Actieplan dakloosheid regio Assen def versie 07112025 (2) geanonimiseerd

Actieplan Dakloosheid regio Assen

Programma Sociale stad Assen Projectgroep Actieplan Dakloosheid regio Assen Opstellers: 5.1.2e en 5.1.2e 22 september 2 5.1.2e

Inhoud Samenvatting ...........................................................................................................................4 Samenvatting in begrijpelijke taal................................................................................................6 Inleiding...................................................................................................................................7 Visie regio Assen .......................................................................................................................8 Huidige situatie.........................................................................................................................9 Maatschappelijke opvangvoorzieningen regio Assen .................................................................9 Huidig gebruik van opvangvoorzieningen ............................................................................ 10 Overige voorzieningen regio Assen ........................................................................................ 10 Netwerkorganisaties ............................................................................................................ 10 Herhuisvesting opvanglocaties Assen .....................................................................................

12 Proces Regionaal Actieplan dakloosheid ................................................................................. 12 Aanpak .................................................................................................................................. 14 Actielijn 1: Versterken bestaanszekerheid ............................................................................... 14 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................ 14 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 1? ................................................... 15 Actielijn 2: Voorkomen van dakloosheid ................................................................................. 16 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................ 16 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 2? ................................................... 17 Actielijn 3: Wonen Eerst ....................................................................................................... 19 Wat is Wonen Eerst? ........................................................................................................ 19 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................

19 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 3? ................................................... 19 Actielijn 4: Integraal werken in de uitvoering .......................................................................... 22 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................ 22 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 4? ................................................... 22 Actielijn 5: Geen beleid zonder ervaringskennis ...................................................................... 24 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................ 24 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 5? ................................................... 24 Actielijn 6: Inclusieve aanpak ................................................................................................ 25 Wat doen we als regio Assen al? ........................................................................................ 25 Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 6? ................................................... 25 Overige acties .....................................................................................................................

26 Monitoring dakloosheid.................................................................................................... 26 Ethos-telling dak- en thuisloosheid ........................................................................................ 26 Inrichting maatschappelijke opvang ....................................................................................... 27 Terugdringen dakloosheid en landelijke ontwikkelingen .............................................................. 28 Totaaloverzicht acties .............................................................................................................. 29 Begroting en dekking............................................................................................................... 32 Inleiding ............................................................................................................................. 32 Begroting ........................................................................................................................... 32 Dekking .............................................................................................................................. 33 Begrippenlijst .........................................................................................................................

34 Bijlage 1: Nationaal Actieplan Dakloosheid................................................................................. 35 Bijlage 2: Startdocument.......................................................................................................... 38 Bijlage 3: Onderzoek Breuer&Intraval ........................................................................................ 39 Bijlage 4: Koersbijeenkomst gemeente Assen ............................................................................. 40 2

Bijlage 5: Inzichten van Stakeholders ......................................................................................... 41 Leger des Heils ................................................................................................................ 41 WerkPro ......................................................................................................................... 41 GGZ ................................................................................................................................ 42 VNN ............................................................................................................................... 42 GGD/ OGGZ activiteiten .................................................................................................... 43 Woonservice ................................................................................................................... 44 Cosis .............................................................................................................................. 44 Domesta ......................................................................................................................... 45 Actium............................................................................................................................ 46

3

Samenvatting In het Verklaring van Lissabon (juni 2021) en het Nationaal Actieplan Dakloosheid (november 2022) zijn de Europese en nationale ambitie om uiterlijk in 2030 geen dakloosheid meer te hebben verankerd. Onze regio sluit zich aan bij deze ambitie. In oktober 2024 is het 'Startdocument van Opvang naar Wonen, regio Assen’ vastgesteld door centrumgemeente Assen en de acht regiogemeenten, waarin de transitie van opvang naar wonen centraal staat. Op basis hiervan is door middel van een samenwerking van centrumgemeente Assen, de acht regiogemeenten, ketenpartners, ervaringsdeskundigen en de gemeenteraad van Assen, een gezamenlijk Actieplan voor de regio Assen ontwikkeld. Visie en doelstelling De kern van onze aanpak is de transitie van het opvangen van dak- en thuislozen naar het duurzaam huisvesten van inwoners. We streven ernaar dat alle inwoners in onze regio beschikken over een stabiele woonplek of actief worden begeleid naar een zo thuis mogelijke oplossing. Dit vraagt om een integrale werkwijze waarin professionals snel kunnen schakelen en samenwerken over domeinen heen. Ervaringskennis speelt hierbij een centrale rol: beleid en uitvoering worden mede vormgegeven door mensen die zelf dakloosheid hebben ervaren. Actielijnen 1.

Versterken van bestaanszekerheid Centrumgemeente Assen en regiogemeenten zetten in op vroegsignalering van inwoners met zorgverzekeringsschulden via het CAK en beoordelen de werkafspraken met woningcorporaties over huurachterstanden om passende ondersteuning te bieden. 2. Voorkomen van dakloosheid Er wordt ingezet op outreachend werken, communicatiemiddelen worden verbeterd en er wordt bewust gekozen voor vroeginterventie als vervolg op vroegsignalering. Ten slotte sluiten we regionaal aan bij de Werkagenda Gezonde Marke om preventie structureel te verankeren. 3. Wonen Eerst De twee opvanglocaties in Assen worden geherhuisvest met daarbij als ambitie om van opvang naar wonen te gaan. Tegelijkertijd wordt er een plan van aanpak voor de implementatie van het ‘Wonen Eerst’-principe ontwikkeld, waarbij huisvesting het startpunt is van herstel en begeleiding. 4. Integraal werken in de uitvoering De samenwerking met ketenpartners wordt versterkt, bestaande werkafspraken worden geëvalueerd en er wordt aangesloten bij het toekomstperspectiefplan uit de Hervormingsagenda Jeugd. Uitgangspunt blijft dat mensen, mits passend, uitstromen naar de gemeente van herkomst. 5.

Geen beleid zonder ervaringskennis Regio Assen zet in op een structurele en gelijkwaardige samenwerking met ervaringsdeskundigen bij het ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van beleid, en onderzoeken of dit regionaal georganiseerd kan worden. 6. Inclusieve aanpak Gemeenten blijven in gesprek met zorgaanbieders over wat nodig is om jongeren, LHBTIQ+ en EUburgers passend te ondersteunen. Hierbij staat maatwerk centraal.

4

Terugdringen dakloosheid en landelijke ontwikkelingen Het terugdringen van dakloosheid wordt bemoeilijkt door landelijke en lokale knelpunten zoals woningtekort, personeelstekorten en druk op de zorg. Toch blijft de regio Assen inzetten op Wonen Eerst, preventie en samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties. Overige acties Naast bovenstaande acties wordt er ingezet op betere monitoring van dak- en thuisloosheid. Waarbij een ETHOS-telling in 2027 een goed overzicht zal geven over de 7 doelgroepen van dak- en thuisloosheid. Ook wordt de maatschappelijke opvang aanbesteed in plaats van gesubsidieerd, om zo meer grip te krijgen op kwaliteit en resultaten. Financiering De uitvoering van het Actieplan Dakloosheid regio Assen brengt kosten met zich mee; hierover zijn gesprekken gaande om deze eerlijk te verdelen over de regiogemeenten. Ten slotte wordt het Actieplan Dakloosheid Regio Assen ondersteund door een totaaltabel waarin alle acties, de planning en de begroting overzichtelijk zijn weergegeven.

