A.4 GGD Ontwerpbegroting 2027 SamenDrenthe

15

15

12

21

Activiteiten onder migranten

30

30

30

30

Activiteiten onder LHBT

45

45

45

45

Activiteiten t.b.v. sekswerkers

45

45

45

45

Bijscholing aan professionals

10

10

8

13

Aantal Soa consulten

1.000

1.000

850

1.005

Vindpercentage Soa

20,0%

20,0%

17,0%

23,2%

Aantal gevonden Soa

200

200

145

233

SENSE

Aantal consulten (Sense)

90

90

75

101

Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen

140

140

120

194

2.2.7. Milieu en gezondheid Wat willen we bereiken? • Gemeenten worden adequaat geadviseerd over gezondheidsaspecten met betrekking tot gezonde leefomgeving in omgevingsvisies, –plannen, mobiliteitsvisies, woon-zorgvisies, lokaal gezondheidsbeleid en vergunningaanvragen. • Onze advisering is integraal en in afstemming met andere GGD-teams, waaronder met Gezondheidsbevordering en Infectieziektebestrijding. We hanteren hierbij de laatste (landelijke) inzichten en werken volgens het principe van ‘gezondheid in alle domeinen’. • Burgers, gemeenten en provincie worden gevraagd en ongevraagd geïnformeerd en geadviseerd over gezondheidsaspecten in relatie tot een mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten.

22

•

Uitbreiding van de GAGS-poule Noord-Nederland: in 2027 zijn er twee medewerkers opgeleid tot GAGS. De smalle bezetting van de GAGS poule blijft een punt van aandacht, daarom opteren we voor nog een collega in opleiding in 2027.

Wat gaan we daarvoor doen? Gezondheidsaspecten in opgaven van gemeenten Voor het opstellen van adviezen en handelingsperspectieven zijn nieuwe ontwikkelingen op de voet gevolgd en hebben wij gezorgd dat onze kennis en expertise up-to-date is. We zijn ingebed in landelijke groepen met andere GGD’en en het RIVM waardoor we op de hoogte blijven van landelijke – en regionale ontwikkelingen. Denk hierbij aan onderwerpen zoals PFAS, gewasbeschermingsmiddelen, klimaat en gezondheid rondom industrie. Vanuit Drenthe hebben we in 2027 een actieve deelname gehad in de werkgroepen gewasbeschermingsmiddelen, veehouderij, bodem binnenmilieu, klimaat en ruimtelijke ordening. Kennisgericht adviseren Kennisgericht adviseren is één van de focuspunten van GGD Drenthe passend bij de strategische koers. Ook met betrekking tot de gezonde leefomgeving hebben we gewerkt binnen het kader van data-duiden-doen. Hiervoor zijn bestaande (landelijke) databronnen aangeboord, ontsloten en geduid. In de Gezondheidsmonitor van 2024 was er meer ruimte voor de effecten uit de leefomgeving door het toevoegen van vragen over hitte en groen. In 2027 willen we in aanloop naar de nieuwe monitor weer extra aandacht voor vragen over de gezonde leefomgeving in de Gezondheidsmonitor. Deze data helpt ons in de advisering over gezonde leefomgeving richting gemeenten en inwoners.

Behandelen van meldingen en klachten De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie tot gezondheid. Naast burgers benaderen ook gemeenten en provincie ons met vragen. We maken daarbij inschatting van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de gezondheid. Soms is de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen De GAGS wordt bij crises en rampen als gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen ingezet. Daarnaast neemt de GAGS in de voorbereidende fase deel aan oefeningen, informeert hij ketenpartners over zijn rol waarbij de meerwaarde van de GAGS bij crises en rampen wordt benadrukt. Om 24/7 bereikbaarheid en beschikbaarheid in Noord-Nederland te kunnen garanderen zijn en worden nieuwe GAGS functionarissen opgeleid. Omgevingswet/gezonde leefomgeving In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De omgevingswet verplicht gemeenten om gezondheid te betrekken bij haar afweging of bij ruimtelijke ontwikkelingen sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Anderzijds hebben gemeenten via de Omgevingswet bestuurlijke afwegingsruimte verkregen om gezondheid te verankeren in ruimtelijk beleid.

Deze ontwikkelingen leiden tot een grotere vraag vanuit de Drentse gemeenten. • Omgevingsvisies, omgevingsplannen, programma’s: veel Drentse gemeenten zijn bezig met de invulling van deze instrumenten onder de Omgevingswet. Bij het opstellen van deze instrumenten kan de GGD als deskundige partner ondersteunen en adviseren over de inbedding van gezondheidsaspecten in de fysieke leefomgeving. 23

•

•

Vooroverleg en vergunningverlening: Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden vergunningen kunnen aanvragen en kunnen kijken welke regels en beleid van toepassing zijn, is nu actief. Alle adviesvragen gericht aan de GGD hebben we integraal en binnen de gestelde termijn in het DSO behandeld. De adviseurs Gezonde Leefomgeving zetten zich in voor de verankering van het thema gezonde leefomgeving in ruimtelijk beleid en hebben daarbij oog voor zowel gezondheidsbeschermende als gezondheidsbevorderde aspecten van de leefomgeving. Zij onderhouden daarnaast een landelijk netwerk op het gebied van gezonde leefomgeving en brengen opgedane kennis en inzichten mee naar Drenthe. Deze inzichten verspreiden zij vervolgens in gesprekken met ambtenaren uit het ruimtelijk domein, via omgevingstafels, stakeholderbijeenkomsten (o.a. omgevingsvisies, woonzorgvisies) en regionale netwerken zoals het OPD. Begroot 2027

Aantal meldingen/klachten •

Begroot 2026

140

Binnenmilieu

Begroot 2025

Realisatie 2025

140

170

138

65

65

65

64

Aantal beleidsadviezen

120

120

50

116

Aantal GAGS inzetten in Drenthe

60

60

30

56

Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet

12

12

12

12

2.2.8. Forensische geneeskunde In 2027 werken we toe naar een landelijk stelsel voor forensische geneeskunde. De voorbereidingen hiervoor vinden plaats via een ledenproject van GGD GHOR Nederland, met gezamenlijke financiële bijdragen van alle GGD’en. Tegelijkertijd blijft de afhankelijkheid van externe inhuur een aandachtspunt. We richten ons op de beperking hiervan en op een doelmatige organisatie van de beschikbare capaciteit. Onzekerheden rond structurele financiering vanuit het Rijk en landelijke keuzes over de toekomstige inrichting, vragen om flexibiliteit in middelen en fasering. Begroot 2027 Aantal lijkschouwingen

Begroot 2026

350

Begroot 2025

350

Realisatie 2025

350

407

Aantal lijkschouwingen per 100.000 inwoners excl. euthanasie

70

70

70

80

Aantal lijkschouwingen na euthanasie

200

200

200

279

Aantal lijkschouwingen na euthanasie per 100.000 inwoners

40

40

40

55

2.2.9.

Additionele dienstverlening

Jeugdgezondheidszorg Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE) De JGZ heft in het Basispakket JGZ de taak om een (dreigende) achterstand van de (taal-)ontwikkeling van een kind te signaleren en zo nodig hierbij te verwijzen. Dit gebeurt tijdens de consulten op het consultatiebureau. Een extra consult, om de taalontwikkeling beter in kaart te brengen of te volgen, valt onder de basistaken. Intensievere begeleiding bij toeleiding en monitoring VVE maken onderdeel uit van de additionele activiteiten: − Het extra motiveren van ouders. 24

− − −

Het zo nodig voeren van een startgesprek met ouders en kinderopvang. Evalueren van de voortgang. Het actief volgen van VVE kinderen en het actief monitoren van het bereik van de doelgroep.

