A.4 GGD Ontwerpbegroting 2027 SamenDrenthe

Beleidsbegroting | 20 27 Inclusief Meerjarenraming 2027-2030

SamenDrenthe | april 2026 Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen T. (0592) 306 300 E. info@ggddrenthe.nl I. www.ggddrenthe.nl

Inhoud

Inhoud

2

Voorwoord

4

Beleidsbegroting 2027

5

1.

Inleiding

5

2.

Onze dienstverlening

7

2.1 2.1.1. 2.1.2. 2.1.3. 2.1.4. 2.2 2.2.1. 2.2.2. 2.2.3. 2.2.4. 2.2.5. 2.2.6. 2.2.7. 2.2.8. 2.2.9. 2.2.10. 2.3 2.3.1. 2.3.2. 2.3.3. 2.3.4. 2.3.5. 2.3.6. 2.3.7. 2.3.8.

Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling Advies en beleid Epidemiologie & Data Additionele dienstverlening Begroting programma Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling Publieke Gezondheid Infectieziektebestrijding Tuberculosebestrijding Technische Hygiënezorg Jeugdgezondheidszorg Rijksvaccinatieprogramma (alle leeftijden) Seksuele gezondheid Milieu en gezondheid Forensische geneeskunde Additionele dienstverlening Begroting programma Publieke Gezondheid Zorg en Veiligheid Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, Vangnet & Advies PSHi/PSHOR Veilig Thuis Drenthe MDA++ Centrum Seksueel Geweld Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (ZVHD) Begroting programma Zorg en Veiligheid Begroting programma Crisis, Rampen en Incidenten

7 8 10 12 14 15 15 16 17 18 20 21 22 24 24 28 31 31 35 36 37 38 38 39 40

3.

Paragrafen

41

3.1 3.2 3.3 3.3.1. 3.3.2. 3.3.3. 3.3.4. 3.4 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. 3.4.4. 3.4.5. 3.5

Paragraaf Bedrijfsvoering Begroting programma bedrijfsvoering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicobeleid De weerstandscapaciteit Risicoparagraaf Weerstandspositie Paragraaf Financiering Treasurystatuut Risicobeheer Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet) Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo Openbaarheidsparagraaf (Woo)

41 43 44 44 44 45 48 50 50 50 51 51 51 52 2

4.

Financiële begroting

53

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

Begroting 2027 Meerjarenraming 2027-2030 Gemeentelijke bijdragen 2027 – 2030 Additionele bijdrage 2027 Reserves en voorzieningen 2027-2030 Incidentele baten en lasten

53 54 57 60 60 63

Bijlage 1

Verklarende woordenlijst

65

Bijlage 2

Overige overzichten

67

3

Voorwoord In deze begroting presenteren wij als uitvoeringsorgaan van de Drentse gemeenten de voornemens voor onze dienstverlening op het gebied van publieke gezondheid en zorg en veiligheid voor het jaar 2027. Dit is het eerste jaar dat wij een begroting voorleggen, volledig in het kader van de gemeenschappelijke regeling SamenDrenthe, die met ingang van 2026 van kracht is geworden. Hiermee is de governance op het gebied van publieke gezondheid en zorg en veiligheid eenduidig binnen deze gemeenschappelijke regeling belegd. Vanuit dit perspectief ontwikkelen wij onze dienstverlening nu en in de komende jaren verder, alles ten behoeve van de bevordering van de gezondheid en sociale veiligheid van de Drentse burger. Om onze en uw organisatie toekomstbestendig door te kunnen ontwikkelen lopen wij tegen de grenzen van onze financiële mogelijkheden aan. Daarom stellen wij in deze begroting enkele noodzakelijke intensiveringen voor. Enerzijds om de gewenste organisatieontwikkeling mogelijk te maken en, anderzijds, om een aantal structurele achterstanden op het gebied van bedrijfsvoering op te kunnen lossen. Tenslotte maken autonome ontwikkelingen, namelijk een sterk toegenomen zorgvraag op het gebied van OGGZ en uitvoering van een internationaal verdrag op het gebied van Veilig Thuis een uitbreiding van formatie noodzakelijk.

In deze begroting treft u een verdere onderbouwing van de gevraagde uitzettingen aan. Namens het algemeen bestuur

Raymond Wanders

Nelleke Vedelaar

Voorzitter

Secretaris

4

Beleidsbegroting 2027 1. Inleiding Naar een nieuwe organisatie Met de inwerkingtreding van de gemeenschappelijke regeling SamenDrenthe per 1 januari 2026 markeren we de start van een belangrijke nieuwe fase van onze organisatie. Met deze gemeenschappelijke regeling is, naast publieke gezondheid, de bestuurlijke aansturing van het domein van zorg en veiligheid eenduidig belegd. Dit willen we ook doorvertalen in de inrichting van onze organisatie. We gaan onze dienstverlening verder ontwikkelen langs twee inhoudelijke pijlers, namelijk ‘publieke gezondheid’ enerzijds en ‘zorg en veiligheid’ anderzijds. Daarnaast positioneren wij functies als beleid, onderzoek, advies en ontwikkeling die ten behoeve van de beide pijlers, zowel intern als extern, bijdragen aan voortdurende verbetering en innovatie van onze dienstverlening. Onderstaand is deze indeling visueel vormgegeven met daarbij de taken zoals die ondergebracht zijn binnen de verschillende clusters. Publieke gezondheid

Zorg en Veiligheid

Jeugdgezondheidszorg Infectieziektenbestrijding Seksuele gezondheid Vaccinatie/RVP Technische hygiënezorg Medische milieukunde Forensische geneeskunde

Veilig Thuis Drenthe Centrum Seksueel Geweld OGGZ Meldpunt zorgwekkend gedrag MDA++ PSHi Zorg en Veiligheidshuis Drenthe

Beleid, onderzoek, advies en ontwikkeling Epidemiologie en data Gezondheidsadvisering

Op het moment van schrijven van deze begroting, begin 2026, is bovenstaande indeling niet geformaliseerd in een aangepaste organisatiestructuur van SamenDrenthe. Dit verwachten wij in de loop van 2026 verder te concretiseren, waarbij nog verschuivingen mogelijk zijn. Wij hebben ervoor gekozen om in deze begroting een functionele indeling te hanteren volgens bovenstaande leidraad. Van additionele financiering naar basisfinanciering Een tweede belangrijke verandering die wij in deze begroting willen markeren is de borging in de basisfinanciering van een aantal structureel bij onze gemeenschappelijke regeling belegde taken, die tot nu toe additioneel werden gefinancierd. Dit is het sluitstuk van een proces dat in 2025 in nauwe samenspraak met het algemeen bestuur is gestart en waarbij brede steun is uitgesproken om de betreffende taken vanaf 2027 in de basisfinanciering van de gemeenschappelijke regeling SamenDrenthe op te nemen. Concreet gaat het om de volgende taken.

Publieke Gezondheid Forensische Geneeskunde

Zorg en Veiligheid Veilig Thuis Drenthe Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Wet verplichte GGZ Centrum seksueel geweld Multidisciplinaire Aanpak (MDA++) Zorg en Veiligheidshuis Drenthe

Door deze taken met ingang van deze begroting op te nemen in de basisfinanciering wordt het stabiele financiële fundament onder de organisatie verder versterkt en kan worden gewerkt aan een duurzame doorontwikkeling van deze taken. Met het onderbrengen van de betreffende taken in de basisfinanciering komt de risico-opslag voor deze taken voor de gemeenten te vervallen. Doordat de basistaken op basis van de inwoneraantallen per 5

gemeente worden gefinancierd ontstaat er een beperkt herverdelingseffect tussen gemeenten voor deze taken. Dat wordt zichtbaar gemaakt in deze begroting. Impuls voor organisatieontwikkeling is nodig Zoals hierboven is aangegeven zijn wij bezig met een fundamentele wijziging van de organisatie. Niet alleen passen we de structuur van de organisatie aan binnen de context van de gemeenschappelijke regeling SamenDrenthe, maar ook zetten we in op structurele verbetering van onze primaire en ondersteunende bedrijfsprocessen. Met ingang van 2026 zijn we een programma gestart dat tot doel heeft om zowel op het gebied van strategie, sturing, cultuur en leiderschap onze organisatie meer te richten. Zodanig dat wij optimaal kunnen blijven bijdragen aan de gezondheid en sociale veiligheid van de Drentse burger. Dit ook binnen een context van een schaarser wordende arbeidsmarkt waarbij wij om de continuïteit van onze dienstverlening in de toekomst te kunnen borgen ook inzetten op een intensivering van de samenwerking met onze collega GGD-en van Groningen en Friesland. In 2026 wordt in de vorm van een projectmatige aanpak deze samenwerking verder uitgewerkt. Een belangrijk punt van aandacht voor de verdere ontwikkeling van onze organisatie betreft de ondersteunende diensten. Wij ervaren dat de ondersteunende diensten de laatste jaren onder toenemende spanning zijn komen te staan.