5

Samenvatting in begrijpelijke taal Europa wil dat er in 2030 geen dakloosheid meer is. Onze regio doet mee aan deze ambitie. We willen mensen niet alleen opvangen, maar echt huisvesten. Iedereen moet een veilige plek hebben om te wonen. Daarvoor werken gemeenten, hulpverleners en mensen met ervaring samen. Wat gaan we doen? 1. Vroeg helpen bij geldproblemen We zoeken mensen met betalingsproblemen bij zorg of huur op. Zo kunnen we op tijd hulp bieden en erger voorkomen. 2. Dakloosheid voorkomen We gaan mensen actief opzoeken en beter informeren. We werken samen aan gezonde wijken en snelle hulp. 3. Wonen eerst Opvanglocaties worden gecombineerd met woningen met begeleiding. Wonen is het begin van herstel en een nieuw leven. 4. Beter samenwerken We maken duidelijke afspraken met hulpverleners. Mensen keren terug naar hun eigen gemeente als dat kan. 5. Leren van ervaring Mensen die dakloos zijn geweest denken mee over beleid. We kijken of dit ook regionaal kan worden geregeld. 6. Iedereen telt mee We kijken wat jongeren, LHBTIQ+ en EU-burgers nodig hebben. We bieden hulp die past bij hun situatie. Wat maakt het lastig? Er zijn te weinig betaalbare woningen. Er is een tekort aan zorgpersoneel. Toch blijven we werken aan oplossingen met goede samenwerking. Extra acties • We gaan beter bijhouden hoeveel mensen dakloos zijn. • In 2027 doen we een grote telling.

• We kopen opvang in om kwaliteit beter te kunnen volgen. Kosten Gemeenten verdelen de kosten eerlijk. Alle acties staan overzichtelijk in één planning.

6

Inleiding Dakloosheid vormt een urgent maatschappelijk vraagstuk dat vraagt om een structurele en gezamenlijke aanpak. De groep mensen die dakloos is, is divers en verandert in samenstelling. Naast mensen met psychische kwetsbaarheden of verslavingsproblematiek, groeit het aantal zogenoemde economische daklozen: mensen die door verlies van werk, relatiebreuk of het tekort aan betaalbare woonruimte geen vaste verblijfplaats meer hebben. Ondanks deze uiteenlopende achtergronden worden dakloze mensen vaak geconfronteerd met stigma’s, zoals het beeld dat ze zelf verantwoordelijk zouden zijn voor hun situatie. Dit belemmert niet alleen hun herstel, maar ook hun toegang tot passende hulp en huisvesting. De regio sluit zich aan bij de Europese en nationale ambitie om uiterlijk in 2030 dakloosheid uit te bannen. Deze ambitie is verankerd in het Verdrag van Lissabon (2021) en het Nationaal Actieplan Dakloosheid (2022)1, waarin zes actielijnen zijn geformuleerd die richting geven aan de noodzakelijke transitie: van tijdelijke opvang naar duurzaam wonen. In oktober 2024 is het startdocument ‘Van Opvang naar Wonen’2 vastgesteld door centrumgemeente Assen en de acht regiogemeenten: Hoogeveen, De Wolden, Meppel, Westerveld, Midden-Drenthe, Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo. Dit document vormt de basis voor het Regionale Actieplan dat nu voorligt.

Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met ketenpartners, ervaringsdeskundigen, beleidsadviseurs en de gemeenteraad van Assen en weerspiegelt een gedeelde visie op een mensgerichte en toekomstbestendige aanpak van dakloosheid. Het Actieplan richt zich op het realiseren van stabiele woonplekken voor inwoners in kwetsbare posities. De gekozen werkwijze is integraal en domeinoverstijgend, waarbij samenwerking tussen professionals en organisaties centraal staat. Ervaringskennis speelt hierin een sleutelrol: mensen die zelf dakloosheid hebben meegemaakt, zijn actief betrokken bij het vormgeven van beleid en uitvoering. Met dit Actieplan wordt een stap gezet richting een inclusieve regio waarin niemand tussen wal en schip valt. De komende jaren worden concrete acties uitgevoerd om dakloosheid duurzaam te voorkomen en op te lossen.

1 2

Een korte samenvatting van het Nationaal Actieplan Dakloosheid is in bijlage 1 bijgevoegd. het startdocument ‘Van Opvang naar Wonen’ kan nagelezen worden in bijlage 2.

7

Visie regio Assen In onze regio streven we naar een samenleving waarin niemand dak- of thuisloos hoeft te zijn. Ieder mens heeft recht op een passende en betaalbare woonplek en indien nodig passende ondersteuning. Dakloosheid is niet alleen een individueel probleem, maar een maatschappelijke opgave die vraagt om samenwerking, maatwerk en preventie. Onze ambitie: dakloosheid wordt te allen tijde voorkomen. We streven ernaar dat alle inwoners in onze regio beschikken over een stabiele woonplek of actief worden begeleid naar een zo thuis mogelijke oplossing. Centrumgemeente Assen speelt hierin een centrale rol door het realiseren van passende huisvesting voor dag- en nachtopvang, jongerenopvang, dagbesteding, kortdurende opvang3 en de vijf containerwoningen. Tegelijkertijd wordt in samenspraak met de regiogemeenten gewerkt aan een dekkend aanbod van maatschappelijke opvangvoorzieningen, verspreid over de hele regio. Elke gemeente voert acties uit zoals die worden afgesproken in dit actieplan en draagt indien nodig zorg voor de borging van preventie in hun beleid. Maatwerk per gemeente is hierin passend. Daarnaast zetten we in op duurzame uitstroom, in de regio bij voorkeur naar de gemeente van herkomst. Professionals in de uitvoeringspraktijk moeten snel en integraal kunnen handelen.

Daarom investeren we in een werkwijze die ruimte biedt voor maatwerk, waarbij ondersteuning aansluit op de unieke situatie van de inwoner. We erkennen dat herstel niet alleen gaat over huisvesting, maar ook over het opnieuw kunnen leven, werken, leren en participeren in de samenleving. Een belangrijk uitgangspunt in onze aanpak is het inzetten van ervaringskennis. Mensen die zelf dak- of thuisloosheid hebben meegemaakt, beschikken over waardevolle inzichten die bijdragen aan effectiever beleid en betere ondersteuning. We zorgen ervoor dat deze ervaringskennis structureel wordt benut in de hele beleidscyclus, zowel lokaal als regionaal. Ten slotte willen we door gebruik te maken van data en monitoring gericht kunnen sturen op het voorkomen van dakloosheid, het realiseren van voldoende opvangcapaciteit en het bevorderen van herstel. Onze visie is toekomstgericht en menswaardig: maatschappelijke opvang is geen eindstation, maar een tijdelijke fase op weg naar herstel en zelfstandigheid.

3

Vanuit de nachtopvang kunnen mensen doorstromen naar de Kortdurende Opvang. Deze opvang is bedoeld om opname in maatschappelijke opvangvoorzieningen te voorkomen of als nazorg, als de inwoner na verblijf in de maatschappelijke opvang weer zelfstandig gaat wonen. Na zes maanden en indien mogelijk eerder, kan reguliere begeleiding ingezet worden.

8

Huidige situatie Maatschappelijke opvangvoorzieningen regio Assen Maatschappelijke opvang is een vangnetvoorziening die gericht is op het bieden van onderdak, begeleiding en ondersteuning aan mensen die dakloos zijn of dreigen te worden, met als doel herstel, participatie en duurzame uitstroom naar passende huisvesting. Deze opvang is bedoeld voor mensen die tijdelijk geen toegang hebben tot een veilige en stabiele woonplek. De doelgroep bestaat vaak uit personen met meervoudige problematiek, zoals psychische kwetsbaarheid, verslaving, schulden of sociaal isolement. Maatschappelijke opvang richt zich op de eerste opvang en biedt stabilisatie en herstel. Na de eerste opvang volgt vaak de volgende stap naar zelfstandigheid. Een vervolgstap kan Beschermd Wonen of andere vormen van ondersteuning, zoals ambulante begeleiding of behandeling, zijn. Vanaf 2020 hebben we in de regio in het kader van 'Een (t)huis, een toekomst, de brede aanpak van dak- en thuisloosheid’ verschillende voorzieningen ontwikkeld. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste voorzieningen in de regio:

1.