Extra ondersteuning gezinnen en jeugd als partner in het voorliggend veld We zetten in op ondersteuning van gezinnen in samenwerking met partners in het veld. Voorbeelden van activiteiten zijn; opvoedondersteuning, coördinatie in het gezin, deelname aan multidisciplinair overleg of casusregie. Extra ondersteuning ouder en jeugd in samenwerking met het onderwijs In het onderwijs kan de JGZ-professional extra ondersteunen in de zorgstructuur of tijdens de 123-tjes. Dit met als doel problemen met leerlingen vroegtijdig te signaleren en bespreekbaar te maken. Vanuit de JGZ kan ingezet worden op preventieve/collectieve interventies met leerlingen. Denk hierbij aan uitvoering geven van leefstijllessen t.a.v. mentale gezondheid. Verzuimbegeleiding kan extra geboden worden op het regulier onderwijs en voor de 18+ doelgroep op het MBO. Preventieve logopedie Preventieve logopedie richt zich op het vroegtijdig signaleren en diagnosticeren van logopedische stoornissen. Preventief werkend logopedisten adviseren bij spraak- en taalstimulering van kinderen, verwijzen naar logopedie voor behandeling, verwijzen naar audiologisch centra voor diagnostiek bij vermoedens van taalontwikkelingsstoornissen, bieden collectieve voorlichting aan en zetten zich in voor deskundigheidsbevordering van professionals in de kinderopvang en het reguliere basisonderwijs.

Preventieve logopedie is een onderdeel van de Jeugdgezondheidszorg waarbij een nauwe samenwerking is tussen jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en de logopedist. Registratie vindt plaats in het elektronisch kinddossier van GGD Drenthe/JGZ. De preventief logopedist is goed bereikbaar en zichtbaar voor ouders, pedagogisch medewerkers, leerkrachten, intern begeleiders en samenwerkingspartners als Kentalis, Pento en Yorneo. Publieke gezondheid asielzoekers/Jeugdgezondheidszorg Binnen de GGD Drenthe zorgt de JGZ‑afdeling PGA voor de gezondheid van kinderen van asielzoekers en statushouders die in een COA‑opvanglocatie wonen. De JGZ volgt deze kinderen regelmatig om te kijken hoe het gaat met hun groei, ontwikkeling en welzijn. Zo kan de JGZ problemen vroeg herkennen en ouders op tijd helpen. Daarnaast geeft de JGZ uitleg en advies over gezondheid, opvoeding en hygiëne. Ook voert de JGZ het Rijksvaccinatieprogramma uit, zodat kinderen goed beschermd zijn tegen infectieziekten zoals mazelen en polio. Door het vaak moeilijke vluchtverleden van gezinnen is er extra aandacht voor stress, trauma en andere psychosociale zorgen. De JGZ werkt op alle opvanglocaties in Drenthe en doet dit samen met het COA en andere partners. Door deze samenwerking kan de JGZ snel en goed reageren op vragen of zorgen en bijdragen aan een veilige en gezonde leefomgeving voor alle kinderen in de opvang.

De PGA‑afdeling in Drenthe heeft te maken met verschillende uitdagingen. Een belangrijke uitdaging is dat er meerdere COA‑opvanglocaties in de provincie zijn, die ook nog verspreid liggen en elk hun eigen behoeften hebben. Gezinnen en kinderen zijn vaak psychosociaal kwetsbaar, waardoor extra ondersteuning nodig is. De mate van spreiding van de locaties en de wisselingen in bezettingsgraad maakt het werk belastend en uitdagend voor de medewerkers omdat deze flexibel moeten kunnen schakelen bij wisselende instroom en complexe situaties. 25

Gezondheidsbevordering In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit, waaronder jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering. De GGD geeft gericht gezondheidsvoorlichting aan groepen asielzoekers, waaronder ouders en jongeren. Dit gaat over thema’s zoals leefstijl, hygiëne, seksualiteit, gezondheidszorg in Nederland, cultuur aspecten, veiligheid, mentale gezondheid en hoe gezondheidsproblemen kunnen worden voorkomen. Dit gebeurt specifiek in het kader van de PGA. In de afgelopen jaren heeft deze voorlichting structureel vorm gekregen binnen de gemeente Hoogeveen en Coevorden. Dit op basis van het jaarlijks op te stellen werkplan gezondheidsbevordering en daaraan gekoppeld een offerte uitgaande van dot jaarplan. Wij verwachten dat deze voorlichting ook in 2027 vormgegeven zal worden. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Asielzoekers (totaal)

4.000

4.500

4.000

4.268

Asielzoekers (0-18 jarigen)

1.000

1.100

900

1.156

Aantal asielzoekers (18 jarigen en ouder)

3.000

3.400

3.100

3.112

6

6

6

9

Verpleegkundige intakes (VI) 0-4 jarigen

100

130

130

97

Verpleegkundige intakes (VI) 4-18 jarigen Medische onderzoeken (MO) 0-4 jarigen Medische onderzoeken (MO) 4-18 jarigen

600 100 500

600 130 600

800 130 800

567 86 491

Aantal groepsvoorlichtingen

175

175

150

154

Asielzoekerscentra

Publieke gezondheid statushouders De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD zorgt ervoor dat kinderen van statushouders gezond kunnen opgroeien. De JGZ doet dit door te kijken naar de groei, ontwikkeling en het welzijn van kinderen van 0 tot 18 jaar. Ook geeft de JGZ advies aan ouders en voert zij het Rijksvaccinatieprogramma uit, zodat kinderen goed beschermd zijn tegen infectieziekten. Zolang statushouders in een COA‑opvang wonen, valt deze zorg onder de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA). De GGD volgt de kinderen dan via vaste contactmomenten, net zoals bij andere kinderen in Nederland, maar vaak met wat extra aandacht. Zodra een gezin een woning krijgt in een gemeente, ontvangen de kinderen dezelfde JGZ‑zorg als alle andere kinderen in Nederland. Veel statushouders hebben een vluchtverleden. Hierdoor kunnen kinderen extra kwetsbaar zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld stress hebben meegemaakt, onzekerheid ervaren of gedrags- en slaapproblemen hebben. De JGZ let daarom goed op hun mentale gezondheid en bespreekt zorgen vroegtijdig met ouders. Als dat nodig is, wordt er samengewerkt met andere organisaties, zoals maatschappelijk werk, de huisarts of jeugdhulp. Reizigers- en Beroepsadvisering/Vaccinaties op Maat Reizigers- en beroepsvaccinaties vormen een belangrijk onderdeel van het dienstenaanbod van de GGD.

Ontwikkelingen zoals toenemende internationale mobiliteit, arbeidsmigratie en een groeiende aandacht voor preventie zorgen voor een structurele toename van de vraag. Richting 2027 zien wij duidelijke groeikansen, zowel inhoudelijk als financieel. Het is een duidelijke neventaak van de GGD om op dit vlak preventieve zorg te bieden. De vraag naar reizigersvaccinaties neemt toe door herstel en verdere groei van internationaal reizen voor vakantie, werk, studie en vrijwilligerswerk. Inwoners zijn zich bovendien bewuster van gezondheidsrisico’s 26

en verwachten professioneel, betrouwbaar en onafhankelijk reisadvies. De GGD heeft hierin een sterke positie door haar medische expertise en publieke rol. Door de dienstverlening goed bereikbaar en flexibel te organiseren, met passende openingstijden en ondersteunende digitalisering, kan deze groei verder worden benut. Ook binnen beroepsvaccinaties zijn duidelijke groeikansen zichtbaar. Sectoren zoals zorg, kinderopvang, onderwijs, afvalverwerking, groenvoorziening, defensie, politie en brandweer stellen steeds hogere eisen aan preventie en arbeidsveiligheid. Werkgevers zoeken partners die niet alleen vaccinaties uitvoeren, maar ook adviseren over risico’s en preventieve maatregelen. Door het aanbod van beroepsvaccinaties verder te professionaliseren en gericht onder de aandacht te brengen bij werkgevers, kan de GGD haar positie als preventiepartner versterken. Aanvullend liggen groeikansen in het bereiken van nieuwe doelgroepen, zoals middelgrote werkgevers, uitzendbureaus, internationale studenten en expats. Door combinaties van reizigers- en beroepsvaccinaties en maatwerkafspraken voor organisaties aan te bieden, kan de dienstverlening worden uitgebreid en efficiënter worden ingericht. Om deze groei mogelijk te maken is een flexibele organisatie nodig. De vraag naar reizigers- en beroepsvaccinaties kent seizoensgebonden pieken.