Sinds de Veiligheidsregio en GGD Drenthe samen in één hoofdlocatie zijn ondergebracht is er vanaf de start ingezet op een intensieve samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering tussen beide organisaties. De afgelopen jaren is echter steeds meer het besef ontstaan dat, met name waar het gaat om bedrijfsonderdelen die een meer specifieke en beleidsintensievere taak hebben uit te voeren, er meer focus nodig is op de specifieke behoeften en primaire processen van beide organisaties. Onderzoek naar de effectiviteit van de samenwerking in de bedrijfsvoering heeft inzichtelijk gemaakt waar we de samenwerking ten behoeve van effectiviteit en efficiency juist moeten continueren en waar, op enkele onderdelen, juist moeten ontvlechten in het belang van effectiviteit en toegevoegde waarde van de ondersteunende diensten. In 2026 werken we dit zorgvuldig uit. In het hiervoor genoemde onderzoek is ook duidelijk geworden dat de bedrijfsvoering de afgelopen jaren onvoldoende is meegegroeid met de toenemende complexiteit en intensiteit ten gevolge van externe en interne ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen zoals AI, wet- en regelgeving op het gebied van privacy en transparantie, mondiger burgers, maken duidelijk dat vraagstukken op het gebied van bedrijfsvoering toenemen in complexiteit en omvang en niet meer kunnen worden opgevangen met de huidige formatie.

Het gevolg daarvan is een toenemende uitval van medewerkers vanwege te hoge werkdruk. Om zowel de noodzakelijke doorontwikkeling van de organisatie mogelijk te maken, alsook een aantal noden binnen de ondersteunende processen te adresseren, vragen wij onze gemeenten in deze begroting om een structurele financiële impuls. Deze vraag zal voor een deel een doorwerking zijn van een verzoek die wij door middel van een begrotingswijziging 2026 zullen voorleggen aan onze gemeenten. Toenemende vraag naar onze inzet Sinds 2025 worden wij geconfronteerd met een structureel hogere vraag naar onze inzet vanuit zowel OGGZ als Veilig Thuis. Bij OGGZ is het aantal zorgmeldingen met meer dan 50% gestegen ten opzichte van het vorige jaar, een stijging die naar verwachting ook in 2026 doorzet. De zorgvragen, die bovendien steeds complexer van aard zijn, kunnen niet meer binnen de huidige formatie worden opgevangen. Daarom is in deze begroting een uitbreiding van de formatie voor OGGZ opgenomen. Ook is in deze begroting een uitbreiding van de formatie van Veilig Thuis Drenthe opgenomen. Bij Veilig Thuis Drenthe is eveneens sprake van een structureel hogere vraag naar inzet. Het betreft zowel een stijging van het aantal meldingen als adviezen die in het laatste halfjaar van 2025 met 30% zijn toegenomen. In de teksten bij de desbetreffende onderdelen zal dit nader worden toegelicht.

6

2. Onze dienstverlening

2.1

Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling

De strategische beleids- kennis-, onderzoeks- en adviesrol van SamenDrenthe is belegd bij Gezondheid en Leven. Deze afdeling levert als kerntaak gedegen kennisgedreven inzichten en onderbouwd advies naar gemeenten, Gezonde Marke en overige partners. De adviezen en onderzoeken zijn daarnaast onderbouwing voor de beleidsprioriteiten van SamenDrenthe. Dit betreft zowel de pijlers Publieke Gezondheid als Zorg en Veiligheid en omvat het anticiperen op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en innovaties. De afdeling vervult daarbij een verbindende rol: zij brengt epidemiologische expertise, strategische beleidsinzichten en praktijkkennis (van professional en inwoner) samen. Dit gebeurt in de samenwerking met gemeenten, onderwijs- en onderzoeksinstellingen, andere maatschappelijke partners en met interne collega's. Door deze wisselwerking wordt de vertaalslag van kennis en advies naar concrete beleids- en praktijkoplossingen versterkt. Met het leveren van kennisgedreven inzichten geven we uitvoering aan één van de wettelijke kerntaken van de GGD welke als doel heeft om integraal over de gezondheid van de Drentse inwoner te adviseren en deze te monitoren. Vanuit deze rol verzamelt, analyseert en duidt de afdeling structureel en opgavegericht gegevens over gezondheid, leefomgeving en sociale veiligheid.

We maken hierbij gebruik van beschikbare (epidemiologische) data, (ervarings-)kennis, eigen onderzoek en wetenschappelijke bronnen. We duiden en vertalen dit naar praktische inzichten, die de basis vormen voor onze strategische advisering naar gemeenten en (regionale) partners zoals de Gezonde Marke. Hierbij is extra aandacht voor nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en inzet van innovatie. We jagen daarmee ontwikkelingen aan in het netwerk en in de interne organisatie die de impact op Publieke Gezondheid en Sociale Veiligheid vergroten. Daarnaast heeft deze afdeling ook een interne taak binnen SamenDrenthe. De afdeling fungeert als strategisch klankbord en sparringpartner voor collega-afdelingen. Zij ondersteunt bij de ontwikkeling van integraal beleid, onderbouwde beslissingen en de inzet van effectieve interventies. Naast de reguliere adviestaak ontwikkelt en ondersteunt de afdeling nieuwe methoden, instrumenten en innovaties voor publieke gezondheid en zorg en veiligheid. Denk hierbij aan innovatie in monitoring en dataverwerking, vernieuwing van gezondheidsonderzoeken of de toepassing van digitale tools en AI. Deze innovatiekracht vormt een belangrijke bijdrage aan het toekomstbestendig maken van onze organisatie. Resumerend gaat het binnen dit taakveld om het vervullen van de volgende functies en rollen: • •

• • •

Strategisch partnerschap: de integrale strategische agendering en advisering van vraagstukken die raken aan (publieke) gezondheid en zorg en veiligheid. Data, Duiden, Dialoog, Doen: het integraal, structureel en op vraag monitoren van (publieke) gezondheid en zorg en veiligheid in Drenthe. Hierbij is vooral de koppeling tussen kennis uit data, het duiden en vervolgens doen van belang. Kennispartner: het ontwikkelen, vergroten en delen van kennis op het gebied van (publieke) gezondheid en zorg en veiligheid. Verbinder in het netwerk: van publieke en private partijen (stakeholders), gericht op het versterken van de gezondheid en veerkracht van de inwoners van Drenthe. Aanjager, stimulator, facilitator, leider en innovator: gericht op het vormgeven van initiatieven en oplossingen die de beweging van zorg naar gezondheid dienen. Hierbij is extra aandacht voor (onderbouwde) aanpakken en innovaties. 7

2.1.1. Advies en beleid Wat willen we bereiken? • Het versterken van de gezondheid en veerkracht van de Drentse inwoner door gemeenten en andere partners te adviseren over integraal gezondheidsbeleid op basis van het ‘health for all policies’ principe. Op basis hiervan kunnen gemeenten hun beleid gericht invulling geven. • Een samenhangende aanpak binnen het onderwijs gericht op gezondheid en welzijn van kinderen en jongeren, vanuit een gedeelde visie. • Bijdragen aan de (nader te bepalen) inspanningen vanuit de werkagenda van de mentale gezondheid van Gezonde Marke. • In 2027 wil de GGD samen met gemeenten de Wet Integrale Suïcidepreventie effectief vormgeven en uitvoeren. De GGD vervult hierin een centrale rol door regionale coördinatie te organiseren, zodat gemeenten beter in staat zijn hun inwoners en professionals te ondersteunen en te versterken in het signaleren en voorkomen van suïcidaliteit. Dit gebeurt op basis van het EAAD‑model van 113, dat inzet op een samenhangende aanpak binnen de regio. Het uiteindelijke doel is om het aantal mensen met suïcidale gedachten én het aantal suïcides drastisch te verminderen.