Locatie Maatschappelijk Opvang Havenkade Assen

2.

Maatschappelijke Opvang Maria in Campislaan Assen

3.

5.

De Lomanlaan Hoogeveen (Interwonen) Het Haagje Hoogeveen (Interwonen) Schutstraat Hoogeveen

6.

Resedastraat Assen

7.

De Wouden Assen

8.

Noordermaat Assen

9. 10.

Van Swinderenhof Assen GGZ-terrein Assen

4.

Aanbod • 15 nachtopvangplekken voor volwassenen • 4 nachtopvangplekken voor jongeren • 8 Maatschappelijke Opvangplekken (kortdurende opvang volwassenen) • 5 Skaeve Huse/ containerwoningen • Dagopvang • 8 trajectplekken voor jongeren • 4/ 5 Maatschappelijke Opvangplekken (kortdurende opvang volwassenen) • 12/ 13 BW, Wlz, Ifzo plekken • Begeleiding Maatschappelijke Opvang 19 volwassenen • Begeleiding Maatschappelijke Opvang 10 jongeren • Inloopvoorziening voor dak- en thuislozen • 11 studio's voor jongeren (tussenvorm 1,5 jaar) • 6 wooneenheden, uitstroom (tussenvorm 1,5 jaar) • 18 wooneenheden uitstroom GGZ (tussenvorm 1,5 jaar + omklapwoningen) • 13 woningen (tussenvorm 1,5 jaar) • Uitstroom GGZ 12 wooneenheden (tussenvorm 1,5 jaar)

9

Huidig gebruik van opvangvoorzieningen In 2024 maakten in totaal 90 unieke personen van 23 jaar en ouder gebruik van de nachtopvang in Assen, met een gemiddeld verblijf van 10 nachten. Hoewel het verblijf gemiddeld kort is, komt een deel van deze groep na een periode van afwezigheid regelmatig terug. Tijdens koude periodes liep het gebruik op tot een piek van 23 personen per nacht. Daarnaast maakten 20 jongeren tot en met 22 jaar gebruik van de nachtopvang, met een gemiddeld verblijf van 64 nachten. Voor de kortdurende jongerenopvang (18–23 jaar) werden 18 jongeren opgevangen, met een gemiddelde verblijfsduur van 15,4 maanden. Deze cijfers tonen aan dat de opvangvoorzieningen intensief worden benut, met name door jongeren die langduriger ondersteuning nodig hebben.

Overige voorzieningen regio Assen Naast de opvangplekken en de, al dan niet tijdelijke woonplekken, zijn er voorzieningen die mensen naar herstel begeleiden, hun zelforganisatie versterken en participatie in de samenleving mogelijk maken. In Hoogeveen is er een inloopvoorziening voor dak- en thuislozen. Deze inloopvoorziening is vijf dagen in de week geopend van 10:30 tot 16:30 uur. Zo’n 30 personen bezoeken iedere dag de huiskamer. Mensen kunnen er een briefadres aanvragen, waardoor ook een uitkering aangevraagd kan worden. Er is een praatcafé om de Nederlandse taal te oefenen, een tweedehands kledingwinkel, een inloopspreekuur schuldpreventie en een creatieve ochtend. Ook worden 2x per week warme maaltijden verstrekt en is er de soepfiets die wekelijks door Hoogeveen fietst. In Assen is er inloopvoorziening/ dagopvang aan de Havenkade. Ook hier kunnen mensen een briefadres aanvragen en is er een inloopspreekuur. Daarnaast heeft Assen in het centrum ook een inloopvoorziening. De locatie is een veilige plek voor herstel en een plaats voor verbinding en ontmoeting. Bezoekers kunnen er contact met elkaar leggen, een kopje koffiedrinken en met elkaar lunchen. Verder is er aan de Havenkade een dagbestedingslocatie.

Mensen die dak- of thuisloos zijn, maar ook mensen die in een instelling verblijven of een taakstraf uitvoeren kunnen gebruik maken van de activiteiten die er geboden worden, zoals de fietsenwerkplaats en de kringloopwinkel. Er wordt ook dagelijks een warme maaltijd verstrekt aan mensen die deelnemen aan een van de activiteiten.

Netwerkorganisaties •

•

•

De Optimaal Leven teams in Hoogeveen, Assen en Midden-Drenthe zijn een goed voorbeeld van een integrale aanpak van de doelgroep met langdurige ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA-doelgroep). Optimaal Leven is een samenwerking tussen zorginstellingen, huisartsen, verzekeraars en gemeenten. Met als doel de kwaliteit van leven van mensen met langdurige psychische kwetsbaarheid te vergroten. Programma Weer Thuis: Dit is een netwerkorganisatie waarin centrumgemeente Assen en regiogemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties zijn vertegenwoordigd. De uitstroom uit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en GGZ-medisch verblijf is in deze samenwerking in een convenant geregeld en leidt tot een beschermd thuis: een woning die, in eerste instantie, via een drie-partijenovereenkomst verhuurd wordt. Het Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag voor zorgwekkend gedrag is bereikbaar voor inwoners en professionals die signalen hebben van zorgwekkende situaties waarbij ondersteuning en/ of zorg ontbreekt of niet geaccepteerd wordt.

10

Dit meldpunt wordt gecombineerd met het meldpunt Wet verplichte GGZ. Er wordt triage, advies en consultatie geboden. Daarnaast wordt er bemoeizorg geleverd door SPV verpleegkundigen en OGGZ-partners (VNN, GGZ, GGD, Cosis, politie, woningcorporaties en gemeenten) voor zorgmijders met complexe problematiek op het gebied van psychiatrie, (licht) verstandelijke beperkingen en verslavingsproblematiek.

11

Herhuisvesting opvanglocaties Assen De huidige opvanglocaties aan de Havenkade en Maria in Campislaan zijn verouderd en voldoen niet aan de huidige normen voor wonen. Bovendien zal er in het Havenkwartier een nieuwe woonwijk ontwikkeld worden. De bestaande opvangvoorzieningen worden daarom op termijnvervangen. Met het Leger des Heils en WerkPro, de zorgaanbieders op deze locaties, is gesproken over het Nationaal Actieplan Dakloosheid en de wijze waarop de leidende principes en actielijnen meegenomen kunnen worden in de plannen voor herhuisvesting. De ambitie, die in het Nationaal Actieplan Dakloosheid genoemd wordt, om toe te werken naar nul dak- en thuislozen in 2030, is hierin meegenomen. Bij de aanpak, actielijn Wonen Eerst, wordt de herhuisvesting verder uitgewerkt.

Proces Regionaal Actieplan dakloosheid De totstandkoming van het Regionale Actieplan dakloosheid in regio Assen is gebaseerd op een zorgvuldig en stapsgewijs proces, waarin onderzoek, beleidskaders en brede participatie centraal staan. Onderzoek behoeften cliënten MO/ BW regio Assen Het proces startte in maart 2024 met een onderzoek door Breuer&Intraval naar de behoeften van cliënten in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. In dit onderzoek zijn diverse methoden ingezet, waaronder interviews met deelnemers.4 Deze ervaringskennis vormde, in lijn met het Nationaal Actieplan Dakloosheid, een belangrijke basis voor het Actieplan waarin het betrekken van ervaringsdeskundigen in alle fasen van beleid een centrale pijler is. Startdocument Van Opvang naar wonen regio Assen Vervolgens hebben centrumgemeente Assen en de regiogemeenten hun gezamenlijke ambitie vastgelegd in het Startdocument ‘Van Opvang naar Wonen’. Hierin is uitgesproken dat de uitstroom uit de opvang versneld moet worden, met als uitgangspunt dat mensen in de regio in principe terugkeren naar hun gemeente van herkomst. Ook is afgesproken om aan te sluiten bij de landelijke monitor dakloosheid en een eigen regionale monitor te ontwikkelen. Door het gezamenlijk vaststellen van het startdocument is er door de regio draagvlak gecreëerd om aan de slag te gaan met de opgaven uit het Nationaal Actieplan Dakloosheid.