Door te werken met een stabiele kern van deskundige medewerkers, die ook flexibel ingezet kunnen worden bij andere vaccinatieprogramma's zoals RVP, kan hierop worden ingespeeld zonder structurele overcapaciteit. Daarmee dragen reizigers- en beroepsvaccinaties bij aan zowel preventieve gezondheidsdoelen als een financieel gezonde begroting voor 2027. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Aantal 1e consulten reizigersadvisering

5.500

5.000

4.500

4.414

Aantal vervolgconsulten

2.200

2.000

1.800

2.247

27

2.2.10. Begroting programma Publieke Gezondheid Programma Publieke Gezondheid

Baten

Taak

Product

Additioneel

Infectieziektebestrijding Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Milieu en Gezondheid Forensische geneeskunde Preventieve logopedie JGZ additionele opdrachten Publieke gezondheid asielzoekers Reizigers- en beroepsvaccinaties

Totaal Additioneel Basis Ondersteuning Infectieziektebestrijding Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Milieu en Gezondheid Tuberculosebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Ondersteuning & Service Forensische geneeskunde Rijksvaccinatieprogramma JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Infectieziektebestrijding Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Milieu en Gezondheid Forensische geneeskunde Preventieve logopedie JGZ additionele opdrachten Publieke gezondheid asielzoekers Reizigers- en beroepsvaccinaties

Totaal Additioneel Basis Ondersteuning Infectieziektebestrijding Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Milieu en Gezondheid Tuberculosebestrijding Infectieziektebestrijding - COVID Ondersteuning & Service Forensische geneeskunde Rijksvaccinatieprogramma JGZ gezondheidszorg JGZ gezondheidszorg Oekraïne Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Infectieziektebestrijding Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Milieu en Gezondheid Forensische geneeskunde Preventieve logopedie JGZ additionele opdrachten Publieke gezondheid asielzoekers Reizigers- en beroepsvaccinaties

Totaal Additioneel Basis Seksuele gezondheid JGZ gezondheidszorg Oekraïne Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Publieke Gezondheid

Rekening 2025 187 413 23 7 400 769 1.877 1.216 1.166 6.058 604 2.232 331 1.390 548 523 2.102 686 0 1.091 14.117 522 24.147 30.204 -171 -398 -20 -223 -605 -665 -1.727 -1.048 -1.072 -5.928 -845 -2.203 -223 -1.385 -519 -486 -1.937 -1.226 0 -1.089 -14.099 -471 -24.484 -30.411 -14 -30 -2 216 205 -57 -136 -89 -22 71 -43 151 108 180 -27

Primitieve begroting 2026 139 392 15 0 477 802 1.863 1.201 861 5.751 619 2.290 339 1.399 899 573 1.948 703 0 997 14.395 0 24.162 29.913 -129 -364 -14 0 -477 -743 -1.726 -1.114 -826 -5.392 -619 -2.290 -339 -1.399 -899 -573 -1.948 -703 0 -997 -14.395 0 -24.162 -29.554 -10 -29 -1 0 0 -59 -137 -87 -36 -359 0 0 0 -359 0

Begroting 2027 192 399 28 0 0 768 1.929 1.213 1.192 5.720 647 1.100 351 1.570 951 525 0 746 487 1.035 14.944 0 22.356 28.076 -178 -370 -26 0 0 -712 -1.788 -1.125 -1.149 -5.347 -647 -1.100 -351 -1.570 -951 -525 0 -746 -487 -1.035 -14.944 0 -22.356 -27.703 -14 -29 -2 0 0 -56 -141 -88 -43 -373 0 0 0 -373 0

Infectieziektebestrijding Voor de jaren 2023 t/m 2026 zijn er SPUK middelen geïnvesteerd in de versterking van de GGD ’en om de infectieziektebestrijding op het gewenste niveau te krijgen. Die versterking is na het gepresenteerde coalitieakkoord van de baan. Dat verklaart de daling in baten en lasten bij het product infectieziektebestrijding.

28

Infectieziektebestrijding - COVID Het ministerie van VWS heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over het vaccinatiebeleid in Nederland. Het advies is om in het najaar van 2026 en 2027 COVID-19-vaccinatie aan te bieden. Voor 2026 zijn voldoende middelen beschikbaar binnen de lopende VWS-begroting. Voor 2027 zijn nog geen middelen gereserveerd. Het advies voor 2027 kan alleen overgenomen worden indien er ook financieel dekking is. Dat is momenteel niet het geval. Voor 2027 zijn daarom geen baten en lasten opgenomen. Forensische geneeskunde De financiering van Forensische geneeskunde gaat vanaf 2027 over van additionele financiering naar basisfinanciering. De inwerkingtreding van het wetsvoorstel van de modernisering op de lijkbezorging (Wlb) was voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer is jaarlijks € 3,2 miljoen naar de algemene uitkering overgeheveld (septembercirculaire 2024). Voor de Drentse gemeenten gaat dit om € 93.686. De bijdrage is vanaf 2027 structureel met dit bedrag verhoogd. Publieke gezondheid Asielzoekers Jeugdgezondheidszorg Het huidige contract Jeugdgezondheidszorg Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (JGZ PGZ) dat eindigt op 1 oktober 2026, wordt door het COA momenteel opnieuw aanbesteed.

GGD GHOR Nederland doet namens de uitvoerende GGD’en en JGZ-organisaties mee aan de aanbesteding. Het COA heeft laten weten dat het gunningsbesluit van de aanbesteding medio maart wordt verwacht. Vooralsnog is in deze begroting ervan uitgegaan dat we de aanbesteding gegund krijgen. Gezondheidsvoorlichting asielzoekers Het COA heeft laten weten dat het PGA-contract ‘Gezondheidsvoorlichting asielzoekers’ met twee jaar is verlengd tot en met 31 december 2028. Het contract ‘Gezondheidsvoorlichting asielzoekers’ is na een aanbesteding gegund aan GGD GHOR Nederland en is ingegaan op 1 januari 2023. Het contract heeft een looptijd van twee jaar met de mogelijkheid tot tweemaal twee jaar een verlenging tot uiterlijk 31 december 2028. In 2028 wordt deze taak opnieuw aanbesteed. Jeugdgezondheidszorg Oekraïne De JGZ voor Oekraïense kinderen wordt uitgevoerd vanuit de reguliere JGZ-teams. Jaarlijks wordt bepaald welke inzet voor met name de instroom van nieuwe kinderen nodig is waarbij een beroep wordt gedaan op de middelen die voor dit doel jaarlijks aan het gemeentefonds worden toegevoegd, op basis van de decembercirculaire van het voorafgaande jaar. Welke inzet voor 2027 nodig is zal aan het eind van 2026 worden bepaald. Technische Hygiënezorg De eerste kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen.

De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026 (naast enkele kleinere wijzigingen die ingaan per 1 januari 2026). De wetswijziging leidt tot meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. Hiervoor zijn financiële middelen gereserveerd. Deze middelen zijn toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds en kunnen worden aangewend voor het aanpassen van het toezicht en handhaving in 29

voorbereiding op de nieuwe kwaliteitseisen, bijvoorbeeld voor training/scholing van inspecteurs. Ook kunnen de middelen worden ingezet voor structurele uitbreiding van de duur van een inspectie bij een voorziening voor gastouderopvang en bij een gastouderbureau. Het gaat om € 1,4 miljoen in 2026, € 2,2 miljoen in 2027 en 2028 en daarna aflopend naar € 1,8 miljoen in 2029 en structureel € 1,7 miljoen vanaf 2030 (septembercirculaire 2025). Voor de Drentse gemeenten gaat dit om € 44.032 in 2026 plus € 24.356 in 2027 en 2028. De bijdrage is vanaf 2027 structureel met deze bedragen verhoogd.

30

2.3 Zorg en Veiligheid De pijler Zorg en Veiligheid focust in 2027 op: • •

•

•

Preventie: Zorg en Veiligheid is er voor kwetsbare mensen met problemen op meerdere terreinen of ingewikkelde problematiek op het gebied van sociale veiligheid. Kennis en expertisecentrum: Wij hebben expertise op sociale veiligheidsvraagstukken: seksueel geweld, openbare geestelijke gezondheidszorg, huiselijk geweld en kindermishandeling en psychosociale hulpverlening bij incidenten Data en informatiegericht werken: Via kennis, data en strategische advisering, innovatie, lef (leren en proberen), verbindend vermogen en partnerschap het verschil maken voor de sociale veiligheid voor en met alle burgers in Drenthe! Integraal samenwerken: Altijd in samenwerking met netwerkpartners.