• Een samenhangende provinciale aanpak, keten van preventie Kansrijke Start realiseren, samen met gemeenten en partners in het sociaal en medisch domein, vanuit de missie: “Alle kinderen in Drenthe een Kansrijke Start.” • Een actieve rol vervullen in het realiseren van de gestelde doelen in de werkagenda van de Gezonde Marke in de coalitie Gezondheid en Leefstijl. • Regionale coördinatie realiseren voor de ketens van preventie Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht onder de noemer Gezond Opgroeien. • Samenhang aanbrengen in alle landelijke en regionale nota's en akkoorden wat betreft gezondheid en welzijn en dit vertalen naar de lokale praktijk voor gemeenten. Wat gaan we daarvoor doen? Adviseren van gemeenten over gezondheidsvraagstukken Eind 2025 is de nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid verschenen. Deze nota beschrijft de landelijke prioriteiten en geeft richting aan het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. Gemeenten hebben, in overeenstemming met de Wet Publieke Gezondheid, tot eind 2027 de tijd om lokaal gezondheidsbeleid door de Gemeenteraad vast te laten stellen. De GGD adviseert gemeenten, aansluitend op maatschappelijke ontwikkelingen en passend bij de lokale praktijk, in dit proces. Het ‘health for all policies’ principe en kennisgedreven werken zijn hierbij belangrijke uitgangspunten.

In de integrale advisering brengen we op lokaal niveau het gezondheidsbeleid in verbinding met de ambities uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en de werkagenda Gezonde Marke. We ontsluiten en delen actief kennis over de publieke gezondheid in Drenthe en in gemeenten. We agenderen, ook lokaal, relevante gezondheidsvraagstukken en verkennen nieuwe samenwerkingen met andere beleidsdomeinen, zoals het onderwijs, ruimtelijke ordening en economie. In het bredere netwerk van zorg en welzijn en andere partijen, zetten wij ons in als expert, verbinder en aanjager om populatiegerichte gezondheidsbevordering op de kaart te zetten en te adviseren over kansen voor het versterken van gezondheid. Onze adviseurs sluiten aan bij lokale vraagstukken door op de hoogte 8

te zijn van politieke ambities en regionale ontwikkelingen. Advies wordt intern integraal vormgegeven door samen te werken met collega’s met verschillende expertise, zoals milieu en gezondheid, infectieziektebestrijding, seksuele gezondheid of jeugdgezondheidszorg. We zetten ons in voor een gezondere leefomgeving in Drenthe. We werken samen met zowel het sociale als het fysieke/ruimtelijke domein binnen de Drentse gemeenten om ‘health for all policies’ in de praktijk te brengen. •

•

•

•

•

Dit doen we voor deel te nemen aan regionale samenwerkingsverbanden, zoals het Omgevingsplatform Drenthe, de Regiegroep Drenthe Beweegt, de coalitie Gezondheid en Leefstijl van de Gezonde Marke en de werkgroep Gezond Opgroeien en Leven van de Gezonde Marke, waar we als GGD Drenthe de trekker van zijn. We onderhouden daarnaast contacten met onderzoeks- en onderwijsinstellingen in NoordNederland, o.a. door contacten met de Hanzehogeschool, RUG, AJSPH en verschillende lectoraten op dit thema. Verder lopen er verschillende projecten, waaronder de Drentse Gezonde School-aanpak. Dit project loopt van 2025-2027 en wordt gefinancierd door de Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe. We zetten ons in voor meer aandacht binnen het PO, VO en MBO in Drenthe. We zijn daarnaast actief betrokken als adviseur bij het project ‘Zuid- en Oost Drenthe, het Scandinavië van Nederland’, waarin we in vier Drentse gemeenten extra aandacht besteden aan de inrichting van de leefomgeving. Door middel van zowel interne als externe samenwerkingen merken we dat er meer aandacht is ontstaan voor de Drentse Gezonde School-aanpak. Hierdoor worden ook thema's als Relaties en Seksualiteit (waaronder het thema Gezond Zwanger Worden) en Mentale Gezondheid nu verweven in de Drentse Gezonde School-aanpak.

We zetten in op de bevordering van de mentale gezondheid in Drenthe. In onze adviserende en verbindende rol naar de Drentse gemeenten en partners richten we ons op effectief en lokaal toepasbaar beleid en interventies die de (mentale) gezondheid van de inwoners bevorderen. We werken samen met gemeenten in de vertaling van landelijke aanpakken naar de Drentse context, zoals Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), de landelijke nota gezondheidsbeleid 2025 - 2028 en het AZWA. Daarnaast adviseren we over de verbanden tussen mentale gezondheid en kansrijke start, de onderwijsomgeving, de leefomgeving, en achterliggende problemen zoals armoede, verslaving of geweld. We nemen zowel ambtelijk als bestuurlijk actief deel aan de coalitie mentale gezondheid van Gezonde Marke. In dat kader gaan we door met onze inzet op de bevordering van mentale gezondheid, om de transitie van zorg naar gezondheid mogelijk te maken. We doen dat via ‘health for all policies’: •

•

•

We blijven met de gemeenten en de andere partners van Gezonde Marke samenwerken met het onderwijs om vanuit een gedeeld beeld de mogelijkheden te benutten om de mentale gezondheid van kinderen en jongeren te verbeteren. We werken volgens de “Drentse Gezonde School” aanpak. De GGD is actief lid van de coalities mentale gezondheid en veerkrachtig samenleven. We dragen bij aan de (nader te bepalen) inspanningen vanuit de werkagenda van deze coalities, waar het om publieke gezondheid en preventie gaat. In het transformatieplan mentale gezondheid zijn tot eind 2027 middelen beschikbaar voor de uitvoering van de interventies STORM en Helder op School op het voortgezet onderwijs en MBO. Samen met partners en via “Gezonde School” gesprekken gaan we met de scholen in gesprek om 9

•

de mogelijkheid van deze interventies te bespreken. Voor geïnteresseerde scholen wordt samengewerkt om de interventie te implementeren. Met de Wet Integrale Suïcidepreventie, die per januari 2026 ingaat, is lokale inzet op suïcidepreventie niet meer vrijblijvend. Gemeenten kunnen zelf invulling geven aan hun aanpak op suïcidepreventie. GGD zal een actieve rol innemen bij de vormgeving van een aanpak suïcidepreventie.

Om ieder kind en alle ouders in Drenthe een gezonde en kansrijke Start in het leven en van het ouderschap te geven gaan we door met het agenderen van de 'levensloopbenadering’ waar Kansrijke Start voor staat! Naast het creëren van bewustwording door storytelling en onderbouwing hierbij vanuit de wetenschap en praktijkervaring zetten we in op: •

• • • • • • • • • • • • • •

Het voeren van gesprekken met gemeenten, het sociaal en medisch domein om een provincie brede aanpak voor de keten van preventie Kansrijke Start in gezamenlijkheid te kunnen gaan realiseren. Het mag niet uitmaken waar je geboren wordt, woont of werkt als het gaat om de inzet van interventies die bijdragen aan gezond opgroeien en leven. Het vervullen van een actieve rol in de coalitie Gezondheid en Leven van de Gezonde Marke om de gestelde doelen vanuit de werkagenda te helpen realiseren Het stimuleren en faciliteren van de werkgroep Gezond Opgroeien en Leven binnen de coalitie GM Het leveren van de regio coördinatie voor de ketens van preventie Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht.

