Document · PDF

Raadsvoorstel 44, bijlage 1 20200204 Rapport ontwikkelscenario zandeilanden

Commissie Ruimtelijke Zaken 1 september 2021, gemeente De Ronde VenenBij agendapunt: Raadsvoorstel 44 Ontwikkelscenario Zandeilanden als toetsingskader.10.754 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RECR

RECRATIEVE ONTWIKKELING VAN DE ZANDEILANDEN

Het ontwikkelscenario

COLOFON Uitgave: Recreatie Midden-Nederland, in opdracht van Recreatieschap Stichtse Groenlanden Opgesteld door: Ronald Gubbens (projectleider), Bianca van Eck (programma manager), Erinke Siegersma (programma ondersteuner) Afbeelding(en) titelpagina: Recreatie Midden-Nederland In samenwerking met: SAB, Stad2, Empaction, Profloating en Ruimtemanagers. Vastgesteld op 10 februari 2020 door het Dagelijks Bestuur van Recreatieschap Stichtse Groenlanden Datum: 3 februari 2020

SAMENVATTING

De Vinkeveense Plassen zijn een belangrijk recreatiegebied voor Utrecht, Amsterdam en omgeving. Recreanten komen naar het gebied voor het diverse aanbod van varen, zwemmen, zeilen, fietsen, wandelen en duiken. Recreatieschap Stichtse Groenlanden wil dit behouden. Tegelijkertijd wil het recreatieschap zich voorbereiden op ontwikkelingen in de toekomst. De verwachting is dat het aantal bezoekers van de Vinkeveense Plassen groeit door de toename van de behoefte naar recreatie vanuit de regio’s Amsterdam en Utrecht. Dit zet het gebruik en de kwaliteitsborging van het gebied onder druk. Daarom heeft het bestuur van recreatieschap Stichtse Groenlanden in maart 2019 de ambitie bekrachtigd om van “de Vinkeveense Plassen een toekomstbestendig (water)recreatiegebied te maken dat aansluit bij de behoefte van de bezoeker” (Programma Vinkeveense Plassen 2019-2024). Eén van de opgaven is voor de komende jaren het verder recreatief ontwikkelen van het gebied, zodanig dat er inkomsten gegenereerd worden. Met deze inkomsten kan het gebied duurzaam onderhouden worden en blijven aansluiten op de wensen van de gebruikers van het gebied. Dit rapport geeft invulling aan de opdracht om een ontwikkelscenario voor de zandeilanden op te stellen. Daarmee dient dit rapport als input voor het nog vast te stellen nieuwe bestemmingsplan Plassengebied van gemeente De Ronde Venen.

Het ontwikkelscenario richt zich specifiek op de recreatieve ontwikkeling van de zandeilanden. Deze ontwikkeling zal per onderdeel worden gerealiseerd, nadat daar onder andere in het nieuwe bestemmingsplan ruimte voor is geboden.

De Vinkeveense Plassen De meeste recreanten missen recreatief aanbod rondom de Vinkeveense Plassen. Zij zouden graag meer actief vermaak vinden of juist een meer exclusief (rustig) aanbod. De zakelijke markt als recreatieve uitbreiding biedt ook kansen en heeft de potentie om de exploitatie van de horecagelegenheden rondom de Vinkeveense Plassen jaarrond te maken. Op dit moment zijn de ondernemingen veelal afhankelijk van het zomerseizoen. Naast de kaders van het nieuwe bestemmingsplan wordt in het ontwikkelscenario rekening gehouden met onderstaande aspecten: ▪

▪ ▪

▪

De ruimtelijke kwaliteit van de Vinkeveense Plassen laat te wensen over door slecht vindbare entrees, de uitstraling van de bestaande voorzieningen en de gedateerde inrichting van de zandeilanden. Goede bereikbaarheid en vindbaarheid van de entrees is een randvoorwaarde om bezoekers en ondernemers naar het gebied te trekken. De provinciale structuurvisie maakt een uitbreiding van het recreatief aanbod met maatwerk mogelijk. Hierbij is het belangrijk dat er een balans wordt gevonden tussen de recreatieve ontwikkeling en de natuurwaarden van het gebied door bijvoorbeeld de aanleg van natuurvriendelijke oevers en visbossen. In het programma Vinkeveense Plassen 2019-2024 staan de natuurprojecten die het recreatieschap de komende jaren uitvoert. Omwonenden hebben zorgen over uitbreiding van de recreatievoorzieningen. Zij vrezen dat de overlast zal toenemen. Er is sprake van tegenstrijdige belangen in het gebied waar zoveel mogelijk rekening mee wordt gehouden, maar het is onmogelijk om aan ieders wensen tegemoet te komen. De stabiliteit van de zandeilanden. Naar aanleiding van een onderzoek naar de stabiliteit van de zandeilanden is geadviseerd om bij bebouwing uit te gaan van lichte materialen gefundeerd op bijvoorbeeld staal.

Het ontwikkelscenario Het ontwikkelscenario voor de zandeilanden van de Vinkeveense plassen is gebaseerd op de volgende vier basiskeuzes: ▪

Doelgroepen De huidige bezoekers worden getypeerd als de actieve recreant en de stijlzoeker als exclusieve recreant. Het ontwikkelscenario heeft deze bestaande bezoekers als uitgangspunt genomen aangezien zij al aanwezig zijn. Verder biedt de zakelijke recreant kansen voor ondernemers om hun exploitatie jaarrond te kunnen maken.

▪

Zonering De Vinkeveense Plassen zijn verdeeld in zones: natuurwaardenzones en recreatiezones. Nabij Botshol, Vinkenrust en de Geulsloot wordt de natuur gekoesterd en worden -daar waar het kan- de natuurwaarden versterkt. De recreatieve zone wordt het gebied rond de zandeilanden en de oostelijke helft van de Zuidplas. Dit gebied wordt recreatief gebruikt, maar wel natuur-inclusief. Hierbij zijn de specifieke ontwikkelgebieden de Winkelpolder met Eiland 1 en 2, Eiland 4 en 5 en Eiland 9,10 en 12.

▪

Noodzakelijke investeringen in de openbare ruimte De voorzieningen op de zandeilanden worden meer van deze tijd (uitstraling, gebruik en duurzaam). Dat vergt wel investeringen. De basiskwaliteit van het gebied moet eerst op orde zijn, zodat er een aantrekkelijk recreatiegebied ontstaat dat weer jaren mee kan.

▪

Beleidsmatig Er zijn bijbehorende keuzes te maken in de beleidsvorming, vergunningverlening en handhaving voor o.a. snelvaren, betaald varen in de vorm van liggeld aan de zandeilanden, betaald parkeren en drijvende zonnepanelen.

Uitgangspunt is dat het recreatieschap Stichtse Groenlanden kiest voor de passende recreatieve functies op de juiste plek voor de beoogde gebruiker. Naar verwachting wordt met het hierna omschreven ontwikkelscenario zo veel mogelijk recht gedaan aan belangen van de recreant binnen de wensen van de ondernemers, belanghebbenden en omwonenden. Dit resulteert in de volgende maatregelen:

Ontwikkellocatie

Voorgestelde maatregelen

Vervolg stappen RMN

Winkelpolder

Verbeteren vindbaarheid en herkenbaarheid entree

Aanpak in overleg met omwonenden

Toevoegen entreegebouw

Uitzetten in de markt

(700 m2 ontvangstgebouw met gemende functies) Hotel

Uitzetten in de markt

Toevoegen camperplaats

Uitzetten in de markt

(10 plekken) Eiland 1

Uitbreiden horeca (700 m2)

Opnemen uitbreiding horeca in een nieuwe pachtovereenkomst

Eiland 2

Toevoegen leisure (7.000 m2)

Uitzetten in de markt

Eiland 3

Toevoegen vergaderboten

Uitzetten in de markt

(3 boten van 100 m2) Eiland 4

Verbeteren entree

Aanpak in overleg met omwonenden

Toevoegen multifunctioneel gebouw met horeca (250 m2), duikwinkel (250 m2 incl. opslag) en kantoor (150 m2), boothuis (70m2), werkloods (280m2)

Gebouw ontwikkelen met bestaande duikwinkel in afstemming ontwikkeling Klinkhamerlocatie

Eiland 5

Mogelijkheid van toevoegen (seizoensgebonden mobiele) horeca van 50 m2

In de toekomst ontwikkelen met horecaondernemer

Eiland 9

Toevoegen seizoensgebonden verblijfsrecreatie

In overleg met huidige campingeigenaar

Eiland 10

Toevoegen seizoensgebonden verblijfsrecreatie (5 tenten)

Pachtcontract afsluiten met ondernemer (uitvoering door derde) en afspraken maken over toegankelijkheid

Eiland 12

Toevoegen seizoensgebonden verblijfsrecreatie (10 tenten)

Pachtcontract afsluiten ondernemer (uitvoering door derde) en afspraken maken over toegankelijkheid

Beleidsmaatregelen

Invoeren betaald parkeren, snelvaren en liggeld (aan de zandeilanden)

Aanpassen verordening en beleid van gemeente De Ronde Venen en Recreatie Midden-Nederland. Daarbij gezamenlijk beleid bepalen voor betaald parkeren, snelvaren en liggeld. Het snelvaren kan worden ingevoerd middels een besluit van het Dagelijks bestuur als vaarwegbeheerder.

