WRP 2023-2027
Tekst van het document
Water- en Rioleringsplan De Ronde Venen 2023-2027 stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater
Verantwoording Titel: Onderwerp: Projectnummer: Klant: Referentienummer: Versie:
Water- en Rioleringsplan De Ronde Venen 20232027 Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater 51007247 Gemeente De Ronde Venen D3
Datum:
16-11-2022
Auteur: E-mailadres:
Elwin Leusink, Carl Geuljans Elwin.leusink@sweco.nl, carl.geuljans@sweco.nl
Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd:
Karst Jan van Esch
Vrijgegeven door: Paraaf vrijgegeven:
Elwin Leusink
Document referentie:
NL22-648800269-32390
2/86
Inhoudsopgave Verantwoording .................................................................................................................................................. 2 Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Algemeen ........................................................................................................................................................... 5 Samenvatting ..................................................................................................................................................... 6 1. 1.1 1.2 1.3 1.4
Goed werken aan water en riolering .....................................................................................................10 Nieuw WRP voor De Ronde Venen ......................................................................................................10 De zorgplichten......................................................................................................................................11 Proces ...................................................................................................................................................12 Leeswijzer ..............................................................................................................................................12
2. 2.1 2.2
Even terugkijken ....................................................................................................................................13 Terugblik op de afgelopen planperiode .................................................................................................13 Uitgevoerde werkzaamheden ................................................................................................................14
Visie ................................................................................................................................................................. 15 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
Wat willen we?.......................................................................................................................................16 Waarom rioleringszorg? ........................................................................................................................16 Onze kijk op enkele belangrijke ontwikkelingen ....................................................................................16 Stedelijk afvalwater................................................................................................................................17 Afvloeiend hemelwater ..........................................................................................................................17 Grondwater ............................................................................................................................................20 Oppervlaktewater ..................................................................................................................................22 Organisatie en manier van werken........................................................................................................22
Plan .................................................................................................................................................................. 24 4. 4.1 4.2 4.3
Wie doet wat? ........................................................................................................................................25 Gemeentelijke zorgplicht .......................................................................................................................25 Samenwerking .......................................................................................................................................26 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven ............................................................................27
Programma ...................................................................................................................................................... 28 5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
Wat hebben we nu?...............................................................................................................................29 Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen ............................................................................................29 Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater ............................................................................31 Huidige situatie: grondwater ..................................................................................................................34 Klachten en meldingen ..........................................................................................................................34 Vergunningen, toezicht en handhaving .................................................................................................34
6. 6.1 6.2 6.3
Wat gaan we doen?...............................................................................................................................36 Aan de slag ............................................................................................................................................36 Werkzaamheden: Stedelijk afvalwater en hemelwater .........................................................................36 Werkzaamheden: Grondwater ..............................................................................................................42
7. 7.1 7.2
Wat kost het?.........................................................................................................................................43 Personeel ..............................................................................................................................................43 Kosten en Kostendekking ......................................................................................................................44
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: sweco.projectId Datum: 16-11-2022 Versie: D3 Document referentie: h:\office\eigen\grp 2023\wrp c6\nl22-648800269-32390_d2 jv.docx
3/86
8.
Besluit ....................................................................................................................................................48
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 49 Bijlage 1: Uitgangspunten kostendekkingsberekening Bijlage 2: Tabellen kostendekkingsberekening Bijlage 3: Locaties geplande inspecties t/m 2034 Bijlage 4: Lijst met overstorten Bijlage 5: Woordenlijst Bijlage 6: Reacties en Eisen Klimaatadaptief Bouwen Utrecht
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: sweco.projectId Datum: 16-11-2022 Versie: D3 Document referentie: h:\office\eigen\grp 2023\wrp c6\nl22-648800269-32390_d2 jv.docx
4/86
Algemeen Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 5/86
Algemeen
Samenvatting Waarom een Water- en Rioleringsplan? (Hoofdstuk 1) Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Ook willen we geen wateroverlast, genoeg en schoon water in onze gemeente hebben. Deze doelen hebben gevolgen voor de leefomgeving en alle andere vakgebieden die in de leefomgeving werken. Als gemeente hebben we de wettelijke taak om voor de riolering en het stedelijk water te zorgen: we hebben de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwatermaatregelen. Dit WRP geeft aan hoe wij deze gemeentelijke watertaken uitvoeren. Ook klimaatadaptatie valt deels onder deze watertaken. We zorgen ervoor dat onze leefomgeving beter bestand is tegen een veranderend klimaat met meer hevige neerslag, langere periodes van droogte en intensere hittegolven. Water en riolering vragen om forse investeringen en vragen daarom doorkijk over meerdere jaren en inzicht hoe daarmee op goede manier om te gaan en juiste keuzes te maken.
Het WRP maakt inzichtelijk hoe we tot onze doelen komen en wat we daarvoor nodig hebben Wat ging er vooraf? (Hoofdstuk 2) De afgelopen jaren hebben we volgens de opzet uit het vorige GRP de riolering beheerd, databestanden verbeterd, meegewerkt aan nieuwbouwplannen, regionaal gewerkt aan de klimaatstresstest en aan een uitvoeringsagenda om onze regio klimaatbestendig te maken. We hebben de meeste van de voorgenomen onderzoeken en maatregelen uitgevoerd. Een aantal werkzaamheden is door voortschrijdend inzicht anders opgepakt dan van tevoren bedacht. In 2021 hebben we met de regio Amstel, Gooi en Vecht een Handboek klimaatadaptatie opgesteld. Wat willen we bereiken? (Hoofdstuk 3) Stedelijk afvalwater (vuil water) zamelen we in en transporteren we naar de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI). We streven naar een waterrobuust systeem, waarbij we zoveel mogelijk hemelwater kunnen verwerken in de openbare ruimte zonder dat er wateroverlast ontstaat in woningen en bedrijven. Ook particulieren hebben hier een rol in. Nieuwbouw moet voldoen aan nieuwe eisen om meer hemelwater te kunnen verwerken binnen het plangebied. Deze waterberging moet deels in de openbare ruimte en deels op het terrein van bewoners en bedrijven worden gerealiseerd. We sluiten aan bij de Afspraken Klimaatadaptief Bouwen van Provincie Utrecht.
We hebben richtlijnen opgesteld over de gewenste diepte van het grondwater. We nemen maatregelen tegen structureel nadelige gevolgen van grondwater mits dat doelmatig kan en aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 6/86
Algemeen
Wie doet Wat? (Hoofdstuk 4) Andere overheden en burgers hebben allen eigen verantwoordelijkheden voor het omgaan met water en riolering. We verwachten dat onze inwoners het riool verstandig gebruiken. In de uitvoering werken we zo veel mogelijk integraal. We volgen de ontwikkelingen om de (afval)waterketen te verduurzamen. We zetten de samenwerking met omliggende gemeenten en het waterschap (BOWA en ISARIZ) voort. Wat hebben we nu? (Hoofdstuk 5) In onderstaande tabel is aangegeven wat we aan areaal beheren om onze watertaken goed uit te voeren. Tabel 0-1 objecten in beheer bij gemeente de Ronde Venen
Onderdeel Vrijvervalriolering - Gemengd - DWA - HWA Totaal Druk- en persleidingen Kolken
aantal
eenheid
Onderdeel Bergbezinkvoorzieningen
aantal 13
80 101 68
km km km
IBA’s (individuele behandeling afvalwater) CVK’s (centrale voedingskast)
7
stuks
71
stuks
249
km
220
km
60 1150 1
stuks stuks stuk
17.500
stuks
Rioolgemalen Drukrioleringunits Infiltratievoorzieningen (Veenweg)
eenheid stuks
Ons rioolstelsel functioneert over het algemeen goed. We hebben door het uitvoeren van de klimaatstresstest (2017) inzicht gekregen in de locaties die gevoelig zijn voor wateroverlast. Ook in de praktijk is een beperkt aantal overlastlocaties bekend. Er zijn weinig klachten over grondwater. Wat gaan we doen in de komende planperiode? (Hoofdstuk 6) We gaan de komende planperiode onderzoek en maatregelen uitvoeren om ons rioolstelsel te onderhouden, uit te breiden, en oude riolering te vervangen of te relinen. We onderzoeken de toestand van onze riolen en gemalen. We reinigen en inspecteren alle onderdelen van het stelsel periodiek. We maken berekeningen om te kijken waar er bijvoorbeeld wateroverlast zou kunnen ontstaan als het hard regent. We kunnen dan gericht maatregelen nemen om dat te voorkomen. We vervangen en verbeteren riolering die niet meer aan de eisen voldoet, bijvoorbeeld aan de Herenweg in Vinkeveen en aan de Burgemeester Padmosweg in Wilnis. Maar niet alleen daar, ook op andere plekken waar dat nodig is. We voeren de komende paar jaar ‘Pilots Klimaatadaptatie’ uit om de meest geschikte klimaatadaptieve inrichting te bepalen voor onze gemeente.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 7/86
Algemeen
Wat hebben we hiervoor nodig? (Hoofdstuk 7) Om onze ambities waar te kunnen maken en om alle onze geplande werkzaamheden uit te voeren hebben we personeel nodig. Mensen die het werk doen. De huidige bezetting is ongeveer 8 fte (4 binnendienst en 4 buitendienst). De personele bezetting is daarmee krap vergeleken met wat verwacht wordt van een gemeente van ons formaat. Ook is er voldoende geld nodig om al het onderzoek en de maatregelen uit te kunnen voeren. We hebben voor ruim € 150 miljoen euro in de grond liggen. Dat is een groot kapitaal waar we goed mee om moeten gaan. Het totaaloverzicht van uitgaven en kosten staat in de tabel hieronder. Tabel 0-2 Samenvatting uitgaven en kosten planperiode Onderdeel
uitgaven (in €) in jaar
afschrijvings-
2023
2024
2025
2026
2027
termijn (jaar)
5.000 15.000 50.000 15.000 26.000 30.000 415.000 918.000 75.000 50.000 1.900 100 7.500 179.556 351.111
5.000 15.000
5.000 15.000
5.000 15.000
5.000 15.000
26.000 30.000 415.000 918.000 75.000 50.000 1.900 100 7.500 179.556 351.111
26.000 30.000 324.000 918.000 75.000 50.000 1.900 100 7.500 179.556 351.111
26.000 30.000 324.000 918.000 75.000 50.000 1.900 100 7.500 179.556 351.111
26.000 30.000 324.000 918.000 75.000 50.000 1.900 100 32.500 179.556 351.111
166.000 506.000 44.000 119.000 77.000 421.000 56.647 3.372.814
166.000 506.000 44.000 119.000 77.000 421.000 76.474 3.392.641
166.000 506.000 44.000 119.000 77.000 421.000 97.027 3.438.194
direct direct direct direct direct direct direct
Exploitatie (A) Communicatie klimaatadaptatie Bijdrage samenwerkingsverband Rioleringscapaciteitsberekening Controle hemelwateraansluitingen Contributies lidmaatschappen Data- en telefoonkosten Energie en water Onderhoud incl. schoonmaken Onderhoud incl. schoonmaken (aanvullend onderdelen) Onderhoud incl. schoonmaken (aanvullend onderhoud) Verzekeringen Verzekeringen (Rioolgemaal Bernhardlaan) Overige goederen en diensten Salarissen en sociale lasten (IBOR Binnendienst) Salarissen en sociale lasten (IBOR Buitendienst) Extracomptabel - rente van 1% naar 1,7% in 2022 - overhead - straatreiniging - bijdrage heffing en inv. Amstelland - baggeren - verrekening btw Toename als gevolg woningbouwprognose Subtotaal exploitatie+extracomptabel
421.000 3.395.167
166.000 506.000 44.000 119.000 77.000 421.000 29.101 3.436.268
Investeringen (B) Vervangen / renovatie n.a.v. inspectie 2021 Rioolboot Vervanging vrachtwagen Fuso Canter Riool (Haakarm) Riolering Geerkade Pilots Klimaatadaptatie Vervangen / renovatie n.a.v. inspectie 2022 Vervangen / renovatie n.a.v. inspectie 2023 Vervangen IBA’s Vervangen grondwatermeetnet Burgemeester Padmosweg Vervangen / renovatie n.a.v. inspectie 2024 Vervangen / renovatie n.a.v. inspectie 2025 Herenweg Vinkeveen subtotaal investeringen
200.000 16.000 65.000 35.000 50.000 366.000
50.000 120.000 170.000
50.000 260.000 35.000 60.000 405.000
50.000 450.000 350.000 850.000
50.000 270.000 400.000 720.000
35 10 8 35 30 35 35 15 5 35 35 35 35
Kapitaallasten verleden (C)
1.583.000
1.484.000
1.442.000
1.336.000
1.295.000
direct
Totaal - Uitgaven (A)+(B)+(C)
5.344.167
5.090.268
5.219.814
5.578.641
5.453.194
22.000
28.000
55.000
87.000
4.942.268
4.842.814
4.783.641
4.820.194
Nieuwe kapitaallasten (D) (investeringen gekapitaliseerd) Totaal - Kosten (A)+(C)+(D)
166.000 506.000 44.000 119.000
4.978.167
direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct direct
direct
Om deze kosten te dekken heffen we een rioolheffing. Deze bestaat uit een eigenarendeel (kosten voor de eigenaar van het perceel met de rioolaansluiting) en een gebruikersdeel (kosten voor de gebruiker van de rioolaansluiting op basis van waterverbruik). Een gemiddeld huishouden betaalt in 2022 € 210,20 aan rioolheffing.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 8/86
Algemeen
Dat bedrag moet stijgen om kostendekkend te kunnen blijven. Dit kan door in 2023 het tarief te laten stijgen tot € 216,- per heffingseenheid per jaar, waarna in 2024 het langjarig kostendekkend tarief van € 226,- per heffingseenheid per jaar kan worden ingevoerd.
Stijgingsscenario's kostendekkende rioolheffing 250
Rioolheffing, euro
240 230 220 210 200 2022
2032
2042
2052
2062
2072
2082
Voorgesteld scenario Figuur 0-1 Scenario’s kostendekkende rioolheffing
Alle bedragen zijn op prijspeil 2022 en moeten in de toekomst voor inflatie worden gecorrigeerd.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 9/86
Algemeen
1. Goed werken aan water en riolering 1.1
Nieuw WRP voor De Ronde Venen
Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. In dit Water- en Rioleringsplan geven we aan hoe wij als gemeente omgaan met de wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater. Dit WRP is hiermee de opvolger van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2018-2022. Ook gaan we in op de nieuwe ontwikkelingen die onze zorgplichten raken; klimaatverandering en de invoering van de Omgevingswet zijn van invloed op onze werkzaamheden. Dit Water- en rioleringsprogramma is een GRP in de zin van de Wet milieubeheer artikel 4.22. Bij invoering van de Omgevingswet (nu gepland voor 1 januari 2023) vervalt de verplichting om een WRP op te stellen, maar blijft het nodig om beleid te hebben voor het water in onze gemeente. Ook in de Omgevingswet staan namelijk de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater die de aanleiding zijn om dit plan op te stellen. Ons (afval)watersysteem beschermt de volksgezondheid en het milieu door het vuile water af te voeren naar de zuivering en het overige overtollige water naar een geschikte plek te brengen. Het is daarmee een belangrijk onderdeel van de leefomgeving en dat zorgt ervoor dat er veel relaties zijn met andere vakgebieden.
Figuur 1-1 Zuigwagen eigen dienst
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 10/86
Algemeen
1.2
De zorgplichten
In dit WRP geven we aan hoe we onze wettelijke zorgplichten invullen: Stedelijk afvalwater
Op grond van de Wet milieubeheer artikel 10.33 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1a-3) is elke gemeente verantwoordelijk voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt van de in de gemeente gelegen percelen. Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn daarom aangesloten op (vrijverval)riolering. Buiten de bebouwde kom zijn alle percelen aangesloten op vrijvervalriolering, drukriolering, IBA of een geoorloofd alternatief. Het waterschap heeft op grond van artikel 2.4 uit de Waterwet de verplichting om het afvalwater te zuiveren (of te laten zuiveren door een andere partij).
Hemelwater
Vanuit de Waterwet artikel 3.5 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a1) zijn gemeenten verplicht om zorg te dragen voor een doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater, maar alleen als degene die zich ervan wil ontdoen niet redelijkerwijs het water zelf kan verwerken op het eigen perceel, door het in de bodem of in het oppervlaktewater te brengen.
Grondwater
In de Waterwet, artikel 3.6 (straks Omgevingswet artikel 2.16 lid 1-a2), is bepaald dat de gemeente de zorg heeft om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Dit doet de gemeente door maatregelen te treffen in het openbaar gemeentelijke gebied voor zover deze doelmatig zijn en niet tot de zorg van de (grondwater)beheerder of de provincie behoort.
Drinkwater
Zorg voor een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (samen met provincie en waterschap, Drinkwaterwet, artikel 2).
Daarnaast volgt uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 3.17) dat de gemeente er zorg voor draagt dat een openbaar vuilwaterriool zo wordt ontworpen, gebouwd en onderhouden dat: a) het zoveel mogelijk berekend is op de eigenschappen, samenstelling en hoeveelheid van het afvalwater, b) lekkage zoveel mogelijk wordt voorkomen, en c) het aantal overstortingen zo beperkt is als voor een doelmatig beheer van afvalwater mogelijk is.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 11/86
Algemeen
1.3
Proces
Dit WRP is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen onze gemeente, het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en ingenieursbureau Sweco. Vóór vaststelling door de gemeenteraad is het ontwerp-WRP ter becommentariëring gezonden aan de bij wet genoemde instanties (Wet milieubeheer (Wm) 4.23): Het WRP is in de ‘we’-vorm geschreven om aan te geven dat het ons eigen, gemeentelijke plan is. Met de ‘we’ wordt dus de gemeente De Ronde Venen bedoeld.
1.4
Leeswijzer
In de figuur hieronder staat de opbouw van dit WRP. Dit WRP bevat de hoofdlijnen van ons beleid, detailinformatie is in de bijlagen opgenomen. De onderverdeling (Visie, Plan, Programma) wordt gebruikt om in te spelen op de structuur van de Omgevingswet.
H1: Inleiding Algemeen H2: Even terugkijken
Visie
H3: Wat willen we
Plan
H4: Wie doet wat
H5: Wat hebben we nu
Programma
H6: Wat gaan we doen
H7: Wat kost het
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 12/86
Algemeen
2. Even terugkijken 2.1
Terugblik op de afgelopen planperiode
De afgelopen jaren hebben we volgens de opzet uit het vorige GRP de riolering beheerd, databestanden verbeterd, meegewerkt aan nieuwbouwplannen, regionaal gewerkt aan de klimaatstresstest en aan een uitvoeringsagenda om de regio klimaatbestendig te maken. Het GRP is hierbij een goede gids geweest. Het beheer van de riolering vormt een groot deel van de werkzaamheden. We hebben volgens plan jaarlijks de reiniging en inspectie uitgevoerd van riolen, drukrioolunits en gemalen. Waar nodig hebben we reparaties, reliningen en vervangingen uitgevoerd. Beheerbestanden zijn een belangrijke basis voor alle werkzaamheden, daarom hebben we extra tijd gestoken in het goed op orde krijgen van deze bestanden. Bij het beheer van de gemalen en drukriolering zorgt de eigen buitendienst ervoor dat de pompen goed blijven functioneren. Dit werkt goed. Het is overigens wel steeds moeilijker om de benodigde personele capaciteit voor de buitendienst beschikbaar te hebben. Bij nieuwbouwplannen hebben we een adviserende rol. We toetsen of er voldoende aandacht is voor water, samen met het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Ook kijken we bij werkzaamheden in de openbare ruimte of het mogelijk is om water slimmer of beter te verwerken. Er is een toenemende aandacht voor klimaatadaptatie. We hebben in onze gemeente enkele keren wateroverlast gehad na hevige neerslag, bijvoorbeeld op 5 september 2018.
Dit gaf grote hoeveelheden water op straat, onder meer op de Herenweg in Vinkeveen. Om beter in beeld te krijgen waar de risico’s voor de toekomst zijn, hebben we meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest (in 2017) en de regionale uitvoeringsagenda klimaatadaptatie (in 2021).
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 13/86
Algemeen
2.2
Uitgevoerde werkzaamheden
Het merendeel van de projecten die op planning stonden is uitgevoerd. Enkele projecten zijn doorgeschoven naar de planperiode van dit WRP. Het overzicht hiervan staat in tabel 2-1. Tabel 2-1 Uitgevoerde werkzaamheden
Project
Huidige status
NW2017 vervangen elektromechanische onderdelen minigemalen, fase 5 NW2017 vervangen / renoveren n.a.v. inspectie 2015
Uitgevoerd Uitgevoerd
Aanschaf DAF 45 LF
Uitgevoerd
Burgemeester Dedelstraat verbetermaatregel
Uitgevoerd
Vervangen / renoveren n.a.v. inspectie 2016
Uitgevoerd
Vervangen / renoveren n.a.v. inspectie 2017
Uitgevoerd
Rioolboot
Naar 2023
Maatregelen klimaatadaptatie
Momenteel in uitvoering
Vervangen / renoveren n.a.v. inspectie 2018
Uitgevoerd
Aanschaf hogedrukspuit Rioned ABC
Uitgevoerd
Vervangen riolering in samenhang met reconstructie Herenweg
Naar 2027
Vervangen / renoveren n.a.v inspectie 2019
Uitgevoerd
Vervangen / renoveren n.a.v inspectie 2020
Uitgevoerd
Figuur 2-1 Rioolboot
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 14/86
Visie Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 15/86
Visie
3. Wat willen we? 3.1
Waarom rioleringszorg?
Van oudsher was de bescherming van de volksgezondheid de belangrijkste functie van de riolering. Aanleg van riolering wordt gezien als de grootste bijdrage aan de volksgezondheid van de afgelopen eeuw. Naast de volksgezondheid zijn de ont- en afwatering van het stedelijk gebied om de leefbaarheid te verbeteren en de bescherming van het milieu als functies daarbij gekomen. Hierbij gaat het steeds minder om de rioolbuizen en steeds meer over de bovengrondse inrichting van de leefomgeving die ervoor zorgt dat water goed wordt verwerkt. Steeds kunnen er keuzes worden gemaakt of het water in een ondergrondse buis wordt verwerkt of bovengronds wordt geïnfiltreerd of naar oppervlaktewater wordt gebracht. In de Omgevingsvisie van de gemeente komt een integrale visie waar water en riolering ook onderdeel van zijn.
3.2
Onze kijk op enkele belangrijke ontwikkelingen
Oppervlaktewateren in De Ronde Venen Het landschap van De Ronde Venen is een binnen Nederland uniek ingepolderd veengebied. De vele oppervlaktewateren binnen onze gemeente zorgen voor waterberging en afvoer van hemelwater. Ze definiëren het landschap en dus ook ons waterbeleid. We beheren als gemeente vele sloten en plassen. Deze spelen ook een rol bij de soms erg hoge grondwaterstand, omdat ze een stabiel(er) grondwaterpeil kunnen geven.
Er zijn veel ontwikkelingen gaande binnen de rioleringszorg. Met dit WRP geven we extra aandacht aan de volgende ontwikkelingen.
Klimaatadaptatie Door klimaatverandering moeten we ons beter voorbereiden op extremere buien (langer en intenser), langere periodes van droogte en hittegolven. Hiervoor moeten we de leefomgeving en het watersysteem aanpassen. We creëren extra waterberging door de openbare ruimte anders in te richten. Ook moet nieuwbouw aan strengere eisen voldoen om meer waterberging te creëren. Bij particulieren stimuleren we hun inzet hiervoor. Groene maatregelen hebben de voorkeur, omdat die ook hittestress tegengaan. Droogte gaan we tegen door water zo veel mogelijk vast te houden waar het valt. De gevolgen van overstromingen kunnen we beter opvangen door met hoogteverschillen te zorgen dat de belangrijkste functies beschikbaar blijven.
Omgevingswet De Omgevingswet wordt volgens de huidige planning op 01-01-2023 ingevoerd. Dat heeft invloed op onze zorg voor de watertaken. Een integrale aanpak is nodig om water goed te verwerken, ook is burgerparticipatie belangrijk. In de omgevingsvisie zal hier de basis voor moeten worden gelegd. Daarnaast zullen regels voor het omgaan met riolering en stedelijk water vastgelegd moeten worden in ons omgevingsplan en in de LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte).
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 16/86
Visie
Integraal werken De waterketen hangt nauw samen met andere onderdelen in onze leefomgeving, zoals groen en wegen. Daarom willen we werkzaamheden in samenhang met andere disciplines binnen onze organisatie oppakken. Zo stemmen we rioleringswerkzaamheden zo veel mogelijk af op weg- en wijkvernieuwing. Dit noemen we ook wel gebiedsgericht werken. Dit scheelt overlast en is goedkoper.
3.3
Stedelijk afvalwater
Stedelijk afvalwater is huishoudelijk afvalwater of een mengsel van huishoudelijk afvalwater met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Wij zamelen dat afvalwater in en transporteren het naar de rioolwaterzuiveringsinrichting (RWZI), die in beheer is bij het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. In verband met het bereiken van de grens van de hydraulische capaciteit van de RWZI vindt bij grootschalige nieuwbouw afstemming met het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht plaats. In principe leggen we bij nieuwbouw een gescheiden stelsel aan. De rioolbuizen hebben een maximale capaciteit om afvalwater vast te houden en af te voeren. Het wordt ontworpen op het kunnen verwerken van het huishoudelijk afvalwater plus een regenbui van ongeveer 20mm in één uur (‘bui 08’ van de Kennisbank van brancheorganisatie Rioned). Om te voorkomen dat gebouwen en wegen onder water komen te staan en afvalwater gezondheidsrisico’s oplevert, zijn er riooloverstorten aangelegd. Via riooloverstorten lozen we het teveel aan water op oppervlaktewater als de capaciteit van het riool niet meer voldoende is. Dit geeft een slechtere oppervlaktewaterkwaliteit, maar voorkomt dat rioolwater op de weg of in gebouwen komt te staan.
Waterkwaliteit en riooloverstorten Om de waterkwaliteit op orde te houden zijn op een aantal locaties bergbezinkbassins aangelegd. Dit zijn grote ondergrondse bakken waar het rioolwater tijdelijk kan worden opgeslagen. Verder wordt de kans op riooloverstortingen onderzocht in het SSW (Systeemanalyse Stedelijk Water). Hierbij wordt de basisinspanning-methode gebruikt om te bepalen of een riooloverstort wel of niet voldoet. Ten slotte wordt op basis van meldingen gekeken of er rondom riooloverstorten waterkwaliteitsproblemen bestaan. Dit samen vormt de basis voor ons oordeel.
Altijd aansluiten op riolering We streven ernaar om alle panden aan te sluiten op de riolering, maar soms is een kleine individuele zuivering, een IBA, de beste oplossing. De effecten op het milieu en de kosten zijn bepalend voor de afweging wat het beste is. De kosten van een rioolaansluiting of een IBA zijn altijd voor de initiatiefnemer.
3.4
Afvloeiend hemelwater
Zoals in artikel 3.5 van de Waterwet benoemd wordt, hebben we de verplichting om afvloeiend hemelwater in te zamelen en te verwerken, zolang een perceeleigenaar dat redelijkerwijs niet zelf kan.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 17/86
Visie
Voor de verwerking van hemelwater volgen we de trits vasthoudenbergen-afvoeren. We hebben de voorkeur om afvloeiend hemelwater zo lokaal mogelijk te verwerken door bijvoorbeeld hemelwater af te koppelen en lokaal te laten infiltreren. Vanwege het vele (slecht waterdoorlatende) veen in onze ondergrond is lokaal infiltreren vaak niet mogelijk. Dan moet bij het afkoppelen van bestaande bouw en nieuwbouw gekeken worden of het lozen van hemelwater op oppervlaktewater mogelijk is. Als het hemelwater niet lokaal verwerkt kan worden, voeren we het af met een gescheiden stelsel.
Figuur 3-1 Water op straat Croonstadtlaan Mijdrecht
Nieuwbouw Bij nieuwbouw binnen de bebouwde kom verwachten we dat het hemelwater op eigen perceel wordt verwerkt of, waar mogelijk, direct op oppervlaktewater wordt geloosd. Als beide opties niet mogelijk of doelmatig zijn, dan mag worden aangesloten op de riolering. Hemelwater moet dan altijd gescheiden van het overige afvalwater worden aangeleverd aan de perceelgrens. Ook moet nieuwbouw zich houden aan de Afspraken klimaatadaptief bouwen Utrecht (zie blz. 26). Voor nieuwbouw binnen nieuwe bestemmingsplannen moet een waterparagraaf worden opgesteld (deze wordt getoetst in de watertoets). Hierin moet worden toegelicht hoe het hemelwater op eigen perceel/binnen het plangebied wordt verwerkt. Als dat niet kan wordt uitgelegd waarom dit niet mogelijk is en worden aangegeven wat er gebeurt om het hemelwater goed te verwerken. Voor nieuwbouw binnen een bestaand bestemmingsplan is vaak al riolering aanwezig. Vanuit doelmatigheid is het toegestaan om hierop te lozen. Echter, als het bestaand rioolstelsel te weinig capaciteit heeft, moet de perceeleigenaar zelf maatregelen nemen op eigen terrein. Bij de vergunningaanvraag wordt dit getoetst. Buiten de bebouwde kom verwachten we dat iedereen zelf het hemelwater verwerkt. Hier is voldoende ruimte om hemelwater op eigen perceel te infiltreren in de bodem of te lozen op een nabijgelegen sloot.
Het is verboden om hemelwater aan te sluiten op de in het buitengebied aanwezige drukriolering.
Klimaatadaptief inrichten We zorgen ervoor dat bij de inrichting van de openbare ruimte plek wordt gemaakt voor bovengrondse berging van overtollig hemelwater (bijvoorbeeld op straat of in openbaar groen). Daar waar water niet over het maaiveld kan afstromen naar een plek waar het geen overlast geeft, wordt een ondergrondse oplossing gezocht die de kans op wateroverlast verkleint (bijvoorbeeld het vergroten van diameters of het aanleggen van een bergingsvoorziening). Per locatie kijken we wat mogelijk is, waarbij het streven is om tegen beperkte kosten zoveel mogelijk hemelwater te kunnen verwerken. Hierbij accepteren we dat straten en openbaar groen soms onder water kunnen staan, als dat geen grote problemen geeft. Soms is dit ‘opzettelijk’, omdat we de openbare ruimte zo
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 18/86
Visie
ontwerpen. Soms is dit het gevolg van eerdere ontwerpkeuzes en accepteren we het voorlopig. Er zijn vele mogelijkheden van klimaatadaptief inrichten. Enkele voorbeelden hiervan staan in Figuur 3-2. Bij veel voorzieningen hoort een andere vorm van onderhoud, daarom wordt goed vastgelegd waar ze liggen en wordt per voorziening een onderhoudsplan gemaakt.
Figuur 3-2 Voorbeelden klimaatadaptieve inrichting, linksboven: grasbetontegels. rechtsboven: verlaagd groen. linksonder: wadi. rechtsonder: doorlatende keien Rondweg Mijdrecht.
Particulieren en bedrijven Niet alleen de gemeente, maar ook particulieren en bedrijven zijn aan zet om de omgeving klimaatadaptief te maken. Een groot deel van het stedelijk grondgebied is particulier bezit, wat betekent dat ook een groot deel van de neerslag op particulier terrein valt. Daarom is er in de Waterwet aangegeven dat particulieren hun ‘eigen’ hemelwater moeten verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is. Daarnaast moeten particulieren accepteren dat er soms water in de openbare ruimte en op hun eigen terrein zal blijven staan. Dit gebeurt als er meer regen valt dan waar het systeem voor ontworpen is. Zolang het alleen hinder geeft (tijdelijk niet bruikbaar gebied) accepteren we het. Als het overlast (langdurig niet bruikbaar gebied of belangrijke wegen/locaties die onbereikbaar worden) of schade geeft, pakken we het aan. Particulieren en bedrijven gaan we stimuleren om hemelwater op eigen terrein te verwerken. Vanwege de slecht-doorlatende ondergrond hebben groene daken, hoogteverschillen en wadi’s in eigen tuin de voorkeur boven ondergrondse infiltratievoorzieningen (zoals kratten). Met extra communicatie zorgen we ervoor dat zij weten waarom dit belangrijk is. Hiervoor sluiten we aan bij de landelijke campagnes en maken we gebruik van de lokale media.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 19/86
Visie
3.5
Grondwater
Zoals in artikel 3.6 van de Waterwet benoemd wordt, hebben wij de zorgplicht om maatregelen tegen structurele grondwateroverlast te treffen, mits dat doelmatig kan en aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Onze taken liggen in de openbare ruimte en bij coördinatie en onderzoek. De aanpak van grondwateroverlast is een samenspel van de grondeigenaar, gemeente, waterschap en provincie. Ook sterk fluctuerende grondwaterpeilen kunnen vallen onder grondwateroverlast. Het gaat ook om tekorten aan grondwater. Wanneer kan de gemeente betrokken worden Net als bij de hemelwaterzorgplicht is op particulier terrein de eigenaar verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen tegen grondwateroverlast. Dit geldt niet als de problemen worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van de nabijgelegen percelen (overheid of particulier). Ook kunnen de problemen voortkomen uit veranderingen in oppervlaktewaterpeilen of grondwateronttrekkingen, waarvoor het waterschap en provincie het bevoegd gezag zijn. In al deze gevallen zal de gemeente zelf geen maatregelen treffen, maar wel ondersteunen door de betrokken partijen met elkaar in gesprek te brengen. Als het voor de particulier niet mogelijk is om maatregelen te treffen tegen de grondwateroverlast en geen enkele andere partij hier een rol in heeft, dan kan de gemeente een taak hebben.
Hierbij draait het dan om de vraag of er structurele overlast is die de gemeente met doelmatige maatregelen in openbaar gebied kan verminderen. Voor de gemeente De Ronde Venen geldt dat het grondwaterpeil altijd al dichtbij het maaiveld heeft gestaan. Daarom zouden particuliere percelen hier al op moeten zijn aangepast en vinden we dat er een relatief grote verantwoordelijkheid ligt bij de perceeleigenaar. Vanwege de hoge grondwaterstanden is het lastig om oplossingen te bieden bij overlast, want het kan veel problemen geven als we op grotere schaal (bijvoorbeeld in een buurt) grondwaterstanden verlagen. Zo kunnen funderingen beschadigen en kan het extra af te voeren grondwater elders problemen geven. Bij een melding van grondwateroverlast gebruiken we daarom de volgende algemene beleidsuitgangspunten: • • • • • •
eigenaren zijn verantwoordelijk voor een waterdichte woning; eigenaren zijn verantwoordelijk voor de grondwaterstand op eigen perceel; eigenaren mogen bij grondwateroverlast overtollig grondwater aanbieden aan de gemeente, als er een voorziening hiervoor aanwezig is in de openbare ruimte, deze voldoende capaciteit heeft en die voorziening afvoert op oppervlaktewater; overtollig grondwater wordt geloosd op oppervlaktewater (direct of via een hemelwaterriool). Grondwater wordt niet naar de RWZI getransporteerd; de gemeente past (mits doelmatig) robuuste maatregelen toe in openbaar gebied om hinder van te hoog of te laag grondwater zoveel mogelijk weg te nemen en voert deze samen met andere werkzaamheden uit; de eigenaren van een particulier ontwaterende constructie zijn verantwoordelijk voor de werking en de constructie ervan.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 20/86
Visie
Grondwaternormen- en richtlijnen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen De gemeente neemt actief deel aan processen die samenhangen met de ontwikkeling van nieuw stedelijk gebied. Door voorin het ontwikkelingsproces het grondwaterbelang al in te brengen en toe te zien op het zoveel mogelijk implementeren van genoemde uitgangspunten en richtlijnen, kunnen problemen met grondwater achteraf zoveel mogelijk worden voorkomen. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen hanteren we de volgende grondwaternormen- en richtlijnen: • •
Gestreefd wordt naar volledig grondwaterneutrale ingrepen in het systeem. De ontwikkeling mag geen hydrologische achteruitgang aan de randen van het plangebied tot gevolg hebben, ten opzichte van de huidige situatie. De te hanteren grondwaternorm is afhankelijk van de functie van het gebied. In onderstaande tabel zijn de na te streven grondwaternormen weergegeven. Tabel 3-1: Gewenste grondwaternormen in het stedelijk gebied (gebruiksfase)
•
•
• •
Gebruiksfunctie
Ontwateringsdiepte (m beneden maaiveld)
Overschrijdingscriterium
Woningen, gebouwen met kruipruimte
0,901 (m - vloerpeil)
Woningen, gebouwen zonder kruipruimte
0,50 (m - vloerpeil)
Primaire wegen
1,00
Secundaire wegen (incl. pleinen, parkeerterreinen)
0,70
Gemiddeld niet vaker dan eenmaal per twee jaar en niet langer dan 7 dagen achter elkaar.
Industriegebieden, centrumgebieden
0,70
Tuinen, plantsoenen, parken
0,50
Kampeerterreinen
0,50
Begraafplaatsen
0,30 beneden grafbodem
Sportvelden
0,50
Bij het toepassen van maatregelen om aan de grondwaternorm te kunnen voldoen bij ontwikkeling van nieuwbouw dient de volgende voorkeursvolgorde te worden gehanteerd: o integraal ophogen; o toepassen van grondverbetering; o afwatering via open waterlopen; o aanpassen van bouwwijze of gebruik; o toepassen van drainage (technische ontwatering). Technische ontwatering dient zoveel mogelijk te worden voorkomen. Bij aanleg van drainage dient te worden gezorgd voor een robuust, goed te onderhouden systeem. Dit systeem wordt, indien mogelijk, aangesloten op de afwateringsvoorziening voor hemelwater en staat los van het vuilwaterriool. In de gevallen dat er sprake is van de inzet van technische ontwatering dienen afspraken te worden gemaakt over onderhoud en beheer op particulier terrein. Het af te voeren grondwater van particulier terrein is zodanig van kwaliteit dat dit zonder extra zuivering op het oppervlaktewater mag worden geloosd.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 21/86
Visie
•
3.6
De gemeente zal de te hanteren grondwaternormen blijven toetsen aan de praktijk, bijvoorbeeld door het verzamelen van metingen, het uitwisselen van ervaringen door actieve deelname aan gebiedsprocessen en kennisuitwisseling met bijvoorbeeld het waterschap. Op grond hiervan kan worden bepaald hoe realistisch deze normen zijn en of aanpassing van de normen noodzakelijk is.
Oppervlaktewater
We beheren binnen onze gemeente een groot aantal oppervlaktewateren, vooral in de vorm van sloten. In het Handboek Oppervlaktewater staan afspraken over het beheer. Zoals in het handboek beschreven is, voert het waterschap het beheer over de primaire wateren, en wij als gemeente over de secundaire wateren die in ons eigendom zijn. Het beheer van de Vinkeveense plassen wordt gedaan door Recreatieschap Midden Nederland (RMN). Ons oppervlaktewater maakt onderdeel uit van het hemelwaterstelsel, het speelt een belangrijke rol in de berging en afvoer van hemelwater uit het bebouwde gebied. Deze wateren baggeren we regelmatig om de afvoercapaciteit op peil te houden. Hiervoor rekenen we 50% van de kosten voor het baggeren aan de riolering toe.
Figuur 3-3 Oppervlaktewater in Abcoude
De eisen voor de kwaliteit van het oppervlaktewater staan beschreven in de Kaderrichtlijn Water (KRW). We werken samen met het waterschap om de waterkwaliteit zo goed mogelijk te houden. We proberen de vuilemissie vanuit onze riolering op oppervlaktewater zoveel mogelijk te beperken door verhard oppervlak af te koppelen van het gemengde riool en bij nieuwbouw gescheiden rioolstelsels aan te leggen. Er stroomt dan minder hemelwater het gemengde riool in, waardoor het aantal overstortingen en dus de vuiluitworp afneemt. De kosten van het afkoppelen zijn echter hoog. Daarom proberen we dit te combineren met andere werkzaamheden. Bij rioolvervanging, wegvernieuwing en andere projecten in de openbare ruimte kijken we of afkoppelen van verhard oppervlak tegen redelijke kosten mogelijk is en een duidelijk voordeel biedt.
3.7
Organisatie en manier van werken
Om de rioleringszorg goed uit te voeren en De Ronde Venen klimaatadaptief te maken, is het belangrijk om gebiedsgericht te werken en samen te werken met de relevante partijen in het gebied.
Gebiedsgericht werken Voor lokale aanpassingen is het grotere systeem ook belangrijk. Bijvoorbeeld bij de aanleg van een hemelwaterriool is het belangrijk dat er oppervlaktewater in de buurt is en deze voldoende capaciteit heeft om het extra water te kunnen verwerken. Gebiedsgericht werken is dus belangrijk voor de rioleringszorg. Doordat er steeds meer bovengrondse aanpassingen worden gedaan, raakt het ook andere vakgebieden. Zo worden groenstroken en wegen soms ingericht om tijdelijk water te bergen en zijn er bijvoorbeeld
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 22/86
Visie
waterbergende wegfunderingen. Het is dan belangrijk dat iedereen hiervan op de hoogte is en er rekening mee houdt. Dit alles komt samen bij een gebiedsgerichte aanpak.
Samenwerken met relevante partijen Vanuit de rioleringszorg kijken we steeds meer naar de mogelijkheden om waterstromen op verschillende manieren te verwerken. Op particulier of openbaar terrein, bovengronds of ondergronds, naar de RWZI of naar oppervlaktewateren. Dit zorgt ervoor dat allerlei partijen een rol gaan spelen in de keuzes over de waterketen. Waar dit relevant is nemen we de partijen mee in deze keuzes. Zo stemmen we beleidsmatige keuzes af met andere vakgebieden binnen de gemeente en met het waterschap. Projectmatige keuzes stemmen we af met de belanghebbenden. Om hier enige sturing in te hebben houden we aan dat ze een handelingsperspectief moeten hebben om mee te mogen praten; zij moeten zelf keuzes kunnen maken die de gemeentelijke keuze beïnvloeden.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 23/86
Plan Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 24/86
Plan
4. Wie doet wat? 4.1
Gemeentelijke zorgplicht
Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede invulling van onze gemeentelijke watertaken. En omdat riolering niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van onze gemeentelijke infrastructuur, stemmen we ons beleid ook af met andere overheden. Zoals in de Wet milieubeheer is aangegeven, is dat in ieder geval de beheerder van de zuiveringen waarop we het door ons ingezamelde (afval)water lozen. Voor onze gemeente is dat Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.
Figuur 4-1 Infographic verdeling watertaken
De inhoud van dit hoofdstuk vormt input voor het omgevingsplan. We leggen het omgevingsplan vast als de Omgevingswet in is getreden.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 25/86
Plan
4.2
Samenwerking
Afstemming tussen verschillende disciplines binnen de gemeente wordt met de komst van de Omgevingswet (verwacht per 1 januari 2023) alleen maar belangrijker. Integraal werken is belangrijk en daarvoor zijn participatie en afstemming nodig. Bij de uitvoering van projecten betrekken we omwonenden en gebruikers die een rol spelen in het project. Per project maken we een afweging over de passende betrokkenheid. Hoe meer men beïnvloed wordt door het project, hoe groter de betrokkenheid.
BOWA en ISARIZ De waterketen houdt zich niet aan bestuurlijke grenzen. Daarom werken we samen met het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, meerdere gemeenten in de regio en de drinkwaterbedrijven Vitens, PWN en Waternet. Dit doen we binnen BOWA (‘Bestuurlijk Overleg Water AGV-gebied’, Home - Samenwerken binnen BOWA) en de ambtelijke werkgroep ISARIZ (‘Intergemeentelijke SAmenwerking RIoleringsZorgtaak’). De doelen hierbij zijn de kwaliteit te vergroten, kosten te besparen en onze kwetsbaarheid te verminderen. Dit hebben we specifieker gemaakt door te zeggen dat we tegen de laagste maatschappelijke kosten willen bereiken dat de afvalwaterketen optimaal functioneert, waarbij aanbod en afname van stedelijk afvalwater tussen rioolstelsel en RWZI in balans zijn en de negatieve invloed van de afvalwaterketen op het milieu tot een minimum is beperkt. In 2015 hebben we een regionaal grondwatermeetnet opgericht. In 2017 hebben we samen met Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de andere gemeenten een klimaatstresstest uitgevoerd. De volgende klimaatstresstest staat op de planning voor 2023. Ook hebben we in 2019 samen een uitvoeringsagenda opgesteld. Andere resultaten van de samenwerking zijn bijvoorbeeld het Handboek klimaatadaptatie (2021), Handboek Onderhoud Oppervlaktewater (2018), Handboek Stedelijk Afvalwater (2013) en het Handboek Samenwerken op dijken (2021).
Afspraken klimaatadaptief bouwen Utrecht In 2021 hebben we samen met meerdere partijen binnen provincie Utrecht afgesproken ons te houden aan gezamenlijke afspraken omtrent klimaatadaptief bouwen. De afspraken zijn bedoeld voor zowel nieuwbouw als voor aanpassingen aan bestaande gebouwen. Bij alle projecten in De Ronde Venen volgen we deze afspraken. De opgestelde doelen en prestatie-eisen zijn per thema in de bijlage weergegeven en via Afspraken klimaatadaptief Bouwen Utrecht.
Convenant Duurzame Woningbouw provincie Utrecht Dit convenant brengt de belangrijkste duurzaamheidsthema’s samen en biedt een kader voor opdrachtgevende en opdrachtnemende partijen om de duurzaamheidsambities in de woningbouwopgave te integreren. De thema’s waar dit convenant zich op richt zijn: circulariteit, energie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, natuurinclusiviteit en gezondheid. De eerder genoemde “Afspraken klimaatadaptief bouwen Utrecht” zijn in dit convenant overgenomen. Het convenant is in te zien op Convenant-Duurzame-Woningbouwprovincie-Utrecht.pdf.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 26/86
Plan
4.3
Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven
Wij kunnen als gemeente veel regelen en sturen in het functioneren van de riolering, maar kunnen niet alles zelf uitvoeren. Onze inwoners en bedrijven hebben ook een belangrijke invloed op het functioneren. Wij willen in principe geen extra regels en verplichtingen aan hen opleggen, maar willen wel dat onze inwoners helpen bij het goed laten functioneren van de riolering. We spreken we in dit WRP een aantal verwachtingen uit. Wij verwachten: 1. Dat inwoners en bedrijven het riool, de IBA’s en septic tanks verstandig gebruiken; 2. Dat rioolaansluitingen zorgvuldig worden aangelegd en onderhouden; 3. Dat inwoners en bedrijven hemelwater zelf opvangen en bergen en verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is; 4. Dat hinder (water-op-straat) vaker, binnen marges, wordt geaccepteerd; 5. Dat inwoners en bedrijven bij grondwateroverlast controleren of hun woning of bedrijf voldoende waterdicht is. In het Bouwbesluit 2012 is opgenomen dat een kelder waterdicht moet zijn als dit een verblijfsruimte is. We streven altijd naar lokale maatwerkoplossingen voor optredende problemen.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 27/86
Programma Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 28/86
Programma
5. Wat hebben we nu? 5.1
Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen
Voor de vervulling van onze gemeentelijke watertaken hebben we allerlei objecten in beheer. Tabel 5-1 Overzicht areaal in beheer bij gemeente De Ronde Venen
Onderdeel Vrijvervalriolering* - Gemengd - DWA - HWA Totaal Druk- en persleidingen Kolken
aantal
eenheid
80 101 68
km km km
249
km
220 17.500
km stuks
Onderdeel Bergbezinkvoorzieningen IBA’s (individuele behandeling afvalwater) CVK’s (centrale voedingskast)
aantal 13 7
eenheid stuks stuks
71
stuks
Rioolgemalen Drukrioleringunits Infiltratievoorzieningen (Veenweg)
60 1.150 1
stuks stuks stuk
*) Duikers zijn meegenomen bij HWA.
De gegevens zijn opgeslagen in een rioleringsbeheersysteem en daarmee goed te raadplegen en bij te houden. Een lijst met overstorten is opgenomen in Bijlage 4 Het meest omvangrijk is het vrijvervalstelsel. In onderstaande grafiek is weergegeven wanneer dat stelsel is aangelegd of gerenoveerd, en hoe het verdeeld is in type stelsel.
70
Lengte (km)
60 50 40 30 20 10 -
Gemengd
HWA
DWA
Figuur 5-1 vrijvervalriolen per aanlegperiode
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 29/86
Programma
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Figuur 5-2 Stelseltype riolering per wijk
Versie: concept D3 30/86
Programma
5.2
Huidige situatie: Stedelijk afvalwater en hemelwater
Technische staat van de objecten Met inspecties krijgen we inzicht in de technische staat van de riolering. De inspecties in onze gemeente worden uitgevoerd door een extern bedrijf. De inspectieresultaten gebruiken we om te bepalen waar we onderhouds-, reparatie- of vervangingsmaatregelen moeten uitvoeren. Vrijvervalriolering De vrijvervalriolen zijn gemiddeld genomen van goede kwaliteit. Jaarlijks wordt ongeveer 8%-10% van deze riolen geïnspecteerd met een videocamera, waarna het volgens de normen wordt beoordeeld. Op basis van de beoordeling van de inspecties maken we werkplanningen, waarin we aangeven welke maatregelen nodig zijn. Gemalen De gemalen functioneren naar verwachting. Ze worden 2 tot 12 keer per jaar gereinigd en geïnspecteerd, afhankelijk van het gemaal. Indien nodig worden ze gerepareerd. Minigemalen De drukriolering functioneert goed. Eens per 4 jaar wordt elk minigemaal gereinigd en geïnspecteerd. Indien nodig worden ze gerepareerd. Persleidingen en drukleidingen De persleidingen en drukleidingen functioneren naar behoren. We voeren geen inspecties uit, maar gaan af op meldingen en eigen waarnemingen bij gemalen en minigemalen. Als we merken dat de pompen moeite hebben om het water door de leiding te krijgen, reinigen we de leiding. Kolken en straten Om te voorkomen dat straatvuil in de kolken en in het riool terechtkomt, worden de straten geveegd.
De frequentie waarmee dit gebeurt, verschilt per gebied. Ook worden de kolken gereinigd, zodat ze niet verstopt raken. Dit gebeurt één tot twee keer per jaar door een externe partij. Infiltratievoorzieningen De infiltratievoorziening aan de Veenweg wordt twee keer per jaar gemaaid.
Functioneren van de riolering Het meest actuele BRP (BasisRioleringsPlan) is opgesteld in 2011, en de Optimalisatiestudie Afvalwatersysteem (OAS) in 2012. Het BRP van het grondgebied van de voormalige gemeente Abcoude is opgesteld in 2017. Circa 1x per 10 jaar wordt het hydraulisch en milieutechnisch functioneren van de stelsels modelmatig doorgerekend. Uit de toetsing van de bestaande situatie blijkt dat de riolering voldeed aan de normen.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 31/86
Programma
We vinden het belangrijk te weten hoe ons rioolstelsel werkelijk functioneert. Daarom worden op diverse plaatsen in het rioolstelsel, bij de overstorten, waterstanden en gemeten. Op basis van deze informatie kunnen we de werking van het rioolstel monitoren en actie ondernemen. We hebben in 2017 een klimaatstresstest (als stap uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie DPRA) uitgevoerd waarin we in kaart hebben gebracht hoe De Ronde Venen bestand is tegen hevige neerslag. Dit deden we in samen met buurgemeenten en het waterschap. Op https://agv.klimaatatlas.net/ zijn alle kaarten van de stresstest te bekijken.
Figuur 5-3 Wateroverlastkaart na 90 mm regen in uur (AGV Klimaatatlas)
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 32/86
Programma
Figuur 5-4 Begaanbaarheid wegen na een bui van 90 mm in 1 uur (AGV Klimaatatlas)
Uit de klimaatstresstest is gebleken dat diverse straten in de Proosdijland Zuid last kunnen hebben van wateroverlast. Een verdiepende risicodialoogsessie klimaatadaptatie heeft plaatsgevonden tussen gemeente en waterschap. Samen met studenten van de Hogeschool van Amsterdam zijn oplossingen gezocht die bij een wijkrenovatie doorgevoerd zouden kunnen worden. De maatregelen kunnen in het polderwatersysteem en in het stedelijk gebied liggen. Gezien de complexiteit van deze situatie gaat het waterschap het watergebiedsplan voor de polder De Derde Bedijking uit 2007 actualiseren. Het merendeel van de maatregelen hebben betrekking op de wegen. Aangezien deze wegen de komende periode niet op de vervangingsplanning staan zullen de maatregelen niet uitgevoerd worden binnen de planperiode van dit WRP.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 33/86
Programma
Milieutechnisch functioneren Door het afkoppelen van verhard oppervlak en de aanleg van voorzieningen achter de riooloverstorten, hebben we ervoor gezorgd dat de hoeveelheid en de kwaliteit van het rioolwater dat via de overstorten in het milieu terechtkomt, geen belemmering is voor de functie van het oppervlaktewater. Ook hebben we in samenwerking met het waterschap maatregelen genomen in het watersysteem om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. Zo zorgt het waterschap voor voldoende doorstroming van het water. In 2012 is een optimalisatiestudie uitgevoerd, waarin is gekeken naar het functioneren van ons rioolstelsel in relatie tot de werking van de RWZI. Hieruit bleek dat er geen aanpassingen aan ons stelsel behoeven te worden doorgevoerd om de doelmatigheid van de waterketen als geheel te vergroten.
5.3
Huidige situatie: grondwater
We hebben sinds enkele jaren een uitgebreid grondwatermeetnet. Hierdoor hebben we inzicht in de freatische grondwaterstanden van De Ronde Venen en de omliggende gemeenten. In specifieke gevallen leggen we bij rioolvervanging drainage aan, om hoge grondwaterstanden te voorkomen die door de aanleg van een nieuwe, waterdichte leiding kunnen ontstaan. Voor zover de drainage in het openbaar gebied ligt, wordt deze ook door ons beheerd en onderhouden. Binnen de grenzen van onze gemeente wordt geen drinkwater gewonnen.
5.4
Klachten en meldingen
Jaarlijks ontvangen we klachten en meldingen die te maken hebben met water en riolering. Alle meldingen proberen we zo snel mogelijk af te handelen maar vanwege de aard en omvang vragen sommige meldingen om meer onderzoek en voorbereiding en is er dus ook meer tijd voor nodig. Gemiddeld krijgen we 40 meldingen per jaar binnen. De meeste meldingen gaan over verstopping van huisaansluitingen (het verhelpen hiervan is vaak een taak voor de eigenaar zelf). Ook krijgen we meldingen over het functioneren van de drukriolering. Bij reinigings- en inspectiewerkzaamheden van de vrijvervalriolen, komen eveneens vragen en meldingen bij ons binnen. Een beperkt aantal meldingen gaat over water in de woning. Wij denken dan mee over de oorzaak en hoe dit is op te lossen.
5.5
Vergunningen, toezicht en handhaving
Vergunningen Wet milieubeheer / Wabo Lozingen van afvalwater op de riolering (indirecte lozingen) worden geregeld op basis van de Wet milieubeheer (Wm), de Waterwet, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de AmvB’s voor lozingen. Onder de Omgevingswet verhuist een aantal regels van het Rijk naar gemeenten en waterschappen. Dit heet ook wel de 'bruidsschat'. Het Rijk zorgt er met het Invoeringsbesluit voor dat de regels voor gemeenten automatisch in het tijdelijk deel van het omgevingsplan komen.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 34/86
Programma
Vergunningverlening vindt plaats door de gemeente. De gemeente mandateert de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) om toezicht en handhaving uit te voeren op deze vergunningen. Deze instantie controleert de bedrijven waaraan de lozingsvergunningen verleend zijn. Ook werken we samen met het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. De milieu-inspecteurs bezoeken met een zekere regelmaat de bedrijven. Er is een samenwerkingsovereenkomst getekend tussen de gemeente, provincie en het waterschap over de uitvoering van de Wabo-taken. Op dit moment wordt door de waterschappen gekeken of de toetsing op indirecte lozingen kan worden verbeterd. Voorlopig bezoekt de ODRU jaarlijks een andere branche om daar de lozingsvoorschriften te controleren.
Sweco | 2023-2027 Projectnummer: 51005624 Datum: 16-11-2022
Versie: concept D3 35/86
Programma
6. Wat gaan we doen? 6.1
Aan de slag
We willen onze doelen bereiken zoals die in hoofdstuk drie beschreven zijn. Dit doen we door het huidige stelsel in stand te houden, de kwaliteit te monitoren en waar dat nodig is te verbeteren. Hiervoor voeren we onderzoek en maatregelen uit. Daarnaast letten we er in nieuwe situaties op dat we riolering aanleggen en het gebied inrichten in lijn met de visie. Alle in dit hoofdstuk genoemde bedragen zijn op prijspeil januari 2022 en exclusief BTW. Alle bedragen zijn op prijspeil 2022 en moeten voor inflatie worden gecorrigeerd.
6.2
Werkzaamheden: Stedelijk afvalwater en hemelwater
Aanleg bij nieuwe bebouwing Kleinschalige inbreidingen sluiten we aan op de bestaande riolering. Eigenaren moeten hun stedelijk afvalwater en hemelwater ook in gemengd gerioleerde gebieden gescheiden aanleveren aan de perceelgrens, zodat ze voorbereid zijn op eventueel gescheiden riolen die later worden aangelegd. Bij uitbreidingen wordt altijd gescheiden riolering aangelegd. Alle nieuwbouwprojecten dienen rekening te houden met het beleid van Gemeente De Ronde Venen en Waterschap en Amstel, Gooi en Vecht. Figuur 6-1 Rioolvernieuwing Landzicht
Nieuwe plannen worden op wateraspecten getoetst door de watertoets (onder de Omgevingswet ’weging van het waterbelang’). Dat betekent dat voldoende ruimte moet worden gereserveerd voor het vasthouden en bergen van water. Om dit te waarborgen moeten we vanaf het beginstadium van plantontwikkelingen worden betrokken. Ook hebben we extra aandacht voor klimaatadaptatie. Bij nieuwe plannen, reconstructies maar ook bij regulier beheer en onderhoud wordt klimaatadaptief denken de leidraad. Eisen voor nieuwbouw liggen vast in het Bouwbesluit 2012. De eisen over klimaatadaptatie leggen we vast in anterieure overeenkomsten en geven we als eis mee bij de vergunningverlening. Bij nieuwbouw die wordt aangesloten op drukriolering is het alleen toegestaan om huishoudelijk afvalwater te lozen. Hemelwater wordt dan geloosd op het oppervlaktewater.