Samenwerking tussenregiogemeenten is essentieel voor een preventieve aanpak van dakloosheid. Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen de oorzaken van dakloosheid aangepakt worden en dakloosheid voorkomen en teruggedrongen worden. Preventiescanner Om inzicht te krijgen in de preventieve aanpak van dakloosheid hebben de negen betrokken gemeenten deelgenomen aan de uitvoering van de Preventiescanner Dakloosheid, ontwikkeld door de Preventie Alliantie. Deze scanner biedt een gestructureerde analyse op vier pijlers: bestaanscondities, voorzorg, herstelzorg en inclusief wonen. De uitkomsten van deze analyse hebben concrete aanknopingspunten opgeleverd voor het versterken van beleid en praktijk. Koersbijeenkomst gemeenteraad Assen Op 13 maart 2025 is het college van centrumgemeente Assen met de gemeenteraad in gesprek gegaan over de herhuisvesting van de maatschappelijke opvang en de vertaling van de zes landelijke actielijnen naar regionale acties. De gemeenteraad in Assen is erg betrokken bij dit onderwerp vanwege de twee opvanglocaties in Assen. De gemeenteraad heeft hierbij kaders meegegeven die richting geven aan het verdere proces.5

4 5

In bijlage 3 kan het volledige onderzoek nagelezen worden. In bijlage 4 wordt verder ingegaan op de kaders van de gemeenteraad van centrumgemeente Assen.

12

Inzichten van stakeholders Tot slot hebben we ketenpartners, ervaringsdeskundigen en adviesraden actief betrokken bij het formuleren van de acties. Hun inzichten en ervaringen zijn verzameld en verwerkt in het uiteindelijke Actieplan.6 Deze gezamenlijke aanpak heeft geleid tot een samenhangend geheel van inhoudelijke en procesmatige acties, afgestemd op zowel de landelijke koers als de regionale context.

6

In bijlage 5 wordt nader ingegaan op de inzichten van betrokken stakeholders.

13

Aanpak Het Nationaal Actieplan Dakloosheid biedt een landelijke koers voor het voorkomen en terugdringen van dakloosheid, opgebouwd rond zes actielijnen. Deze actielijnen vormen een samenhangende aanpak waarin preventie, herstel, inclusie en samenwerking centraal staan. Voor het regionale Actieplan in de regio Assen is ervoor gekozen om deze actielijnen als kapstok te gebruiken om zo de acties logisch en overzichtelijk te structureren. Door aan te sluiten bij de landelijke indeling wordt er gezorgd voor herkenbaarheid, consistentie en een betere aansluiting op monitoring en beleidsontwikkeling op landelijk niveau. De eerste drie actielijnen gaan in op inhoudelijke acties en de laatste drie actielijnen zijn gericht op procesmatige acties. Hierbij hebben de eerste drie actielijnen prioriteit.

Actielijn 1: Versterken bestaanszekerheid Voldoende inkomsten zijn een randvoorwaarde voor het hebben van een woning. Daarom is financiële bestaanszekerheid een belangrijk onderdeel van huisvesting en het scheiden van wonen en zorg. De inzet voor het bieden van financiële bestaanszekerheid wordt voor een belangrijk deel gevormd door onze inzet op het gebied van inkomensondersteuning, schuldhulpverlening, re-integratie en participatie.

Wat doen we als regio Assen al?7 Inkomen De gemeenten faciliteren: • in uitzonderlijke gevallen een noodfonds voor het bekostigen van onverwachte uitgaven van kwetsbare inwoners; • in uitzonderlijke gevallen ondersteuning bij het krijgen van (toegang tot) subsidies, toeslagen en kortingen; • voedselbanken, bijvoorbeeld door budget of ruimte beschikbaar te stellen; • een kind-pakket voor kinderen in gezinnen in armoede; • voorzien in een tegemoetkoming bij de inrichtingskosten van een nieuwe woonplek. Schuldenaanpak Als het gaat om schuldenaanpak faciliteren gemeenten het volgende: • cursussen of trainingen voor aanleren van vaardigheden met betrekking tot inkomensbeheer en gezond financieel gedrag; o een aantal voorbeelden zijn: ▪ Er wordt door middel van maatwerk individuele begeleiding geboden in gemeente Noordenveld en Tynaarlo. Daarnaast kan e.e.a. verder worden uitgewerkt n.a.v. financiële weerbaarheid in het kader van Nij Begun. ▪ Vaart welzijn biedt in gemeente Assen budgetcursussen aan. ▪ Gemeente Aa en Hunze biedt budgetcoaching aan. Ook zij zijn onderdeel van Nij Begun. • budgetbeheer en zo nodig ondersteuning bij aflossen van schulden; • het kwijtschelden van bij de gemeente uitstaande betalingsachterstanden en/ of van gemeentelijke belastingen; • een collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering (CAZ); 7

Deze samenvattingen per actielijn zijn gebaseerd op regionale uitkomsten van de preventiescanner; voorzieningen kunnen per gemeente verschillen.

14

• •

schuldhulpverlening en schuldregelingstrajecten; het benutten van mogelijkheden die het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) biedt voor een betalingsregeling van (verkeers)boetes, strafbeschikkingen, boetevonnissen en maatregelen in delen te betalen.

Proactieve aanpak van betalingsachterstanden en woononzekerheid De gemeenten voorzien in: • afspraken met energiebedrijven, drinkwaterbedrijven, woningverhuurders over de melding en aanpak van betalingsachterstanden; • afspraken met woningcorporaties over het voorkomen van huisuitzetting en/ of inzetten begeleiding en/ of budgetbeheer voor kwetsbare huurders; • een systeem voor vroegsignalering van huurschulden, bij gemeente of ketenpartners; • een systeem van huisbezoeken bij huishoudens met twee of meer meldingen van huurachterstanden . De basis op orde De gemeenten: • verschaffen een briefadres, ook als eigen woonruimte voor huishouden binnen afzienbare tijd niet beschikbaar is; • verstrekken versneld een identiteitsbewijs.

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 1? Landelijk wordt er door programma Participatiewet in Balans van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid toegewerkt naar een toereikend en zeker bestaansminimum voor iedereen. Dit zal ook zijn uitwerking hebben in regio Assen. Daarnaast heeft Centrumgemeente Assen de wens om de vroegsignalering verder te ontwikkeling. Dit gaan zij doen door middel van het: en regiogemeenten: • opvragen van een lijst bij het Centraal Administratie Kantoor (CAK) van inwoners met achterstanden op de zorgverzekering. Hiermee worden inwoners met langdurige zorgverzekeringsschulden vroegtijdig gesignaleerd. Dit vormt een nieuwe vindplaats voor mensen die nog niet in beeld zijn bij gemeentelijke ondersteuning. Het doel is om hen te ondersteunen bij het treffen van een betalingsregeling met de zorgverzekeraar. • actief inzetten op, naast contact met woningcorporaties, meer contact met (brancheverenigingen van) particuliere verhuur over het voorkomen van huisuitzettingen en het treffen van regelingen bij huurachterstanden. Centrumgemeente Assen wil haar opgedane kennis en ervaringen voor het versterken van bestaanszekerheid vervolgens graag delen met de regiogemeenten om zo deze acties ook voor kleinere regiogemeenten mogelijk te maken.

Vervolgens zijn een aantal gemeenten voornemens om: • afzonderlijk te beoordelen of bestaande werkafspraken met woningcorporaties rondom het structureel afhandelen van huurachterstanden volstaan of moeten worden herzien. • te kijken of het aanbod van cursussen/ trainingen voor het aanleren van vaardigheden met betrekking tot inkomensbeheer en gezond financieel gedrag nog uitgebreid kan worden.

15

Actielijn 2: Voorkomen van dakloosheid Dakloosheid is zelden een plotselinge gebeurtenis; het is vaak het resultaat van een opeenstapeling van problemen zoals financiële zorgen, relationele spanningen, psychische kwetsbaarheid of het wegvallen van ondersteuning. Door vroegtijdige signalering, het versterken van zelfredzaamheid en verbetering van sociale netwerken, kan voorkomen worden dat mensen in een situatie terechtkomen waarin ze hun woning verliezen.

Wat doen we als regio Assen al? Behouden van een thuis De gemeenten: • hebben laagdrempelige ondersteuning om proactief ‘achter de voordeur’ contact te krijgen met moeilijk bereikbare, kwetsbare inwoners waarover ernstige zorgen bestaan. • hebben proactieve ondersteuning, zo nodig crisisinterventie door o.a. wijkteams en maatschappelijk werk. • faciliteren inzet van psychiatrische expertise en coaching, inclusief expertise op het gebied van verslaving, ter ondersteuning van wijkwerkers. • faciliteren een vroege aanpak in de eerstelijnszorg (huisartsen, praktijkondersteuners GGZ). • hebben laagdrempelige ondersteuning in wijken om in reactie op ‘niet pluis’ signalen van omwonenden en wijkwerkers proactief ‘achter de voordeur’ contact te krijgen met kwetsbare inwoners om na te gaan of ondersteuning nodig is. Bijvoorbeeld door inzet van ervaringsdeskundigen of vrijwilligers. • hebben herstelinitiatieven opgezet in gemeente Meppel en Hoogeveen. • verkennen op regionaal niveau de mogelijkheid om herstel- of krachtgroepen te faciliteren voor inwoners met complexe problematiek, gericht op eigen herstel en het voorkomen van terugval. Vanuit de Werkgroep Mentale Gezondheid van de Gezonde Marke wordt dit opgepakt. Tevens zijn een aantal zorgaanbieders samen bezig met het ontwikkelen van een herstelcentrum in Assen.

De meeste gemeenten faciliteren: • het aanpassen van de gebruikte, ambtelijke taal in communicatie. • samenwerking tussen professionals en organisaties op casusniveau - casussen van kwetsbare inwoners waarover de meeste zorgen bestaan - om erger te voorkomen. Ambulante begeleiding en andere voorwaarden voor herstel De meeste gemeenten faciliteren: • woonbegeleiding voor huishoudens die langdurig zijn aangewezen op extra steun. • gespecialiseerde zorg op maat. Gezondheid De gemeenten faciliteren: • trainingen die welzijn en gezondheid bevorderen. • programma’s voor verbetering van leefstijl, zoals gezond eten, meer bewegen en stoppen met roken. • cliëntenondersteuners voor de ondersteuning van inwoners bij het krijgen van juiste zorg en ondersteuning, waaronder huisvesting. • voorlichting en gedragsbeïnvloeding (over bijvoorbeeld middelengebruik) en stellen middelen beschikbaar voor preventie (zoals anticonceptie). 16

•

zorgzame buurten, community connectors en buurtverbinders. Dit laat zien dat er geïnvesteerd wordt in verbinding, inclusie en een sterke sociale basis.

Relaties Voor het versterken van positieve verbindingen faciliteren gemeenten: • trainingen voor het versterken van sociale vaardigheden en onderlinge communicatie. • programma’s voor het tegengaan van eenzaamheid en voor de versteviging of opbouw van het sociaal netwerk van kwetsbare inwoners. • krachtpunten in de wijk. Dat zijn laagdrempelige inloopcentra voor o.a. ontmoeting, een steun in de rug, meedoen aan activiteiten (samen wandelen, samen koken en/ of eten) en aan uitjes. Om gezins- en relatieconflicten aan te pakken bieden gemeenten: • laagdrempelige opvoedondersteuning. • een systematische en omvattende aanpak van huiselijk geweld. • bemiddeling voor gezinnen met oplopende conflicten, met risico’s van huisverlaten of weglopen. • bemiddeling voor echtparen/ stellen in een (vecht)scheiding. Aanpak van openbare orde- en veiligheidsrisico’s De gemeenten: • bemiddelen bij burenoverlast en -conflicten. • signaleren en bestrijden woningvervuiling/ hording, bijvoorbeeld door de inzet van schoonmaakploegen van de GGD. • signaleren en pakken overlast door groep jongeren aan. Activiteiten Gemeenten faciliteren: • activiteiten/ initiatieven voor activering van mensen die langdurig in bijstand zitten, zo mogelijk naar (vrijwilligers-)werk.

• werkervaringsprojecten, als springplank voor een loopbaan, met inzet van gemeente, UWV en bijvoorbeeld een uitzendbureau of andere organisatie. • middelen of mogelijkheden voor inwoners om mee te kunnen doen aan sport, cultuur, scholing etc..

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 2? Centrumgemeente Assen en regiogemeenten: • willen (meer) investeren in outreachend werken. Gemeente Hoogeveen gaat outreachende zorg inkopen bij de inloopvoorziening. Gemeente Assen heeft verkennende gesprekken met zorgaanbieders over hoe er meer interventiewerk ingezet kan worden op (dreigende) dak- en thuislozen. • ontwikkelen communicatiemiddelen (zoals een website en/ of brochures) waarin inwoners laagdrempelig informatie vinden over hulp bij dakloosheid en het vinden van onderdak. • zetten in op betere voorlichting en meer aandacht voor een zachte landing in de wijk na dakof thuisloosheid of verblijf in een instelling, met als doel meer begrip en inclusie voor deze doelgroep, hierbij wordt aangesloten bij de doelstellingen van het regionale actieprogramma Weer Thuis. • zetten afzonderlijk via de Hervormingsagenda Jeugd in op het tijdig ondersteunen van jongeren en gezinnen. Alle gemeenten doen veel op het gebied van vroegsignalering, een logisch en waardevol vervolg daarop is het versterken van vroeginterventie. 17

•

sluiten afzonderlijk aan bij de werkagenda Gezonde Marke. Onderdeel hiervan is kijken of in de regio E-Health-programma’s geboden kunnen worden voor behoud of verbetering van de eigen gezondheid en het ontwikkelen van laagdrempelige steunpunten (zowel fysiek als digitaal).

18

Actielijn 3: Wonen Eerst Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet stevig in op het principe Wonen Eerst. Dit is geen onderdeel, maar dé pijler van het plan. Een eigen woning is de basis voor herstel, participatie en een menswaardig bestaan. Voor gemeenten betekent dit een koerswijziging: van tijdelijke opvang naar duurzame huisvesting. We verwachten van centrumgemeente Assen, de regiogemeenten en onze regiopartners een actieve deelname aan de transitie van opvang naar wonen. Alleen samen kunnen we de omslag maken.

Wat is Wonen Eerst? Wonen Eerst biedt mensen direct een stabiele woonplek, zonder voorafgaande voorwaarden. Vanuit die basis werken zij aan herstel, inkomen en sociale relaties. Het model is bewezen effectief: het vergroot de kans op herstel, vermindert zorggebruik en bevordert maatschappelijke participatie.