Concreet wordt dit vormgegeven door de volgende onderdelen die in dit programma zijn ondergebracht. 2.3.1. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies Met de vangnetfunctie van de GGD worden gezondheidsrisico’s beperkt voor mensen die in een ongezonde woonsituatie leven en daarbij anderen soms overlast bezorgen. Wat willen we bereiken? • Problemen van woningvervuiling en verwaarlozing oplossen waardoor gezondheidsrisico’s worden weggenomen, de kwaliteit van leven wordt verbeterd, overlast wordt bestreden en reguliere hulpverlening verder kan. • Dat het Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag (AMZG) fungeert als een laagdrempelig, breed toegankelijk meldpunt voor inwoners, professionals en ketenpartners. Het vervult een cruciale rol in de vroegsignalering en adequate routering van signalen van onbegrepen, verward of zorgwekkend gedrag. • Dat kwetsbare inwoners met complexe problemen die veelal niet zelf hulp zoeken, of dat afwijzen, toch de zorg en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. • Dat daartoe het OGGZ-vangnet met de functies meldpunt, triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie in alle Drentse gemeenten beschikbaar blijft en op maat aansluit op het lokale sociale domein. • Dat het OGGZ-vangnet meebeweegt en meedoet in de ontwikkelingen in het zorglandschap als gevolg van de transitie van zorg naar gezondheid.

• Daarbij trouw blijft aan het uitgangspunt om als vangnet geen reguliere zorgfunctie over te nemen en alleen, en zo kort als mogelijk, inzet pleegt wanneer kwetsbare inwoners tussen wal en schip dreigen te raken. Wat gaan we daarvoor doen? Vangnet- en adviesfunctie Vanuit de vangnet- en adviesfunctie ondersteunen en adviseren we hulpverleners en hun cliënten bij problemen op het gebied van woningvervuiling, verwaarlozing, hoarding, grote aantallen huisdieren, ongedierte en somatiek. Waar nodig organiseren en coördineren we een schoonmaakactie. De sociaal verpleegkundigen OGGZ voeren deze functie uit en deze is geïntegreerd in de uitvoering van de additionele OGGZ-taken die de GGD uitvoert voor gemeenten. Het verschil met die activiteiten is dat de cliënten bij de vangnet en adviesfunctie al in zorg zijn en er geen bemoeizorg ingezet hoeft te worden. Er wordt wel een 31

beroep gedaan op de deskundigheid van de sociaal verpleegkundigen OGGZ, specifiek op het gebied van de aanpak van woningvervuiling, hoarding en somatische problemen. Advies en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag (AMZG) We gaan uitvoering geven aan het AMZG dat voor alle Drentse gemeenten het meldpunt voor niet acute zorgvragen is rond zorgmijders, mensen met onbegrepen gedrag en mensen waar mogelijk verplichte zorg voor nodig is. Het AMZG is een belangrijke pijler van het OGGZ-vangnet dat naast het AMZG bestaat uit de functies triage, advies, bemoeizorg en casus-en procesregie. OGGZ Bemoeizorg We bieden samen met onze samenwerkingspartners GGZ, VNN en Cosis OGGZ-bemoeizorg in de Drentse gemeenten. Dat doen we vanuit OGGZ-netwerken of vanuit sociale teams in gemeenten. De sociaal verpleegkundigen OGGZ van de GGD bieden (samen met sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen van samenwerkingspartners GGZ, VNN en Cosis) bemoeizorg aan inwoners met complexe, vaak meervoudige problematiek, waaronder psychische, somatische, verstandelijke beperking (LVB) en verslavingsproblematiek, die door zorgmijding, gebrek aan ziekte-inzicht of overbelasting van het netwerk geen passende hulp ontvangen.

Zij worden ingezet bij inwoners waar reguliere hulpverlening geen contact krijgt of is vastgelopen, en waar signalen van zorgwekkend, onbegrepen of verward gedrag vragen om proactieve en outreachende ondersteuning. Soms ervaart de omgeving ook overlast bijvoorbeeld door verwaarlozing en ongedierte. Bemoeizorg start zonder dat er een hulpvraag aan vooraf is gegaan en zonder indicatiestelling. Door op een laagdrempelige manier en vasthoudend contact te leggen wordt het vertrouwen van deze mensen gewonnen. Vanuit dat vertrouwen worden mensen gemotiveerd om hun woon- en leefomgeving te verbeteren en daar waar nodig hulp en ondersteuning bij te aanvaarden. OGGZ-voorzitterschap (procesregie) In een zestal Drentse gemeenten is het OGGZ-voorzitterschap, waarbij procesregie in OGGZ-casuïstiek wordt gevoerd, bij SamenDrenthe belegd. Het is onze ambitie om in 2027 tot een provinciebrede dekking van de OGGZ-procesregie te komen. SamenDrenthe vervult hierbij de rol van centrale kennisdrager en regiehouder, geheel in lijn met landelijke bevindingen die wijzen op de noodzaak van uniformering en eenduidige aansturing binnen de OGGZ-keten. Door deze regie structureel bij SamenDrenthe te beleggen, voorkomen we versnippering en versterken we een samenhangende, herkenbare en professioneel geborgde aanpak voor kwetsbare inwoners in heel Drenthe.

De keuze om de procesregie provinciebreed bij SamenDrenthe te beleggen sluit volledig aan bij landelijke en regionale ontwikkelingen. Uit recente verkenningen in twaalf GGD-regio’s blijkt dat grote verschillen in werkwijze, signalering en registratie leiden tot versnippering, waardoor een eenduidige en gecoördineerde OGGZ-aanpak wordt bemoeilijkt. Daarom wordt landelijk juist ingezet op uniformering, versterking van procesregie en het bundelen van expertise bij één regiehouder. In meerdere regio’s vervullen GGD-en inmiddels een centrale rol als kennisdrager en uitvoerder van casus- en procesregie, omdat zij de best gepositioneerde partij zijn om overzicht, deskundigheid en continuïteit te borgen binnen de keten van zorg, veiligheid en sociaal domein. De stap naar provinciedekkende procesregie in Drenthe is daarmee volledig in lijn met deze beweging en sluit aan bij landelijke aanbevelingen voor een herkenbare, samenhangende en professionele OGGZ-structuur.

32

Beleidsontwikkeling De instroom van meldingen van zorgwekkend gedrag groeit niet alleen in omvang, maar ook in complexiteit. Steeds vaker gaat het om inwoners met meervoudige problematiek, waarbij risico’s op escalatie of maatschappelijke ontwrichting toenemen. Het aantal meldingen bij het AMZG stijgt van rond de 1000 per jaar naar ca. 1600 in 2024 en ca. 2500 in 2025. Waarvan in 2025 ca. 1.500 I28 politie‑meldingen en 1.000 meldingen uit de samenleving en het overige professionele netwerk. Het aantal unieke personen steeg van rond de 1000 per jaar naar ca. 1300 in 2024 en ca. 1500 in 2025. De toename van I28 politie‑meldingen komt gedeeltelijk voort uit signalen die al bij hulpverlening bekend zijn maar enkel via de I28 meldmethodiek met de hulpverlening gedeeld kunnen worden. We verwachten dan ook geen verdere groei in politie‑meldingen wanneer de werkwijze wordt heringericht. De stijging in het aantal unieke personen blijft naar verwachting wel toenemen. We zetten in 2027 in op: - Samen met de politie de I28‑meldmethodiek doorontwikkelen op structurele en effectieve inzet als middel voor vroegsignalering en niet als een automatisch doorgeven van zorgsignalen die al bij betrokken hulpverlening bekend zijn.

- Met de nieuwe convenanten, waar in 2026 aan gewerkt wordt, zorgen dat informatie op de juiste plek landt en partijen binnen de OGGZ-netwerken optimaal en effectief kunnen samenwerken. - Werken aan een herinrichting van het AMZG om de toenemende stroom meldingen zo goed en effectief mogelijk te kunnen verwerken. Dit betekent: • • •

Het doorvoeren van professionaliseringsslagen en het aansluiten op de complex veranderende praktijk. Het ontwikkelen van beleid en het aanpassen en professionaliseren van werkprocessen om een grote stroom aan meldingen tijdig en professioneel te kunnen verwerken. Het versterken van samenwerkingen en anticiperen op de Wet WAMS.

