordt een bedrag van € 10.000 gereserveerd. Behoefte aan invloed op leefomgeving In De Wolden zijn veel mensen betrokken bij de eigen leefomgeving. Inwoners blijken vooral behoefte te hebben aan invloed op de infrastructuur, duurzaamheid en milieu, groen en projecten in de eigen omgeving (uit eigen onderzoek 2018 rond burgerbegroting).
Met Initiatiefrijk De Wolden willen we de samenkracht in De Woldense samenleving stimuleren. Dit blijkt een succes. Voorheen werd dit Initiatiefrijk De Wolden gefinancierd met middelen uit de algemene reserve. Bij de begroting 2022 nemen we een besluit over de toekomstige financiering. Responsieve overheid In de media is uitvoerig aandacht geweest voor de toeslagenaffaire en de rol van de belastingdienst, Tweede Kamer en rechtspraak daarbij. Het is te gemakkelijk om als gemeente te zeggen dat ‘ongekend onrecht’ niet op gemeentelijk niveau kan plaatsvinden. De gemeente is ook Gemeente De Wolden
11
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Programmabegroting 2022-2025
uitvoerder van rijksregelgeving en ondanks de soms beperkte beleidsruimte is het steeds van belang om de menselijke maat daarin niet kwijt te raken. Hoewel bij de gemeente De Wolden de inwoner voorop staat is het zowel voor bestuurders als ambtenaren belangrijk om alert te blijven op de bedoeling van de wet bij de uitvoering daarvan. Dat laatste geldt overigens ook voor gemeentelijke regelgeving. Wet open overheid Na een lang wetgevingstraject is het nu vrijwel zeker dat de Wet open overheid (Woo) er gaat komen en we daar in 2022 mee te maken krijgen. Deze wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur. Het uitgangspunt van de wet zal blijven: openbaar, tenzij. Wel zal er van de gemeente meer actieve openbaarmaking gevraagd worden dan nu het geval is. Actieve openbaarheid betekent dat de overheid informatie uit eigen beweging publiceert en voor iedereen toegankelijk maakt. Bij het beoordelen van verzoeken om openbaarheid (de zogenoemde passieve openbaarmaking) blijft een afweging tussen het algemeen belang bij openbaarheid en specifieke belangen (zoals privacy) bestaan. Transparantie heeft daarmee wel een begrenzing waarbij ook de AVG een belangrijke rol blijft spelen. De Woo treedt gefaseerd in werking en het Rijk heeft structurele en incidentele middelen toegezegd voor de implementatie van de wet. De Woo raakt qua uitvoering budgetten van de SWO.
In 2022 volgen we de voortgang en laten we ons hierover door de SWO informeren. Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur Deze wet zal in werking treden voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Deze wet leidt tot wijzigingen van de Gemeentewet. Het voorafgaand aan de benoeming van een wethouder opvragen van een VOG en het uitvoeren van een risicoanalyse integriteit krijgt een wettelijke basis. De huidige artikelen over het opleggen en opheffen van geheimhouding van stukken worden verbeterd. Deze wet heeft geen noemenswaardige financiële gevolgen. Informatieveiligheid Privacy en informatieveiligheid worden steeds belangrijker. Er worden steeds meer gegevens uitgewisseld en opgeslagen over inwoners, ondernemers, ketenpartners en bedrijfsvoering. Helaas neemt daardoor ook de dreiging van misbruik van persoons- en bedrijfsgegevens enorm toe door bijvoorbeeld hackpogingen, ransomware, identiteitsfraude of het verhandelen van privégegevens. De risico's voor de bedrijfscontinuïteit, financiële schade of imagoschade worden daardoor ook groter. Recente gebeurtenissen zoals de hack/ransomware-aanval bij Hof van Twente laten zien dat de risico’s in de informatiebeveiliging voor de lokale overheid manifest zijn en de gevolgen zich niet beperken tot de digitale wereld.