Toevoegen 2000 m2 drijvende zonnepanelen

Uitvoering drijvende zonnepanelen als pilot in gemeentelijk programma ‘Spoorboekje naar klimaat neutrale gemeente in 2040’

De voorgestelde maatregelen voor de recreatieve ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen zijn financieel uitwerkt in vier verschillende scenario’s. Welke voorgestelde maatregelen onder welk financieel scenario uitgevoerd worden, staat in tabel 3 en bijlage 11 gespecificeerd en toegelicht. De financiële opgave van € 78.000 kan alleen worden behaald wanneer de investeringen op de eilanden op basis van scenario C (€ 87.298) of D (€ 125.155) worden uitgevoerd. Uitgangspunt van het ontwikkelscenario is om in te zetten op scenario D en op zoek te gaan naar aanvullende middelen in de vorm van subsidies of bijdragen van derden om meer investeringen in de openbare ruimte mogelijk te maken.

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING ............................................................................................................................................... 3 DE VINKEVEENSE PLASSEN ......................................................................................................................................... 3 HET ONTWIKKELSCENARIO ......................................................................................................................................... 4 1.

INLEIDING ................................................................................................................................................. 4 1.1 1.2 1.3 1.4

GEBIEDSKENMERKEN EN UITGANGSPUNTEN ............................................................................................ 7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

DE VINKEVEENSE PLASSEN IN HET KORT ............................................................................................................ 7 RUIMTELIJKE ANALYSE ................................................................................................................................... 7 BEZOEKERS VAN DE VINKEVEENSE PLASSEN ....................................................................................................... 9 BEREIKBAARHEID ........................................................................................................................................ 11 KRACHTENVELD ......................................................................................................................................... 12 RUIMTELIJKE BELEIDS- EN JURIDISCHE UITGANGSPUNTEN .................................................................................... 12 UITGANGSPUNTEN VOOR VERDERE ONTWIKKELING ........................................................................................... 13

HET ONTWIKKELSCENARIO ..................................................................................................................... 14 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

OPGAVE ..................................................................................................................................................... 4 DOEL ......................................................................................................................................................... 5 TOTSTANDKOMING RAPPORT .......................................................................................................................... 5 LEESWIJZER ................................................................................................................................................. 6

ONTWIKKELSCENARIO VINKEVEENSE PLASSEN .................................................................................................. 14 BASISKEUZES EN VOORGESTELDE MAATREGELEN ............................................................................................... 15 FINANCIËLE ONDERBOUWING ....................................................................................................................... 19 WEGING VAN HET ONTWIKKELSCENARIO ......................................................................................................... 23 PRIORITERING ............................................................................................................................................ 25

RISICO’S EN VERVOLG ............................................................................................................................. 27 4.1 VERVOLG .................................................................................................................................................. 27 4.2 RISICO’S ................................................................................................................................................... 27 4.3 AANBEVELINGEN ........................................................................................................................................ 28 BRONNENLIJST .................................................................................................................................................. 29

BIJLAGEN BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5 BIJLAGE 6 BIJLAGE 7 BIJLAGE 8 BIJLAGE 9 BIJLAGE 10

SWOT-ANALYSE RUIMTELIJKE ANALYSE SAMENVATTING ONDERZOEK STABILITEIT ZANDEILANDEN

BESCHRIJVING GEBRUIKERS EN VERSLAGEN INFORMATIEAVONDEN BESCHRIJVING KRACHTENVELD RUIMTELIJKE KADERS BETAALD PARKEREN

BETAALD VAREN (VAARVIGNET EN LIGGELD) DRIJVENDE ZONNEPANELEN ONTWIKKELGEBIEDEN EN CONCRETE PROJECTEN

BIJLAGE 11 BIJLAGE 12 BIJLAGE 13

FINANCIËLE RAPPORTAGE STADKWADRAAT WEGING VAN DE VOORGESTELDE MAATREGELEN OVERZICHT RUIMTEBESLAG PER VOORGESTELDE MAATREGELEN

INLEIDING

Het wegvallen van de financiële bijdrage van Amsterdam aan het recreatieschap vanaf 2024; De groter wordende vraag naar recreatie(gebieden) door de groei van de steden; De verandering in het gedrag van recreanten (soort recreant en wat doet de recreant).

Met dit rapport geven we invulling aan de pijler ‘Recreatief ontwikkelen (van de zandeilanden)’ uit het Programma Vinkeveense Plassen van recreatieschap Stichtse Groenlanden (zie figuur 1). Het dient tevens als input voor het nog vast te stellen nieuwe bestemmingsplan Plassengebied van gemeente De Ronde Venen. Het ontwikkelscenario richt zich specifiek op de recreatieve ontwikkeling van de zandeilanden en zal (nadat daar in het nieuwe bestemmingsplan ruimte voor is geboden) per onderdeel worden uitgewerkt en gerealiseerd.

1.1 Opgave De afgelopen jaren werkte het recreatieschap aan de uitvoering van het Toekomstplan Vinkeveense Plassen (2015). Een deel van die opgaven is inmiddels gerealiseerd, maar andere onderdelen uit dit plan kwamen niet goed van de grond. In 2019 is daarom het Programma Vinkeveense Plassen 20192024 opgesteld en vastgesteld door het dagelijks bestuur van recreatieschap Stichtse Groenlanden. Het programma heeft de ambitie om van “de Vinkeveense Plassen een toekomstbestendig (water)recreatiegebied te maken dat aansluit bij de behoefte van de bezoeker” (zie figuur 1). Om dit te bereiken wordt gewerkt aan twee strategische doelen: ▪ ▪

De Vinkeveense Plassen zijn herkenbaarder, vindbaarder en bereikbaarder. De Vinkeveense Plassen hebben een aantrekkelijker en gevarieerder recreatief aanbod.

De Vinkeveense Plassen is een toekomstbestendig (water)recreatiegebied dat aansluit bij de behoefte van de bezoeker.

De Vinkeveense Plassen zijn herkenbaarder, vindbaarder en bereikbaarder

Pijler: De basis op orde

De Vinkeveense Plassen hebben een aantrekkelijker en gevarieerder recreatief aanbod

Pijler: Recreatief ontwikkelen (van de zandeilanden)

Pijler: Maatschappelijke verbreding

Figuur 1 Ambitie, strategische doelen en uitvoeringspijlers van het Programma Vinkeveense Plassen 2019-2024

De uitvoering vindt plaats langs drie pijlers, zoals in figuur 1 is aangegeven. Dit rapport geeft invulling aan de uitvoeringspijler Recreatief Ontwikkelen (van de zandeilanden). De opgave binnen deze pijler voor de komende jaren is het verder recreatief ontwikkelen van het gebied, zodanig dat er inkomsten gegenereerd worden. Met deze inkomsten kan het gebied duurzaam beheerd worden en kunnen de Vinkeveense Plassen blijven aansluiten op de wensen van de gebruikers van het gebied1. Verder ligt er de concrete financiële opgave om de inkomsten uit het gebied netto met minimaal € 78.000 te verhogen. Deze verdiendoelstelling is gekoppeld aan het opvangen van de wegvallende deelnemersbijdrage van gemeente Amsterdam in 2024 als gevolg van haar uittreding.

1.2 Doel Het doel van dit rapport is een ontwikkelscenario neer te leggen voor de recreatieve ontwikkeling van de zandeilanden, waarmee invulling wordt gegeven aan de gestelde inhoudelijke en financiële opgaven. Dit rapport biedt input voor het op te stellen bestemmingsplan Plassengebied van gemeente De Ronde Venen. Recreatieschap Stichtse Groenlanden zal gemeente De Ronde Venen verzoeken de voorstellen uit dit rapport op te nemen in het nog op te stellen bestemmingsplan Plassengebied, waarna realisatie kan plaatsvinden.

1.3 Totstandkoming rapport De afgelopen jaren heeft het recreatieschap de eerste stappen gezet om het gebied van de Vinkeveense Plassen te ontwikkelen. Er is een visie 2 vastgesteld en een Toekomstplan3 opgeleverd waarin de onderbouwing is beschreven hoe de jaarlijkse bijdrage van de gemeente Amsterdam opgevangen kan worden. In 2019 is het Programma Vinkeveense Plassen vastgesteld dat invulling geeft aan de uitvoering van deze opgaven. Daarnaast werkt gemeente De Ronde Venen al geruime tijd aan een nieuw bestemmingsplan voor het Plassengebied. Op basis van dit gedane voorwerk, is dit rapport tot stand gekomen. Daarbij zijn de volgende drie fases doorlopen: 1. Onderzoeksfase In deze fase zijn rapporten van het (inmiddels geliquideerde) recreatieschap Vinkeveense Plassen, de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen en verschillende trendrapporten over recreatie bestudeerd om de belangrijkste ontwikkelingen te definiëren. 2. Verkenningsfase In deze fase zijn verkennende gesprekken gevoerd met stakeholders zoals ondernemers rondom de Vinkeveense Plassen, eigenaren, lokale en nationale belangenorganisaties (De Groene Venen, de Goede Vangst, Recron, Hiswa, etc.). Doel was om tot een typering en probleemstelling van het gebied te komen. Bijlage 1 geeft middels een SWOT-analyse weer wat uit de eerste fasen is gekomen.

1 Onder bezoekers worden zowel de lokale bevolking als de bezoekers van verder weg verstaan. 2 Haalbaarheidsonderzoek naar toekomstige recreatie Vinkeveense Zandeilanden en Winkelpolder, Cap Neuf, 17 december 3

2014 Toekomstplan Vinkeveense Plassen, vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van Recreatieschap Vinkeveens Plassen op 28 februari 2015

3. Definitiefase; In deze fase zijn er verschillende bijeenkomsten geweest voor bewoners(verenigingen), ondernemers, belangenverenigingen en de raad van gemeente De Ronde Venen. Tijdens deze bijeenkomsten is onder andere gebruik gemaakt van drie verschillende mogelijke ontwikkelscenario’s voor de ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen. De mogelijke ontwikkelscenario’s die aan belanghebbenden zijn voorgelegd, waren: Vinkeveen Puur Natuur, Vinkeveen 2.0 en Vinkeveen Lakes (zie bijlage 1 en paragraaf 3.1). De uitkomst van de definitiefase is het voorliggende rapport gebaseerd op verschillende onderdelen van de drie mogelijke ontwikkelscenario’s.

1.4 Leeswijzer Dit rapport bestaat uit vier hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk bevat de bovenstaande inleiding. Het tweede hoofdstuk geeft een gebiedsomschrijving van de Vinkeveense Plassen en binnen welke kaders en uitgangspunten de recreatieve ontwikkeling is uitgewerkt. Onder andere het type bezoekers dat het gebied nu trekt (2.3), de beleidskaders (2.5) en het krachtenveld van de (tegenstrijdige) belangen (2.6) wordt omschreven. Hoofdstuk drie bevat het ontwikkelingsscenario. Voor iedere ontwikkellocatie zijn maatregelen voorgesteld. De keuze voor deze maatregelen is gemotiveerd door vier basiskeuzes (3.2), deze worden vervolgens financieel onderbouwd (3.3). Hoofdstuk drie sluit af met de afweging in haalbaarheid en een fasering voor de uitvoering van het ontwikkelscenario (3.4 en 3.5). Uit deze beoordeling volgen per ontwikkellocatie aanbevelingen en een algemeen advies voor het vervolgtraject in hoofdstuk 4. Hier worden afsluitend de resterende risico’s expliciet uitgelicht.

2. GEBIEDSKENMERKEN EN UITGANGSPUNTEN

In dit hoofdstuk worden de kenmerken van het gebied en het huidige recreatieve gebruik toegelicht. Daarbij worden de uitgangspunten en kaders gegeven die belangrijk zijn voor de verdere ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen, zoals het huidige krachtenveld en beleidsmatige ruimtelijke randvoorwaarden.

2.1 De Vinkeveense Plassen in het kort De Vinkeveense Plassen hebben op recreatief en landschappelijk vlak al het een en ander te bieden: er kan eindeloos gevaren worden tussen de cultuurhistorische legakkers en eilanden door, onder water ligt een van de mooiste duikplekken van Nederland en op zomerse dagen weten recreanten uit de omgeving maar ook uit de regio Amsterdam de weg naar de Vinkeveense plassen te vinden. Kortom, de identiteit van de Vinkeveense plassen wordt gekenmerkt door: ▪ ▪ ▪

Een gevarieerd gebied, met een zichtbare cultuurhistorie. De verbondenheid van het dorp Vinkeveen met de plassen. Een plek waar men kan genieten van de natuur.

Recreatief gebruik VVP in het kort: ▪ ▪ ▪ ▪

Ca. 600.000 unieke bezoekers per jaar 200.000 bezoekers op de zandeilanden Besteding per bezoek € 14,30 per persoon 12 jachthavens

(Bron: bezoek Utrechtse recreatiegebieden 2014 TNS Nipo)

2.2 Ruimtelijke analyse Bijlage 2 bevat een uitgebreide analyse. Deze paragraaf geeft een samenvatting. De Vinkeveense Plassen bestaan grofweg uit twee delen: het westelijke oude veengebied met talrijke legakkers en het oostelijk gebied met het open water en de 12 eilanden als gevolg van de zandwinning (zie figuur 2). De legakkers zijn veelal in particulier bezit en hebben kleinschalige bebouwing die als vakantiewoning wordt gebruikt. De eilanden zijn openbaar gebied die gebruik worden voor (vaar)recreatie. Het karakter van weidsheid en grootte van de plassen kan het beste ervaren worden vanaf de provinciale weg N201. Dit is echter vooral een doorgaande weg en biedt niet de entree voor recreanten naar de eilanden, strandjes en/of jachthavens. De voornaamste ontsluitingen voor recreanten liggen namelijk ergens anders, bij Winkelpolder en bij Eiland 4: ▪

▪

Winkelpolder is de grootste entree van het gebied, aan de noordoostzijde van het gebied en is vanuit Amsterdam eenvoudig (met de auto) te bereiken, vanaf de afslag Abcoude aan de snelweg A2. Eiland 4 is de tweede entree in het gebied die veel bezoekers trekt. Deze entree ligt aan de Baambrugse Zuwe en is juist voor recreanten vanuit Vinkeveen de dichtstbijzijnde plek. Figuur 2 Overzicht Vinkeveense Plassen

Voor beide plekken geldt echter dat je de entrees wel moet kennen. De bebording en de aanwijzingen dat je een groot recreatiegebied benadert behoeft verbetering. De ruimtelijke kwaliteit van de entrees is ook niet (meer) van hoog niveau: het is gedateerd (beleving) en de ontsluiting is zeker bij Eiland 4 slecht vindbaar en te smal. De oostzijde van de plas is meer recreatief van aard. Hier ligt de zandwinningsplas met daar omheen twaalf zandeilanden, waar bezoekers uit de omgeving komen om te duiken, te zwemmen en te zonnebaden. Eilanden 1, 2, 4 en 5 hebben de grootste recreatieve waarde door de aanwezigheid van een brug naar het vaste land, een toiletvoorziening, strandjes en een horecagelegenheid (de beachclub op Eiland 1). De overige eilanden zijn niet bereikbaar voor dagrecreanten zonder boot en worden gebruikt door gebruikers van pleziervaartuigen die daar tijdelijk aanleggen. Deze overige eilanden zijn rustiger dan de eerstgenoemde eilanden. Voor alle eilanden geldt dat deze goed functioneren, maar ook dat ze als enigszins gedateerd worden ervaren. Dat komt onder andere door de matige gedateerde kwaliteit van de standaard-voorzieningen (zoals de sanitair-gebouwen en de speeltuinen). Het westelijke deel van de Vinkeveense Plassen is meer gericht op waterrecreatie (varen).

De legakkers versterken de natuurlijke beleving van de plassen (ondanks diverse bebouwing op de legakkers). Dichter bij het dorp zijn een aantal jachthavens te vinden. De plassen zijn echter vanuit het dorp door de bebouwing niet zichtbaar.

Natuur en de zandeilanden Ter voorbereiding voor het bestemmingsplan Plassengebied heeft gemeente De Ronde Venen een natuurplan laten opstellen. 4 Het plan bevat onder andere een onderbouwing voor een zonering met een scheiding tussen intensieve recreatie en natuurontwikkeling. Figuur 3 laat de drie voorgestelde natuurzones zien. We onderzoeken de mogelijkheden om middels strategisch gelegen natuurvriendelijke oevers op de zandeilanden bij te dragen aan stapstenen tussen twee natuurzones. Hierbij is de financiële haalbaarheid (aanleg en beheer) de grootste uitdaging. Daarnaast bekijken we de mogelijkheden om verzonken legakkers niet af te graven, maar een natuurvriendelijke invulling te geven. Ook het aanbrengen van zonnepanelen op verzonken legakkers en een natuurvriendelijke inrichting van de legakkers behoort tot de mogelijkheden. Figuur 3 Overzicht natuurzones Vinkeveense Plassen Het programma Vinkeveense Plassen 2019 – 2024 vormt de basis voor de integrale uitvoering in het gebied. Hierin is de relatie tussen de recreatiedoelstellingen en de doelstellingen op het gebied van natuur- en waterkwaliteit gelegd. Zo wordt bij het vervangen van de beschoeiing van de zandeilanden het onderzoek naar de haalbaarheid van natuurvriendelijke oevers meegenomen.

4 Bureau Waardenburg, Op naar natuurlijk waterplezier, natuurplan Vinkeveense Plassengebied, 2019

Stabiliteit zandeilanden Gemeente De Ronde Venen heeft twee onderzoeken laten uitvoeren naar de stabiliteit van de zandeilanden en de waterbodem: ▪ ▪

Het bureau De Aquanoom (2018)5 heeft onderzocht of er grote afschuivingen hebben plaatsgevonden op de waterbodem. Conclusie is dat dit niet het geval is geweest. Fugro (2019)6 heeft hierop aanvullend onderzoek gedaan naar de risico’s van instabiliteit van de zandeilanden en de mogelijke gevolgen daarvan. Globaal is geconcludeerd dat er geen directe risico’s zijn. Wel dient bij ontwikkelingen maatwerkbeschouwing te worden gedaan op de mogelijke effecten op de stabiliteit van de zandeilanden. Risico’s kunnen op voorhand worden beperkt door uit te gaan van lichte bouwwerken.

De belangrijkste conclusies van deze onderzoeken zijn opgenomen in bijlage 3. Bij de ontwikkeling van het gebied zal rekening worden gehouden met de aanbevelingen uit deze rapporten.

2.3 Bezoekers van de Vinkeveense Plassen De Vinkeveense Plassen worden gebruikt door verschillende soorten bezoekers. Bezoekers komen naar het gebied om te varen, zeilen, duiken, zwemmen, zonnebaden, vissen, fietsen, wandelen, waterskiën of om evenementen te bezoeken. De belangrijkste activiteiten zijn: varen, duiken en zwemmen. Bijlage 4 beschrijft deze activiteiten van de verschillende bezoekers uitgebreid. In 2015 is een quick scan uitgevoerd naar de huidige bezoekers van de Vinkeveense Plassen.7 Dit onderzoek is uitgevoerd voor gemeente De Ronde Venen voor de herziening van het bestemmingsplan Plassengebied. In paragraaf 2.3.1 en 2.3.2. wordt een aantal zaken samengevat uit dit rapport.

2.3.1 Bezoekersprofiel Vinkeveense Plassen De Vinkeveense Plassen hebben een grote naamsbekendheid in Nederland. Desondanks heeft het gebied te maken met teruglopende bezoekersaantallen. De meeste bezoekers voor waterrecreatie komen uit de gemeente zelf (29%) of uit de stedelijke regio’s Amsterdam (27% en Utrecht (16%).8 Om meer inzicht te krijgen in het type bezoeker dat de Vinkeveense Plassen trekt, zijn de leefstijlprofielen van de bezoekers onderzocht (zie figuur 4). Dit is gedaan op basis van de zeven typen dagrecreanten volgens de Regionale Leefstijlatlas Dagrecreatie (2011). Het profiel van de helft van de bezoekers aan de eilanden is 9: ▪

▪

Uitbundig geel: Dit zijn levensgenieters die graag actief zijn en een ‘gezellig’ dagje uitgaan met een groep vrienden of familie. Dit recreanten profiel vormt eenderde van de bezoekers, wat opvallend hoger is ten opzichte van het gemiddelde in Utrecht3. Ingetogen aqua. Dit zijn rustige, introverte recreanten gericht op authenticiteit en kleinschaligheid met interesse gebied).

5 De Aquanoom, onderzoek stabiliteit zandeilanden noordplas te Vinkeveen, 2018 6 Fugro NL Land bv., Stabiliteitsanalyse zandeilanden Vinkeveense Plassen, 2019 7 Bureau ruimte en vrije tijd, Vraaggerichte ontwikkeling vrijetijdseconomie Vinkeveense Plassen, 2015 8 ZKA, Monitor economische betekenis toerisme en recreatie in de gemeente de Ronde Venen, 2019 9 Cap Neuf, Visie ontwikkeling Vinkeveense Plassen, 2014

Figuur 4 Leefstijlprofielen van de bezoekers aan de Vinkeveense Plassen en zandeilanden (2015)6

Er is echter onvoldoende aanbod voor de ‘uitbundige gele’ en ‘ingetogen aqua’ bezoeker op het gebied van horeca, watersport en verblijfsrecreatie (zie tabel 1). Daarnaast is ca. 80% van de overnachtingen gerelateerd aan vaste seizoens- of jaarplaatsen, waardoor de short stay toeristen echt een plekje aan de plassen moeten zoeken.

Leefstijl profiel

Verblijfsrecreatie

Horeca

Watersport

Horeca

Watersport

Plassengebied

Zandeilanden

Rood

Voldoende

In evenwicht

Voldoende

Onvoldoende

In evenwicht

Geel

Onvoldoende

In evenwicht

Lime

Onvoldoende

In evenwicht

Onvoldoende

Voldoende

In evenwicht

Groen

Voldoende

Aqua

In evenwicht

Onvoldoende

Blauw

Onvoldoende

Voldoende

Onvoldoende

In evenwicht

Paars

Voldoende

In evenwicht

Voldoende

In evenwicht

Tabel 1 Samenvatting relatieve mate waarin toeristen en recreanten (leefstijlconsumenten) aantrekkelijk aanbod vinden op en rondom de Vinkeveense Plassen.

Inmiddels zijn bovengenoemde leefstijlen opgenomen in een verbeterd model ‘leefstijlvinder vakantie en vrije tijd’. Dit model maakt onderscheid in de volgende zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. De ‘uitbundig gele’ recreant laat zich het beste vertalen in de Plezierzoeker. Deze groep gaat graag met elkaar op stap en wil in een omgeving zijn waar voor iedereen iets te doen is, zolang het maar gezellig is. De ‘ingetogen ‘aqua’ doelgroep laat zich het beste vertalen in Stijlzoekers en in iets mindere mate door de Rustzoekers. De Rustzoeker geniet van de rust en natuur en wil daar graag in zijn vrije tijd ontspannen. De Stijlzoeker werkt hard in het dagelijkse leven en wil in de vrije tijd dan ook exclusief en doelgericht ontspannen in een

omgeving met gelijkgestemden. Hieronder is de verdeling van de bewoners van gemeente De Ronde Venen, de gemeente Amsterdam en de gemeente Utrecht weergegeven per leefstijl 10: Leefstijl

Gemeente De Ronde Venen, huishoudens (18.697)

Gemeente Amsterdam, huishoudens (460.278)

Gemeente Utrecht, huishoudens (150.394)

Stijlzoekers

23,2%

16,4%

18,7%

Rustzoekers

17,5%

10,4%

12,0%

Plezierzoekers

15,5%

25,2%

24,4%

Inzichtzoekers

14,3%

7,0%

8,1%

Harmoniezoekers

11,3%

5,8%

7,1%

Verbindingszoekers

9,8%

5,2%

6,1%

Avontuurzoekers

8,5%

30,0%

23,6%

Tabel 2

Verdeling huishoudens per gemeente stijlvinder stijlen.

We kunnen uit tabel 2 concluderen dat de inwoners van De Ronde Venen zich meer als Stijlzoekers gedragen en bezoekers uit Amsterdam en Utrecht meer Avontuurzoekers/Plezierzoekers zijn.

2.3.2 Zakelijk toerisme De zakelijke toerist weet gemeente De Ronde Venen en daarmee de Vinkeveense Plassen nu al te vinden. In Vinkeveen zijn op dit moment negen aanbieders actief die in totaal ongeveer 1.300 stoelen aanbieden11. Het zakelijk toerisme kan hierbij een specifieke aanvulling zijn op het huidige recreatieve aanbod rondom de Vinkeveense Plassen aangezien dit aanbod zich vooral richt op de periode van mei tot oktober. Het zakelijke toerisme kan de exploitatie meer jaarrond maken en bezoekers kennis laten maken met het gebied. Daarnaast liggen de plassen dichtbij en tussen Amsterdam en Utrecht. In deze regio’s bevinden zich vele zakelijke netwerken die behoefte hebben aan externe vergaderlocaties.

2.4 Bereikbaarheid De Vinkeveense Plassen zijn per auto niet altijd goed vindbaar en bereikbaar, ondanks de ligging aan de A2. De grootste parkeerplaats en entree naar de plassen (Winkelpolder) bereik je vanaf de A2 (afslag Abcoude). De parkeerplaats Winkelpolder (750 parkeerplaatsen) wordt niet altijd goed gevonden doordat de entree onoverzichtelijk is. De andere belangrijke entree (Eiland 4) is bereikbaar via de Baambrugse Zuwe. Het verkeer loopt hier regelmatig vast omdat deze dwarsdijk zeer smal en in matige/slechte staat is. Ook wordt de rijstrook nog smaller op mooie dagen door de auto’s die langs de weg staan geparkeerd. Op Eiland 4 (250 parkeerplaatsen) is er op piekdagen een tekort aan parkeerplaatsen. Langs de provinciale weg N201 ligt een bushalte bij de afslag Vinkeveen, verder is er geen openbaar vervoer beschikbaar rondom de Vinkeveense Plassen.

10 www.leefstijlvinder.nl 11 ZKA, monitor economische betekenis toerisme en recreatie in de gemeente de Ronde Venen, 2019

Met de fiets kan men gebruik maken van de vrij liggende fietspaden naast de Groenlandsekade en de N201. Maar op de Baambrugse Zuwe, de Herenweg en Achterbos begeeft de fietser zich tussen het autoverkeer. Dit levert regelmatig gevaarlijke situaties op. Het betekent dat het voor de bewoners uit Vinkeveen niet prettig is om het recreatiegebied per fiets te bereiken. Ook geven hulpdiensten aan dat op drukke dagen de Baambrugse Zuwe voor hen slecht bereikbaar is.

2.5 Krachtenveld Veel inwoners van Vinkeveen hebben een nauwe band met de Vinkeveense Plassen. Er is grote betrokkenheid en verschillende belangen worden actief vertegenwoordigd via lokale belangenverenigingen die zich richten op natuurontwikkeling en het behouden van bestaande gebruiken zoals het vissen. Naast de bewoners zijn de ondernemers op zoek naar vrijheid om hun ondernemingen verder te ontwikkelen. Zij zien zich geconfronteerd met een voortdurende ontwikkeling van de vraag vanuit recreanten en een kort zomerseizoen waarin het geld moet worden verdiend. Ook onder bezoekers is er onderscheid te maken tussen o.a. degenen die juist voor de rust komen en degenen die op zoek zijn naar actiever vermaak (zie ook 2.2). Een uitgebreide beschrijving van de stakeholders en hun belangen op basis van de gevoerde gesprekken is opgenomen in bijlage 5. Belangrijkste conclusie is dat er veel tegenstrijdige belangen spelen in het gebied. Het is de uitdaging om een passende balans te vinden tussen enerzijds het inspelen op de veranderende vraag van de recreanten en de ondernemers en anderzijds het tegemoet komen aan het belang van de meer behoudende bewoners.

2.6 Ruimtelijke beleids- en juridische uitgangspunten Om het ontwikkelscenario te kunnen uitvoeren dient de inhoud door gemeente De Ronde Venen te worden opgenomen in het nog op te stellen bestemmingsplan Plassengebied. In 2018 heeft de gemeenteraad al een nota van uitganspunten aangenomen op basis van een concept MER. Ook de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie (PRS) en de Eilandverordening van het recreatieschap (1990) geven richting aan de recreatieve ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen. Tot slot zijn de grondeigendommen van belang om de haalbaarheid van het ontwikkelscenario te wegen. In bijlage 6 zijn deze kaders uitgebreider beschreven. De belangrijkste uitgangspunten zijn: ▪

▪ ▪ ▪ ▪

De PRS geeft aan dat recreatieve ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen als bovenlokaal recreatieterrein mogelijk is. Een gebiedsgerichte aanpak is hierbij noodzakelijk, waarin partijen uit het gebied gezamenlijk op zoek gaan naar kwaliteitswinst, via bijvoorbeeld uitruil van bestemmingen. Daardoor kan meer ruimte voor dag- en verblijfsrecreatie ontstaan. In het gebied van de Vinkeveense Plassen speelt de samenhang tussen natuur en recreatie vooral bij het gebruik van legakkers een grote rol. Voor de ontwikkeling van de zandeilanden zal er moeten worden gewerkt met compensatie door onder meer de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Hiervoor loopt inmiddels een pilot. Uit de onderbouwing van de concept-MER volgt onder andere de aanbeveling om met een duidelijke zonering te werken in het gebied tussen gebruikers, recreatie en natuur. Uitbreiding van recreatieve voorzieningen vragen tot de aanpassing van het bestemmingsplan en de Eilandverordening. Het verstrekken van ontheffingen moet passen binnen de geldende wet- en regelgeving. De inkomsten en uitgaven moeten herleidbaar zijn en te relateren aan de betreffende activiteit. Het is reëel om aan te nemen dat uitbreiding van recreatieve activiteiten zal leiden tot een toename van stikstofdepositie in het Natura 2000 gebied van Botshol.

Eerder onderzoek horende bij het haalbaarheidsonderzoek van Cap Neuf uit 2014 toonde dit immers al aan.

Aangezien er op verschillende niveaus aan beleidsmaatregelen wordt gewerkt, zal dit risico worden meegenomen in het bestemmingsplan Plassengebied. De zandeilanden en omliggend water zijn eigendom van het recreatieschap. Rond de entrees zijn er verschillende andere (particuliere) eigenaren. Dit maakt de ontwikkeling van de zandeilanden makkelijker dan de aanpak van entrees waar de samenwerking met andere partijen noodzakelijk is.

2.7 Uitgangspunten voor verdere ontwikkeling Voor verschillende groepen recreanten is er een tekort aan recreatief aanbod op en rondom de Vinkeveense Plassen. Er is vraag naar meer actief vermaak en meer exclusief (rustig) aanbod. Daarnaast kan de exploitatie van ondernemers meer jaarrond worden opgezet door een combinatie van de uitbreiding van het recreatief aanbod en de zakelijke markt. Naast de kaders van het nieuwe bestemmingsplan en de geldende wetgeving, zijn de onderstaande uitgangspunten belangrijk voor de verdere ontwikkeling van de Plassen: ▪

▪

▪ ▪

De Vinkeveense Plassen hebben moeilijk vindbare entrees, recreatieve voorzieningen die te wensen over laten en een gedateerde inrichting van de eilanden. In ieder geval moet de vindbaarheid en herkenbaarheid moeten worden aangepakt om zo meer bezoekers en ondernemers naar het gebied te trekken. Het aantal parkeerplaatsen bij Eiland 4 vormt een knelpunt voor de ontwikkelingen aldaar. De bestaande bezoekers zijn voornamelijk de actieve (uitbundig geel) en introverte (ingetogen aqua) recreanten. Deze bezoekers willen we meer naar de Vinkeveense Plassen trekken en zijn op zoek naar een uitbreiding van het bestaande recreatieve aanbod. Daarnaast vormt de zakelijke doelgroep een kans voor de ondernemers om meer jaarrond een exploitatie te kunnen voeren en nieuwe bezoekers naar het gebied te trekken. Omwonenden hebben zorgen over een uitbreiding van de recreatievoorzieningen. Zij vrezen dat de overlast zal toenemen door een toename in bezoekers. Er is sprake van tegenstrijdige belangen in het gebied waar we zoveel mogelijk rekening mee houden. Uit de onderbouwing van onder andere de concept-MER volgt onder andere de aanbeveling om met een duidelijke zonering te werken in het gebied tussen gebruikers, recreatie en natuur. Ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan van de stabiliteit van de eilanden. De aanbevelingen van het Fugro rapport (2019) worden hierin meegenomen.

De provinciale structuurvisie maakt een uitbreiding van het recreatief aanbod met maatwerk mogelijk. Hierbij is het belangrijk dat er een balans wordt gevonden tussen de recreatieve ontwikkeling en de natuurwaarden van het gebied. In het programma Vinkeveense Plassen 2019-2024 zijn de natuurprojecten opgenomen die het recreatieschap de komende jaren uitvoert.

3. HET ONTWIKKELSCENARIO Dit hoofdstuk presenteert het ontwikkelscenario voor de Vinkeveense Plassen. De focus van het ontwikkelscenario ligt op de zandeilanden. In dit hoofdstuk worden de gemaakte keuzes en financiële onderbouwing van het ontwikkelscenario beschreven.

3.1 Ontwikkelscenario Vinkeveense Plassen Figuur 5 laat het voorstel voor de recreatieve ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen zien: het ontwikkelscenario. In de blauwe cirkels staan de gebieden die als ontwikkellocatie zijn meegenomen. Dit ontwikkelscenario is tot stand gekomen na het doorlopen van een onderzoeksfase, verkenningsfase en definitiefase (zie paragraaf 1.3). In de verkenningsfase zijn drie mogelijke ontwikkelscenario’s geschetst met verschillende richtingen (van niks doen, natuur haar gang laten gaan naar recreatie 2.0) en voorgelegd aan de belanghebbenden. In bijlage 1 staat een omschrijving van de drie mogelijke ontwikkelscenario’s. Het uiteindelijke ontwikkelscenario richt zich op de ontwikkeling van het recreatieve aanbod en houdt daarbij rekening met de aanwezige natuurwaarden. Daarbovenop geeft het een aanpak van de openbare ruimte in het gebied. Het voorgestelde ontwikkelscenario doet recht aan de huidige identiteit van de Vinkeveense Plassen. De bijbehorende zonering van de plassen past bij het huidige en beoogde gebruik van het gebied (zie bijlage 1 en 2). Het voorgestelde ontwikkelscenario borduurt verder op de voorgestelde zonering uit de ruimtelijke onderbouwing van de concept-MER.

Het richt zich op uitbreiding en vernieuwing van de huidige functies, zodat de huidige recreanten worden bediend, maar richt zich ook op het aantrekken van nieuwe doelgroepen recreanten uit de regio.

Figuur 5 Basis van het ontwikkelscenario Vinkeveense Plassen

De Vinkeveense Plassen worden verdeeld in meerdere zones: de natuurwaardenzones. Het gebied rond de zandeilanden en de oostelijke helft van de Zuidplas wordt recreatief gebruikt, maar wel met respect voor de natuur (zie figuur 3). De bestaande natuur wordt hier ingepast en gerespecteerd, maar kan recreatief worden gebruikt. De voorzieningen op de zandeilanden worden meer van deze tijd (uitstraling, gebruik en duurzaam). Dat vergt wel investeringen. De basiskwaliteit van het gebied moet eerst op orde zijn, zodat er een aantrekkelijk recreatiegebied ontstaat dat weer jaren mee kan. De investeringen die binnen deze visie moeten worden gedaan.

3.2 Basiskeuzes en voorgestelde maatregelen Het ontwikkelscenario is gebaseerd op vier hoofdkeuzes. Voor de verdere ontwikkeling van de Vinkeveense Plassen zijn keuzes gemaakt ten aanzien van de bestaande doelgroepen (1), de zones waarbinnen ontwikkeling plaatsvindt (2), de investeringen die noodzakelijk zijn in de openbare ruimte (3) en als laatste de bijbehorende beleidskeuzes (4). Binnen deze basiskeuzes worden de maatregelen voor verschillende locaties en eilanden van de Vinkeveense Plassen voorgesteld.

3.2.1 Basiskeuze 1: doelgroepen Hoofdstuk 2 gaat in op twee typen recreanten die gebruik maken van de plassen. Ook beschrijft dit hoofdstuk de kansen voor de zakelijke markt. In het ontwikkelscenario wordt ervoor gekozen de bestaande bezoekers als uitgangspunt te nemen en dit verder uit te bouwen. Vanuit de ondernemers is behoefte om een meer jaarronde exploitatie te kunnen voeren. De zakelijke markt biedt hiervoor kansen. De actieve, uitbundige recreant/Plezierzoeker is op zoek naar vermaak dat hij/zij in groepsverband kan beleven. Op de plassen wordt nu aanbod gemist aangezien veel is gericht op varen en natuurbeleving. Op dit moment maakt deze doelgroep gebruik van de Eiland 1, 2 en 5. De ingetogen recreant/Stijlzoeker zoekt naar een bijzondere plek waar hij kan genieten van de natuur en rust. Geconstateerd wordt dat deze recreanten aanbod missen. Veel aanbod is standaard en niet specifiek gericht op de recreant die in rust en exclusiviteit kan genieten van de plassen. Op dit moment is deze doelgroep te vinden op Eiland 4 (duikers) en verspreid over de plassen genietend op hun boot of legakker. In de toekomst zou hierop ook kunnen worden ingespeeld door overnachtingsmogelijkheden op legakkers van het recreatieschap, afhankelijk van ontwikkelingen ten aan zien van de bebouwing van de legakkers. De zakelijke markt vanuit Amsterdam en Utrecht is dichtbij.

Ondernemers zien kansen om vergadermogelijkheden gelegen langs en op de plassen aan te bieden. Hiermee wordt dichtbij het eigen kantoor toch een bijzondere plek geboden om af te spreken of even buiten de dagelijkse omgeving te kunnen werken. De bestaande ondernemers spelen binnen hun mogelijkheden al in op deze markt door bijvoorbeeld het aanbieden van vergaderruimtes.

3.2.2 Basiskeuze 2: zonering Zoals eerder beschreven gebruiken verschillende groepen recreanten het gebied. De eilanden worden vooral gebruikt voor de recreatie. De natuur is meer te vinden in het gebied Botshol en in het bestaande gebied van Vinkenrust. Het recreatief aanbod op de Eiland 6, 7, 8 en 11 wordt niet verder uitgebreid. Voor deze eilanden worden geen maatregelen voorgesteld, naast de algemene maatregelen. Voor de verdere ontwikkellocaties, kiest het ontwikkelscenario de volgende zonering: Winkelpolder, Eiland 1 & 2 Vanaf Winkelpolder komt de actieve recreant naar de Vinkeveense Plassen. Zij komen daar ook de huidige bewoners tegen die juist meer op zoek zijn naar natuur en rust. Het ontwikkelscenario speelt hier als volgt op in: ▪

▪

Een hotel op Winkelpolder aan de A2 kant biedt de zakelijke en recreatieve markt de mogelijkheid om te vergaderen, te overnachten en kennis te maken met het gebied. Een ontvangstgebouw biedt de fysieke ruimte voor het toeristische overstappunt (TOP). Hier kunnen recreanten informatie over het gebied ontvangen en flyers of wandel- en fietsroutes ophalen. Dit wordt een multifunctioneel gebouw met gemengde functies met bijvoorbeeld ook een kleine supermarkt, detailhandel of horeca. Dit zal worden gebruikt door de bezoekers van Eiland 1 en de omliggende recreatiewoningen. De camperplaats is bedoeld voor camperaars die nu op plekken overnachten die daar niet voor bedoeld zijn. De uitbreiding van de horeca en vergadermogelijkheden op Eiland 1 en de leisure activiteit op Eiland 2 voorziet in de behoefte van de actieve recreant of Plezierzoeker en de zakelijke markt. De zakelijke markt vraagt een grotere horecavestiging voor grotere vergaderingen. De actieve recreant mist nu aanbod en kan nu vanaf Winkelpolder zowel de horeca als de leisure activiteit bereiken.

Eiland 3 Dit eiland kan worden gebruikt om in te spelen op de zakelijke markt met vergaderboten. Een unieke plek voor zakelijke ontmoetingen (alleen per boot bereikbaar). Dit kan het best buiten het hoogseizoen om dit eiland in de zomer beschikbaar te houden voor dagrecreanten.

Eiland 4 & 5 Deze eilanden bieden voorzieningen voor de duikers, zeilers en de recreanten die willen zonnebaden of zwemmen. ▪

▪

Op andere duiklocaties in Zeeland is gebleken dat laagdrempelige horeca nabij een duikzone bijdraagt aan de waardering van het gebied (NOD, 2019). Daarom beoogt het ontwikkelscenario de duikshop, een horecafunctie en het bestaande kantoor van het recreatieschap in één gebouw samen te voegen nabij de duikzone op Eiland 4. Eiland 5 biedt ruimte voor de jongeren die gebruik willen maken van het aanwezige strand. Hier wordt ruimte gemaakt voor een mobiele, seizoensgebonden horeca voorziening. 16

Eilanden 9, 10 & 12 Deze eilanden spelen in op de behoefte van de recreant die op zoek is naar een rustig en bijzonder verblijf waar kan worden genoten van de natuur. Op deze eilanden mogen seizoensgebonden verblijven worden gerealiseerd in de vorm van bijvoorbeeld blokhutten of luxe ingerichte tenten (‘glamping’). De helft van Eiland 9 is op dit moment in gebruik als camping. Hier zijn alle voorzieningen al aanwezig, waardoor dit eiland buiten de financiële onderbouwing gelaten is. Aanvullende openbare entrees In het ontwikkelscenario zijn nog twee wenselijke ontwikkellocaties opgenomen als mogelijke extra entrees tot het gebied. Het recreatieschap heeft hier alleen geen eigendommen en vraagt daarom om actie vanuit de gemeente: ▪

▪

Bij de A2 ligt de mogelijkheid om een entree met extra parkeerplaatsen ter hoogte van de bestaande carpoolplaats te realiseren waardoor de recreanten beter over het gebied worden verspreid. Vanuit het dorp Vinkeveen is er behoefte om een strand aan de Plassen dichterbij te hebben. De fietstocht naar Eiland 4 gaat nu over de smalle Baambrugse Zuwe. In de dorpsvisie van Vinkeveen is daarom een ontwikkeling opgenomen ter hoogte van het oude fabrieksterrein De Adelaar ten zuidoosten van het dorp.

3.2.3 Basiskeuze 3: kwaliteit openbare ruimte De ruimtelijke kwaliteit van de entrees en de zandeilanden is matig zoals in hoofdstuk 2 beschreven. Om bezoekers te trekken en te begeleiden naar de recreatiegebieden zijn duidelijk herkenbare entrees noodzakelijk, waarbij een warm welkom het doel is. Dat betekent herkenbare en eenduidige bebouwing, openbare ruimte, bebording, materiaalgebruik in de openbare ruimte en routing. Om de kwaliteit te verbeteren zijn de investeringsprojecten voor de entrees op Winkelpolder en Eiland 4 belangrijk. Daarmee wordt een begin gemaakt met de aanpassing van het recreatiegebied aan de huidige tijd: ▪

▪

Bij Winkelpolder zal de entree met een aan te leggen rotonde beter zichtbaar worden. De parkeerplaats zal nieuwe verharding krijgen en de route naar Eiland 1 zal met borden beter worden aangegeven. De entree bij Eiland 4 wordt verbreed en de parkeerplaats kan eventueel volledig worden verhard om het terrein efficiënter in te delen. Ook wordt voor het beheer van RMN de werkloods uitgebreid met een boothuis en de containeropslag. De containers worden nu gestald op een locatie die wordt gehuurd. Door deze beheeronderdelen te centreren bij het nieuwe RMN kantoor, worden er toekomstige huurkosten bespaard. De bestaande voorzieningen zoals de toiletgebouwen en speelvoorzieningen worden eenduidig opgeknapt.

In het ontwikkelscenario is rekening gehouden met een viertal financiële scenario’s voor de investeringen. Hierbij worden in het meest uitgebreide financieel scenario alle investeringen voorgesteld voor het herkenbaarder, vindbaarder en bereikbaarder maken van de Vinkeveense Plassen en specifiek de openbare entrees. In het minst vergaande financiële scenario is de prioriteit gelegd bij het vindbaarder en herkenbaarder maken van de entrees. Grote investeringen aan bijvoorbeeld de parkeerplaatsen blijven hierbij achterwege. Paragraaf 3.3.1. gaat hier verder op in.

3.2.4 Basiskeuze 4: bijbehorende beleidsmaatregelen Naast de beschreven ruimtelijke ingrepen stelt het ontwikkelscenario ook een viertal beleidsmatige ingrepen voor: ▪

Betaald parkeren

Op de openbare parkeerplaatsen op Winkelpolder en Eiland 4 wordt betaald parkeren ingevoerd. Betaald parkeren draagt niet direct bij aan het recreatieve aanbod en kan zelfs de drempel verhogen voor de bezoekers om het gebied per auto te bezoeken. Anderzijds biedt het oplossingen voor het verminderen van de grote parkeerdruk op Eiland 4 en parkeerproblemen op drukke dagen. Daarbij levert het inkomsten op voor het toekomstige beheer en onderhoud van het gebied. Uit onderzoek van bureau Empaction Mobility (2019) blijkt dat het invoeren van betaald parkeren op Eiland 4 rendabel is en op Winkelpolder alleen op lange termijn rendabel is (bijlage 7). Enkel betaald parkeren invoeren op Eiland 4 wordt afgeraden, vanwege uitwijkgedrag naar andere (gratis) locaties. Daarom is het belangrijk om met de gemeente afspraken te maken over het parkeerbeleid rondom het plassengebied, met name voor de Baambrugse Zuwe en Vinkenkade. ▪

Betaald varen

Vanuit de bewoners en ondernemers is er diverse keren aangegeven dat recreanten die gratis aanmeren aan de eilanden onterecht niks betalen voor het beheer en onderhoud. Andere gebruikers betalen immers toeristenbelasting via de jachthavens of een vergoeding voor een ontheffing. Er zijn twee methodes die de gebruikers van de eilanden toch kunnen laten meebetalen. Dit kan in de vorm van een vaarvignet om te mogen varen op de Vinkeveense Plassen of bijvoorbeeld in de vorm van liggeld om te mogen aanmeren aan de eilanden. In het ontwikkelscenario is gekozen om liggeld te vragen voor het liggen aan de eilanden. Dit is nader verkend in bijlage 8. ▪

Snelvaren

Er kan nu alleen op de waterskibaan (met een ontheffing) snel gevaren worden door waterskiers. Meer mogelijkheden om snel te varen zijn er op dit moment niet. Er wordt nu op de plassen regelmatig te hard gevaren op plekken waar dit niet mag, wat gevaarlijke situaties oplevert voor mens en natuur. Door een locatie aan te wijzen waar snel gevaren mag worden, wordt deze activiteit geconcentreerd en wordt voorzien in een recreatieve behoefte. ▪

Drijvende zonnepanelen

Gemeente De Ronde Venen heeft een ambitieuze doelstelling voor het opwekken van groene energie binnen het programma Duurzame Energie. Het recreatieschap sluit zich aan bij het beleid van de gemeente en bij specifiek dit programma. Daarom wil het recreatieschap drijvende zonnepanelen realiseren om de legakker structuur zichtbaar te houden. De drijvende zonnepanelen zouden geplaatst kunnen worden boven de oude contouren van de verzonken legakkers. Op deze manier wordt dit cultuurhistorische element weer ‘zichtbaar’ gemaakt en in een modern jasje gestoken. Drijvende zonnepanelen zorgen zo voor een moderne herbeleving van het unieke legakker landschap. In bijlage 9 staat een samenvatting van een berekening van de realisatie zonnepanelen.

In bijlage 10 is per ontwikkellocatie aangegeven welke ontwikkeling het recreatieschap voor ogen heeft en hoe dit vertaald wordt naar concrete projecten.

3.3 Financiële onderbouwing De financiële opgave is om vanaf 2024 jaarlijks netto € 78.000 extra opbrengsten te realiseren, zoals in hoofdstuk 1 beschreven. Dit betekent dat de kosten die worden gemaakt om het gebied aantrekkelijker te maken in dit netto bedrag zijn verwerkt. Om het toevoegen van nieuwe functies mogelijk te maken zijn investeringen in het gebied nodig (o.a. verbeteren van de bereikbaarheid) en moet in beeld worden gebracht wat de potentiële inkomsten zijn van de toevoeging van nieuwe functies. Hiermee wordt inzicht verkregen in de potentiële meeropbrengsten van de exploitatie van het gebied. Ten aanzien van de investeringen wordt er onderscheid gemaakt tussen: ▪ ▪

Randvoorwaardelijke investeringen algemeen; dit zijn alle benodigde investeringen die nodig zijn om de maatregelen in te voeren, zoals de investeringen in de entrees. Randvoorwaardelijke investeringen voor specifieke ontwikkelingen; dit zijn de randvoorwaardelijke investeringen die toegewezen kunnen worden aan verdienmogelijkheden, zoals investeringen in kabels en leidingen en riolering.

Voor de investeringen zijn vier financiële scenario’s opgesteld om zo inzichtelijk te maken welke keuzes nog gemaakt kunnen worden bij de uitvoering van het voorgestelde ontwikkelscenario. De vier financiële scenario’s staan in onderstaande paragraaf toegelicht. Er is voor de financiën een rapport opgesteld door het bureau Stadkwadraat. Bijlage 11 bevat een samenvatting van de financiële analyse inclusief een globaal overzicht van de berekeningen. Vanwege de marktgevoeligheid van de cijfers is dit rapport vertrouwelijk. Het rapport hanteert conservatieve uitgangspunten ten aanzien van de berekeningen van zowel de kosten als de opbrengsten.

3.3.1 Randvoorwaardelijke gebiedsinvesteringen per eiland De randvoorwaardelijke investeringen die nodig zijn voor de zandeilanden hebben betrekking op een verbeterde entree en parkeergelegenheid, verbetering van de ontsluiting van de eilanden, verbeteren en vergroten capaciteit riolering en kabels- en leidingen. Daarnaast zijn investeringen nodig die financieel niet door een pachter gedragen kunnen worden en/of zo onlosmakelijk verbonden zijn met de grond. Het is dan logisch dat het recreatieschap deze investeringskosten op zich neemt (bijvoorbeeld de aanplant van bomen). De investeringen in het gebied zijn nodig om meer bezoekers in het gebied aan te kunnen. Investeren is daarmee de randvoorwaarde voor het aantrekken van nieuwe ondernemers en het beter laten functioneren van nieuwe functies of (recreatieve) activiteiten in het gebied. Doel is daarmee erfpacht dan wel andere inkomsten voor het recreatieschap te vergroten. De investeringen zijn per eiland geraamd. De totale kosten voor planontwikkeling zijn bepaal van de plankostenscan. Bovenop deze kosten uit de plankostenscan is een extra bedrag van € 60.000 meegenomen voor communicatiekosten richting de omwonenden en andere belanghebbende. Voor het totaalbedrag aan voorbereiding en toezicht op de uitvoering (VTU) gaan we uit van 14% over de totale investeringen.

Alle bedragen zijn tevens exclusief btw, tenzij anders vermeld. Voor het bepalen van de hoogte van de investeringen is uitgegaan van een viertal financiële scenario’s. Voor ieder financieel scenario zijn de totale benodigde investeringen per eiland doorgerekend. De verschillen tussen de financiële scenario’s zijn als volgt:

▪ ▪ ▪

▪

Scenario A: Alle randvoorwaardelijke investeringen zowel algemeen als specifiek per eiland worden met een hoog kwaliteitsniveau uitgevoerd. Scenario B: De randvoorwaardelijke investeringen algemeen worden met een lager kwaliteitsniveau* uitgevoerd. Scenario C: De randvoorwaardelijke investeringen voor specifieke eilanden worden op een lager niveau uitgevoerd. Het gaat hierbij om zowel investeringen in kabels en leidingen die niet worden gedaan om dat van zelfvoorzienende ontwikkelingen wordt uitgegaan als ook specifieke investeringen zoals een breder strand. Scenario D: In dit scenario worden alle randvoorwaardelijke investeringen om een zo minimaal mogelijk niveau uitgevoerd. Hierbij worden de nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt maar zal veel minder worden geïnvesteerd in de bereikbaarheid van de entrees.

(*) In veel gevallen is het niet mogelijk om in een lager kwaliteitsniveau een investering uit te voeren. Wanneer dat wel mogelijk is, staat dat in tabel 3 aangegeven. Bijvoorbeeld door minder bomen te plaatsen. In tabel 3 staat per ontwikkellocatie gespecificeerd welke onderdelen van een maatregel wel of niet onder een bepaald financieel scenario vallen. Het entreegebouw en het hotel zijn op zichzelf staande ontwikkelingen. Daar doet het recreatieschap geen investeringen voor, waardoor deze ook niet in onderstaand tabel zijn opgenomen.

Investeringen per locatie

Scenario A

Scenario B *

Scenario C

Scenario D *

Winkelpolder: -

Aanleg rotonde incl. verharding en bebording

Herinrichting halverhard parkeerterrein

Afgraven watergangen

Aanplanten kleine bomen

Aanpak looppad Eiland 1

Verharding camperplekken incl. aansluitingen

Bouwrijp maken entreegebouw

Minder bomen

-/- kwaliteit

Eiland 1: -

Aanleg centraal plein

-/- kwaliteit

Verharding voetpaden

-/- kwaliteit

Verbreden strand

Eiland 2: -

Houten aanmeerpalen en steiger

Stroom doortrekken naar leisure

Aanleg extra speeltuin

kleiner

Aanleg extra toiletgebouw

kleiner

Aanplanten extra bomen

Eiland 3: -

Stroom doortrekken naar leisure

Toevoegen speeltoestellen

X X

Eiland 4 en 5 -

Verbreden entreebrug

Extra bomen en kwaliteit entree

-/- kwaliteit

50% terrein asfalteren

-/- materiaal

Eiland 10 en 12 -

Stroom en riolering doortrekken naar wal

Tabel 3

Overzicht verschil in investeringen per financieel scenario.

De totale directe en indirecte investeringen aan bouwkosten die het recreatieschap moet maken om de uitbreiding van functies mogelijk te maken is maximaal ca. € 3,18 miljoen in scenario A en minimaal ca. € 0,69 miljoen in scenario D (tabel 4). Daar bovenop komen de kosten voor planontwikkeling (ca. € 0,35 - € 0,50 mln.) en 14% voor de voorbereiding en toezicht op de uitvoering (VTU). Onderstaande tabel geeft een overzicht van de totale kosten voor het recreatieschap per financieel scenario.

Overzicht totaal kosten

Scenario A

Scenario B

Scenario C

Scenario D

Totale directe en indirecte bouwkosten (aanneemsom)

€ 3.180.000

€ 2.980.000

€ 1.350.000

€

689.000

Totale planontwikkelingskosten

€

505.000

€

475.000

€

420.000

€

360.000

Totale VTU-kosten 14%

€

445.000

€

417.000

€

187.000

€

97.000

Totaal

€ 4.130.000

€ 3.872.000

€ 1.957.000

€ 1.146.000

Jaarlijkse lasten (o.b.v. 25 jaar en 1,5% rente)

€

Tabel 4

197.000

185.000

93.000

55.000

Overzicht totale kosten investeringen per financieel scenario

3.3.2 Potentiële inkomsten Voor het bepalen van de potentiële extra inkomsten uit erfpacht zijn er op basis van de ruimtelijke ontwerpen verschillende functies gedefinieerd. Om te bepalen wat deze functies bij kunnen dragen aan erfpachtinkomsten, zijn op basis van een globale businesscaseberekening de kasstromen per functie bepaald. Het gaat hier niet om bedrijfswaardering, maar om een inschatting op basis van referenties voor kosten en baten per functie en het aandeel dat binnen een goed functionerende onderneming en een gezonde exploitatie beschikbaar is voor erfpacht. Hierbij is rekening gehouden met aanvangsinvesteringen en referenties t.a.v. omzetcijfers, exploitatielasten, financieringen, e.d. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de totale stroom aan erfpachtinkomsten, afgezet tegen de jaarlijkse kosten die het recreatieschap heeft aan rente en aflossing voor de civiele werken die plaats moeten vinden (tabel 5).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10405063/1