We zien dus dat het aantal meldingen bij het Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag in Drenthe toeneemt. Dit geldt ook voor de complexiteit van deze meldingen. Door de vermaatschappelijking van de zorg wonen steeds meer mensen met psychische of sociale problemen in de samenleving, vaak met onvoldoende ondersteuning of zelfs zonder hulp. Dit vergroot het risico op vereenzaming, ontreddering en marginalisering, wat kan leiden tot dakloosheid, overlast en criminaliteit. Tegelijkertijd stelt de samenleving hogere eisen aan zelfredzaamheid en participatie, terwijl traditionele sociale netwerken verdwijnen. Niet iedereen kan aan deze verwachtingen voldoen, waardoor uitsluiting dreigt. Bemoeizorg is daarom onmisbaar om deze kwetsbare groep te bereiken en te ondersteunen. Deze ontwikkeling vraagt om een stevig Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag (AMZG) dat zich positioneert in de veranderende maatschappij en de bijbehorende werkzaamheden daarop aanpast. In de uitvoering van het AMZG blijkt dat extra secretariële ondersteuning (onder leiding van een sociaal verpleegkundige die de triage zal blijven uitvoeren) noodzakelijk is om processen soepel te laten verlopen en de stijgende hoeveelheid meldingen te kunnen blijven verwerken.

Dit geeft ook de ruimte aan de verpleegkundigen om weer te focussen op hun werkzaamheden in plaats van tijd te besteden aan de administratieve taken van het meldpunt. Daarnaast is een aanvulling op beleidsadvisering nodig om de doorontwikkeling van OGGZ en bemoeizorg toekomstbestendig en professioneel vorm te geven. 33

Project ZonMw: We geven uitvoering aan projecten die in 2026 gestart zijn met subsidie van ZonMw in het kader van het programma Grip op Onbegrip. Het betreft het project ‘Regionale monitoring onbegrepen gedrag’. Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (WAMS) De afgelopen jaren is de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) meermaals uitgesteld. Nu Movisie heeft geadviseerd de behandeling te hervatten, is de verwachting dat de wet in of rond 2027 kan worden geïmplementeerd. De Wams is bedoeld als reparatiewet binnen de Wmo 2015 en legt een stevig juridisch fundament voor domeinoverstijgende samenwerking bij meervoudige problematiek. De wet voorziet onder meer in: • een wettelijke grondslag voor het verwerken en uitwisselen van persoonsgegevens over domeinen heen • wettelijke taken voor gemeenten rondom onderzoek, planvorming en coördinatie • het aanwijzen van coördinatoren voor casusregie • en een expliciete wettelijke basis voor meldpunten voor niet‑acute zorg/zorgwekkend gedrag en voor de organisatie van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) De WAMS versterkt de wet de noodzaak tot domeinoverstijgende samenwerking en creëert randvoorwaarden die regionale samenwerking ondersteunen.

In Drenthe biedt dit kansen om de bestaande regionale infrastructuur verder te versterken en als regio een samenhangende aanpak te ontwikkelen voor inwoners met ernstige of meervoudige problematiek. Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag De Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag wordt gefinancierd vanuit het ZonMw programma Grip op onbegrip. GGD Drenthe is penvoerder van de subsidie De kenniswerkplaats is een regionaal samenwerkingsverband met partners vanuit o.a. onderwijs, zorg, gemeenten en woningbouw. Doel van de kenniswerkplaats is door middel van kennis bij te dragen aan 1) een inclusieve samenleving met meer tolerantie en begrip en 2) anders leren samenwerken met ruimte voor creativiteit, samen met de mensen om wie het gaat. Belangrijke pijler is de inzet van ervaringskennis als gelijkwaardige kennisbron, samen met wetenschappelijke en praktijkkennis. Hiervoor werken we in een innovatiewerkplaats samen met studenten, onderzoekers, ervaringsdeskundigen en professionals uit de praktijk. De Drentse kenniswerkplaats onbegrepen gedrag is onderdeel van het kennisnetwerk van GGD Drenthe en we werken samen met kenniswerkplaatsen onbegrepen gedrag in andere regio's. De subsidie loopt tot september 2027. Het streven is om dan een duurzame motor voor kennisdeling en samenwerking in situaties rondom onbegrepen gedrag te hebben geborgd.

Hiervoor werkt de kenniswerkplaats in 2026 en 2027 aan het overdraagbaar maken van de opgedane inzichten en het lerende mechanisme dat binnen de kenniswerkplaats is ontwikkeld.

34

Begroot 2027 Inzet sociaal verpleegkundige OGGZ, vangnet en advies

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

130

110

75

131

2.200

1.800

1.100

2.504

- aangemeld voor OGGZ-bemoeizorg

600

600

325

798

- aangemeld Verkennend Onderzoek Wvggz

30

30

30

35

- aangemeld voor vangnetfunctie GGD

130

120

75

132

- afgehandeld op meldpunt Zorgwekkend Gedrag

925

925

650

1.465

OGGZ-meldingen GGD OGGZ-voorzitter

225

300

225

522

Aantal cliënten bij sociaal verpleegkundigen OGGZ

200

200

272

Aantal meldingen via politie (I28)

950

950

1.556

Aantal nieuwe casussen bemoeizorg

450

450

403

70

70

Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag* Waarvan:

Overige indicatoren:

Waarvan: Aantal woningsaneringen inz. Vervuiling, hoarding

2.3.2.

40

70

PSHi/PSHOR

Wat willen we bereiken? In 2027 zet de GGD Drenthe de ontwikkeling van een stabiele en toekomstbestendige PSH-organisatie voort. Net als in 2026 blijft het ons doel om snel en zorgvuldig te kunnen optreden bij incidenten waarin maatschappelijke onrust een rol speelt en bij rampen waarbij samengewerkt wordt in de keten vanaf Grip 2 of hoger. De PSH blijft daarbij een belangrijke partner voor gemeenten en ketenorganisaties en zorgt ervoor dat inwoners in stressvolle situaties passende ondersteuning krijgen.-organisatie voort. Net als in 2026 blijft het ons doel om snel en zorgvuldig te kunnen optreden bij incidenten waarin maatschappelijke onrust een rol speelt en bij rampen waarbij samengewerkt wordt in de keten vanaf Grip 2 of hoger. De PSH blijft daarbij een belangrijke partner voor gemeenten en ketenorganisaties en zorgt ervoor dat inwoners in stressvolle situaties passende ondersteuning krijgen. Wat gaan we daarvoor doen? Om dit te bereiken, verdiepen we ook in 2027 de kennis en vaardigheden van onze Procesleiders, Leiders Kernteam en ondersteuners. Dit doen we door: • • •

Viermaal per jaar te oefenen met PSHi-scenario’s volgens protocol-scenario’s volgens protocol Eénmaal een oefening PSHOR volgens protocol Aanvullende kwaliteitstrainingen

Deze lijn sluit direct aan op de structurele werkwijze die in 2026 is opgebouwd. Daarnaast zetten we in op het versterken en borgen van de samenwerking met Slachtofferhulp en convenantpartners PSHOR. Door vaste afstemming en oefenmomenten te organiseren, maken we de samenwerking steviger en beter voorbereid voor situaties waarin snelle, gezamenlijke inzet noodzakelijk is. Ook werken we intensief samen met de ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid van alle Drentse gemeenten. Gemeentebezoeken, casusafstemming en het controleren en of actualiseren van alarmeringsroutes blijven hierbij een vast onderdeel. Door vaste afstemmings- en oefenmomenten te organiseren, maken we de samenwerking steviger en beter voorbereid voor situaties waarin snelle, gezamenlijke inzet noodzakelijk is. 35

De protocollen PSHi en PSHOR, die in 2026 zijn geoptimaliseerd, worden in 2027 verder toegepast en onderhouden. Ook vergroten we de zichtbaarheid van PSH bij zowel de witte (GHOR) als de oranje (bevolkingszorg) kolom, onder meer door deelname aan oefeningen en inhoudelijke afstemming. In samenwerking met ARQ blijven we trainingen verzorgen, waaronder de PSHOR-training voor Slachtofferhulp. Hiermee zorgen we ervoor dat ketenpartners steeds beter voorbereid zijn op hun rol tijdens psychosociale inzet.-training voor Slachtofferhulp. Hiermee zorgen we ervoor dat ketenpartners steeds beter voorbereid zijn op hun rol tijdens psychosociale inzet.