Wat doen we als regio Assen al? •

• •

Onlangs zijn er 40 woningen aan de Noordermaat in Assen geopend. Deze zijn ontwikkeld in het kader van de Brede Aanpak Dakloosheid en Wonen Eerst. Een gedeelte van deze woningen is beschikbaar voor cliënten van Cosis en het Leger des Heils. In Hoogeveen zijn er 29 plekken Interwonen. Mensen vanuit een positie van (dreigende) daken thuisloosheid leren hier weer om zelfstandig te wonen. Regio Assen werkt samen door middel van Programma Weer Thuis. Zoals aangegeven is dit een netwerkorganisatie waarin regiogemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties zijn vertegenwoordigd. De uitstroom uit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en GGZmedisch verblijf is in deze samenwerking in een convenant geregeld en leidt tot een beschermd thuis: een woning die, in eerste instantie, via een drie-partijenovereenkomst verhuurd wordt. Uitgangspunt hierbij in de regio is ook terug naar de gemeente van herkomst.

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 3? Hybride aanpak: opvang en Wonen Eerst We erkennen de uitdagingen van Wonen Eerst, zeker gezien de krapte op de woningmarkt. Uit de praktijk blijkt namelijk: • Jaarlijks maken circa 90 mensen gebruik van de nachtopvang. • Niet iedereen heeft behoefte aan begeleiding of permanente huisvesting. • Doorstroom naar reguliere huurwoningen is beperkt. • Budgettaire en woningtechnische randvoorwaarden vragen om een gefaseerde aanpak. Daarom kiezen we als regio voor een hybride model: permanente huisvesting waar mogelijk, opvang waar nodig. Dit biedt ruimte voor maatwerk en een geleidelijke transitie. Een transitie naar een hybride aanpak vraagt inzet van alle regiogemeenten. Daarmee verwachten we van alle gemeenten een actieve bijdrage in het plan van aanpak Wonen Eerst. Vervolgens zetten centrumgemeente Assen en de regiogemeenten zich actief in voor de uitvoering van de hieruit voortvloeiende acties. Zonder gezamenlijke verantwoordelijkheid is de maatschappelijke opvang niet langer houdbaar.

19

Herhuisvesting opvanglocaties Assen De huidige opvanglocaties in Assen zijn verouderd en voldoen niet meer aan de normen van deze tijd. Centrumgemeente Assen werkt samen met het Leger des Heils en WerkPro aan herhuisvesting, gebaseerd op het principe Wonen Eerst. We hebben scenario’s uitgewerkt die aansluiten bij het Nationaal Actieplan Dakloosheid. De huidige situatie – met slaapzalen en een gedeeltelijke financiering uit incidentele middelen – is niet langer houdbaar. Nachtopvang In plaats van gedeelde kamers wordt voor de nieuwe locatie gekozen voor sobere éénpersoonskamers. Sanitaire voorzieningen worden gedeeld. Als de winterregeling actief is en meer mensen gebruik maken van de nachtopvang zijn er slaapzalen nodig. Het aantal slaapplekken in de nachtopvang voor volwassenen verminderen is vooralsnog niet mogelijk. We signaleren een toename van de vraag aan nachtopvangplekken door een toename van mensen met verward gedrag en knelpunten elders in de zorgketen. Denk hierbij aan arbeidsmigranten, mensen met BW-indicatie (Beschermd wonen) of een Wlz-indicatie (Wet langdurige zorg) die niet bij een instelling kunnen of willen verblijven en statushouders, die in afwachting van huisvesting elders, niet langer bij het AZC kunnen verblijven. Wanneer de beweging van opvang naar wonen gerealiseerd is, dan is het de bedoeling dat de nachtopvangplekken kunnen afnemen.

Voor jongeren is de vraag naar opvangplekken ook nog steeds groeiende. Het college van centrumgemeente Assen wil daarom onderzoeken of meer plekken voor kortdurende opvang beschikbaar gesteld kunnen worden. Zo kunnen de jongeren niet alleen opgevangen worden, maar ook begeleid worden naar een passend vervolg buiten de maatschappelijke opvang. Kortdurende Opvang Voor deze vorm van opvang wordt gekozen voor kleine éénpersoonsappartementen/ studio's, met eigen sanitair en kookgelegenheid, die zelfstandig of van een zorgaanbieder gehuurd worden. Bij de herhuisvesting van de nachtopvang willen we de vijf Skaeve Huse/ containerwoningen, meeverhuizen. De mensen die hier wonen moeten in staat zijn om zelfstandig te wonen zonder 24-uurs begeleiding en ontvangen begeleiding vanuit WerkPro/ Leger des Heils of ambulante begeleiding Wmo. Bovenstaande in ogenschouw genomen gaan centrumgemeente Assen en de regiogemeenten: • gezamenlijk een inhoudelijk plan van aanpak opstellen voor de beweging van opvang naar wonen, gebaseerd op de uitgangspunten van Wonen Eerst, in samenwerking met woningcorporaties, zorgaanbieders en ervaringsdeskundigen. Deze actie wordt als kans genoemd in de uitkomsten van de preventiescanner en is een aanbeveling uit het onderzoek van Breuer&Intraval. In het rapport wordt geadviseerd om te zorgen voor betaalbare woonruimte.

Een kamer met gedeelde voorzieningen of een kleine ruimte met eigen voorzieningen is vaak al voldoende. Hierbij kan ook gedacht worden aan containerwoningen, flexwoningen of woonruimtes in leegstaande panden. • werken aan de herhuisvesting van twee maatschappelijke opvanglocaties in Assen, waarbij belangrijk is om oog te houden voor de verschillende behoeften van doelgroepen (zoals jongeren, mannen en vrouwen). Deze actie is gebaseerd op een aanbeveling uit een regionale analyse van de maatschappelijke opvang en de koersbijeenkomst met de gemeenteraad van centrumgemeenten Assen.

20

•

•

ervoor zorgen dat de doelgroep dak- en thuislozen, waarbij rekening wordt gehouden met alle 7 categorieën uit de ETHOS-light definitie8, in het sociaal domein en het ruimtelijk domein vertegenwoordigd is. Zo wordt er regionaal een urgentieverordening opgesteld om vast te leggen wie in aanmerking komt voor urgentie, welke criteria en procedures gelden en hoe de beoordeling kan plaatsvinden. Daarnaast zijn alle gemeenten bezig met het vaststellen van een woonzorgvisie en een volkshuisvestingsprogramma. regionaal kijken naar de mogelijkheden voor Kamers met Aandacht. Kamers met Aandacht is een initiatief dat jongeren tussen de 18 en 23 jaar helpt die uit de jeugdzorg komen of op een andere manier kwetsbaar zijn. Deze jongeren hebben begeleiding nodig, maar geen intensieve zorg. Het doel is om hen een veilige woonplek te bieden in een gewone woonomgeving, zoals bij particulieren thuis. Het werkt als volgt: particuliere verhuurders (zoals gezinnen, alleenstaanden of ouderen) kunnen een kamer beschikbaar stellen in hun woning. De jongere huurt deze kamer en krijgt lichte begeleiding van een zorgaanbieder. De verhuurder hoeft geen zorg te bieden, maar wel een beetje aandacht: een luisterend oor, een veilige plek en betrokkenheid.

Gemeente Hoogeveen heeft aangegeven te willen onderzoeken of er ingezet kan worden op Skaeve Huse. Dit zijn bijzondere woonvoorzieningen bedoeld voor mensen die niet goed passen in reguliere woonwijken vanwege hun gedrag, maar die wel baat hebben bij een stabiele woonplek met rust en ruimte. Het gaat vaak om personen met complexe problematiek, zoals psychiatrische aandoeningen, verslavingsproblematiek of sociaal ontregelend gedrag, die herhaaldelijk overlast veroorzaken of tussen wal en schip vallen in de zorg. Het concept is belangrijk omdat het een humaan en praktisch antwoord biedt op een maatschappelijke uitdaging: het bieden van passende huisvesting aan mensen die elders niet tot hun recht komen, terwijl tegelijkertijd de leefbaarheid in woonwijken behouden blijft. Skaeve Huse dragen bij aan het voorkomen van dakloosheid en het verminderen van overlast. Op dit moment zijn er vijf Skaeve Huse in Assen en is in Hoogeveen een motie Skaeve Huse aangenomen door de gemeenteraad waarmee het onderwerp ook daar op de agenda staat. Dit sluit tevens aan bij een aanbeveling uit het Breuer&Intraval onderzoek waarin aangegeven wordt dat er passende woonvoorzieningen voor deze doelgroep gecreëerd moeten worden. De eventuele kosten voor het ontwikkelen van de Skaeve Huse in Hoogeveen zullen door de gemeente Hoogeveen zelf gedragen worden.

Dit geldt eveneens voor de structurele kosten die voortvloeien uit de benodigde ambulante begeleiding van de bewoners van de Skaeve Huse. De wens is om de begeleiding van de Skaeve Huse in Assen op termijn los te koppelen van de maatschappelijke opvang.

8

ETHOS-Light definitie 1. Mensen die in de openbare ruimte leven 2. Mensen in de noodopvang 3. Mensen in tijdelijke opvang 4. Mensen die uitstromen uit een instelling 5. Mensen in niet-conventionele woonruimtes 6. Mensen die tijdelijk bij familie, vrienden of kennissen verblijven 7. Mensen met een dreigende huisuitzetting

21

Actielijn 4: Integraal werken in de uitvoering Dakloosheid is veel meer dan het ontbreken van een woning. Hoewel het primair een huisvestingsprobleem is, raakt het tegelijkertijd aan domeinen als inkomen, gezondheid, relaties, veiligheid en maatschappelijke participatie. Mensen die risico lopen op dakloosheid bevinden zich vaak in een complexe situatie waarin problemen zich op meerdere niveaus en terreinen opstapelen. Juist daarom is een integrale, domeinoverstijgende aanpak essentieel.

Wat doen we als regio Assen al? Faciliteiten voor (het zoeken naar) onderdak • Inwoners kunnen bij dakloosheid na een ingrijpende levensgebeurtenis of na het verlaten van een instelling gebruik maken van het welzijnswerk (wijkteams en maatschappelijk werk bijvoorbeeld). Ondersteuning tijdens een verblijf • Gemeenten regelen een uitkering of leefgeld zodat bij vertrek uit een instelling dit inkomen voor huishoudens beschikbaar is (of in elk geval zo snel mogelijk daarna). • De meeste gemeenten bieden ondersteuning bij het behouden van eigen huisvesting als een huishouden tijdens een tijdelijk verblijf in een instelling eigen huisvesting heeft, maar die dreigt te verliezen. • De meeste gemeenten: o laten ambulante ondersteuning tijdens verblijf doorlopen; o dienen tijdens verblijf een aanvraag in voor Wmo-ondersteuning; o geven tijdens verblijf een beschikking af voor Wmo-ondersteuning en o starten ambulante Wmo-ondersteuning op tijdens verblijf. Nazorg na vertrek uit een verblijfsinstelling/ crisisopvang Gemeenten faciliteren: • Ondersteuning na vertrek uit de crisisopvang van de maatschappelijke opvang, na vertrek uit beschermd wonen, na vertrek uit detentie en na vertrek uit een GGZ-instelling of verslavingskliniek. • Bij dakloosheid na vertrek uit de crisisopvang van de maatschappelijke opvang biedt een gedeelte van de gemeenten faciliteiten voor (het zoeken naar) onderdak.

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 4? Centrumgemeente Assen en regiogemeenten: • zorgen er gezamenlijk voor dat inwoners zonder onderdak toegang hebben tot een herkenbaar ‘loket’ én tot begrijpelijke informatie over het vinden van onderdak, zowel bij dakloosheid na een ingrijpende gebeurtenis als bij uitstroom uit een instelling. De wens is om de betrokken welzijnsorganisaties hiervoor in te zetten. In de gemeente Assen, Hoogeveen en De Wolden kan het relatie- en scheidingsloket hierin een signalerende functie hebben. • zorgen ervoor dat jongeren succesvol de overgang naar zelfstandigheid maken. Er wordt door Jeugdhulpregio Drenthe een Toekomstperspectiefplan (zoals bedoeld in de Hervormingsagenda Jeugd) ontwikkeld om jongeren die uit een residentiële instelling komen beter te ondersteunen bij hun overgang naar zelfstandigheid. Te vaak vallen zij tussen wal en schip doordat essentiële zaken zoals huisvesting, inkomen en begeleiding, werk of scholing niet goed geregeld zijn. Met het Toekomstperspectiefplan wordt ervoor gezorgd dat jongeren niet alleen veilig kunnen uitstromen, maar ook duurzaam kunnen deelnemen aan de samenleving. Het plan biedt duidelijkheid, structuur en samenwerking tussen betrokken

22

•

•

•

partijen, zodat niemand uit beeld raakt. Het is aan de individuele gemeenten om dit verder uit te werken op lokaal niveau. maken gezamenlijke afspraken over het versnellen van de uitstroom uit de maatschappelijke opvang, met als uitgangspunt dat inwoners in de regio in principe terugkeren naar hun gemeente van herkomst. beoordelen of bestaande werkafspraken rondom overlastgevende inwoners in beschermd wonen moeten worden herzien of opnieuw onder de aandacht gebracht moeten worden. In 2023/ 2024 constateerde het Breuer&Intraval onderzoek dat deze inwoners nu soms moeten vertrekken uit de voorziening en dan komen ze vaak in de maatschappelijke opvang terecht. optimaliseren de samenwerking met ketenpartners om te voorkomen dat de daklozenopvang gebruikt wordt door mensen die langdurige zorg in een instelling nodig hebben. Hiervoor zijn afspraken nodig met bijvoorbeeld zorgaanbieders en het Zorgkantoor.

23

Actielijn 5: Geen beleid zonder ervaringskennis Ervaringsdeskundigen brengen unieke kennis en perspectief in, die voortkomt uit hun eigen leven met dakloosheid, waardoor beleid en hulpverlening beter aansluiten bij de werkelijkheid en behoeften van mensen in kwetsbare situaties.

Wat doen we als regio Assen al? •

• • •

In maart 2024 heeft onderzoeks- en adviesbureau Breuer&Intraval een onderzoek opgeleverd waarbij er onderzoek is gedaan naar behoeften van de cliënten in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen in regio Assen. Zorgaanbieders in de maatschappelijke opvang werken met ervaringsdeskundigen. Ervaringsdeskundigen zijn betrokken bij koersbijeenkomst voor centrumgemeente Assen en het Actieplan Dakloosheid regio Assen. Verschillende zorgaanbieders binnen de maatschappelijke opvang hebben ervaringsdeskundigen in dienst. Zo heeft het Leger des Heils op de opvanglocaties in Assen ervaringsdeskundigen die onderdeel zijn van de agogische begeleiding. Verschillende regiogemeenten hebben ervaringsdeskundigen in dienst: o Gemeente Meppel: ervaringsdeskundige armoede en sociale uitsluiting. o Gemeente Westerveld: ervaringsdeskundige armoede & schulden. o Gemeenten Assen: ervaringsdeskundigen inburgering.

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 5? Centrumgemeente Assen en regiogemeenten: • zetten in op een structurele en gelijkwaardige samenwerking met ervaringsdeskundigen in het ontwikkelen, de uitvoering en de evaluatie van beleid. Er wordt onderzocht of dit in regionaal verband kan plaatsen vinden.

24

Actielijn 6: Inclusieve aanpak Dakloosheid raakt mensen in kwetsbare posities, vaak met complexe problematiek. Actielijn 6 zet in op een inclusieve aanpak waarin niemand wordt uitgesloten van hulp en ondersteuning. Dit betekent dat we oog hebben voor diversiteit in achtergrond, behoeften en mogelijkheden, en dat we barrières in toegang tot zorg, huisvesting en participatie actief wegnemen. Een inclusieve aanpak vraagt om samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties en ervaringsdeskundigen. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid stelt dat het essentieel is om aandacht te hebben voor specifieke groepen zoals vrouwen, jongeren en LHBTIQ+ personen, omdat zij vaak te maken hebben met unieke kwetsbaarheden, risico’s en behoeften die vragen om een passende en veilige benadering.

Wat doen we als regio Assen al? • • •

Sinds 2025 is de opvang van jongeren en volwassenen gescheiden. Dit zodat op de opvanglocaties de begeleiding afgestemd kan worden op de behoefte van de specifieke doelgroep. Vrouwen en mannen slapen apart vanwege de veiligheid. Kwetsbare EU-burgers (bijvoorbeeld met gezondheidsproblemen) kunnen soms tijdelijk opvang krijgen op basis van humanitaire gronden, maar dit is maatwerk. De huidige werkwijze is dat er contact wordt gezocht met Stichting Barka. Hun aanpak is gericht op herstel, reintegratie en vrijwillige terugkeer.

Wat wil regio Assen nog verder ontwikkelen in Actielijn 6? We willen dat alle inwoners die in een crisissituatie zitten geholpen kunnen worden. Om in een dergelijke situatie snel en eenduidig te kunnen handelen, brengen de individuele gemeenten in kaart hoe zij dit proces binnen hun organisatie kunnen vormgeven en borgen. Als voorbeeld kan gedacht worden aan het opstellen van een werkwijze/handelingsprotocol waarin verschillende routes worden opgenomen. Op deze manier is er maatwerk per organisatie mogelijk, maar ligt er een afgesproken basis van waaruit gehandeld kan worden. Er zijn op dit moment geen signalen dat er extra ingezet moet worden op de andere doelgroepen die het Nationaal Actieplan Dakloosheid omschrijven: LHBTIQ+ en dakloze EU-burgers. Gemeenten zijn zich bewust van de kwetsbaarheden van deze doelgroepen en bespreken eventuele zorgen met de zorgaanbieders.

25

Overige acties Naast de genoemde activiteiten binnen de actielijnen, zijn er aanvullende acties die bijdragen aan de realisatie van de door regio Assen gestelde doelen.

Monitoring dakloosheid Om de ontwikkeling van dakloosheid beter te volgen en te sturen, zijn er twee landelijke monitoringsinstrumenten: • de Monitor Dakloosheid beperkt zich vooralsnog tot de personen in de noodopvang (ETHOS Light-categorie 2) en de personen in de tijdelijke opvang (ETHOS Light-categorie 3). Deze categorieën zijn namelijk het beste te monitoren door middel van het opvragen van registraties. De Monitor Dakloosheid wordt uitgevoerd door het CBS. Monitor Dakloosheid Dakloze personen in de opvang - Assen. • het Dashboard Nationaal Actieplan Dakloosheid: richt zich op het monitoren van de voortgang in de uitvoering van het Nationaal Actieplan Dakloosheid en de bijbehorende acties. Hiermee wordt inzicht verkregen in de transformatie van opvang naar preventie en het principe van Wonen Eerst. Met de indicatoren in het dashboard wordt de voortgang per Maatschappelijke Opvangregio gemonitord. Twee keer per jaar worden gegevens opgevraagd en voor de dashboard aanpassing december 2025 leveren de regiogemeenten voor het eerst ook gegevens aan. Hiermee is al uitvoering gegeven aan één van gewenste acties uit het 'Startdocument van Opvang naar Wonen, regio assen’.

Naar het dashboard op waarstaatjegemeente.nl Meer informatie over het Dashboard Aanpak Dakloosheid Om in onze regio te kunnen sturen op de instroom, doorstroom en uitstroom van dakloosheid gaat regio Assen meer sturen op een goede monitoring.

Ethos-telling dak- en thuisloosheid De huidige landelijke daklozenmonitoring registreert niet alle mensen die volgens de ETHOS normering dakloos zijn. ETHOS staat voor European Typology of homelessness and Housing Exclusion. Dit is de Europese definitie van dakloosheid waarvan de categorisering laat zien dat dakloosheid geen statisch gegeven is, maar een fluïde proces van meerdere vormen van het ontbreken van stabiele huisvesting met buitenslapen als meest extreme vorm. Met de ontwikkelingen van het Regionale Actieplan dakloosheid is het belangrijk een goede meting uit te voeren. De ETHOS teldag voorziet hierin. Op basis van deze inzichten kan het Actieplan, indien noodzakelijk, worden bijgesteld. Het ETHOS telonderzoek houdt in dat op één afgesproken dag alle dak- en thuisloze mensen in een regio in kaart worden gebracht. Niet alleen organisaties specifiek voor dak- en thuisloze personen, maar ook gemeentelijke diensten, organisaties voor sociaal werk, wijkcentra, thuiszorg, voorzieningen in de jeugdhulp, GGZ-diensten, ziekenhuizen, gevangenissen, woningcorporaties, politie en andere organisaties nemen deel aan de telling. Daarbij worden alle groepen uit de ETHOS light classificatie meegeteld. Dit zijn: 1. Mensen die verblijven in de openbare ruimte; 2. Mensen in de noodopvang; 3. Mensen in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen; 4.

Mensen die een instelling verlaten zonder vervolghuisvesting en mensen die langer in een instelling verblijven wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting; 5. Mensen in niet-conventionele woonruimten vanwege een gebrek aan huisvesting (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning); 26

6. Mensen die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of kennissen; 7. Mensen met dreigende huisuitzetting.

Wat levert een ETHOS-telling op: • • •

•

• •

Concrete cijfers van dak- en thuisloosheid, vanuit een bredere definitie (ETHOS Light). Cijfers betreffen aantallen en profielkenmerken. Uitgebreide rapportage metcijfers en ondersteuning bij de interpretatie van de cijfers door onderzoekers Hogeschool Utrecht. De telling zorgt voor bewustwording van wat dakloosheid is bij telorganisaties. Bij de telling worden tientallen organisaties betrokken die zich niet dagelijks bezighouden met dakloosheid, zoals welzijnsorganisaties, buurtorganisaties, scholen en verloskundigen. Door de telling worden zij zich veel meer bewust van de (dreigende) dakloosheid die zij tegenkomen en kunnen zij in het vervolg eerder signaleren. De telling zorgt voor bewustwording over dakloosheid in de eigen gemeente. Met name in kleinere gemeenten leeft soms de gedachte dat dakloosheid bij hen niet of nauwelijks voorkomt. In de telling zien we dat dak- en thuisloosheid, met name het uit nood verblijven op niet-conventionele woonplekken of bij familie, vrienden of derden op de bank, overal voorkomt. De telling zorgt voor urgentie om meer te doen in het voorkomen en oplossen van dakloosheid. De cijfers helpen om beleid voor aanpak dakloosheid (verder) te verbeteren, bijvoorbeeld voor specifieke doelgroepen, preventie en woonbeleid. Bij de evaluatie van het Actieplan zullen de uitkomsten betrokken worden bij vervolgacties/ vervolgplannen.