Informatieveiligheid is daarmee al lang geen vraagstuk meer van ICT, maar voor de gehele organisatie (van bestuurder tot individuele medewerker). De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de VNG heeft het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2021-2022 gepubliceerd. Met dit beeld wil de IBD de gemeenten weerbaarder maken op het gebied van informatieveiligheid door inzicht te geven in de belangrijkste risico’s, de belangrijkste bedreigingen te duiden, handelingsperspectief te bieden en dit waar mogelijk toe te lichten met actuele voorbeelden. Informatieveiligheid vraagt dus meer én continu aandacht. Om de gemeente digitaal veilig en weerbaarder te maken én te houden zijn extra middelen noodzakelijk. Onder andere in de VNG Agenda Digitale Veiligheid 2020-2024 en de Resolutie Digitale Veiligheid wordt hier nadrukkelijk aandacht voor gevraagd bij gemeentelijke organisaties. In de begroting van de SWO 2022-2025 zijn daarom extra middelen aangevraagd voor capaciteit voor het: vergroten van het veiligheidsbewustzijn van de organisatie; treffen van diverse maatregelen tegen hackpogingen en ransomware-aanvallen; borgen van privacy; versterken van de interne organisatie en processen met betrekking tot informatieveiligheid.
In aanvulling hierop is waarschijnlijk nog meer budget nodig voor bijvoorbeeld implementatie en beheerkosten voor ondersteunende systemen, awareness-programma en consultancy. Dit moet ertoe leiden dat de gemeente vanaf 2022 volledig voldoet aan de gestelde eisen vanuit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De SWO bereidt hiervoor een advies aan het SWO-bestuur voor. De benodigde financiële middelen zijn verwerkt in de voorliggende ontwerpbegroting 2022.
12
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Dienstverlening Verwachtingen van de samenleving Diverse technologische en maatschappelijke ontwikkelingen veranderen de dienstverlening en de omgang van inwoners en ondernemers met de gemeente. De belangrijkste ontwikkelingen zijn dat inwoners en ondernemers verwachten dat de gemeente hetzelfde serviceniveau kan bieden als commerciële bedrijven. Ook wil men meedenken over en invloed hebben op oplossingen voor hun persoonlijke vraagstuk. Hierin verwachten ze een betrouwbare partner die samen met hen optrekt of begeleidt. Daarnaast willen en kunnen ze meer in eigen (online) regie zakendoen met de gemeente. Hierdoor vermindert het fysieke bezoek aan het gemeentehuis, of van medewerkers aan klanten. De maatregelen omtrent Covid-19 hebben deze ontwikkeling versneld. En tot slot kan de gemeente steeds beter informatie over wat klanten belangrijk vinden benutten om de dienstverlening in zijn algemeenheid te verbeteren en passend contact voor iedereen te bieden. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer In 2022 treedt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer in werking. Deze wet regelt onder meer dat inwoners en ondernemers hun zaken met de overheid altijd digitaal kunnen doen. De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft.
De inwoners en ondernemers van De Wolden kunnen nu al voor bepaalde producten langs de digitale weg communiceren, maar dat wordt in 2022 een recht. In 2021 is de SWO gestart met de implementatie van deze wet. In 2022 informeert zij het college over de voortgang. Samenwerking over de gemeentegrenzen Regio en plattelandsgemeenten Op provinciale schaal zoeken we onze Drentse collega’s op. Door samen te werken en daarbij uit te gaan van de eigen kracht en identiteit, kan iedere gemeente zich beter ontwikkelen. Ook de Regio Zwolle is sterk in ontwikkeling en van groot belang voor ons. Op landelijk niveau behartigen we gezamenlijk als P-10 onze typische belangen (eigenheid) bij andere overheden en wisselen we kennis en ervaring uit over thema’s betreffende het platteland. Ontwikkelingen in de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen De Wolden werkt ambtelijk samen binnen de SWO met de gemeente Hoogeveen, maar is een zelfstandige gemeente met een eigen bestuur en begroting. We zijn dus financieel zelfstandig. De gemeente Hoogeveen kent momenteel financiële problemen en heeft maatregelen genomen om weer financieel gezond te worden. Het bestuur van de SWO heeft met het oog op de eventuele impact hiervan op De Wolden afspraken gemaakt. Afgesproken is dat er geen gevolgen moeten zijn voor de dienstverlening van de gemeente De Wolden voor haar inwoners, organisaties en ondernemers.
Beleidsdoelen Vitale democratie Ruimte geven aan initiatieven vanuit de samenleving, zowel wanneer het gaat om betrokkenheid bij nieuwe initiatieven als betrokkenheid bij onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Jongeren en mensen die normaal weinig of niet betrokken zijn meer betrekken bij onze lokale democratie. Inwoners, organisaties en ondernemers actief de ruimte geven bij het gemeentelijke beleiden besluitvormingsproces. Transparant en integer bestuur. Voldoen aan moderne wetgeving. Voldoen aan de Europese en landelijke kaders voor informatieveiligheid.
Gemeente De Wolden
13
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Programmabegroting 2022-2025
Dienstverlening Zorgen voor passende dienstverlening aan de inwoners en ondernemers van De Wolden. Dit doen we op basis van de uitvoeringsagenda dienstverlening 2021-2025. Hierin ligt de focus op acties in vier ontwikkelsporen: - Optimaal digitaal: we verleiden inwoners het digitale kanaal te gebruiken voor het aanvragen en afhandelen van standaardproducten. - Verbinden en ontmoeten: we werken inclusief en zorgen dat iedereen gemakkelijk gebruik kan maken van onze diensten, vooral ook daar waar sprake is van minder digitale vaardigheid en laaggeletterdheid, en dat persoonlijke interactie tussen klant en gemeente soepel verloopt. - Dienstverlening in ons DNA: we investeren in de ontwikkeling van klantgerichte vaardigheden en houding. - Een betrouwbaar fundament: we zorgen voor een correcte, tijdige en transparante uitvoering van onze diensten. En op het werken op basis van de vier kernwaarden: eenvoud, maatwerk, samen en vertrouwen. Samenwerking over de gemeentegrenzen Behartigen van de belangen van de inwoners van De Wolden, daarbij gaan we altijd uit van een win-win situatie in de samenwerking met onze partners.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen te Hoogeveen - taakveld 00.40.
Beleidsindicatoren 'De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend' WSJG DWD 2018
Beleidsindicator
WSJG Benchmark 2018
Waardering inwoners voor de gemeentelijke dienstverlening
7,1
6,8
Waardering inwoners voor relatie inwoner-gemeente
6,8
6,2
Deze facultatieve (niet verplichte) indicatoren leiden we af van twee thema’s in de burgerpeiling waarstaatjegemeente.nl. Het gaat hier om subjectieve data waarvoor geen landelijke data beschikbaar is. Gemeenten moeten die zelf ophalen. De Wolden besteedt de peiling uit aan een onafhankelijk onderzoeksbureau (PON). De laatste peiling vond plaats in 2018. In 2021 evalueert het college of de peiling nog aansluit bij de praktijk.
Speerpunten 0.1 - Bestuur Activiteit
Opkomstbevordering voor gemeenteraadsverkiezingen 2022, afscheid en inwerkprogramma nieuwe raad en stemhulp.
Gevolgen voor de inwoners
- Inwoners zijn goed geïnformeerd over hun recht en mogelijkheden om te stemmen. - Inwoners kunnen erop vertrouwen dat hun vertegenwoordiging in de gemeenteraad goed is voorbereid op haar taak.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
14
2022 € 28.000 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Toelichting: Categorie 3 Het bevorderen van de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is een belangrijke gemeentelijke taak, die bijdraagt aan het functioneren van een vitale gemeenteraad. Een breed gedragen bestuursorgaan is essentieel voor het functioneren van de (lokale) democratie. Het bedrag is bedoeld voor nader te bepalen middelen. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen zijn diverse communicatiemiddelen ingezet, zoals verkiezingswebsite. Voor de opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022 wordt een bedrag van € 7.000 geraamd en voor het inzetten van een stemhulp wordt een bedrag van € 10.000 geraamd, samen € 17.000 i.v.m. verkiezingen. De opkomstbevordering onder jongeren krijgt daarbij extra aandacht. Voor het afscheid en installatie van het nieuwe gemeentebestuur en het inwerkprogramma voor de nieuwe raad een bedrag van € 11.000. 6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (dorpen- en kernenparticipatie) Activiteit
Financiering subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanaf 2022.