2.3.3. Veilig Thuis Drenthe Wat willen we bereiken? • Onveiligheid is eerder in beeld, waardoor meldingen kunnen worden voorkomen en samenwerking met Veilig Thuis meer van adviserende aard is • Professionals, gezinnen en directbetrokkenen worden binnen termijn en op maat geholpen, er is geen wachtlijst. • Professionals in het lokale veld zijn beter toegerust om huiselijk geweld situaties te signaleren en erop te acteren • Duurzame veiligheid realiseren, samen met netwerkpartners • Veilig Thuis medewerkers werken nauw samen met professionals van lokale teams bij veiligheidscasuïstiek Wat gaan we daarvoor doen? We werken in 2027 vanuit een stevig fundament. Onder andere door de inzet van het nieuwgevormde Advies en MeldTeam (AMT), de inteventie Eerder Erbij, het vergroten van onze capaciteit en het eerder optrekken met netwerkpartners. Door snel en adequaat te handelen in het momentum na een incident, vergroten we de effectiviteit en bevorderen we duurzame veiligheid. De focus ligt op het boeien en binden van medewerkers vanuit een prettig en veilig werkklimaat. We werken in een stabiele werkomgeving waar iedereen werkt vanuit de bedoeling. De manager en teamcoördinatoren staan dicht bij de medewerkers, sluiten aan bij hun behoefte en investeren in professionaliteit en deskundigheid.

Via coaching, intervisie en scholing vanuit een professioneel paspoort versterken we onze mensen. Zo kunnen zij complexe casuïstiek beter hanteren. We doen het juiste en doen dit op de juiste manier. De werkprocessen zijn efficiënter ingericht en de kwaliteit van dienstverlening verhoogt. Er wordt gewerkt vanuit het vernieuwde handelingsprotocol. In 2027 is de kennis- en expertisefunctie verstevigd. Aandachtfunctionarissen zijn voldoende toegerust en kunnen hun expertise intern en extern inzetten. Daarbij is extra aandacht voor intieme terreur, stalking en het voorkomen van femicide. De rapportage aan gemeenten is verbeterd en sluit aan bij de informatiebehoefte van gemeenten. Deze informatie wordt gebruikt om gezamenlijk afspraken te maken over de samenwerking bij geweld in afhankelijkheidsrelaties. Door trainingen voor professionals in de regio wordt kennis over huiselijk geweld en kindermishandeling versterkt. Hierdoor worden signalen eerder herkend en kan sneller passende hulp worden ingezet. Medewerkers van Veilig Thuis en specifiek de contactpersonen werken deels in gemeenten en trekken samen op met het lokale veld. Zij voegen expertise toe en geven samen met de gemeente vorm aan de 36

samenwerking. We onderhouden een nauwe relatie met gemeenten en andere netwerkpartners uit de regio en hebben daarbij grip op alle casussen. Eerder Erbij is uitgebreid naar 8 gemeenten. Door intensiever en transparant samen te werken met gemeenten, politie, zorgpartners en lokale teams kunnen we sneller en effectiever handelen. In het jaar 2025 is er landelijk en regionaal, via allerlei campagnes, veel aandacht geweest voor huiselijk geweld, kindermishandeling, seksueel geweld en geweld tegen vrouwen. Burgers en professionals zijn zich hierdoor bewuster geworden van de signalen en dat Veilig Thuis de organisatie zich is, die zich hier mee bezighoudt. Hierdoor zien wij een grote toename van het aantal adviesvragen en melding rondom huiselijk geweld. Dit betekent dat huiselijk geweld, en specifiek intieme terreur/dwingende controle, steeds zichtbaarder wordt en dat is een positieve ontwikkeling. Het komt steeds meer in het licht te staan waardoor er meer hulp kan worden ingezet. Veilig Thuis Drenthe zet groots in om alle medewerkers hier goed in te scholen, deskundig in te worden, specialist in te worden. Dat doen we samen met andere ketenpartners, zodat we ervoor zorgen dat we de juiste dingen doen! Alle medewerkers gaan extra drie dagen op training op het gebied van intieme terreur.

Daarnaast is in 2025 een campagne gestart vanuit het Landelijk Netwerk van Veilig Thuis om meer inzichtelijk te maken wat Veilig Thuis precies doet. Deze acties hebben geleid tot meer bekendheid. Sindsdien zien we een stijging van 30% voor adviezen en meldingen. Deze stijging lijkt zich door te zetten in 2026. Als laatste zal in 2027 een aanpassing volgen voor alle Veilig Thuis organisaties vanuit het Verdrag van Istanbul. Daarin staat dat elke Veilig Thuis 24/7 bereikbaar en beschikbaar moet zijn. Dit laatste betekent dat we in formatie moeten uitbreiden om deze 24/7 diensten goed te bemensen. Deze ontwikkelingen vragen om uitbreiding van de formatie om alle adviezen en meldingen op te kunnen vangen alsook in te kunnen zetten op de eigen professionele ontwikkeling op de terreinen van intieme terreur en femicide. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Advies en ondersteuning

4.500

2.600

2.600

4.113

Melding

3.000

2.200

2.200

2.596

Onderzoek

400

400

400

126

Monitoring

600

590

590

340

Voorwaarden en Vervolg

200

200

200

137

Huisverboden

60

60

60

61

2.3.4. MDA++ De MDA++-tafel is in Drenthe opgezet om gezinnen waar sprake is van langdurig en structureel huiselijk geweld en kindermishandeling een integrale en multidisciplinaire aanpak te bieden. Ondanks de bewezen meerwaarde is het aantal aanmeldingen de afgelopen periode gedaald. De urgentie is groot om de instroom te vergroten, de bekendheid te versterken en MDA++ structureel te positioneren binnen het Drentse zorg- en veiligheidsdomein. De GGD Drenthe is als penvoerder en uitvoerder de aangewezen organisatie om deze versterkingsslag te trekken, vanwege haar regionale overzicht, expertise in crisismanagement en haar positie in het zorgveld. 37

Doelstelling voor 2027 is om de MDA++-aanpak te professionaliseren en duurzaam te verankeren in het Drentse zorg- en veiligheidsdomein. De focus ligt op het verbeteren van instroomroutes, het versterken van communicatie, het structureel borgen van werkprocessen, en het ontwikkelen van een robuuste infrastructuur voor monitoring en onderzoek. De acties zijn beschreven in een plan van aanpak in 3 fasen. Fase 1 is eind 2026 afgerond. Fase 2 (juli 2026 – maart 2027) – Uitvoering en implementatie: • Roadshow gemeenten en ketenpartners • Start Pilot met gemeenten voor doorgeleiding en evaluatie • Opstart monitoring via GGD/KeDo en samenwerking kennisinstellingen Fase 3 (maart - december 2027) – Evaluatie en inbedding: • Eindrapportage en evaluatie impact en resultaten • Integratie in meerjarenbeleid en P&C-cyclus • Oplevering MDA++ Handboek, richtlijnen en eventuele onderzoeksresultaten 2.3.5. Centrum Seksueel Geweld Het aantal meldingen bij het Centrum Seksueel Geweld Groningen-Drenthe (CSG) stijgt ieder jaar tussen de 10 en 20%. Dat heeft vooral te maken met meer publiciteit en trainingen die worden gegeven Op zich een mooie ontwikkeling dat slachtoffer door te onthullen ook de juiste hulp kunnen krijgen. Het heeft echter ook organisatorische en financiële gevolgen. Het is bijvoorbeeld de vraag in hoeverre het nog wenselijk is om een CSG voor beide provincies te organiseren.