Deelname aan en advisering van de 12 coalities Kansrijke Start in Drenthe in iedere gemeente Verbinding met en deelname aan landelijke leernetwerken om de vertaling naar de regio en lokale situatie te kunnen maken en vice versa Verdere opschaling van de preconceptielessen in het MBO en VO vanuit subsidie Sociale Agenda Drenthe Een plan van aanpak Gezond Zwanger Worden uitrollen vanuit toekenning VWS Trainen en opleiden professionals interventies Kansrijke Start vanuit subsidie Sociale Agenda Drenthe Integraliteit bevorderen door samen te werken op thema's als armoede en bewegen, met organisaties als Sport Drenthe en Alliantie van Kracht Het uitvoeren van de procesbegeleiding van lokale coalities in een 3-tal gemeenten Het inzetten en begeleiden van studenten om relevante vraagstukken m.b.t. Kansrijke Start uit te werken Bovenregionale samenwerking GGD-en Verdere verkenning samenwerken Sociale Agenda Nij Begun Groningen Monitoring en Evaluatie (zie epidemiologie)

2.1.2. Epidemiologie & Data Wat willen we bereiken? • Gezondheid en Leven is aanjager voor kennis gedreven werken, zowel voor onze interne collega's als voor externe partners. • Data vormen een belangrijke bron en basis voor het ontwikkelen en monitoren van gezondheidsbeleid en -interventies. Uitvoer en analyse van de Gezondheidsmonitor en interne

10

•

• •

•

•

•

registraties dragen hieraan bij. We zetten actief in op het verzamelen, analyseren en duiden van data over de focusdomeinen Kansrijke Start, Mentale Gezondheid en Gezonde Leefomgeving. Iedere gemeente in Drenthe heeft een actueel integraal en breed populatie inzicht van gezondheid. Deze inzichten worden breed gedeeld en gemeenten worden ondersteund in het duiden van de data. Er is aandacht voor het duiden van data samen met relevante partijen, professionals en inwoners. Het ontsluiten en samenbrengen van eigen data en data uit andere bronnen draagt bij aan een integraal en verdiepend beeld van gezondheid op regionaal niveau, lokaal niveau en wijkniveau, bijvoorbeeld in de Datawerkplaats Mentale Gezondheid en in de gebiedsprofielen op onze Gezondheidsatlas. We hebben een regierol in de monitoring van de IZA regioplannen en werken hierin nauw samen met partners in de regio. Hierbij zoeken we aansluiting bij (landelijke) initiatieven en bij de IZA monitoring van de noordelijke provincies. We doen verdiepende analyses op onze data en verkennen de mogelijkheden om AI (kunstmatige intelligentie) toe te passen om zo nieuwe verbanden te leggen en nog beter inzicht te krijgen in de gezondheid van de Drent. Voor infectieziektebestrijding wordt actief ingezet op surveillance, onderzoek, kennisverbreding en verdieping.

Wat gaan we daarvoor doen? Kennis gedreven werken Kennis gedreven werken is één van de speerpunten van Samen Drenthe. Inzicht in de gezondheid van de Drentse inwoner is namelijk een randvoorwaarde om een bijdrage te kunnen leveren aan de transitie van zorg naar gezondheid. Dit inzicht verkrijgen we door het verzamelen, koppelen, analyseren en duiden van gezondheidsdata. De projectorganisatie ‘Kennisgedreven werken’ fungeert als aanjager voor kennis gedreven werken voor interne collega's en externe partners. Intern worden deze inzichten gebruikt voor advisering voor beleid, focus in uitvoering, monitoring van doelstellingen en evaluatie. Hierin zoeken we verbinding en werken we actief samen met collega's van de Datahub, Jeugdgezondheidszorg, Zorg en Veiligheid, infectieziektebestrijding en andere expertises binnen onze organisatie. We werken indien mogelijk samen met externe partners om data te verbinden en samen te duiden, bijvoorbeeld in de Datawerkplaats Mentale Gezondheid. Het duiden met verschillende professionals en relevante doelgroepen (zoals inwoners) krijgt hierin steeds meer aandacht. Onze epidemiologen doen verdiepende statistische analyses en verbinden deze uitkomsten met de strategische advisering op gezondheidsthema's in de kenniswerkplaatsen van SamenDrenthe.

Nieuwe inzichten worden gedeeld op verschillende manieren, online op de gezondheidsatlas maar ook door presentaties bij raadsvergaderingen of themabijeenkomsten voor beleidsprofessionals. Gemeenten krijgen inzicht in de gezondheid van de inwoner door informatie op onze gezondheidsatlas, relevante infographics of factsheets of gemeentebeelden die up-to-date zijn en passen bij het ontwikkelen of monitoren van lokaal gezondheidsbeleid. Gezondheidsmonitor Jeugd In 2027 presenteren we de resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd aan gemeenten en relevante partners. Er is aandacht voor het duiden van de resultaten van de monitor naar regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. IZA en GALA GGD Drenthe heeft een regierol voor de monitoring van de IZA in Drenthe. Samen met partners in de regio coördineert GGD Drenthe de monitoring van de werkagenda en de implementatie van het regioplan. Door 11

te monitoren wordt in 2027 de voortgang van de activiteiten en processen uit de werkagenda Gezonde Marke en het Regioplan Drenthe en de impact daarvan op de transitie gevolgd en geëvalueerd. Indien mogelijk worden bestaande monitoringsinitiatieven samengebracht in de regio om regionaal inzicht te krijgen in de transitie van zorg naar gezondheid. Onderdeel hiervan zijn de monitoring van de lokale GALAplannen en preventieaanpakken. Er wordt verbinding gezocht met Groningen en Friesland en met landelijke monitoring van gezondheid en (waar mogelijk en opportuun) kennis uitgewisseld met onderzoeksinstituten zoals Aletta Jacobs School of Public Health. Panelonderzoek Ons GGD-panel is een onderzoeksinstrument waarmee in een relatief korte tijd ervaringen, belevingen en meningen van inwoners van Drenthe in beeld kunnen worden gebracht. In 2027 bevragen we met regelmaat ons eigen panel over actuele onderwerpen, gerelateerd aan gezondheid. De uitkomsten worden op verschillende manieren gecommuniceerd met gemeenten en relevante partners en kunnen uitnodigen of inspireren tot vervolgonderzoek. Infectieziektebestrijding Het analyseren en interpreteren van infectieziektedata geeft een belangrijk inzicht in het voorkomen en bestrijden van infectieziekten. Er wordt gebruik gemaakt van surveillancesystemen voor analyse en interpretatie van trends en epidemiologisch gelinkte casussen.

Hiermee wordt een risicoprofiel voor de eigen GGD-regio doorontwikkeld, onderhouden en zo nodig bijgesteld. Aan de hand van deze inzichten kunnen regionale en landelijke zorgprofessionals en beleidsmakers geïnformeerd worden over infectieziektesignalen. Daarnaast wordt bijgedragen aan effectieve infectieziektebestrijding door het initiëren, coördineren en benutten van praktijkgericht onderzoek dat aansluit bij regionale en landelijke prioriteiten. In 2027 worden onderzoeksvragen uit de regio opgehaald en wordt een aanvraag voor minimaal één regioproject bij het RIVM gedaan om wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen op het gebied van preventie, publieke gezondheid en infectieziektebestrijding met als doel het genereren van inhoudelijke vakkennis, praktisch implementeerbare kennis en aanscherping beleid. Deze onderzoeksresultaten worden vertaald naar praktische implementeerbare kennis voor specifieke (kwetsbare) doelgroepen en dienen als ondersteuning bij landelijke richtlijnontwikkeling. Daarnaast worden lopende regioprojecten gemonitord om zodoende het versterken en verspreiden van kennisbenutting in de infectieziektepraktijk te borgen. 2.1.3. Additionele dienstverlening In veel Drentse gemeenten bieden wij additionele dienstverlening in de vorm van dienstverlening en extra inzet op projecten, programma’s of aanpakken.