Gevolgen voor de inwoners
Een lokale overheid die naar tevredenheid samenwerkt rond inwonersinitiatieven.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Met de regeling ‘Initiatiefrijk De Wolden’ zijn vanaf 2015 bijna 150 bijzondere initiatieven en plannen van inwoners mogelijk gemaakt. In 2018 heeft de gemeenteraad besloten om voor 3 jaar (2019 -2020 -2021) nogmaals € 1 miljoen beschikbaar te stellen. Vooralsnog heeft de raad middelen uit de algemene reserve toegekend. In navolging van de evaluaties in 2017 en 2019 heeft het college in 2020/2021 een analyse uitgevoerd over Initiatiefrijk De Wolden (2015-2020). De resultaten en conclusies hiervan zijn op 20 mei 2021 aan de raad voorgelegd. Op basis daarvan heeft de raad besloten om de regeling met één jaar te verlengen en de resterende middelen van 2021 in te zetten in 2022. Die zijn beschikbaar gebleven omdat er vanwege de Covid-19 pandemie in 2021 en 2020 minder initiatieven zijn ingediend. Daarnaast heeft de raad besloten om na de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen een besluit te nemen over het vervolg van de regeling Initiatiefrijk De Wolden. Bij de kadernota van 2023 komen wij met voorstellen over de ontwikkeling van het participatiebeleid en de regeling ‘Initiatiefrijk De Wolden’ voor 2023 en verder.
6.1 – Samenkracht en burgerparticipatie (dorpen- en kernenparticipatie) Activiteit
Coördinatie van de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden vanuit de gemeente.
Gevolgen voor de inwoners
Een lokale overheid die inwonersinitiatieven ondersteunt en coördineert.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 37.000 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2018 heeft de raad besloten tot en met 2021 extra formatie beschikbaar te stellen voor de coördinatie van dorpen- en kernenparticipatie. Met de vorming van de buurtteams en de doorontwikkeling van het participatiebeleid heeft de raad de waarde die zij hecht aan deze coördinatie
Gemeente De Wolden
15
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Programmabegroting 2022-2025
onderstreept. In 2021 is een onderzoek uitgevoerd naar de benodigde bezetting om deze coördinatie goed vorm te geven. Hierbij zijn alle taken van de dorpscoördinatoren inclusief ondersteuning onder de loep genomen. Om de inwonersparticipatie binnen De Wolden op een goed niveau te houden, is 1,5 fte dorps- en kernencoördinatie noodzakelijk. Deze functies zitten deels in de structurele gemeentelijke formatie en deels in tijdelijke uitbreiding. Door de verlenging van het programma Initiatiefrijk De Wolden is in 2022 € 37.000 nodig voor de coördinatie (bij vaststelling kadernota 2022 op 24-6-2021). Dit speerpunt heeft een relatie met het speerpunt Preventieve inzet Buurtteams in het programma Gezond meedoen. De coördinatie van buurtteams (zie het voorstel bij Gezond meedoen) is een taak geworden van de bredere functie coördinatie dorpen– en kernenparticipatie.
Beleidsdocumenten Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: Raadsbreed Programma 'Samen verantwoordelijk' 2018-2022.pdf, maart 2018 Collegeprogramma 2018-2022 'Duurzaam, doen en dichtbij', mei 2018 Visie op Informatieveiligheid - Gemeente De Wolden, maart 2018. Visie dienstverlening 2021-2025, 17 december 2020.
Taakstelling en lopende projecten Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 010 - Bestuur
1.642
1.814
1.812
1.800
1.801
1.801
020 - Burgerzaken
670
863
849
828
799
786
610 - Samenkracht en burgerpartic.
246
360
26
26
26
26
2.557
3.037
2.687
2.655
2.625
2.612
010 - Bestuur
142
0
0
0
0
0
020 - Burgerzaken
266
303
300
300
300
300
610 - Samenkracht en burgerpartic.
50
0
0
0
0
0
458
303
300
300
300
300
Totaal lasten
Baten
Totaal baten
Saldi 010 - Bestuur
1.500
1.814
1.812
1.800
1.801
1.801
020 - Burgerzaken
404
560
549
528
499
486
610 - Samenkracht en burgerpartic.
196
360
26
26
26
26
2.100
2.733
2.387
2.354
2.325
2.312
Totaal saldi
16
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
01 De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 0.1 - Bestuur Per saldo zijn de begrote lasten in 2022 zijn nagenoeg gelijk aan 2021. Er zijn enkele fluctuaties in de lasten, deze zijn deels benoemd in de speerpunten. Daarnaast zijn er nog enkele kleine posten die reeds conform begrotingswijzing zijn vastgesteld. Zoals o.a. hogere lasten accountant, salarissen en sociale lasten. 0.2 - Burgerzaken In 2022 is een lichte daling van de lasten ten opzichte van 2021, € 14.000. Dit is een optelsom van verschillende kleinere fluctuaties, zoals lagere afschrijvingslasten, hogere lasten gemeentewinkel, lagere lasten gemeentelijke basisadministratie. 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie In 2018 heeft de gemeenteraad besloten om voor 3 jaar (2019 -2020 -2021) € 1 miljoen beschikbaar te stellen. Hiervoor zijn middelen uit de algemene reserve toegekend. In 2022 zullen de resterende middelen van 2021 worden ingezet. Toelichting baten (voor zover van toepassing): N.v.t.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Er zijn geen voorgenomen investeringen in het programma De Wolden gastvrij, initiatiefrijk en stimulerend.
Gemeente De Wolden
17
02 De Wolden een veilig thuis
Programmabegroting 2022-2025
02 De Wolden een veilig thuis Het programma 'De Wolden een veilig thuis' richt zich op het veiligheidsdomein. Het programma staat voor de opgave dat inwoners zich in zowel fysiek als sociaal opzicht veilig voelen. In hun eigen huis én in hun buurt en dorp. Programmahouder: Janny Vlietstra Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor onze inwoners om zich thuis en welkom te voelen in de eigen leefomgeving. Ook voor bezoekers van onze gemeente is veiligheid van belang. De Wolden is een veilige gemeente zo blijkt uit diverse onderzoeken. Onze inwoners voelen zich al jaren veilig in de eigen woonbuurt. Er is sprake is van minder overlast, geweld en criminaliteit en dat inwoners zich prettig voelen in hun buurt. We zien dat als een bevestiging dat onze veiligheidsaanpak werkt. Dat is mede te danken aan de integrale inzet van de politie, gemeente, maatschappelijke organisaties en ook onze inwoners. Want de betrokkenheid van inwoners bij de veiligheid van De Wolden is groot. Wij nemen hun signalen dan ook serieus. Samen met hen maken wij afspraken over wat zij in hun eigen buurt of dorp kunnen doen en hoe wij hen daarbij kunnen ondersteunen. De buurtteams zijn hier een voorbeeld van. Het veiligheidsdomein verandert snel en raakt steeds meer verweven met andere beleidsterreinen en programma’s. Veiligheid gaat immers verder dan het aanpakken van criminaliteit. Het vergt sociale en fysieke investeringen, goed beheer en onderhoud van de buitenruimte en toezicht en handhaving.
18
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
02 De Wolden een veilig thuis
Trends en ontwikkelingen Aanschaf body-cams Voor de gemeentelijke boa’s worden bodycams aanschaft. Bodycams hebben een bewezen deescalerende werking. Hiermee vergroten we de veiligheid voor onze medewerkers en beperken we incidenten van verbale of fysieke agressie. Voordat we overgaan tot aanschaf worden maatregelen opgesteld ter bescherming van de privacy. Hierin wordt o.a. vastgelegd hoe de beelden gebruikt worden, wie deze kan uitlezen etc. De aanschaf, afschrijving en beheer gaat via de SWO. Ondermijning De effecten van georganiseerde criminaliteit zijn niet altijd even zichtbaar, maar ze zijn wel aanwezig. Denk hierbij aan criminele activiteiten als mensenhandel, uitbuiting, witwassen en drugshandel. Gemeenten hebben een regierol bij de aanpak van arbeidsuitbuiting. Specifiek op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening. In De Wolden is aandacht voor dit thema. Voor alle medewerkers binnen de gemeente en ook voor netwerkpartners als woningcorporaties of Welzijn De Wolden en voor bedrijven, hebben we een aanspreekpunt. We geven bovendien voorlichting over mensenhandel. Veiligheidsmonitor In het najaar van 2021 start een extern bureau met een uitvraag naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap onder inwoners in onze gemeente.
Ook wordt er aandacht besteed aan overlast in de buurt, respectloos gedrag, preventiemaatregelen, het functioneren van de politie en het gemeentelijke veiligheidsbeleid. De uitkomsten van deze uitvraag nemen we mee in een nieuw te ontwikkelen integraal veiligheidsbeleid in het najaar van 2023. Arbeidsmigranten In het onderzoek naar arbeidsmigranten in De Wolden kwam naar voren dat er nu geen beleidsmatig kader is op de vraag naar - en problemen met huisvesting van arbeidsmigranten. Daarom wordt er beleid opgesteld voor huisvesting arbeidsmigranten. Dit nemen we mee in het komende Woonplan. Dit biedt marktpartijen (woningcorporaties, commerciële aanbieders) randvoorwaarden voor de realisatie van huisvesting, inclusief arbeidsmigranten. Opvang zwerfdieren De afgesproken evaluatie naar aanleiding van de in de 2020 afgesloten 2-jarige overeenkomst met de DAR (Dutch Animal Rescue) voor het vervoer van zwerfdieren heeft voor het schrijven van deze begroting niet kunnen plaatsvinden. Deze evaluatie is in overleg met de DAR verschoven naar het najaar van 2021. Als gevolg hiervan worden de mogelijke bijsturingen als zijn de uitkomsten van de evaluatie opgenomen in de Kadernota 2023-2026.
Beleidsdoelen Het programma kent de volgende beleidsdoelen: 1. Inwoners ervaren De Wolden als een veilige woon- en leefomgeving. 2. Wij willen een gemeente zijn waar inwoners zich veilig voelen in zowel fysiek als sociaal opzicht. In hun eigen huis en in hun buurt en dorp. 3. De Wolden behoort tot de veiligste gemeenten in Nederland. We hebben de ambitie, dat te blijven. 4. We pakken veiligheidsvraagstukken breed, integraal op; preventiegericht en gekenmerkt door samenwerking.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partijen betrokken: - Veiligheidsregio Drenthe te Assen - taakveld 01.10.
Gemeente De Wolden
19
02 De Wolden een veilig thuis
Programmabegroting 2022-2025
Beleidsindicatoren De gemeente is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording verplicht om beleidsindicatoren op te nemen. Vooralsnog is gestart met de vermelding van de verplichte basisset. Omdat zowel het bestuur als de organisatie de uitkomsten nog moeten duiden, vergt het enige tijd om ook de beleidsdoelen en eventueel de speerpunten hierop aan te passen. 'De Wolden een veilig thuis' Beleidsindicator
Jaar
De Wolden
Nederland
Verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12-17 jaar
2020
6
11
Winkeldiefstallen aantal per 1.000 inwoners
2019
0
2,3
Geweldsmisdrijven aantal per 1.000 inwoners
2020
1,6
4,6
Diefstallen uit woningen aantal per 1.000 inwoners
2019
3,1
2,3
Vernielingen en beschadigingen (openbare ruimte) per 1.000 inwoners
2020
3,1
6,2
Speerpunten 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit
Bijdrage aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.
Gevolgen voor de inwoners
Een veiliger woon- en leefomgeving.
Middelen (verwerkt in de basiscijfers)
2022 € 29.068
2023 € 29.068
2024 € 29.068
2025 € 29.068
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 In de concept-Kaderbrief 2022 van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) was aangekondigd dat de bijdrage aan de VRD in 2022 als gevolg van loon- en prijsstijgingen € 27.652 hoger is ten opzichte van de bijdrage ad € 1.299.913 in 2021. Daarmee bedraagt de gemeentelijke bijdrage in 2022 € 1.327.565. Het college heeft op 16 februari 2021 ingestemd met de voorgestelde verhoging. Op basis van de Begroting 2022 van de VRD is de bijdrage € 1.328.981. Ten opzichte van de Kadernota 2022 is sprake van een verhoging van € 1.416. Op 24 juni 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de totale verhoging van € 29.068. 1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Communicatie applicatie toezichthouders.
Gevolgen voor de inwoners
Efficiënte inzet toezichthouders voor toezicht op de leefomgeving.
Middelen
2022 € 8.333
2023 € 8.333
2024 € 8.333
2025 € 8.333
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De toezichthouders gebruiken voor de uitvoering van het werk een systeem waarmee ze ter plaatse proces verbaal en rapportages kunnen opstellen. Maar ook direct toegang hebben tot relevante gegevens. Doordat bij de oprichting van de SWO er geen toezichthouders in dienst waren van gemeente De Wolden zijn de gebruikerskosten van dit systeem niet doorbelast aan gemeente De Wolden. Deze omissie wordt hersteld.
20
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
02 De Wolden een veilig thuis
1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra boa (buitengewone opsporingsambtenaar).
Gevolgen voor de inwoners
Verhoogde zichtbaarheid boa’s voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
2022 € 70.000 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De capaciteit sluit niet aan bij de gevraagde opgave en het grote grondgebied van de gemeente voor 2022. Zoals de inzet van boa's in wijkgericht werken, toezicht op evenementen en de alcoholwet. De politie schaalt haar taken verder af, waardoor het aantal taken voor de gemeente toeneemt. Verder werken voornamelijk in koppels vanwege veiligheid dus één boa in dienst is onvoldoende. Met het bedrag worden de loonkosten (1 fte) en de bijbehorende middelen en uitrusting incidenteel voor 2022 gedekt uit de Coronacompensatiegelden. Bij de Kadernota 2023 zal aan de hand van een goed uitgewerkt HUP (handhaving uitvoeringsprogramma) en/of overige plannen worden beoordeeld of en hoe tot concrete invulling moet worden overgegaan. 1.2– Openbare orde en veiligheid Activiteit
Extra wabo-toezichthouder.
Gevolgen voor de inwoners
Meer toezicht voor een veilige en gezonde leefomgeving.
Middelen
2022 € 75.000 -
2023 -
2024 -
2025 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De afgelopen jaren zien we een toename van het aantal meldingen en te handhaven regels. Een toename van meldingen door burenruzies als gevolg van het meer thuis zijn van inwoners en toename door nieuwe ontwikkelingen zoals arbeidsmigranten. Nieuwe bestemmingsplannen en/of uitbreiding van te handhaven regels hierin omtrent het gebruik van percelen en panden leidt eveneens tot meer werk op gebied van wabo toezicht. Immers op het moment dat een inwoner een beroep doet op de gemeente, dan hebben wij een beginselplicht tot handhaving van onze eigen regels. Komende jaren staan veel ontwikkelingen op de planning, zoals de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. De exacte gevolgen voor de capaciteit zijn nu nog niet in te vullen. Om de huidige opgaven adequaat uit te kunnen voeren is capaciteit voor 1 fte wabo-toezichthouder voor 1 jaar noodzakelijk.
Beleidsdocumenten Het beleid voor dit programma is vastgelegd in de (beleids)nota’s: Integraal veiligheidsbeleid 2019-2022. Regionaal Beleidsplan Noord-Nederland 2020-2023. Beleidsregels Hard- en Softdrugs 2015. Evenementenverordening 2021. Beleidsnota keten en caravans 2017. Beleidsregels BIBOB 2017. Preventie- en handhavingsplan alcohol 2017. Beleidsregel wet aanpak woonoverlast 2018. Beleidsregel Handhaving helingbestrijding 2018.
Gemeente De Wolden
21
02 De Wolden een veilig thuis
Programmabegroting 2022-2025
Actualiseren beleid Voor het onderwerp Openbare Orde en Veiligheid kennen we meerdere beleidsdocumenten. Vele moeten geactualiseerd worden en sommige moeten nog geschreven worden. Lijn der verwachting is dat dit met de huidige beschikbare middelen georganiseerd kan worden. Indien dit niet het geval is zal er een collegevoorstel komen waarbij het bestuur een afweging kan maken.
Taakstelling en lopende projecten Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
Meerjarenbegroting 2023
2024
2025
Lasten 110 - Crisisbeheersing en brandweer
1.479
1.446
1.471
1.471
1.471
1.471
120 - Openbare orde en veiligheid
466
522
508
505
506
506
1.945
1.968
1.979
1.977
1.977
1.977
110 - Crisisbeheersing en brandweer
7
1
1
1
1
1
120 - Openbare orde en veiligheid
3
8
8
8
8
8
11
9
9
9
9
9
110 - Crisisbeheersing en brandweer
1.472
1.445
1.470
1.470
1.470
1.470
120 - Openbare orde en veiligheid
463
514
500
497
498
498
1.935
1.959
1.970
1.967
1.968
1.968
Totaal lasten
Baten
Totaal baten
Saldi
Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 110 - Crisisbeheersing en brandweer De verhoging van de lasten in 2022 met circa € 25.000 ten opzichte van 2021 wordt vooral veroorzaakt door de verhoging (€ 29.000) van de bijdrage aan de Veiligheids Regio Drenthe. Verder zijn er enkele lage bedragen afgeraamd op basis van werkelijk bestede kosten in de afgelopen jaren. 120 - Openbare orde en veiligheid In 2021 waren de lasten in € 14.000 hoger geraamd dan in 2022. De belangrijkste oorzaak is dat voor 2021 is een incidenteel budget van € 12.000 was geraamd voor een Veiligheidsanalyse. Samen met de andere Drentse gemeenten laat de gemeente de veiligheidsmonitor, eens per vier jaar, opstellen door een extern bureau. Daarnaast zijn er enkele kleine aanpassingen geweest conform vastgestelde begrotingswijzigingen. Toelichting baten (voor zover van toepassing): N.v.t.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.).
22
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
02 De Wolden een veilig thuis
Voorgenomen investeringen programmabegroting 2022-2025 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Voor wat betreft programma De Wolden een Veilig Thuis zijn er geen op- en/of aanmerkingen te melden over zowel de lopende als de nieuwe investeringen.
Gemeente De Wolden
23
03 Duurzaam leven in De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
03 Duurzaam leven in De Wolden Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen, duurzaamheid en riolering. Programmahouder: Gerrie Hempen Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? De Wolden is een aantrekkelijke gemeente om te wonen en leven. Dit komt onder meer door de kwaliteit van de omgeving, het landschap en de sociale netwerken in de dorpen. Er zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed zijn op deze kwaliteiten. Bijvoorbeeld de verandering van de samenstelling van de bevolking door ‘ontgroening’ en ‘vergrijzing’. Maar ook de groeiende behoefte aan duurzame energiebronnen en de gevolgen van klimaatverandering; zaken die ook in De Wolden hun uitwerking hebben. Onze ambitie is te streven naar een aantrekkelijke en duurzame woon- en leefomgeving in De Wolden. Daarom geven we ontwikkelingsgericht ruimte aan initiatieven uit de samenleving, met oog voor ‘naoberschap’ en behoud van ruimtelijke kwaliteit. We doen dit op basis van een veranderende rol van de overheid. Inwoners doen mee, de overheid faciliteert. Meer samen optrekken. We denken mee, faciliteren en bieden, waar nodig, maatwerk. Om oplossingen te vinden voor de vraagstukken met betrekking tot duurzaamheid en milieu zetten we in op vergroting van het draagvlak bij onze inwoners en lokale bedrijven. We stimuleren hun ondernemerschap om oplossingen te realiseren en wij faciliteren dit waar dat nodig is. We trekken hierin samen op met partners als de Gebiedscoöperatie Zuidwest-Drenthe en Rendo.
Vanuit hun positie kunnen zij een rol spelen in het ontwikkelen van projecten. Wij streven het volgende op de langere termijn na: Veilige, aantrekkelijke, klimaatbestendige en gezonde woon- en leefomgeving. Duurzame energie- en grondstoffenvoorziening en minder CO2-uitstoot. Ruimtelijke en landschappelijke ontwikkeling met kwaliteit.
Trends en ontwikkelingen Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is een enorme opgave. We gaan van 26 wetten en 120 AMvB's naar één wet en vier AMvB's. Wetten worden samengevoegd en ingedikt, een deel van de wet24
Gemeente De Wolden
Programmabegroting 2022-2025
03 Duurzaam leven in De Wolden
geving wordt gedecentraliseerd. Het moet allemaal eenvoudiger en beter worden. De Omgevingswet treedt op 1 juli 2022 in werking. Deze stelselherziening heeft een grote impact op onze organisatie en onze manier van werken en vraagt een investering in digitale systemen en in beleidsaanpassingen. In 2016 zijn we gestart met de projectmatige aanpak van de invoering van de Omgevingswet. En in 2017 stelde de raad het Ambitiedocument vast waarin de kaders van het vervolgproces staan beschreven. In drie deelprojectgroepen werken we toe naar 1 juli 2022: Beleid & Regelgeving, Organisatie en Digitalisering. Ook na 1 juli 2022 moet er nog veel gebeuren om volledig omgevingswetproof te zijn. Een van de kerninstrumenten van de Omgevingswet is de Omgevingsvisie; elke gemeente moet er een hebben. We zijn in 2019 gestart met het opstellen van een Toekomstvisie, die ook fungeert als Omgevingsvisie. Ook wordt gewerkt aan een omgevingsverordening, aanpassen van processen en afspraken met ketenpartners, opleiden van medewerkers en aanpassing/inrichting van (digitale) programma's en processen. Toekomstvisie De oude Toekomstvisie De Wolden: Actief en Betrokken (2005-2020) is toe aan een actualisatie. Daarom is een project gestart met als doel het opstellen van een brede Toekomstvisie die ook fungeert als Omgevingsvisie (zoals bedoeld in de Omgevingswet).