Maar ook de landelijke ontwikkeling dat er meer CSGinlooplocaties worden geopend, om de zorg toegankelijker te maken, is ook voor 2027 een belangrijk thema. Het landelijk CSG heeft afspraken gemaakt met de VNG over een systematiek van eenduidig begroten voor alle CSG's. Vanaf 2027 zal hier ook bij ons CSG mee worden gestart. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid meer financiële ruimte geven. Daarnaast is het ook de intentie om met de beide centrumgemeenten Emmen en Groningen een vorm van meerjarig begroten in te voeren middels de landelijke richtlijn eenduidig begroten van het Landelijk CSG. 2.3.6. Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (ZVHD) Tot 1 januari 2026 was ZVHD beheersmatig bij de Veiligheidsregio Drenthe ondergebracht. ZVHD maakt per 1 januari 2026 onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling SamenDrenthe. De begroting van het ZVHD zal in 2026 via een begrotingswijzing worden geïntegreerd in de begroting van SamenDrenthe. Het door het ZVHD in afstemming met de Stuurgroep van het ZVHD opgestelde en vastgestelde beleid is uitgangspunt voor 2026. Voor 2027 heeft het ZVHD de volgende voornemens. In de concept-begroting ZVHD 2027 is de financiële vertaling gemaakt van de inhoudelijke speerpunten, beleidsmatige kaders en acties voor het jaar 2027. Daarbij is grotendeels voortgeborduurd op het jaarplan 2026.

In 2027 ligt vooral focus op de verdere uitvoering, implementatie en borging van dit reeds ambitieuze plan. Dit leidt niet tot aanpassing van de begroting 2027, anders dan (mogelijke) aanvullende kosten voor: ▪ het faciliteren en ondersteunen van de netwerk- en persoonsgerichte aanpak van jonge aanwas/risicojongeren. Hierover vindt in de 1e helft van 2026 afstemming met gemeenten en ketenpartners plaats. Mocht hieruit blijken dat er voldoende draagvlak is om hier door ZVHD aanvullend op in te zetten, dan zal dit een begrotingswijziging met zich mee brengen;

38

▪

▪

de ‘plustaak’ coördinatie en re-integratie (ex)gedetineerden dat anno 1 januari 2026 door 6 gemeenten bij ZVHD is belegd. In de 1e helft van 2026 vindt in afstemming met deze gemeenten een heroriëntatie op deze taak plaats. Ook dit kan leiden tot een begrotingswijziging; een centraal digitaal samenwerkingsplatform voor het vastleggen en delen van informatie tussen ketenpartners dat voldoet aan de eisen van de WGS. Dit wordt in 2026 verkent en voorgelegd aan de Stuurgroep ZVHD. Het gaat om een alternatief voor (beveiligd) mailen.

Met de overgang van de medewerkers van de VRD naar de GGD in het tweede kwartaal van 2026, worden de CAO’s naast elkaar gelegd. Vetrekpunt is dat medewerkers ‘onder aan de streep’ onder dezelfde condities overgaan. Voor 2027 zijn de in 2026 bepaalde salariskosten op basis van de CAO-SGO als basis genomen. Zoals gangbaar worden de daadwerkelijke salariskosten - inclusief de jaarlijkse periodieken -, evenals de indexering doorberekend. 2.3.7.

Begroting programma Zorg en Veiligheid

Programma Zorg en Veiligheid

Baten

Taak

Product

Additioneel

Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe MDA++ Centrum Seksueel Geweld

Totaal Additioneel Basis Ondersteuning Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHi/PSHOR Veilig Thuis Drenthe Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe MDA++ Centrum Seksueel Geweld Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe MDA++ Centrum Seksueel Geweld

Totaal Additioneel Basis Ondersteuning Openbare geestelijke gezondheidszorg PSHi/PSHOR Veilig Thuis Drenthe Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe MDA++ Centrum Seksueel Geweld Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Totaal Additioneel Totaal Reserveringen Totaal Zorg en Veiligheid

Openbare geestelijke gezondheidszorg Veilig Thuis Drenthe Centrum Seksueel Geweld

Rekening 2025 1.366 7.343 185 530 9.423 102 95 109 0 0 0 0 306 9.729 -1.295 -7.653 -185 -509 -9.641 -146 -93 -115 0 0 0 0 -355 -9.996 -68 209 -21 119 119 -147

Primitieve begroting 2026 1.248 7.793 199 518 9.757 105 97 111 0 0 0 0 313 10.070 -1.168 -7.793 -199 -501 -9.660 -105 -97 -111 0 0 0 0 -313 -9.973 -80 0 -17 -97 -97 0

Begroting 2027 661 0 0 327 988 171 1.115 180 8.570 2.166 210 228 12.640 13.629 -633 0 0 -320 -953 -171 -1.115 -180 -8.570 -2.166 -210 -228 -12.640 -13.593 -28 0 -7 -35 -35 0

De financiering van de volgende producten zijn vanaf 2027 over van additionele naar basisfinanciering: -

OGGZ: onderdelen Advies en meldpunt Zorgwekkend gedrag, Beleid en Ontwikkeling en Wet verplichte GGZ; Veilig Thuis Drenthe; Multidisciplinaire Aanpak (MDA++); Centrum Seksueel Geweld (voor provincie Drenthe).

Met het onderbrengen van de betreffende taken in de basisfinanciering komt de risico-opslag voor deze taken voor de gemeenten te vervallen. Doordat de basistaken op basis van de inwoneraantallen per 39

gemeente worden gefinancierd ontstaat er een beperkt herverdelingseffect tussen gemeenten voor deze taken. Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe ZVHD maakt per 1 januari 2026 onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling SamenDrenthe. De begroting van het ZVHD zal in 2026 via een begrotingswijzing worden opgenomen in de begroting van SamenDrenthe. Het uitgangspunt voor de begroting 2026 is in afstemming met de Stuurgroep van het ZVHD opgesteld. Vanaf 2027 is de gemeentelijke bijdrage voor het ZVHD opgenomen in de basisfinanciering. Veilig Thuis Drenthe Om de toegenomen vraag en de aanvullende scholing mogelijk te maken is structureel extra formatie nodig van 3 fte in 2026 plus 3 fte in 2027. Om uitvoering mogelijk te maken wordt door de GGD Drenthe voorgesteld hiervoor de begroting structureel te verhogen met € 370.000 in 2026 en nogmaals met € 370.000 per 2027. OGGZ Het aantal meldingen bij het Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag neemt toe. Dit geldt ook voor de complexiteit van deze meldingen. In 2025 een toename van 54%. De toename zet in 2026 door. Vanwege de toename van het aantal meldingen is uitbreiding van uren voor sociaal verpleegkundigen voor triage en uitvoering van bemoeizorg nodig.

In de uitvoering van het AMZG blijkt dat extra secretariële ondersteuning (onder leiding van een sociaal verpleegkundige die de triage zal blijven uitvoeren) noodzakelijk is om processen soepel te laten verlopen en de stijgende hoeveelheid meldingen te kunnen blijven verwerken. Dit geeft ook de ruimte aan de verpleegkundigen om weer te focussen op hun werkzaamheden in plaats van tijd te besteden aan de administratieve taken van het meldpunt. Daarnaast is een aanvulling op beleidsadvisering nodig om de doorontwikkeling van OGGZ en bemoeizorg toekomstbestendig en professioneel vorm te geven. Structureel vanaf 2027 is € 136.000 nodig. Dit is verwerkt in de begroting. 2.3.8.

Begroting programma Crisis, Rampen en Incidenten

GHOR De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD over de GHORtaken. Voor de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen van de GHOR wordt verwezen naar de begroting 2027 van de Veiligheidsregio Drenthe. Programma Crisis, Rampen en Incidenten

Baten

Taak

Product

Basis

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Basis Totaal Basis

Totaal Lasten Totaal Crisis, Rampen en Incidenten

Crises en incidenten Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio

Rekening 2025 47 1.143 1.189 1.189 -12 -1.160 -1.172 -1.172 17

Primitieve begroting 2026 48 1.163 1.211 1.211 -48 -1.163 -1.211 -1.211 0

Begroting 2027 0 1.224 1.224 1.224 0 -1.224 -1.224 -1.224 0

40

3.

Paragrafen

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening een aantal verplichte paragrafen. In de begroting 2027 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Financiering en Openbaarheid (Woo) opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en daarom niet opgenomen.

3.1

Paragraaf Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering, focus op SamenDrenthe Bedrijfsvoering deels ontvlechten Sinds de start van de gezamenlijke huisvesting is ingezet op een gezamenlijke uitvoering van bedrijfsvoeringprocessen. Dit heeft vanuit efficiëncy-oogpunt veel voordelen opgeleverd. De afgelopen jaren is echter steeds meer het besef ontstaan dat, met name waar het gaat om bedrijfsonderdelen binnen beide organisaties die een meer specifieke en beleidsintensievere taak hebben uit te voeren, er meer focus nodig is op de specifieke behoeften van beide organisaties. Gebleken is dat de behoefte en de aard van de ondersteunende dienstverlening in toenemende mate divergeert tussen beide organisatie. Een extern onderzoeksbureau heeft in 2025 een onderzoek naar de meerwaarde van de samenwerking in de bedrijfsvoering uitgevoerd en heeft de divergerende behoeftes expliciet zichtbaar gemaakt. Daarom zal in 2026 een traject worden gestart om tot een ontvlechting te komen op het gebied van een aantal ondersteunende processen. Dit geldt met name voor onderdelen als communicatie, informatiebeleid en financiën. Daar waar het gaat om minder beleidsintensieve vormen van bedrijfsprocessen, zoals bijvoorbeeld de voorziening van ICT-devices, schoonmaak, en dergelijke, zal de samenwerking worden gecontinueerd.

Daarbij is het wel de bedoeling om de teams die voor beide organisaties blijven werken, die veelal ook bestaan uit medewerkers vanuit beide organisaties, met een verschillend arbeidsvoorwaardenpakket, hetzij bij SamenDrenthe, hetzij bij de Veiligheidsregio onder te brengen. De gezamenlijke dienstverlening wordt op basis van deze constructie vormgegeven door middel van dienstverleningsovereenkomsten. Hoe de uiteindelijke inrichting van de bedrijfsvoering voor SamenDrenthe eruit zal komen te zien zal in 2026 duidelijk worden. Bedrijfsvoering onder druk Het hierboven genoemde onderzoek naar bedrijfsvoering heeft ook expliciet gemaakt dat de dienstverlening op het gebied van bedrijfsvoering onvoldoende is meegegroeid met de toenemende complexiteit en dynamiek ten gevolge van externe en interne ontwikkelingen. Bedrijfsvoering is lange tijd een ondergeschoven onderdeel geweest, waarbij functies zijn gedubbeld en gestapeld. Medewerkers hebben hierdoor structureel meerdere rollen naast elkaar moeten vervullen. Dat was jarenlang op te vangen, maar inmiddels is duidelijk dat deze werkwijze zijn grens heeft bereikt. De complexiteit en dynamiek van onze werkzaamheden nemen toe, en tegelijkertijd doen onze primaire processen, de directe dienstverlening aan gemeenten en inwoners, een beroep op een goed toegeruste, efficiënte en deskundige bedrijfsvoering.

De huidige situatie is niet langer houdbaar: de werkdruk en de breedte van taken overstijgen wat redelijkerwijs van medewerkers kan worden gevraagd. Daarom is een structurele versterking van onze bedrijfsvoering noodzakelijk. We vragen hiervoor uitsluitend het hoogst noodzakelijke om onze bedrijfsvoering op een verantwoord niveau te brengen.

41

Ten behoeve van versterking van de bedrijfsvoering van SamenDrenthe, waarvoor in de begrotingswijziging 2026 reeds een inzet is gevraagd, is een uitzetting in deze begroting opgenomen. Kennisgedreven werken SamenDrenthe blijft inzetten op kennisgedreven werken als basis voor de kwaliteit en ontwikkeling van onze dienstverlening. Met kennisgedreven werken houdt in op systematische manier data verzamelen, beheren, analyseren, interpreteren en gebruiken om te leren, verbeteren en beslissingen te nemen. Hierdoor krijgt kennis en informatie uit data een nadrukkelijkere plek naast kennis uit ervaring of statische informatiebronnen. Kennisgedreven werken is in de tegenwoordige tijd onmisbaar om effectief en efficiënt te opereren. Door beslissingen te baseren op data en opgedane ervaringen, zijn we in staat om trends en patronen te identificeren, beter geïnformeerde keuzes te maken en up-to-date blijven in een snel veranderende wereld. In 2027 gaan we verder met het doorontwikkelen van het kennisgedreven werken, waarbij ook de inzet en mogelijkheden van AI zullen worden verkend en ontwikkeld. Huisvesting Met name onze gezamenlijke huisvesting aan de Mien Ruysweg in Assen voldoet op dit moment niet aan de vereisten die aan een goed werkklimaat voor onze medewerkers worden gesteld.

Het gaat hierbij om onvoldoende capaciteit in het gebouw op piekdagen, ongeschiktheid van de werkomgeving voor een aantal specifieke teams, suboptimale klimaatregulering. Op het moment van schrijven van deze begroting, begin 2026, worden alternatieve huisvestingsmogelijkheden voor enkele teams verkend. Daarnaast wordt met medewerking van de gemeente Assen verkend welke mogelijkheden er zijn om de huisvestingsvraagstukken te adresseren. Het kan voor toekomstgebruik ook betekenen dat er bepaalde aanpassingen en/of keuzes worden gemaakt die van invloed zijn op hoe de huisvesting is georganiseerd. Dit wordt ook samen met de VRD verkend en uitgevoerd. Kwaliteit en doelmatigheid Onder de noemer ‘Samen Sterk’ zal ook in 2027 verder worden gewerkt aan het verbeteren van diverse bedrijfsprocessen. Doel hiervan is niet alleen de kwaliteit hiervan te verbeteren, maar ook om tot een betere afstemming en continuïteit te komen op het gebied van de inzet van onze medewerkers. Onderdeel hiervan is onder meer de aanschaf van een nieuwe planningstool. Dit programma wordt in 2026 aangeschaft en zal de komende jaren worden geïmplementeerd. Daarnaast wordt in 2027 ook gewerkt aan de verdere implementatie van het kwaliteitsbeleid in het kader van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen gezondheidszorg (Wkkgz) en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Er is in 2025 een kwaliteitsmanagementprogramma aangeschaft waarin onder meer protocollen en werkinstructies kunnen worden beheerd en geraadpleegd. Dit programma wordt in 2026 en doorlopend naar 2027 geïmplementeerd. Rechtmatigheidsverantwoording GGD Drenthe heeft als publieke organisatie de wettelijke en maatschappelijke taak om zorg te dragen voor de toetsing van de rechtmatigheid en doelmatigheid van de financiële handelingen. Deze toetsing is noodzakelijk om de uitgaven beheersbaar te houden en de kwaliteit van de geleverde diensten te kunnen garanderen. Daarnaast moet GGD Drenthe verantwoording afleggen over het voldoen aan wet- en regelgeving (compliance). Om aan te kunnen tonen dat GGD Drenthe rechtmatig en doelmatig heeft gehandeld wordt jaarlijks een intern controleplan opgesteld. Met dit interne controleplan wil GGD Drenthe

42

aantonen dat processen op orde zijn, de kwaliteit is gewaarborgd en risico’s worden beheerst, maar ook dat integer en kostenbewust wordt gehandeld met publiek geld. Na afloop van het boekjaar legt GGD Drenthe verantwoording af over de uitgevoerde activiteiten in de jaarrekening. Onderdeel van de jaarrekening is vanaf het jaar 2023 de rechtmatigheidsverantwoording. Het Dagelijks Bestuur geeft in deze rechtmatigheidsverantwoording aan of in overeenstemming met wet- en regelgeving is gehandeld. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met het Algemeen Bestuur. Zo is er een verantwoordingsgrens afgesproken, is het normenkader vastgesteld en is de financiële verordening GGD en VRD aangevuld met afspraken over de rechtmatigheidsverantwoording. Verantwoordingsgrens GGD Het AB van de GGD heeft in de vergadering van 9 juli 2025 de kaders voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld. De verantwoordingsgrens is vastgesteld op 2% van de totale lasten (inclusief dotaties aan de reserves). Dat betekent dat het AB geïnformeerd wordt over fouten en onzekerheden die boven deze grens liggen. Rechtmatigheidsverantwoording