Deze dienstverlening geeft een extra impuls aan de transitie van zorg naar gezondheid voor de Drentse inwoner. Voor 2027 bestaat onze additionele dienstverlening uit: Nu niet zwanger Nu Niet Zwanger (NNZ) is een programmaonderdeel van Kansrijke Start en biedt ondersteuning aan mensen in een kwetsbare situatie bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens. GGD Drenthe is regionaal trekker van het programma en voert regie op de coördinatie en uitvoering. We participeren in het netwerk, werken samen met relevante partners in het sociale en medische domein en breiden waar mogelijk het netwerk uit. De meeste mensen in een kwetsbare situatie zijn vaak al in beeld bij een of meer organisaties. Professionals binnen deze organisaties worden ondersteund in het voeren van het gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Dit doen wij door middel van het aanbieden van (in company) basistrainingen, professionaliteit bevorderende 12

trainingen en casuïstiek bijeenkomsten. Indien nodig kan opschaling bij complexe casuïstiek plaatsvinden vanuit de betrokken organisatie naar de inhoudelijk coördinator. Aansluitend bij de beweging die wij met Kansrijke Start willen maken, werken we er naartoe dat de ondersteuning vanuit NNZ beschikbaar is voor alle mensen in Drenthe die verkeren in een kwetsbare situatie. STORM De STORM-aanpak is een wetenschappelijk bewezen effectieve interventie gericht op de preventie en vroegsignalering van depressie en suïcide onder jongeren. Het is een regionale domeinoverstijgende ketenaanpak, waarin meerdere vormen van preventie worden gecombineerd (van universeel tot geïndiceerd). De STORM-aanpak zorgt ervoor dat jongeren weerbaarder en veerkrachtiger worden, klachten al vroeg in beeld zijn en preventieve hulp aangeboden wordt voordat de situatie verergerd. Daarnaast wordt de kennis over mentale gezondheid vergroot, het hulpzoekende gedrag bevorderd en wordt het stigma rondom mentale problemen verkleind. Dit wordt gedaan aan de hand van 4 samenhangende pijlers, namelijk: universele Mental Health lessen voor leerlingen, Gatekeepertrainingen voor mentoren/docenten, screening door de GGD en een vaardigheidstraining voor leerlingen die met een verhoogd risico uit de screening/signalering door Gatekeeper naar voren komen (Op Volle Kracht).

Deze pijlers worden uitgevoerd door een samenwerking tussen gemeenten, GGZ/Accare, scholen en GGD. Met middelen vanuit gemeente Assen wordt de STORM-aanpak op 2 scholen in deze gemeente uitgevoerd. Gezien de ontwikkelingen binnen de sociale agenda van Nij Begun en het Transformatieplan Mentale Gezondheid, en de middelen die daarbij vrij komen, zal de inzet op STORM nog kunnen uitbreiden. Regiodeal Gezonde School en Van Gogh We hebben vanuit de Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe subsidie ontvangen om ons in te zetten voor de uitvoering van de Drentse Gezonde School aanpak. Dit doen we door breed in te zetten op gezondheid in het onderwijs in Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Hoogeveen. Daarnaast hebben we extra aandacht voor het thema Mentale Gezondheid in samenwerking met Van Gogh Drenthe. Via de Drentse Gezonde School-aanpak stimuleren we de deelname aan de lessen Mentale Verhalen en zetten we in op het LuisterEens-spel, beide ontwikkeld door de educatieafdeling van het Van Gogh museum in Amsterdam. Daarnaast is er regelmatig overleg over samenwerking in de regio met het Van Gogh huis in NieuwAmsterdam. Onderzoek sociale determinanten van mentale gezondheid We doen samen met het UMCG onderzoek naar de sociale determinanten van mentale gezondheid in Drenthe. Hiervoor hebben we het afgelopen jaar gesprekken gevoerd met welzijnsinstellingen in alle Drentse gemeenten.

De resultaten zullen dit jaar leiden tot publicaties in wetenschappelijke tijdschriften en er zal aandacht worden besteed aan de betekenis hiervan voor de Drentse gemeenten. Epidemiologie Regiodeal “Zuid Oost Drenthe – het Scandinavië van Nederland” is een Regio Deal-project dat streeft naar gezonde leefomgevingen in Zuid- en Oost-Drenthe. In vijf Drentse en één Overijsselse gemeente worden proeftuinen ingericht: buurten waar inwoners en professionals samen werken en bouwen aan een gezonde leefomgeving. Binnen dit project neemt GGD Drenthe de monitoring op zich, waarbij epidemiologie en milieu & gezondheid nauw samenwerken. We brengen data (o.a. wijkprofielen), kennis en ervaringen (uit groepsbijeenkomsten en vragenlijsten) samen, en zorgen dat de inzichten direct bijdragen aan een gezondere regio. 13

Kansrijke Start In de Drentse gemeenten wordt gewerkt aan Kansrijke Start. De ervaringen die we hierbij opdoen, gebruiken we om het aanbod verder te verbeteren en beter te laten aansluiten op de regionale Drentse context. Door deze inzichten breed te delen, willen we daarnaast andere gemeenten inspireren om met de actielijnen aan de slag te gaan. Om dit goed te onderbouwen zetten we in op structurele monitoring en lerende evaluatie. Daarbij hanteren we de aanpak van tellen én vertellen, volgens de stappen demand, data, duiden, dialoog, doen. Zo krijgen we inzicht in wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden, zowel lokaal als regionaal. We monitoren en evalueren op drie manieren. 1. Tellen: we volgen cijfers over activiteiten en bereik. 2. Leren en verbeteren: in een stedelijke en een landelijke gemeente gaan we met lokale coalities en doelgroepen in gesprek en verzamelen we aanvullende data. Ook houden we jaarlijks een Drenthebrede enquête onder professionals. 3. Gezondheidsuitkomsten: we volgen relevante gezondheidsuitkomsten uit bestaande monitoringsbronnen, zoals de Indicatorenset Kansrijke Start en GGD Drenthe-registraties. Jaarlijks delen we de bevindingen, zodat gemeenten gezamenlijk kunnen leren en verbeteren en Kansrijke Start verder kan groeien in Drenthe. 2.1.4.

Begroting programma Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling

Programma

Taak

Product

Beleid, Onderzoek, Baten Advies en Ontwikkeling

Additioneel

Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling Gezonde Marke Kansrijke Start Nu niet zwanger STORM

Totaal Additioneel Basis Advies en beleid Epidemiologie & Data Ondersteuning Totaal Basis Totaal Baten Lasten

Additioneel

Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling Gezonde Marke Kansrijke Start Nu niet zwanger STORM

Totaal Additioneel Basis Advies en beleid Epidemiologie & Data Ondersteuning Totaal Basis Totaal Lasten Reserveringen

Additioneel

Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling Gezonde Marke Kansrijke Start Nu niet zwanger STORM

Totaal Additioneel Basis Epidemiologie & Data Totaal Basis Totaal Reserveringen Totaal Beleid, Onderzoek, Advies en Ontwikkeling

Rekening 2025 711 124 0 172 87 1.094 720 643 36 1.399 2.493 -676 -120 0 -132 -82 -1.011 -732 -618 -72 -1.422 -2.433 -33 -5 0 -11 -5 -53 0 0 -53 7

Primitieve begroting 2026 906 90 0 176 126 1.297 922 590 37 1.549 2.847 -867 -83 0 -164 -121 -1.235 -922 -582 -37 -1.541 -2.776 -39 -7 0 -11 -5 -62 -9 -9 -70 0

Begroting 2027 1.010 0 162 183 108 1.464 758 558 48 1.364 2.828 -965 0 -150 -172 -102 -1.389 -758 -558 -48 -1.364 -2.753 -45 0 -12 -11 -7 -75 0 0 -75 0

De stijging van de begroting 2027 wordt primair veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie voor 2027.

14

2.2

Publieke Gezondheid

Binnen de pijler Publieke gezondheidszorg zijn de taken van de GGD belegd die primair zijn gericht op de uitvoering van diensten. Binnen deze pijler hanteren we een manier van werken en samenwerken waarin, naast integraliteit, gezondheid, en preventie, ook ‘operational excellence’ en efficiëntie centraal staan. Samenwerking draait hier om de vraag: ‘wat is nodig en behulpzaam’. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over het zo effectief, efficiënt en klantgericht mogelijk inrichten van een goede infectieziektenbestrijding, toezichtstaken, jeugdgezondheidszorg en advisering op het gebied van milieu en gezondheid. Tevens is ook binnen deze pijler het kennisgedreven werken van groot belang, zodat we onze inzet daar kunnen plegen waar het nodig is. Concreet zijn de volgende onderdelen binnen de pijler publieke gezondheidszorg ondergebracht. 2.2.1.

Infectieziektebestrijding

GGD Drenthe zet zich in voor het voorkómen, opsporen en bestrijden van infectieziekten, met als doel de gezondheid van de inwoners van Drenthe te beschermen en gezondheidsrisico’s te beperken. Wat willen we bereiken? • • • • •

Een toekomstbestendige infectieziektebestrijding, die wendbaar en robuust is en aansluit bij landelijke en regionale ontwikkelingen; Een verdere verdieping van de samenwerking binnen IZB 3 Noord, zodat expertise, capaciteit en continuïteit regionaal optimaal worden benut; Data gedreven infectieziektebestrijding, waarbij monitoring en surveillance structureel worden ingezet voor vroeg signalering en gerichte preventie; Een organisatie die goed voorbereid is op grote uitbraken en pandemieën, met duidelijke opschalingsafspraken en geoefende professionals; Het versterken van het opleidingsklimaat binnen IZB Drenthe, onder andere door het opleiden van artsen Maatschappij & Gezondheid en het inzetten van coassistenten.

Wat gaan we daarvoor doen? In de jaren na de coronapandemie is geïnvesteerd in het versterken en professionaliseren van de infectieziektebestrijding. Richting 2027 ligt de nadruk op het borgen, doorontwikkelen en gericht inzetten van deze capaciteit. Om het moment van schrijven van deze begroting is het echter onzeker of het nieuwe Kabinet hiervoor (voldoende) middelen beschikbaar zal stellen. De samenwerking binnen IZB 3 Noord (GGD Drenthe, GGD Groningen en GGD Fryslân) wordt verder doorontwikkeld. Hierbij blijven gezamenlijke afspraken over onder andere bereikbaarheid, piketdiensten en opschaling leidend. Daarnaast blijft de regionale werkgroep opschaling actief, met als doel de gezamenlijke paraatheid bij (grootschalige) uitbraken verder te versterken. In 2027 wordt verder gewerkt aan kennisgedreven werken en surveillance. Het eigen dashboard wordt structureel ingezet om trends en risico’s in beeld te brengen en vormt een belangrijke onderlegger voor preventieve keuzes en bestuurlijke advisering. Hiermee kan gerichter worden ingezet op het voorkomen en beheersen van infectieziekten, met specifieke aandacht voor kwetsbare doelgroepen.

15

Een belangrijke ontwikkeling richting 2027 is de implementatie van een nieuw elektronisch patiëntendossier (EPD). Hiervoor wordt bewust capaciteit vrijgemaakt, zodat de implementatie zorgvuldig kan plaatsvinden en goed aansluit bij de werkprocessen van infectieziektebestrijding. Om voorbereid te blijven op grote uitbraken en pandemieën wordt blijvend geïnvesteerd in opleiden, trainen en oefenen, onder andere op basis van het opschalingsdraaiboek IZB en het GGD-brede crisisplan. Daarnaast wordt gewerkt aan de verdere implementatie van de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI), in nauwe samenhang met de regionale samenwerking binnen 3-Noord. Ook dit is afhankelijk van besluitvorming van het huidige Kabinet over investeringen in de pandemische paraatheid. Tot slot blijft IZB Drenthe inzetten op een sterk en toekomstgericht opleidings- en leerklimaat. Coassistenten worden actief betrokken bij het werkveld en binnen IZB Drenthe worden artsen Maatschappij & Gezondheid opgeleid. Hiermee wordt bijgedragen aan de duurzame beschikbaarheid van medische expertise voor infectieziektebestrijding in Drenthe. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26) m.u.v. COVID-19 em MPOX

100

100

100

116

Individuele meldingsplichtige infectieziekten

500

500

1.100

262

Overige vragen en signalen betreffende infectieziekten

1.000

1.000

n.v.t.

1.062

Totaal aantal meldingen infectieziekten

1.600

1.600

1.200

1.440

Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks

2

2

2

2

Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken

30

30

30

3

0,10

0,10

0,05

0,16

40

40

20

6

25

25

n.v.t.

7

Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht infectiepreventie Aantal inspecties asielzoekerscentra

2.2.2.

op

Tuberculosebestrijding

GGD Drenthe zet zich in voor een effectieve en toegankelijke bestrijding van tuberculose (TBC) in Drenthe. Daarbij wordt nauw samengewerkt met het regionaal Expertise Centrum Tuberculosebestrijding. De uitvoering van de tuberculosezorg vindt plaats via een dienstverleningsovereenkomst met GGD Groningen. Wat willen we bereiken? • • •

Goede en adequate tuberculosezorg in Drenthe, gericht op alle relevante risicogroepen; Specifieke aandacht voor kwetsbare groepen, waaronder migranten; Borging van kwaliteit, continuïteit en specialistische expertise binnen de regionale samenwerking.

Wat gaan we daarvoor doen? De tuberculosebestrijding bestaat uit screening, diagnostiek, behandeling en voorlichting, volgens de geldende landelijke richtlijnen. Deze taken worden uitgevoerd door GGD Groningen met inzet van deskundig en bekwaam personeel.

16

Waar nodig wordt gebruikgemaakt van de mobiele röntgenunit (MRU) voor screening van risicogroepen. De samenwerking met GGD Groningen wordt minimaal tweemaal per jaar geëvalueerd, waarbij wordt gekeken naar kwaliteit, continuïteit en actuele ontwikkelingen. Een belangrijke landelijke ontwikkeling is de teruglopende beschikbaarheid van TBC-artsen. Dit vormt een aandachtspunt voor de toekomst. GGD Drenthe blijft hierover in actief gesprek met GGD Groningen en het Regionaal Expertise Centrum, met als doel tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke knelpunten en de continuïteit van de tuberculosezorg in Drenthe te borgen. Binnen de samenwerking in 3-Noord vindt structurele afstemming plaats over uitvoering, capaciteit en kwaliteit van de tuberculosebestrijding. 2.2.3.

Technische Hygiënezorg

Technische Hygiënezorg (THZ) draagt bij aan het bevorderen van veiligheid, hygiëne en gezondheid door het uitvoeren van toezicht en inspecties. De focus ligt hierbij op kinderopvanglocaties en op tatoeage- en piercingshops. THZ werkt hierbij samen met andere onderdelen binnen de GGD, waaronder infectieziektebestrijding, en stemt af met gemeenten. Wat willen we bereiken? • • • •

Borging van veiligheid, hygiëne en gezondheid binnen kinderopvanglocaties in Drenthe; Kwalitatief goede en betrouwbare inspecties, uitgevoerd volgens landelijke richtlijnen; Een robuuste uitvoering van THZ-taken, met aandacht voor kennisdeling, continuïteit en capaciteit; Een goede aansluiting tussen THZ en infectiepreventie binnen de bredere publieke gezondheid.

Wat gaan we daarvoor doen? THZ voert inspecties uit bij kinderopvanglocaties volgens de Wet kinderopvang. Alle geregistreerde locaties worden periodiek geïnspecteerd. De inspectierapporten zijn van goede kwaliteit en vormen een solide basis voor gemeenten bij de uitvoering van hun handhavingstaak. Gemeenten worden geïnformeerd over relevante ontwikkelingen en trends binnen de kinderopvang. De inspecties bij gastouders vinden plaats op basis van de geldende wettelijke steekproef. THZ blijft in gesprek met houders van kinderopvangvoorzieningen en voert de toezichthoudende taak onafhankelijk uit, met oog voor zowel kwaliteit als het gemeentelijk beleid. De hygiëne-audits bij tatoeage- en piercingshops blijven vooralsnog belegd bij team THZ. Waar nodig wordt hierbij ondersteuning gevraagd aan de deskundigen infectiepreventie (DI) van team infectieziektebestrijding, zodat specialistische kennis kan worden ingezet. De hygiëne-audits bij asielzoekerscentra (AZC) worden uitgevoerd door de deskundigen infectiepreventie van team IZB. Hiermee is de uitvoering van deze audits belegd bij de discipline met de meest specifieke expertise op het gebied van infectiepreventie. Om kwetsbaarheden op het gebied van kennis en capaciteit te verminderen, zet GGD Drenthe in op verdere samenwerking binnen 3 Noord.

Door kennisdeling en afstemming met andere GGD’en wordt gewerkt aan een toekomstbestendige uitvoering van de taken binnen Technische Hygiënezorg. 17

Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Reguliere inspecties Inspecties KDV/BSO/GOB Gastouders nieuw en steekproef 50%

677

677

672

650

450

450

541

337

1.127

1.127

1.213

987

KDV, BSO/GOB nieuw (OVR + ONR)

110

110

104

93

KDV, BSO/GOB/GO nader onderzoek of herstelaanbod

175

175

196

145

KDV, BSO/GOB/GO inspectie incidenteel

85

85

82

79

Totaal onvoorzien

370

370

382

317

Aantal inspecties Tattoo & piercing

50

50

50

37

1.547

1.547

1.645

1.341

Totaal regulier Onvoorzien inspecties

Totaal

KDV = ki nderda gverbl i jf/ BSO = bui tens chool s e opva ng/ GOB = ga s touderburea u/ OVR = Onderzoek Voor Regi s tra tie / ONR = Onderzoek Na Regi s tra tie / VGO = voorzi eni ng ga s touderopva ng

2.2.4.

Jeugdgezondheidszorg

In het rapport ‘Kiezen voor Houdbare Zorg. Mensen, middelen en maatschappelijk draagvlak’ komt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) tot de conclusie dat we – om de groei van de zorg te begrenzen – beter moeten kiezen waar de prioriteiten in de zorg liggen. Leidend zijn hierbij twee uitgangspunten. Waar kunnen we de meeste gezondheidswinst behalen? En in welke delen van de zorg moeten kwaliteit en toegankelijkheid versterkt worden? De jeugdgezondheidszorg als preventieve basisvoorziening voor ieder kind en gezin is één van de oplossingsrichtingen die bij kan dragen aan deze prioritering, en aan het keren van het tij wat betreft de alsmaar stijgende zorgkosten. Wat willen we bereiken? De JGZ ziet met regelmaat vrijwel alle kinderen en gezinnen in Drenthe gedurende een lange periode. Door monitoring, vroegsignalering, preventieve interventies, normalisering en het bieden van lichte opvoedondersteuning leveren we een belangrijke bijdrage aan het bewust en veilig laten opgroeien van kinderen tot gezonde volwassenen. We willen een groter aandeel hebben in het afleveren van gezonde en veerkrachtige generaties in Drenthe. De kinderen die kwetsbaar zijn, hebben meer preventieve ondersteuning nodig en voor hen willen we er nog meer zijn.

De focus van de JGZ ligt op minder steun waar dat kan, en meer steun waar dat nodig is, vanuit een aanbod dat overal voor ieder kind beschikbaar is. Wat gaan we daarvoor doen? JGZ Gezondheidszorg basis 0-4 (inclusief screening) Komend jaar richten wij ons voornamelijk op het bestendigen van onze wettelijke taken voor de doelgroep 0–4 jaar (inclusief screening). Grote investeringen op de begroting voorzien wij niet. Lokaal kunnen wij een kleine pilot opzetten, zoals bijvoorbeeld Centering Parenting. Binnen de GGD is tijd vrijgemaakt voor een projectleider om, samen met alle lokaal betrokken partijen zoals de gemeente en welzijnsorganisaties, een pilot in Hoogeveen voor te bereiden. Voor deze gemeente is gekozen omdat de verloskundigen daar al ervaring hebben met het programma Samen Zwanger. In het plan voor de pilot wordt ook bekeken hoe deze gefinancierd kan worden en hoe de uitvoering kan worden verankerd in de basisdienstverlening van de JGZ (en eventuele partners). Daarbij onderzoeken we ook hoe Icare (dat in vier Drentse gemeenten de JGZ uitvoert) en GGD Groningen dit vormgeven. Vanuit een subsidie van de Sociale Agenda van de Provincie 18

Drenthe is geld beschikbaar voor de scholing van professionals. Voor de overige subsidiegelden (bestemd voor het trainen en opleiden van professionals ten behoeve van de interventies Kansrijke Start) moeten we de komende jaren nog een uitvoeringsplan opstellen; dit plan wordt in 2026 gemaakt. JGZ Gezondheidszorg basis 4-12 In 2026 is een begin gemaakt met gericht onderzoek hoe we kinderen in de basisschoolleeftijd nog beter in beeld kunnen krijgen en hoe we onze huidige inzet op een zorgvuldige manier kunnen evalueren. Het doel van deze verkenning is om in 2027 onze dienstverlening kwalitatief te versterken en meer effectgericht te organiseren. We verwachten dat dit proces in principe geen extra kosten met zich meebrengt binnen de bestaande begroting, omdat het vooral gaat om het aanscherpen van werkwijzen, het verbeteren van signalering en het optimaliseren van de inzet van bestaande middelen. Daarnaast verkennen we de komende periode hoe we beter kunnen aansluiten bij het mentaal welbevinden van kinderen, met name richting het einde van de basisschoolperiode. In deze fase bereiden kinderen zich voor op de puberteit, waarin nieuwe sociale, emotionele en gedragsmatige uitdagingen ontstaan. We onderzoeken daarom of een collectief aanbod ter ondersteuning van mentaal welbevinden wenselijk en haalbaar is.

Mogelijke financiële gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet te bepalen; het onderwerp bevindt zich nog in een verkenningsfase, waarin we vooral verkennen wat nodig is, welke vormen effectief kunnen zijn en wat dit zou betekenen voor toekomstige begrotingen. In de loop van 2027 gaan we de app Check't even ook introduceren binnen het basisonderwijs. Dit nadat dit in 2026 binnen het voorgezet onderwijs vorm heeft gekregen. Deze app is een vervolg op/vervanging van de vragenlijsten zoals deze gebruikt zijn vanuit ‘Jij en je Gezondheid’. Deze vragenlijsten worden niet meer ondersteund vandaar dat er een keuze voor een nieuwe manier van uitvragen is gemaakt. JGZ Gezondheidszorg basis 12-18 In 2027 zullen we het nieuwe werkproces op het voortgezet onderwijs, zoals dit in 2026 in aangepaste vorm is geïmplementeerd, verder aanscherpen en ons richten op waar er kwalitatieve verbeterstappen nodig zijn na het opstartjaar. Het aanbod vanuit de JGZ centreert zich op het mentaal welbevinden van jongeren, de leefstijl en de eventuele risico's die jongeren nemen in hun gezondheid. Daarnaast zullen er ook interventies worden aangeboden vanuit Kansrijke Start.

Een voorbeeld van dit laatste zijn de preconceptie-lessen zoals deze al bekend waren op het MBO; in 2026 zijn deze lessen ook geïmplementeerd op het voortgezet onderwijs in de regio Zuidwest en in 2027 zullen deze breder in Drenthe worden aangeboden. Deze lessen zullen worden gegeven door de afdeling Seksuele gezondheid. Het streven is de verbeteringen en het aanscherpen op het proces binnen de bestaande begroting te doen. De in 2026 geïmplementeerde vragenlijst Check 't Even wordt in 2027 geëvalueerd en zal worden bijgestuurd op inhoud en kwaliteit van de vragen die aan de jongeren worden aangeboden. We hebben en houden de aandacht voor de effectiviteit van de hierin opgenomen vragen en de wijze van aanbieden aan de jongeren. De pilot STORM, een interventie met screening gericht op somberheid en suïcidale gedachten en opgestart in 2025 en 2026 zal naar verwachting in 2027 breder worden uitgevoerd in Drenthe. De JGZ is een van de samenwerkingspartners van STRORM. De inzet van de methodiek MAZL (Meer aandacht voor zieke leerlingen), waarbij er een intensieve samenwerking is tussen scholen, leerplicht en de JGZ, blijft ook in 2027 van groot belang. De aandacht verschuift steeds verder van ‘afwezigheid op school’ naar ‘aanwezigheid op school’ en hoe schoolgang aantrekkelijker kan zijn. Thuiszitters en vroegtijdig schoolverlaters worden in 2027 met een gezamenlijke 19

aanpak teruggedrongen. Voor de jeugdgezondheidszorg is de verwachting dat de toename die we in 2026 zagen van de vraag tot passend maken van het onderwijs, ook in 2027 een groot aandeel van onze inzet zal vragen. We zullen moeten analyseren of deze toegenomen vraag ook na 2027 binnen de begroting zal blijven passen. JGZ Gezondheidszorg basis – Oekraïne De JGZ voor Oekraïense kinderen wordt uitgevoerd vanuit de reguliere JGZ-teams. Jaarlijks wordt bepaald welke inzet voor met name de instroom van nieuwe kinderen nodig is waarbij een beroep wordt gedaan op de middelen die voor dit doel jaarlijks aan het gemeentefonds worden toegevoegd, op basis van de decembercirculaire van het voorafgaande jaar. Welke inzet voor 2027 nodig is zal aan het eind van 2026 worden bepaald. Aangezien de instroom van Oekraïense vluchtelingen in de Drentse gemeenten zeer beperkt is vanwege achterblijvende uitbreiding van nieuwe opvangplekken zal de extra inzet van JGZ hiervoor in 2027 naar verwachting beperkt zijn. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

in zorg: prenataal

3.000

3.000

3.000

0-4 jaar

12.500

12.500

12.500

12.098

4-12 jaar

38.500

38.500

38.500

38.537

12-18 jaar

34.000

34.000

34.000

33.111

Totaal in zorg

88.000

88.000

88.000

83.746

prenataal

2.400

2.400

2.400

0-4 jaar

14.000

14.000

14.000

13.636

4-12 jaar

14.500

14.500

14.500

15.017

Bereik:

12-18 jaar

8.500

8.500

8.500

10.056

Totaal bereik

39.400

39.400

39.400

38.709

prenataal

2.800

2.800

2.800

2.439

0-4 jaar

45.000

45.000

45.000

44.839

4-12 jaar

25.000

25.000

25.000

26.993

12-18 jaar

15.500

15.500

15.500

18.698

Totaal individuele contacten

88.300

88.300

88.300

92.969

6,0%

6,0%

6,0%

3,9%

Aantal individuele contacten:

Niet verschenen zonder bericht

2.2.5.

Rijksvaccinatieprogramma (alle leeftijden)

Wat willen we bereiken? In 2027 willen we als GGD het Rijksvaccinatieprogramma stevig hebben gepositioneerd als een toegankelijke, betrouwbare en toekomstbestendige publieke voorziening, die bijdraagt aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken van de collectieve gezondheid. Het RVP is voor ons niet alleen een uitvoeringsprogramma, maar een essentieel instrument binnen de publieke gezondheidszorg, waarin preventie, vertrouwen en samenwerking samenkomen. Een belangrijke ambitie voor 2027 is het herstel en bestendigen van vertrouwen in vaccinaties. We zien dat vaccinatiebereidheid onder druk staat door maatschappelijke ontwikkelingen, desinformatie en verschillen in gezondheidsvaardigheden. De GGD wil hierop inspelen door laagdrempelige en begrijpelijke 20

communicatie, nabijheid in wijken en dorpen en een respectvolle benadering van ouders en jongeren. We accepteren dat niet iedereen dezelfde keuzes maakt, maar blijven investeren in het goede gesprek, gebaseerd op deskundigheid, transparantie en betrouwbaarheid. Wat gaan we daarvoor doen? We streven naar een toegankelijk en flexibel georganiseerd RVP, dat meebeweegt met veranderingen in de samenleving. In 2027 moet het voor inwoners eenvoudig zijn om deel te nemen aan het programma, met aandacht voor bereikbaarheid van locaties, passende openingstijden en ondersteuning voor doelgroepen die extra aandacht nodig hebben. Digitalisering ondersteunt dit proces, maar persoonlijk contact blijft onmisbaar. We willen dat het RVP herkenbaar, voorspelbaar en goed georganiseerd is, zowel voor inwoners als voor ketenpartners. Daarbij houden we nadrukkelijk rekening met het feit dat het RVP tot en met 2030 schemawijzigingen kent. Deze wijzigingen zorgen ervoor dat de benodigde uitvoeringscapaciteit per jaar fluctueert. Dit vraagt van de GGD om flexibel te plannen, tijdig te anticiperen op pieken en dalen in werkdruk en de personele en logistieke inzet hierop aan te passen. Wendbaarheid en schaalbaarheid zijn daarmee essentiële randvoorwaarden voor een robuuste uitvoering van het RVP. Ook intern willen we het RVP verder versterken.

In 2027 staat er een professioneel, stabiel en deskundig team, dat eigenaarschap toont en goed samenwerkt binnen en buiten de GGD. Rollen, verantwoordelijkheden en processen zijn helder belegd, waardoor medewerkers ruimte ervaren om hun vakmanschap in te zetten en continu te verbeteren. Leren van ervaringen, data en signalen uit de praktijk is een vanzelfsprekend onderdeel van het werk. Tot slot zien we het RVP in 2027 nadrukkelijk als onderdeel van een breder preventief netwerk. We werken samen met gemeenten, jeugdgezondheidszorg, zorgprofessionals, scholen en maatschappelijke organisaties om vaccinatie niet los te zien, maar te verbinden met andere preventieve interventies. Zo draagt het RVP bij aan een duurzame publieke gezondheidsstrategie, waarin gezondheid zo vroeg mogelijk wordt beschermd en bevorderd. Met deze ambitie willen we in 2027 een RVP realiseren dat niet alleen goed wordt uitgevoerd, maar ook wordt gedragen door inwoners, professionals en partners – als een vanzelfsprekend en waardevol onderdeel van publieke zorg. 2.2.6.

Seksuele gezondheid

GGD Drenthe zet zich in voor een goede seksuele gezondheid van alle inwoners van Drenthe. Seksuele gezondheid is onderdeel van lichamelijk, emotioneel e sociaal welzijn en vereist dat inwoners in vrijheid en met kennis keuzes kunnen maken over hun eigen seksuele beleving. Wat willen we bereiken? • • • •

GGD Drenthe is het expertisecentrum op het gebied van seksuele gezondheid in Drenthe, met een breed bereik via kennisdeling, bijvoorbeeld door Train de Trainer-programma’s; Bereikbare en toegankelijke zorg voor inwoners, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen; Verdere ontwikkeling van de dienstverlening in Drenthe, met onderzoek naar de mogelijkheid van een extra locatie dichter bij burgers; Efficiënte en uniforme uitvoering van seksuele gezondheidszorg via samenwerking binnen 3 Noord, onder meer door duaal leiderschap van de drie noordelijke teams; 21

•

Ondersteuning van preventie, opsporing en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen, ongewenste zwangerschappen en seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Wat gaan we daarvoor doen? GGD Drenthe biedt preventie, opsporing en behandeling op het gebied van seksuele gezondheid, zowel collectief als individueel. Collectieve preventieactiviteiten richten zich op risicogroepen zoals jongeren, migranten, sekswerkers en LHBTI+, terwijl individuele zorg en counseling beschikbaar blijft voor inwoners die dit nodig hebben. Vanaf eind 2026 wordt gewerkt met een nieuw elektronisch patiëntendossier (EPD), waarmee registratie, monitoring en datagedreven inzet van zorg en preventie verder wordt verbeterd. Samenwerking binnen 3 Noord wordt versterkt door gezamenlijke aansturing en afstemming. Hiermee wordt expertise gedeeld, capaciteit optimaal benut en wordt gewerkt aan een uniforme, efficiënte en effectieve dienstverlening voor alle noordelijke inwoners. GGD Drenthe blijft in dialoog met gemeenten, scholen en maatschappelijke partners om seksuele gezondheid bespreekbaar en toegankelijk te maken, zodat inwoners kunnen bouwen aan een positieve, veilige en gelijkwaardige seksuele beleving. Begroot 2027

Begroot 2026

Begroot 2025

Realisatie 2025

Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren