Bijlage bij inspraak dhr. Naber - nota van beantwoording programma windenergie amsterdam

pdf&ved=2ahUKEwiOjKrfw6yHAxUihP0HHeSZBO4QFnoECBYQAQ&usg=AOvVaw2m7HPDIOYA6Iz0tCrLeGoL – E ffectmeting windturbines op werelderfgoed Kinderdijk | Praktijkvoorbeelden | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed –h  ttps://www.trouw.nl/nieuws/elbedal-dresden-is-geen-werelderfgoed-meer~bab55e18/ –h  ttps://www.unesco.nl/nl/artikel/unesco-ontneemt-liverpool-de-werelderfgoedstatus –h  ttps://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https%3A// www.noord-hollnd.nl/Onderwerpen/Cultuur_en_Erfgoed/Hollandse_Waterlinies/ Beleidsdocumenten/Uitvoeringsprogramma_Hollandse_waterlinies_2022_2025. pdf&ved=2ahUKEwiMgb6Ht6yHAxVwk_0HHRMwCwMQFnoECBoQAQ&usg=AOvVaw0N59GffUi2KLutxbCdof4w (Uitvoeringsplan Hollandse Waterlinies 2022-2025)

71

Nota van Beantwoording

Om het culturele erfgoed en specifiek de Hollandse Waterlinie te beschermen is een Gemeen­ schappelijke Regeling (GR) vastgesteld volgens welke de Provincie Utrecht namens de 4 provincies het aanspreekpunt is. Indieners merken op dat de bescherming van de waarde van de Hollandse Waterlinie in het Plan MER wordt genegeerd. Er ontbreekt een Heritage Impact Assessment (HIA). Holendrecht De windturbine bij Knooppunt Holendrecht sluit niet aan bij bestaande infrastructuur en de bestaande windmolen de Amstelvogel in Ouderkerk aan de Amstel. Gaasperplas Windturbines bij Gaasperplas gaan ten koste van UNESCO werelderfgoed en de Hollandse Waterlinie.

Overwegingen college Landschap is een gebied dat door mensen wordt waargenomen en waarvan het karakter wordt bepaald door natuurlijke of menselijke factoren en de interactie daartussen. Een landschap verandert voortdurend als gevolg van natuurlijke processen of door menselijk ingrijpen. Het plaatsen van windturbines heeft invloed op het landschap. Het college erkent dat ook in de aangewezen gebieden de landschappelijke impact aanzienlijk zal zijn. Dit is onderdeel van de belangenafweging tussen bijdrage aan de energietransitie en de klimaatdoelen enerzijds, en de negatieve milieueffecten (waaronder landschappelijke impact) anderzijds. Windturbines zijn al snel zo groot dat ze de bestaande landschappelijke schaal ontstijgen. Onder een landmark wordt verstaan een te herkennen bouwwerk in het landschap of in een stad. Als een windturbine zorgvuldig in het landschap wordt ingepast, kan dit hieraan als landmark een waarde worden toegekend. Windturbines die zo klein zijn dat zij in het landschap ingepast kunnen worden leveren per stuk zo weinig elektriciteit op dat er honderden tot duizenden geplaatst moeten worden om aan de doelstelling te komen. Aantal windturbines nodig voor 27 MW

2.000

1.800

1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600

375

400 200

54

18

14 7

5

4

0 0

50

100

150

200

250

300

Tiphoogte (m)

In het plan-MER zijn visualisaties gemaakt met de inpassing van de windturbines in het landschap. Het college is van oordeel dat met deze visualisaties de gevolgen voor het landschap in de juiste verhouding zijn weergegeven en dat het college deze visualisaties aan haar oordeel ten grondslag heeft kunnen leggen. Uit de zienswijzen volgt dat indieners zich zorgen maken op een verstoring van het uitzicht vanuit hun woning of het effect op de omgevingskwaliteit rond de woning. Het college is van oordeel dat deze zorgen van andere aard en op een ander detailniveau zijn dan de landschappelijke

72

Nota van Beantwoording

kwaliteit. Voor de beantwoording van de zienswijze voorzover deze betrekking hebben op de gevolgen voor de woonkwaliteit, wordt verwezen naar paragraaf 2.1, Milieugevolgen aangewezen gebieden en paragraaf 2.4, Gezondheid. Het UNESCO-werelderfgoed was een van de beoordelingscriteria in het plan-MER om de gevolgen voor Landschap en Cultuurhistorie in beeld te brengen. Daaruit blijkt dat een mogelijke turbine in het gebied Gaasperplas geen effect heeft op het UNESCO-werelderfgoed. De gebieden Diemerscheg, Weesperkarspel/Gein en Knooppunt Holendrecht zijn licht negatief beoordeeld. Van afwaardering van het UNESCO-werelderfgoed is vooralsnog geen sprake. Bij een eventuele inpassing van windturbines in de aangewezen gebieden zal indien nodig een Heritage Impact Assesment (HIA) worden opgesteld. De provincie Noord-Holland heeft in de omgevingsverordening instructieregels voor omgevingsplannen opgenomen en die zullen in acht genomen worden. Bij Gemeenschappelijke regeling siteholderschap werelderfgoed Hollandse Waterlinies (GR) is een gemeenschappelijk orgaan opgericht. Eén van de kerntaken van dit orgaan is de harmonisatie van beleid van deelnemende provincies. Het beleid is vertaald in de provinciale omgevingsverordeningen van de verschillende provincies. De zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

2.7

Veiligheid

Zienswijzen Indieners hebben zorgen over de veiligheid in de directe omgeving van windturbines. Er zijn zorgen over de breuk van een turbineblad of andere onderdelen van een windturbine, of over het omvallen van de hele windturbine waarbij gebouwen, mensen of vitale infrastructuur worden geraakt. Hetzelfde geldt ook voor bijvoorbeeld ijsval en bij brand in de turbine. De aanwezigheid van kritieke infrastructuur en de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in de nabijheid van de windturbines vergroten de kans op gevaarlijke situaties. De plaatsing van windturbines langs wegen zorgen voor afleiding en belemmeren het veilig wegverkeer. Een calamiteit van een windturbine nabij een vaarweg levert gevaarlijke situaties op voor schepen, de situatie is nog ernstiger als de schepen gevaarlijke stoffen vervoeren. Windturbines leveren gevaarlijke situaties op voor het vliegverkeer. Waternet, Gaasperplas, Weesperkarspel De windturbines een mogelijke bedreiging voor de kritieke infrastructuur en de waterkwaliteit op het waterzuiveringsterrein van Waternet. De aanwezigheid van opslag en verwerking chemische stoffen zoals ozon, natronloog, ijzerchloride, dieselolie, vloeibare zuurstof en zoutzuur bij Waternet is ten onrechte niet meegenomen in het plan-MER, de beoordeling is onjuist.

Dit maakt een turbine onmogelijk binnen een contour van 588 meter volgens ‘veiligheid en windturbines risicozonering’ blz. 3, dit betekent dat een aanwijzing van Gaasperplas en Weesperkarspel is niet mogelijk. De voorgenomen uitbreiding van Waternet is ten onrechte niet betrokken in het onderzoek. De zuidoostelijke oever van de Gaasperplas lijkt op het oog mogelijk, in dit gebied lopen echter vitale uitgaande hoofddrinkwaterleidingen. Binnen de risicocontouren van een mogelijke windturbine ligt bovendien een gebouw voor onderhoudspersoneel. Deze belemmeringen ontbreken in plan-MER Hoge Dijk Onder het zoekgebied Hoge Dijk loopt een risicovolle hogedrukgasleiding. Het zoekgebied Hoge Dijk ligt langs een onoverzichtelijk deel van de A2 waar nu al veel ongelukken gebeuren, het plaatsen van windturbines maakt de situatie nog onoverzichtelijker. Ook de giftrein loopt langs het grensgebied. Indieners zijn van oordeel dat de risico’s in het Plan-MER zijn onderbelicht.

73

Nota van Beantwoording

Diemerscheg Het zoekgebied Diemerscheg ligt te dicht bij hoogspanningsleidingen en buisleidingen (externe veiligheid). Voorts zijn indieners van oordeel dat het Plan-MER onvolledig is. Zo ontbreekt in paragraaf 3.5.1.6 de waterkering van het Hoogheemraadschap Rijnland. Ook ontbreekt in het Plan-MER een onderzoek naar de externe veiligheid in de bouwfase. Volgens indieners moet per zoekgebied onderzocht worden welke gebeurtenissen, zoals mastfalen, rotorfalen, kraanomval) kunnen leiden tot grote rampen en ongevallen, welke maatregelen kunnen worden genomen en hoe dit meeweegt in de vaststelling van voorkeurslocaties. Ten derde ontbreekt in het Plan-MER een onderzoek naar het cumulatieve risico van meerdere windturbines op een locatie. Ook het domino-effect heeft onvoldoende aandacht in het Plan-MER. Zo is het denkbaar dat een calamiteit bij een windturbine andere calamiteiten veroorzaakt. Een schip met gevaarlijke stoffen wordt geraakt door een windturbine en vaart tegen een brug aan, er breekt brand uit, de brug stort in, met alle gevolgen an dien. Indieners merken op dat het Plan-MER niet aan het besluit ten grondslag kan worden gelegd omdat het vigerende Rekenvoorschrift Omgevingsveiligheid Module IV - Windturbines als onderdeel van het BEVI niet is gevolgd en risico-contouren (10-5, 10-6) niet grafisch zijn weergegeven.

Een detailassessment van mogelijke kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten binnen de risicocontouren, ontbreekt. Bij de waterzuivering is een overdekte kinderspeelplaats, over het Amsterdam-Rijnkanaal varen tankers met LPG, olie-raffinageproducten en chemicaliën. Informatievoorziening is onvolledig, rapport moet worden aangevuld en nieuwe consultatieronde is noodzakelijk. Vanwege het ontbreken van essentiële informatie als ook het niet naleven van vigerende regelgeving zal nieuw onderzoek nodig zijn en moet het Plan-MER worden aangevuld. Deze wijziging is van dien aard dat een nieuwe consultatieronde noodzakelijk is.

Overwegingen college Windturbines moeten, net als andere installaties, voldoen aan strenge eisen op het gebied van veilig­ heid. Daarbij wordt ook gekeken naar aantallen passanten, ijsafworp, kwetsbare objecten, nabijgelegen infrastructuur etc. In het plan-MER is met behulp van een referentiewindturbinetype en concrete onderzoeksopstellingen inzichtelijk gemaakt welke aandachtspunten er in de zoekgebieden spelen. Externe-veiligheidseffecten zijn sterk afhankelijk van de precieze windturbinelocatie. Daarom moet voor concrete projecten (met waarschijnlijk andere windturbineposities) locatiespecifiek vervolgonderzoek aantonen dat de definitieve posities aan deze eisen kunnen voldoen. Dergelijk vervolgonderzoek kijkt ook in meer detail naar opslag en verwerking van gevaarlijke stoffen in de omgeving van de windturbines. Windturbines moeten voldoen aan strenge eisen op het gebied van brandveiligheid. In het kader van de vergunningenprocedure voor windturbines vlak bij knooppunten en op-/afritten van snelwegen kan verkeersveiligheidsonderzoek aan de orde zijn. Dit zorgt ervoor dat situaties die uit oogpunt van de verkeersveiligheid ontoelaatbaar zijn niet kunnen optreden. In het voormalige Activiteitenbesluit en de nieuwe landelijke concept regels voor windturbines staan normen ten aanzien van de veiligheid van windturbines.

Het gaat om het risico van het afbreken van de mast of een (deel van een) rotorblad, of van ijsafwerping door de windturbine. Om dit risico tegen te gaan is voorgeschreven dat windturbines moeten voldoen aan technische veiligheidseisen opgenomen in NEN-richtlijnen. Deze richtlijnen maken onderscheid naar de hoogte van de windturbine. Daarnaast is voorgeschreven dat jaarlijks technische inspectie van de windturbine verplicht is.

74

Nota van Beantwoording

In tegenstelling van wat sommige indieners aangeven zijn de risicocontouren (10-5 en 10-6) van de windturbines grafisch weergegeven in paragraaf 3.5.3 van het digitale MER. De zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

2.8

Bodem

Zienswijzen In het natuuronderzoek zijn ten onrechte de effecten op de bodem niet onderzocht (voetafdruk turbine en oppervlak dat nodig is voor aanleg en onderhoud turbine inclusief funderingen en graafwerkzaamheden tbv kabels. Deze infrastructurele werken en funderingen hebben nadelige effecten voor de bodemgesteldheid. Indieners wijzen op: • de inklinking van veengrond in o.a. het Diemerbos (Weesperkarspel), ten gevolge waarvan de uitstoot CO2 zal toenemen. Het inklinken van de bodem zal ook negatieve gevolgen hebben voor de biodiversiteit (planten en dieren) en voor hydrologie; • het verwijderen van vegetatie waaronder het kappen van bomen leidt tot bodemerosie. Daarbij zal door de trillingen tijdens de aanleg en de trillingen bij gebruik van de windturbine leiden tot een vermindering van regenwormen. Regenwormen zijn van belang voor de bodemstructuur. Indieners merken op dat de bodem bij Gein 3 is verzakt en niet geschikt is voor zware windturbines. Dubbele ramen trillen als er een helikopter overvliegt, een zware vrachtwagen voorbij rijdt of als in de buurt een muziekfestival wordt gehouden. Indieners verwachten dat een windmolen dit effect zal versterken. Er loopt en breuklijn van Roermond tot Amsterdam Zuidoost.

Een aardbeving ca 30 jaar geleden in Roermond gaf bevingen tot in Amsterdam ZO, rond die tijd ontstond een grote sinkhole in het fietspad van het Bijlmermeerpad. Indieners zijn van oordeel dat de bodem is vanwege deze breuklijn niet geschikt is voor het plaatsen van grote windturbines. In het Plan-MER is hieraan voorbijgegaan.

Overwegingen college Windturbines worden onderheid. Indien de omgeving daartoe aanleiding geeft wordt hieraan voorafgaand bodemtechnisch/geofysisch onderzoek uitgevoerd. Windturbines veroorzaken geen significante trillingen in de bodem op een afstand groter dan enkele meters. Geluid van windturbines is daarom niet zodanig dat het ramen van woningen zal doen bewegen. Tijdens de bouw van de windturbines kunnen er wel tijdelijk trillingen zijn door de heiwerkzaamheden. Als onderdeel van de voorbereiding wordt per locatie onderzocht welke heimethode toegepast zal worden. Negatieve effecten op natuur, het onderzoek ernaar, de analyse en noodzaak tot eventuele mitigatie en compensatie (beschermde) natuur zijn besproken in 1.5 Natuur. Specifiek voor bodem wordt in de zienswijzen ook verwezen naar het belang van regenwormen en veranderende hydrologie met nadelige effecten voor natuur als gevolg. Gemeente Amsterdam investeert de laatste jaren steeds meer in kennis en concrete verbetering van de bodembiodiversiteit. We onderstrepen het belang van het borgen van bestaande bodembiodiversiteit ter plaatse van nieuwe windturbines. Dit is onderdeel van de natuurinclusieve energietransitie en de algehele Amsterdamse opgave om de bodembiodiversiteit te beschermen en verbeteren.

Net als een gezonde bodem vol leven (bodembiodiversiteit) is de hydrologische toestand essentieel voor bestaande natuurwaarden. Als deze natuurwaarden beschermd zijn vanwege de aanwezigheid van specifieke middels natuurwetgeving of Amsterdams beleid beschermde soorten, óf dat de turbinelocatie onderdeel is van een beschermd gebied (o.a. Natuur

75

Nota van Beantwoording

Netwerk Nederland, Hoofdgroenstructuur of Ecologische Structuur), dan is de hydrologische toestand onderdeel van de te beschermen natuurwaarden. Buiten deze beschermde status streeft gemeente Amsterdam ook naar een gezonde bodem en rijke bodembiodiversiteit. De zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

2.9

Onafhankelijkheid onderzoek

Zienswijzen Indieners vragen zich af of de onderzoeken voldoende betrouwbaar zijn. De drie externe advies­ bureaus, Bosch en Van Rijn, Rebelgroup en de Anteagroup, zijn aangesloten bij Nedzero. Nedzero is een brancheorganisatie voor de windenerergie. De leden van deze brancheorganisatie zijn exploitanten van windenergie, ingenieursbureaus, aannemers, windcoöperaties, etc. Dit betekent dat de onderzoeks­ bureaus een financieel belang hebben bij de ontwikkeling van windturbines. Gelet hierop, is het aannemelijk dat de adviesbureaus niet onafhankelijk zijn en er geen sprake is van onafhankelijk en betrouwbaar milieu-onderzoek. Indieners merken op dat er tal van onafhankelijk adviesbureaus zijn, zoals bijvoorbeeld TNO en Peutz. Indieners vragen hoe de (openbare) selectieprocedure is verlopen en hoe de opdrachtverstrekking aan de drie geselecteerde adviesbureaus is verlopen.

Overwegingen college Het plan-MER is opgesteld door een deskundig bureau. Het bureau heeft deskundigen in dienst en heeft geen belang bij het al dan niet doorgang vinden van het PWA. Daarnaast wordt de onafhanke­ lijkheid en kwaliteit van de milieu informatie gewaarborgd door een advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage over het plan-MER. De Commissie mer is een onafhankelijke stichting. Zij is in een eerdere fase op vrijwillige basis door de gemeente om advies over de NRD voor dit plan-MER gevraagd. Zowel de zienswijzen over de NRD als over het ontwerp-PWA en plan-MER zijn onverplicht aan de Commissie mer overlegd, zodat deze betrokken zijn in het advies. De gemeente volgt het advies van de Commissie mer op. Inmiddels heeft de Commissie mer geadviseerd dat het plan-MER de essentiële informatie bevat om over het PWA te kunnen besluiten. De aanbevelingen in het advies zullen ook worden opgevolgd (zie ook onder Commissie mer). De aanbesteding van de bureau Bosch en van Rijn is verlopen volgens een selectie aan de hand van vooraf bepaalde criteria. De aanbesteding was openbaar. De zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

76

Nota van Beantwoording

3 Adviezen stadsdelen & stadsgebied Weesp Dit hoofdstuk bevat de beantwoording van de gevraagde adviezen van de stadsdelen Noord, Oost en Zuidoost en Stadsgebied Weesp en het ongevraagde advies van de stadsdeelcommissie Zuidoost, over het ontwerp-Programma Windenergie Amsterdam 2030, ontwerp plan-MER en het voornemen aanwijzing van het havengebied als versnellingsgebied voor windenergie in de zin van REDIII, inclusief bijlagen. De gevraagde adviezen zijn in dit hoofdstuk kort samengevat. Het feit dat de adviezen zijn samengevat betekent niet dat onderdelen die niet expliciet genoemd zijn, niet bij de beoordeling zijn betrokken. De adviezen zijn in zijn geheel beoordeeld. De volledige gevraagde adviezen zijn als bijlage bijgevoegd. De stadsdelen waar geen zoekgebied was aangewezen zijn niet om een advies gevraagd; deze hebben evenmin een ongevraagd advies ingediend. Het college dankt de stadsdelen en het stadsgebied voor de tijd en moeite die is genomen om mee te denken en suggesties te doen over het plan-MER, het PWA en de aanwijzing van de haven als versnellingsgebied in de zin van REDIII. Het college begrijpt de zorgen en daarom zijn de adviezen uitdrukkelijk betrokken bij de besluitvorming.

3.1

Stadsgebied Weesp advies bestuurscommissie

De bestuurscommissie van het stadsgebied Weesp (BC) onderschrijft de keuze voor het havengebied als zoeklocatie voor windturbines en staat kritisch ten opzichte van de zoekgebieden buiten het havengebied. De BC is het niet eens met gemaakte afwegingen en keuzen. Het is onduidelijk hoe aanvaarbare risico’s zijn gedefinieerd en welke boven- of ondergrenzen zijn gehanteerd. De BC adviseert: 1. De gemeentelijke ambitie van 127MW niet te beschouwen als een harde opgave; 2. Locatie Diemerscheg, geheel gelegen binnen de grenzen van het stadsgebied Weesp, te laten vervallen. BC stemt niet in met de realisatie van windturbines in dit gebied. 3. Locatie Gaasperplas en Weesperkarspel te heroverwegen, waarbij ‘gezondheid’ zwaarder weegt dan ‘ambitie’; 4. Te garanderen dat de meest moderne en stille motors worden gebruikt; 5. Te garanderen dat windturbines worden stilgezet als deze extra hinderlijk zijn voor omwonenden of natuur; 6. Te garanderen dat omwonenden gecompenseerd worden voor de overlast die zijn ervaren door korting op de energierekening. Voorgesteld wordt bijvoorbeeld 5 cent/Kwh voor alle omwonenden binnen een straal van 2 km. Ad. 2 Locatie Diemerscheg De BC merkt op dat de locatie Diemerscheg is aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap, en deel uitmaakt van Natuur Netwerk Nederland (NNN) en de ecologische structuur van Amsterdam.

Het is essentieel dat waarden in dit gebied behouden blijven en versterkt worden. Het plaatsen van windturbines heeft op deze waarden een negatief effect. De landschappelijke impact van windmolens in dit gebied is erg groot en de gevolgen voor de gezondheid en uitzicht zijn negatief. Bij de afweging is onvoldoende rekening gehouden met de volkstuinparken Frankendael en Linnaeus. Deze parken worden vanaf april tot oktober intensief gebruikt door mensen die daar overnachten en recreëren. De tuinhuisjes moeten beschouwd worden als woningen.

77

Nota van Beantwoording

Reactie college Ad1. Ambitie 127 MW In de RES 1.0 (vastgesteld door de gemeenteraad, maart 2020) en de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (vastgesteld door het college, maart 2020) is de ambitie vastgelegd om tenminste 127MW opgesteld vermogen windenergie te realiseren voor 2030. Daarvan is in het derde kwartaal van 2024 reeds 75MW gerealiseerd. In het PWA is onderzocht hoe hieraan voldaan kan worden. Het PWA wijzigt de doelstelling niet. Verwezen wordt naar de beantwoording van de zienswijzen in paragraaf 1.1 Doelstelling, van dit document. Ad 2 Diemerscheg Om een goed en objectief beeld te krijgen van gebieden waar het plaatsen van windturbines mogelijk zijn, is een plan-MER opgesteld. In het plan-MER zijn de milieugevolgen zoals geluid, externe veiligheid, natuur en landschap onderzocht. Naar het oordeel van het college zijn de gevolgen voor het gebied Diemerscheg op voorhand niet van dien aard, dat in het gebied geen turbines zouden kunnen worden ingepast. Het college merkt op dat in het plan-MER milieugevolgen voor het gebruik van de volkstuinen in beeld is gebracht (zie ook beantwoording bij 2.3, Recreatie). Uiteraard is vervolgonderzoek nodig bij een concreet initiatief in dit gebied. Een onderdeel van het vervolgonderzoek is om meer in detail de milieugevolgen in beeld te brengen en welke mitigerende maatregelen mogelijk en nodig zijn.

In het gebied is ook fysieke ruimte voor optimalisaties. Dit wordt in nauwe samenwerking met onder andere de provincie Noord-Holland en de gemeente Diemen onderzocht. Ecologische waarden en belangen – zowel in de aanleg- als in de gebruiksfase – en een zorgvuldige landschappelijke inpassing komen hier aan de orde. Ook de mogelijke gevolgen voor het gebruik als volkstuin zijn een onderdeel van de nadere afwegingen over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, voordat daadwerkelijk toestemming voor een turbine gegeven wordt. Het college ziet dan ook geen aanleiding de aanwijzing van dit gebied te wijzigen Ad 3 Gaasperplas en Weesperkarspel Het voorgestelde gebied Oeverrand Gaasperplas komt te vervallen. Voor de motivering verwijst het college naar de reactie bij paragraaf 1.2, keuze aangewezen gebieden, onder het kopje ‘Andere samenstelling/prioritering aangewezen gebieden dan in ontwerp PWA- en aanwijzing Oeverrand Gaasperplas, Weesperkarspel/Gein en Knooppunt Holendrecht’. Het college is van oordeel dat de voorgestelde aanwijzing van Weesperkarspel niet wijzigt omdat op voorhand geen onaanvaardbare risico’s voor de gezondheid zijn te verwachten, en ook overige aspecten daar op voorhand geen aanleiding toe geven. Ook voor dit gebied geldt dat bij een concreet initiatief vervolgonderzoeken nodig zijn.

Ad 4,5 en 6 Gevraagde garanties Het geven van de gevraagde garanties valt buiten de reikwijdte van het PWA. Bij de beoordeling van een concreet initiatief zal de initiatiefnemer met akoestisch onderzoek moeten aantonen dat aan de gevraagde normen voor een aanvaardbaar geluidniveau kan worden voldaan. Ook kunnen aan de omgevingsvergunning voor het bouwen van de windturbine voorwaarden worden verbonden. De handhaafbaarheid van windturbinegeluid, inclusief de wijze van handhaving bij het optreden van hinder vallen buiten de reikwijdte van het PWA. In beginsel gelden voor het handhaven van bijvoorbeeld geluidsnormen voor windturbines dezelfde middelen als bij andere bronnen. Het college is echter voornemens voor deze specifieke bron met de OD NZKG heldere afspraken te maken zodat het voor omwonenden duidelijk is waar ze met hun klachten terecht kunnen. Het college merkt voorts op dat het college waarde hecht aan de mogelijkheid van financiële participatie en lokaal eigendom bij windenergieprojecten. Verder kan mogelijk een beroep op

78

Nota van Beantwoording

nadeelcompensatie worden gedaan door een woningbezitter. Op dit moment werkt het college niet aan een regeling die een vaste vergoeding regelt voor een omwonende. Het advies leidt wel tot wijzigingen Het aangewezen gebied Gaasperplas valt af.

3.2

Stadsdeel Noord finaal advies DB

Het Dagelijks bestuur Noord (DB) kan zich vinden in het onderwerp-PWA en het bijbehorende Plan-MER. Het DB adviseert: 1. De mogelijkheden van het havengebied maximaal te benutten. Het DB is van oordeel dat dit de meest geschikte locatie voor het plaatsen van windturbines is; 2. De initiatiefnemers bij realisatie een vervolgonderzoek te laten uitvoeren om de meest geschikt locaties te bepalen; 3. Lokaal eigendom mee nemen als voorwaarde bij de aanbesteding; 4. Het participatiebeleid van Amsterdam nadrukkelijk aandacht te geven bij de aanbesteding. Zo moet duidelijk zijn op welk niveau participatie gevoerd wordt en wat de invloed van bewoners daarbij is.

Overwegingen college Het college is net als het DB van oordeel dat het havengebied geschikt is voor het plaatsen van windturbines. De andere aangewezen gebieden acht het college ook geschikt voor de plaatsing van windturbines. Zie ook de overwegingen van het college bij paragraaf 1.2 van deze Nota. Echter, naar aanleiding van ingediende zienswijzen en de adviezen van het dagelijks bestuur van stadsgebied Weesp en het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost heeft het college het gebied Oeverrand Gaasperplas heroverwogen en laten vervallen. Na de vaststelling van het PWA worden meer gedetailleerde onderzoeken uitgevoerd om de optimale posities van windturbines in de aangewezen gebieden te bepalen. Bij de uiteindelijke vergunning­ verlening zal beoordeeld worden of en welke mitigerende maatregelen, zoals stilstandvoorziening, nodig zijn. Zo nodig kunnen voorwaarden aan de omgevingsvergunning worden verbonden. Het college streeft naar lokaal eigendom bij windprojecten. Financiële participatie kan niet als voorwaarde aan de omgevingsvergunning worden verbonden. Het is wel mogelijk uitgangspunten van financiële participatie vast te leggen bij de gronduitgifte. Voorwaarde is dat de gemeente een grondposititie heeft en dat is niet steeds het geval. Daarnaast kan een initiatiefnemer op dit aspect worden uitgedaagd in de tenderprocedure.

Verder zijn in het Programma Windenergie Amsterdam een aantal richtlijnen opgenomen voor zowel procesparticipatie en communicatie tijdens de uitvoeringsfase van een windenergieproject. Zie paragraaf 4.4 en 4.6. Het advies leidt niet tot wijzigingen

79

Nota van Beantwoording

3.3

Stadsdeel Oost finaal advies DB

Het dagelijks bestuur Oost (DB) hecht groot belang aan het opwekken van duurzame energie en het realiseren van de energietransitie. Het DB spreekt waardering uit voor het ontwerp-PWA en het voorbereidingsproces. Het DB is teleurgesteld dat Stadsdeel Oost niet kan bijdragen. Gelet op de discussies rond het opwekken van windenergie in Amsterdam adviseert het SD: 1. De gebruikte systematiek bij de totstandkoming van RES 1.0 te evalueren; 2. Leerpunten meenemen in een soortgelijk toekomstig proces.

Overwegingen college Het college zal de aanbevelingen betrekken in het verdere proces. Daarbij merkt het college op dat Amsterdam een lerende organisatie is en daarbij hoort ook dat nieuwe processen in de toekomst verder bouwen op de ervaringen uit het verleden. Dit is onderdeel van het reguliere proces bij organisatie ontwikkeling. Het advies leidt niet tot wijzigingen

3.4

Stadsdeel Nieuw-West finaal advies DB

Het stadsdeel is blij dat er tijdens het maken van het Programma Windenergie Amsterdam (PWA) op verschillende momenten en met verschillende groepen (o.a. bewoners van Nieuw-West, het stadsdeel en Port of Amsterdam) afstemming heeft plaatsgevonden. Het DB Nieuw-West kan zich grotendeels vinden in het ontwerp PWA. Het DB vindt het belangrijk dat bewoners en ondernemers gaan profiteren van de windturbines in het Havengebied. Het DB adviseert: 1. In privaatrechtelijke overeenkomsten in het kader van gronduitgifte te borgen dat alle bewoners en ondernemers op een toegankelijke en betaalbare manier kunnen profiteren van windenergie uit het havengebied. Voorzover de Port of Amsterdam de voorwaarden bepaalt, zal het college dit met Port of Amsterdam moeten afstemmen; 2. Het DB te betrekken bij de vervolgprocedures voor realisatie van de bouw van windturbines in het zoekgebied Haven; 3. Bij Rijksoverheid te pleiten voor nader onderzoek naar de ideale kleurstelling van windturbines die rekening houden met vogels, insecten en vleermuizen.

Overwegingen college Ad. 1 Deelname bewoners en ondernemers in windprojecten Het college streeft naar lokaal eigendom bij windprojecten. Financiële participatie kan niet als voorwaarde aan de omgevingsvergunning worden verbonden. Het is wel mogelijk uitgangspunten van financiële participatie vast te leggen bij de gronduitgifte. Voorwaarde is dat de gemeente een grondpositie heeft en dat is niet steeds het geval. Daarnaast kan een initiatiefnemer op dit aspect worden uitgedaagd in de tenderprocedure.

80

Nota van Beantwoording

Ad. 2 Betrekken DB in vervolgprocedure Bij de verdere uitwerking wordt het DB op de gebruikelijke wijze betrokken bij de procedures. De regels zoals opgenomen in de Verordening op de Stadsdelen en het Stadsgebied Amsterdam 2022 worden in acht genomen. Ad 3 Lobby Rijksoverheid In het plan-MER, windturbinebepalingen leefomgeving, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat41 is (onder meer) onderzoek gedaan naar de visuele impact van kleurstelling en vormgeving van windturbines. Voor de bescherming van vleermuizen wordt als mogelijke mitigerende maatregel een naderingsdetectie voorgesteld. Uit onderzoek van de zoogdiervereniging volgt dat vleermuisvriendelijke kleur voor verlichting een denkbare maatregel kan zijn. Bij de ontwikkeling van een project zal op projectniveau beoordeeld moeten worden of en welke mitigerende maatregel nodig is. In het PWA zijn geen randvoorwaarden op het gebied van het uiterlijk van de windturbines zelf opgenomen. Er zijn wettelijke eisen waar het uiterlijk van windturbines moet voldoen in het kader van lichtschittering en ook is in de concept landelijke windturbinenormen voorgeschreven dat de rotorbladen, de gondel en het bovenste deel van de mast in wit worden uitgevoerd. Op dit aspect heeft het college geen reactie bij de voorbereiding van het besluit ‘windturbinebepalingen leefomgeving’ ingediend. Het advies leidt niet tot wijzigingen

3.5

Stadsdeel Zuidoost finaal advies DB

Het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost (DB) heeft de voorkeur voor het plaatsen van de windturbines in het havengebied. Het DB prefereert een kleiner aantal grote turbines boven een groter aantal kleine turbines. Het DB adviseert t.a.v. gezondheid, landschap: 1. Een aanvullend onderzoek in alle voorkeursgebieden naar gezondheidseffecten van windturbinegeluid met een gezondheidseffectscreening; 2. Bij het plaatsen van de windturbines voor de grootst mogelijke afstand tot kwetsbare objecten te kiezen, ook als het volgens geluidsnormen dichterbij zou kunnen; 3. Per zoekgebied (in Zuidoost) een aanvullend onderzoek naar flora/fauna en een UNESCO werelderfgoed onderzoek (Heritage impact assessment) te doen. Ten aanzien van de voorkeursgebieden: 4.

 Het voorkeursgebied Zuidoostelijke oever Gaasperplas te laten vervallen als voorkeursgebied, omdat: a. Het gebied een hoogwaardig recreatiegebied is dat intensief wordt gebruikt door buurtbewoners, andere Amsterdammers en mensen uit de omgeving. In het toekomstplan van Gaasperplas, Toekomstplan Gaasperpark, staat recreatie en ecologie voorop. Het plaatsen van een windturbine doet afbreuk aan de recreatiewaarde van het gebied; b. Plaatsing windturbines is in strijd met de omgevingsvisie: groen-blauwe hotspot; c. Aan dit voorkeursgebied grenst een kwetsbare wijk. Voor kwetsbare groepen is het extra belangrijk om een fijn recreatiegebied in de directe omgeving te hebben. Het plaatsen van een windturbine doet afbreuk aan de kwaliteit van recreatie en heeft een nadelige invloed op de ontspanningsmogelijkheden van buurtbewoners;

41 planmer-windturbinebepalingen-leefomgeving (commissiemer.nl)

81

Nota van Beantwoording

d. Het gebied is in het Plan-MER gewaardeerd met ‘zeer slecht’ op het aspect leefomgeving; e. Het plaatsen van windturbines beperkt toekomstige woningbouwplannen; f. In Plan-MER wordt het gebied als ‘zeer negatief’ beoordeeld, het is onduidelijk wat bedoeld wordt met ‘optimalisatie en compensatie’, en hoe hieraan vorm wordt gegeven; g. Onduidelijk is hoe verschillende aspecten tegen elkaar afgewogen zijn en hoe aanvaardbaar de risico’s zijn. 5. Weesperkarspel Met het oog op de toekomstige woningbouw ten noorden van Gein en aan de Valburgdreef adviseert het DB een uitgebreide analyse van de milieu-impact uit te voeren en de te nemen mitigerende maatregelen om de negatieve effecten op natuur en landschap te minimaliseren. Daarbij wenst het DB de mogelijkheid om de nadelige effecten van slagschaduw te beperken door het tijdens die periode de turbine stil te zetten. 6. Diemerscheg Het DB merkt op bij dit gebied sprake is van belangrijke landschappelijke verbindingen en het gebied ligt in Bijzonder Provinciaal Landschap en de ecologische structuur van Amsterdam.

Het DB adviseert: a. In te zetten op versterken en uitbreiden van de landschappelijke verbinding; b. Nader onderzoek uit te voeren naar de effecten van de windturbine op de vleermuizenroute langs het Amsterdam-Rijnkanaal; c. Bij het effect ‘geluid’ rekening te houden met de recreatiewoningen in de volkstuinparken en de afstand tussen turbine en de recreatiewoningen te vergroten. In het gebied heeft ‘geluid’ het minste effect in vergelijking met andere gebieden, vanwege de grote afstand van de windturbine tot woningen. De recreatiewoningen in de volkstuinparken, waar mensen wonen en recreëren van april tot oktober, zijn hier niet betrokken. 7. Sociale aspecten Het DB concludeert dat sociale aspecten (score ‘sterk onder gemiddeld’) minder zwaar hebben gewogen dan de onderzochte milieueffecten voor de gebieden in Zuidoost. Het DB benadrukt dat het noodzakelijk is dat de windturbines een positieve bijdrage gaan leveren aan het stadsdeel en de huidige (sociale) leefsituatie zal verbeteren. Met het oog hierop adviseert het DB op ruimhartige en ambitieuze manier in te zetten op compensatie van natuur. 8. (Financiële) participatie en coöperaties Het DB vindt het belangrijk dat inwoners en vooral omwonenden voordeel halen uit de realisatie van windturbines. De komst van windturbines moet bijdragen aan het gemeenschapsgevoel in het stadsdeel.

Het DB adviseert het volgende: a. Ontwikkel een goed participatieproces voor bewoners rondom het (zelf) ontwikkelen van de windturbines; b. Organiseer een breed aanbod van trainingen en workshops met als doel vergroten kennis en bewustwording van belang energietransitie; c. Proactieve benadering van bewoners en ondersteuning in het vormen van coöperaties of andere entiteiten; d. Nauwe ambtelijke en bestuurlijke betrokkenheid van stadsdeel Zuidoost bij selectie van (bewoners)initiatieven; e. Initiatief bij voorkeur 100% en tenminste 51% lokaal eigendom (inwoners Zuidoost), borging van diversiteit en inclusie in samenstelling (bewoners)initiatieven, ook minder draagkrachtigen moeten kunnen participeren en profiteren; f. Tenminste financiële deelneming of een andere (financiële) regeling voor bewoners

82

Nota van Beantwoording

9. Communicatie Een mogelijke jarenlange onzekerheid over de plaatsing van windturbines geeft voortdurende zorgen en onrust en moet voorkomen worden. Het DB adviseert te bekijken hoe de besluitvorming versneld kan worden met een go/no-go moment met betrekking tot plaatsing in de zoekgebieden in Zuidoost

Overwegingen college Ad. Aanhef en 1 tot en met 3 Het college is net als het DB van oordeel dat het havengebied geschikt is voor het plaatsen van windturbines. De andere aangewezen gebieden acht het college ook geschikt voor de plaatsing van windturbines. Zie ook de overwegingen van het college bij paragraaf 1.2 van deze Nota. De effecten van windturbines hangen immers ten dele af van hun afmetingen. Omdat de meeste milieueffecten groter worden bij grotere turbines zijn in het Plan-MER de effecten van de grootst mogelijke turbines onderzocht. Hierbij is per zoekgebied de grootst mogelijke passende windturbine beschouwd. Dit betekent dat in verschillende gebieden is gerekend met verschillende afmetingsklassen van windturbines. Na de vaststelling van het PWA worden meer gedetailleerde onderzoeken uitgevoerd om de optimale posities van windturbines in de aangewezen gebieden te bepalen. Ook zal opnieuw een belangenafweging gemaakt worden, mede in relatie tot de verwachte opbrengst van de windturbine. Ad. 4 Oeverrand Gaasperplas Tegen de voorgestelde aanwijzing van de Oeverrand Gaasperplas zijn de meeste negatieve zienswijzen ingediend. In uw advies verzoekt u uitdrukkelijk en om duidelijke redenen om dit gebied niet aan te wijzen.

Naar aanleiding van het advies als ook het verzoek van stadsgebied Weesp en de vele zienswijzen tegen de aanwijzing van dit gebied heeft het college als volgt overwogen. Het gebied Oeverrand Gaasperplas wordt zeer hoog gewaardeerd en druk bezocht door diverse doelgroepen en omwonenden. Uit gegevens over bezoekersaantallen (uit het groot groen onderzoek 2018) blijkt dat de Gaasperplas onderdeel uitmaakt van het meest drukbezochte recreatiegebied van Zuidoost, met veel variatie in gebruikersgroepen. Mede daarom is er bijzonder veel weerstand tegen met name dit zoekgebied. Het DB wijst in het finale advies ook op deze belangrijke functie van de Gaasperplas voor recreatie/vakantie voor gebruikers met een beperkt budget. Gelet hierop en gelet op de aanvullende gegevens over bezoekersaantallen en doelgroepen, heeft het college -ondanks dat het plan-MER en Rapport sociale aspecten geen onderscheidende argumenten biedt - besloten om dit gebied niet aan te wijzen voor de plaatsing van windturbines. Ad. 5 en 6, Weesperkarspel en Diemerscheg Na de vaststelling van het PWA worden meer gedetailleerde onderzoeken op verschillende aspecten, zoals geluid, externe veiligheid en natuur uitgevoerd om de optimale posities van windturbines in de aangewezen gebieden te bepalen. Daarbij kunnen op projectniveau de nodige mitigerende maatregelen worden getroffen. Ad.

7 Sociale aspecten Het DB verzoekt om ruimhartig in te zetten op natuurcompensatie in het stadsdeel Zuidoost. Dit wordt meegenomen als aandachtspunt bij de vervolgbesluiten. Ad. 8 (Financiële) participatie en coöperaties Het college streeft naar lokaal eigendom bij windprojecten. Financiële participatie kan niet als voorwaarde aan de omgevingsvergunning worden verbonden. Het is wel mogelijk uitgangspunten van financiële participatie vast te leggen bij de gronduitgifte. Voorwaarde is dat de gemeente een

83

Nota van Beantwoording

grondpositie heeft en dat is niet steeds het geval. Daarnaast kan een initiatiefnemer op dit aspect worden uitgedaagd in de tenderprocedure. Ad. 9 Communicatie Na vaststelling van het PWA wordt gestart met voorbereidende detailonderzoeken voor de gebieden Knooppunt Holendrecht, Weesperkarspel en Diemerscheg. Op die manier ontstaat een beter beeld over de daadwerkelijke inpasbaarheid van windturbines in die gebieden, terwijl tegelijkertijd ontwikkelingen in het Havengebied en Noorder IJ-plas concreter worden. Het college neemt geen besluiten met onomkeerbare gevolgen voor de gebieden Zuidoost en Diemerscheg tot meer duidelijk is over het redelijkerwijs te verwachten aantal MW opgesteld vermogen in het Havengebied en de Noorder IJ-plas, en daarmee dus over de restopgave voor opwek van windenergie in Amsterdam. Het DB en ook de Commissie mer, vraagt om snelle duidelijkheid en een tijdsindicatie. Helaas kan deze op dit moment nog niet gegeven worden. Het advies leidt tot wijzigingen Het zoekgebied Oeverrand Gaasperplas valt af.

3.6

Ongevraagd advies stadsdeelcommissie, Stadsdeel Zuidoost

Stadsdeelcommissie Zuidoost adviseert, in een ongevraagd advies, het college om bij plaatsing van nieuwe windturbines het criterium van een minimale afstand tot woningen of voorzieningen te hanteren van 1.000 meter.

Overwegingen college Ten aanzien van een afstandsnorm, wijst het college op het onderzoek dat Arcadis (19 april 2022) in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft gedaan naar afstandsnormen bij windturbines42. Arcadis concludeert dat een afstandsnorm vooral helpt tegen visuele hinder en niet tegen overlast door geluid of slagschaduw, hiervoor heeft een vaste afstandsnorm geen toegevoegde milieuwaarde. Milieugevolgen kunnen immers verschillen afhankelijk van de fysieke omstandigheden rond een windturbine. In het landelijke plan-MER voor de nieuwe windturbinenormen is ook geen onderbouwing te vinden voor een vaste afstandsnorm. Of toch een vaste afstandsnorm in de landelijke windturbinenormen opgenomen gaat worden, is een politieke keuze. In de ontwerp landelijke windturbinenormen was twee keer de tiphoogte voorgesteld. Voor toekomstige vergunningen of wijzigingen omgevingsplan zal daarmee rekening gehouden moeten worden met het dan geldende regime. In de zienswijzen zijn vele afstandsnormen voorgesteld variërend tussen de 500 meter en 5 kilo­ meter. Het college vindt het echter belangrijk omwonenden te beschermen tegen nadelige milieu­ gevolgen zoals door geluid en slagschaduw op woningen en heeft daarom gekozen om geen vaste afstandsnormen aan te houden bij het aanwijzen van gebieden voor grootschalige opwek van windenergie.

Het advies leidt niet tot wijzigingen

42 pdf (overheid.nl)

84

Nota van Beantwoording

4

Advies Commissie mer

4.1

Korte samenvatting advies

Naar het oordeel van de Commissie mer bevat het ‘Plan-MER Programma Windenergie Amsterdam 2030’ de essentiële informatie om over het Programma Windenergie Amsterdam 2030 en de aanwijzing als versnellingsgebied in de zin van REDIII te kunnen besluiten. Voor deze conclusie ten aanzien van REDIII heeft de Commissie meegewogen dat er een project-MER in voorbereiding is voor de Haven. Wel doet de Commissie enkele aanbevelingen voor vervolgbesluitvorming. Het gaat om: • Duiding van informatie en kaarten in de communicatie. • In de communicatie met de omgeving duidelijk te zijn over de gevolgen voor de invulling van de aangewezen gebieden zijn als één van de lopende initiatieven (RWZI en Noorder IJ-plas) niet door kan gaan. Geef aan wanneer hier naar verwachting duidelijkheid over is. Licht toe wat de mogelijke (extra) milieueffecten zijn en welke verschuiving van hinder plaatsvindt als een grotere restopgave moet worden ingevuld binnen de nieuw aangewezen gebieden. • Een gevoeligheidsanalyse uit te voeren voor verschillende windturbinetypes, bijvoorbeeld als onderdeel van project-mer-procedures, omdat onzeker is of turbines met een hoogte van 130 of 145 meter nog verkrijgbaar zijn op het moment dat het PWA wordt uitgevoerd. Verken hierin de gevolgen voor de invulling van de energieopgave als turbinetypes met een tiphoogte van maximaal 130 of 145 meter niet meer beschikbaar zijn.

• Een doorkijk te geven van de energieopgave van Amsterdam in de periode 2030-2050. • Voor de transparantie en communicatie beveelt de Commissie aan om toe te lichten waarom gekozen is voor de variatie in bronsterkte van de verschillende referentieturbines binnen de 10 bandbreedte en wat dit voor gevolgen heeft voor de variatie in geluidcontouren. Dit kan bijvoorbeeld met een gevoeligheidsanalyse per klasse. • Enkele aandachtspunten voor project-mer-procedures, namelijk: – op basis van ervaringsgegevens uit andere projecten de stikstofeffecten in de aanlegfase van de turbines te bepalen. – de invulling in de Diemerscheg samen met de gemeente Diemen uit te werken. – de effecten van geluid op woningen en overige objecten in zowel teksten als op kaarten te beschrijven.

4.2

Reactie college

Het college heeft eerder, over de NRD voor dit plan-MER, een vrijwillig advies van de Commissie mer gevraagd. Het college onderstreept het belang van een advies van de Commissie mer over het planMER, omdat op die manier een onafhankelijk oordeel over de kwaliteit van de milieu informatie is gegeven. Omdat het advies over het plan-MER positief is, leidt dit advies niet tot aanvullingen van het plan-MER. De aanbevelingen voor het vervolgproces neemt het college ter harte. Deze zijn overgenomen in paragraaf 4.4 van het PWA. De aanbevelingen van de Commissie mer leiden tot de volgende wijzigingen: Een nieuwe paragraaf 4.4 is in het PWA ingevoegd. In die paragraaf is tevens de wijze van uitvoering van de motie uit 2021 verwerkt, te weten over een project-mer-beoordeling in de vervolgprocedure wordt een second opinion van de Commissie mer gevraagd en in voorkomende gevallen een onverplicht advies over een project-MER.

85

Nota van Beantwoording

Bijlage A: Verwijzing nummers zienswijzen naar onderdeel van de beantwoording In deze bijlage staat aangegeven welke zienswijzen iets zeggen over een bepaald sub-onderwerp. Dus bij elk onderwerp staat een lange lijst van nummers van zienswijzen die hier iets over zeggen. Eén nummer bestaat uit acht cijfers.

A 1.1 Doelstelling 6898-6613, 5723-2484, 4860-5121, 9728-2828, 1337-6548, 1327-9217, 6934-0423, 2466-4427, 91882028, 2441-0995, 5829-0019, 1113-7314, 0616-2854, 5285-3961, 7154-4746, 2946-3994, 1406-1393, 5374-3843, 4742-9818, 0265-6624, 5490-2893, 1094-4173, 8662-5014, 9035-1983, 7342-1467, 93837163, 5579-6184, 3991-0478, 9207-7470, 9818-3634, 4455-7850, 0835-7064, 4720-8873, 4925-8269, 8275-1306, 8088-5356, 1796-3772, 8087-9590, 4793-9056, 2925-8517, 2634-8051, 2720-4975, 09325008, 7763-4552, 2892-0202, 9481-2126, 5706-0379, 5202-0290, 5813-1790, 3285-7781, 7595-0726, 8198-7433, 6126-6510, 5730-6272, 1821-3888, 5697-1049, 9193-5109, 6957-4092, 8142-9197, 22176856, 0611-3569, 3977-6443, 1731-2502, 2951-7790, 1857-5327, 4144-8216, 4775-9959, 5345-0544, 7951-7542, 7626-6619, 8482-2308, 5217-2220, 6908-3298, 4648-8957, 6765-5522, 0123-7903, 4515-7176, 5541-3082, 0529-6492, 5035-3660, 5850-6592, 2579-6577, 7443-8417, 2067-6927, 33303294, 3086-9340, 4394-4896, 9813-6006, 2114-5398, 7093-5359, 6568-7961, 1353-0315, 6819-6195, 9511-8901, 9878-3463, 5967-8501, 4920-0005, 4572-3068, 1205-4725, 8847-5568, 0008-1384, 49770177, 4918-3655, 5664-7981, 1469-9269, 4047-3914, 7481-8009, 6511-7313, 6426-6676, 2291-0521, 2277-5854, 8786-3480, 4661-7283, 9315-6898, 8495-3473, 4256-7645, 9479-3371, 6364-0848, 50313094, 5274-4211, 8720-1651, 4858-2644, 9810-3571, 4622-3394, 1713-0686, 3669-3486,

4363-4174, 9443-0255, 1514-9491, 9067-4636, 0806-5244, 5482-5550, 8926-9937, 9508-2796, 0778-5529, 1364-0843, 0132-3820, 4904-2852, 8302-6276, 4292-0341, 7025-7485, 7913-2142, 2727-4111, 38112651, 5138-9603, 2712-3969, 2155-1024, 7240-4042, 7710-6224, 6896-2693, 1874-1632, 0827-7399, 5707-8373, 1829-8096, 4135-2891, 5404-7669, 8196-2190, 3495-0687, 5140-7434, 3442-3382, 99310820, 2755-8383, 7256-8277, 1058-4320, 7476-8471, 9576-4262, 5169-5589, 8104-5560, 0812-5525, 9481-5657, 5944-3585, 1931-1938, 6753-5796, 5425-2116, 6747-1704, 7309-7441, 7976-6021, 83006971, 4622-7066, 8426-6638, 2969-2588, 5735-3332, 4288-6931, 5754-4837, 8045-6494, 5365-3880, 2286-3435, 8974-6900, 1096-9898, 9359-7959, 1223-1537, 7550-0673, 9344-2775, 9803-5801, 48357063, 5380-5637, 8465-6516, 1489-5723, 8339-0605, 7244-7773, 7430-1613, 4102-7592, 2587-4106, 1175-6931, 5439-0192, 3833-9830, 5090-1922, 0946-9450, 7440-3917, 3319-8429, 5420-6517, 45599426, 7082-8572, 8047-9914, 2257-7805, 2417-7498, 8935-8749, 8944-6176, 2888-2376, 9951-9853, 6420-9716, 1773-1547, 4293-1137, 2492-2982, 2341-1064, 4795-3869, 4384-3709, 2117-0700, 36683002, 8978-8706, 4316-8459, 5248-4446, 8996-2304, 7034-6699, 2504-2792, 5166-9716, 3456-3581, 0787-4465, 2116-4165, 2939-1446, 9454-7276, 8086-3835, 4788-4706, 9731-7547, 0667-5920, 43214278, 4792-2849, 6719-7185, 5159-9956, 5125-2151, 6377-3968, 9414-6391, 1296-6861,

2730-7728, 2389-2147, 2033-5650, 9819-8250, 0059-0342, 3936-9924, 4311-8314, 0571-0306, 0980-6859, 56015421, 6808-3763, 1734-0269, 9763-1910, 5727-9786, 7025-0049, 7025-0049, 3777-9654, 7782-0208, 2858-5337, 8872-0537, 1862-7354, 5049-5066, 3592-5215, 5076-9774, 3115-9767, 8156-4393, 13559659, 4871-5782, 5621-8305, 9854-3875, 8205-0909, 4177-9207, 7196-2228, 6025-7211, 5172-2996, 6233-2304, 0282-6531, 6073-5421, 0676-0760, 3510-5891, 2106-2495, 8236-6435, 4654-0889, 37314766, 6625-4751, 7161-0556, 4864-1134, 2133-0537, 6840-0143, 9175-1073, 8376-1437, 6547-7111, 1111-8878, 4646-7493, 2039-0419, 8188-2712, 5250-0750, 8461-8778, 5802-4975, 0891-0656, 67257303, 1282-4894, 5558-1009, 2417-9816, 7659-7242, 7265-1719, 8110-8869, 6827-3922, 0497-1430, 8855-4425, 6176-2913, 3269-5649, 3017-2828, 1892-6751, 6645-7084, 5245-5289, 3482-9618, 00768144, 9380-8590, 5925-0237, 3716-1938, 4441-7760, 6079-8768, 7764-9650, 4575-0165, 5855-0689,

86

Nota van Beantwoording

5839-1936, 7439-2678, 1731-8001, 9144-9463, 9483-9579, 4276-3407, 1678-3039, 3841-7834, 31930150, 5744-4149, 5652-2415, 8410-3494, 5904-4213, 3499-1545, 5288-1319, 6728-0214, 3701-1747, 5760-6358, 3002-6209, 5478-4704, 2588-0996, 1032-4021, 6426-1821, 5367-9901, 5367-9901, 62071157, 5275-3092, 6276-9751, 7242-5617, 7928-4967, 1251-3532, 7530-2790, 7870-6434, 7161-0556, 4864-1134, 2133-0537, 6840-0143, 3181-6288, 9982-8965, 2154-6895, 6017-7660, 6908-0040, 70346763, 7034-6763, 0643-5342, 5410-7254, 5583-0851, 3097-0221, 5686-7757, 3390-0764, 9677-2244, 4373-9982, 0537-3059, 5762-0636, 4599-7113, 9437-5031, 6914-4498, 9562-9045, 5064-5980, 07403457, 4950-8109, 3307-1166, 9406-0955, 1444-5799, 8117-3783, 7378-9401, 9239-2424, 9432-6039, 7778-2075, 3388-7787, 2353-7721, 4377-6465, 3190-6863, 9131-9587, 2493-3973, 5996-9454, 34429590, 2992-4052, 6992-8546, 5398-5001, 3862-8377, 6612-8368, 9989-2534, 4455-1229, 5490-9701, 1407-5374, 1314-7034, 5601-5421, 1734-0269, 9763-1910, 3115-9767, 8508-0872, 2860-7124, 32861427, 1282-4894, 8110-8869, 3269-5649, 5997-7632, 3553-9243, 4864-1134, 7034-6763, 7691-6768, 3784-8004, 4309-0485, 0373-9338, 4539-6689, 0285-5625, 4369-9533, 8232-9258, 3898-7564, 01861976, 1695-1495, 3867-1061, 7816-5129, 8037-1640, 2349-6540, 6338-5076, 8403-5841, 2396-7305, 2869-1492, 0239-3964, 8691-8505, 2044-6217, 0180-7285, 6200-9385, 7359-6351, 0817-2226, 23162433,

2691-5660, 7227-9011, 5299-5177, 4212-9390, 7250-9726, 0517-4731, 5937-9104, 0324-4089, 2542-7531, 4365-0108, 5523-3007, 4838-1676, 8718-4336, 7295-9626, 3214-9306, 7045-9657, 58967048, 0433-8945, 7848-0608, 6143-5533, 8502-8933, 0405-3011, 3817-5905, 7129-5406, 9872-9761, 8417-1119, 8484-5057, 0458-8473, 0950-7166, 5900-4264, 4951-4348, 3484-2491, 7415-9145, 54653597, 7087-4124, 7924-7693, 0647-7458, 0612-2474, 4408-6553, 0053-8632, 4084-8346, 0167-0267, 6090-1962, 6340-0940, 0043-5268, 4860-8399, 4860-8399, 9349-3696, 6945-3652, 5327-5794, 45561166, 2957-3241, 0155-2488, 8446-6716, 0692-1499, 4572-6129, 7321-1315, 4519-7143, 1076-2745, 8526-8291, 5925-9748, 9371-1394, 5316-3332, 5480-7062, 4967-3199, 2058-4781, 2033-1985, 87020194, 7421-1903, 2137-2681, 7795-2932, 9180-3281, 9285-8854, 2611-3364, 4064-3737, 6438-6360, 9486-4950, 9580-8729, 0513-9175, 1813-8505, 5558-6147, 8374-5535, 2782-3514, 3010-3335, 74325205, 2898-0157, 8951-0321, 3929-5550, 7438-7450, 6291-1409, 4443-6092, 3442-5301, 6021-3467, 9922-3858, 5032-2283, 5444-7293, 0866-8625, 4289-3320, 4436-8386, 4544-5970, 5349-5294, 74566678, 1678-5598, 4462-4006, 7637-8092, 7074-9539, 6583-6735, 2638-2533, 4775-5722, 3059-3659, 4647-0743, 4484-3853, 7686-5242, 9781-0782, 3266-9983, 9647-3554, 1230-7553, 7085-0704, 83849439, 8345-1176, 9266-8256, 6241-8121, 5716-2012, 2764-8305, 0249-3551, 7911-7732, 8831-2535,

3307-5621, 1063-3829, 3757-8654, 3714-0729, 8712-1952, 5558-7408, 7931-6414, 0113-8778, 76472679, 7845-3671, 4482-8950, 8310-3248, 6168-2542, 0433-2881, 3740-0164, 2955-3515, 1393-8088, 5114-3641, 2737-3995, 9028-2519, 5354-7009, 2519-6409, 4211-9642, 9300-9423, 1408-6885, 14086885, 4853-2316, 1901-4359, 6454-7643, 8975-2624, 2741-8049, 6741-3089, 0621-6307, 4021-1096, 8758-3203, 0744-2451, 1061-7945, 8272-3570, 5002-1229, 9467-8005, 5352-9747, 6019-5940, 87002693, 3032-4872, 2410-0919, 0659-7837, 8055-5410, 5240-3273, 3579-8149, 8432-1468, 6569-7893, 5769-8900, 0076-9327, 5567-1782, 8834-6715, 4798-2344, 0286-4388, 6382-6840, 13-06-2024-001, 03-07-2024-023, 03-07-2024-025, 04-07-2024-026, 12-07-2024-035, 15-07-2024-038, 15-07-2024040, 16-07-2024-043, 3627-2511, 1693-0951, 9780-6181, 0853-4988, 3730-3148, 2653-6206, 38919616, 5066-4484, 4263-9777, 5870-0945, 7375-0129, 3964-3890, 5673-3157, 8269-3309, 6086-1745, 0763-9392, 5797-6715, 1193-2983, 2795-7969, 1084-7319, 6262-6824

A 1.2 Keuze aangewezen gebieden 3892-2116, 1319-8026, 2400-9333, 7827-7737, 1512-1355, 1695-5168, 1284-4369, 1327-9217, 5602-5865, 9188-2028, 9093-2392, 2939-9751, 2466-4427, 2466-4427, 5249-1993, 7611-3880, 7835-9416, 1692-8496, 4987-3582, 2207-7270, 1943-9221, 8075-3416, 8485-1062, 3995-9220, 0302-9425, 0410-4553, 5463-8002, 7277-1385, 6133-8429, 7079-9657, 7154-4746, 5448-5891, 3761-3435, 4650-7807, 1612-7848, 9526-1116, 2946-3994, 6031-6842, 8183-8280, 4307-5972, 8787-0345, 4694-0128, 2918-7877, 9273-9070, 4742-9818, 0265-6624, 0176-4044, 7630-4362,

87

Nota van Beantwoording

3449-3592, 6953-2032, 4719-6381, 5490-2893, 1385-4199, 2448-0843, 9264-5481, 6161-5042, 2491-7354, 2491-7354, 1817-0879, 7463-7722, 8294-0713, 2303-3107, 0773-2296, 7174-9539, 7855-9908, 2486-5300, 2486-5300, 3607-2968, 8294-4048, 2975-6758, 7029-7493, 4953-3557, 1641-5568, 2183-6406, 1881-0515, 9383-7163, 4904-0326, 6166-0626, 8170-2423, 3991-0478, 4065-0870, 2391-9216, 9207-7470, 6561-0389, 9818-3634, 1519-8913, 7081-2418, 5958-2729, 3706-7737, 2977-7902, 7402-1485, 9690-2592, 0601-5515, 3430-0254, 3309-1268, 4455-7850, 1285-7228, 8171-8639, 9759-9097, 6713-4928, 9051-6403, 5146-9144, 5194-7887, 4925-8269, 5247-1638, 4442-4939, 8153-4956, 6228-0302, 4239-2255, 1101-2890, 4121-2295, 2799-8555, 3150-3138, 8087-9590, 4756-0884, 8596-3798, 5464-4829, 0057-2227, 4926-9617, 4793-9056, 2634-8051, 5793-0546, 2164-5157, 1499-0899, 8594-7634, 1396-2191, 9294-0937, 7984-7423, 8476-6615, 5893-1170, 8009-5339, 2720-4975, 5941-7570, 0932-5008, 6263-3320, 3746-2223, 5960-0570, 7552-1996, 9462-7851, 4142-3726, 5667-7968, 5295-1179, 9481-2126, 8439-3107, 7984-1436, 2509-2785, 9419-1948, 5813-1790, 1414-3881, 2621-7949, 3047-5832, 2121-4816, 6589-2293, 4754-3561, 9009-2718, 8051-2038, 4205-9374, 1821-3888, 7413-2378, 8792-1936, 9193-5109, 5419-9924, 3667-6702, 1692-8762, 6563-9526, 6723-4544, 6538-1953, 8142-9197, 9249-9161, 2057-0885, 8170-1709, 8123-3085, 6852-1769, 2599-8972, 9753-3590,

6246-2005, 9691-2511, 3887-3856, 3552-2934, 4340-4206, 8778-5980, 1665-7720, 5501-5485, 9366-4789, 0403-8534, 0539-5896, 7626-6619, 4376-5464, 7353-4872, 5394-7270, 4745-1358, 8388-7450, 6765-5522, 8100-5116, 8289-8972, 1803-8113, 1856-7440, 5541-3082, 3586-1076, 2170-3963, 8821-7918, 8595-4527, 6792-7171, 0676-3765, 2579-6577, 8903-8975, 8436-5915, 5503-5515, 3914-9803, 3086-9340, 6041-7048, 5997-4112, 9813-6006, 3260-2057, 7093-5359, 2663-9283, 6568-7961, 2519-2897, 4171-6048, 9954-2862, 3676-2611, 0993-9908, 0830-3761, 5429-8633, 8463-3934, 4001-8710, 4515-7176, 6719-2870, 9271-1410, 0775-8507, 3476-7787, 4167-2943, 8860-8108, 8251-3370, 1034-2486, 9343-9729, 4760-4251, 8203-5968, 8879-9671, 3632-6881, 2979-4141, 3495-5295, 4047-3914, 9920-6474, 8985-9217, 8722-8605, 1735-0450, 6349-1730, 6599-1412, 7444-0621, 2669-5795, 5704-8619, 6426-6676, 1146-9905, 6699-5636, 2614-5299, 9727-9580, 9063-0521, 7420-8016, 0946-5546, 6925-3746, 9670-4333, 9433-3840, 0657-9770, 5031-3094, 5274-4211, 1349-0322, 6309-4572, 6611-2019, 5052-1204, 4858-2644, 2630-2277, 8319-4156, 7812-9715, 1076-1810, 0304-3451, 6155-8814, 4537-6789, 2931-1798, 2866-5345, 5576-3499, 8072-0025, 8871-0802, 7725-7060, 0460-6655, 2048-2102, 2306-7031, 0806-5244, 8926-9937, 0778-5529, 4319-5783, 1285-4780, 0418-1698, 6066-935, 6899-7870, 1996-0511, 8643-9908, 2821-8605, 5756-0709, 9979-1238, 4782-3132, 9266-4430,

3237-3081, 6112-2382, 0155-9812, 3195-9532, 9381-6249, 7905-4755, 8575-4565, 2055-1193, 3194-4121, 5382-1495, 1713-0686, 0090-3106, 2439-1879, 3811-2651, 7195-2735, 0386-5609, 7511-6624, 6035-2798, 1319-2457, 8787-0585, 880-6045, 7241-7203, 1607-2316, 7536-8725, 5735-5036, 7051-9648, 6185-4359, 6413-0679, 8703-8987, 6629-8196, 7215-5219, 7480-2757, 2469-7016, 2963-1488, 3387-8633, 8631-3884, 7061-2987, 7463-2320, 5840-0190, 1993-2612, 9033-2167, 5862-3910, 5686-3932, 8540-8241, 7316-5890, 7770-2105, 7405-6643, 2312-8650, 7692-8743, 0040-8845, 3297-3659, 2701-2112, 4140-3560, 3051-6928, 9167-0651, 9956-1424, 5279-4173, 0449-2587, 3718-9520, 0214-1083, 9357-9009, 0259-0691, 0812-5525, 4006-5739, 0723-6312, 1930-0214, 9167-0651, 4867-9643, 1285-5278, 2251-3189, 7822-0389, 9095-5493, 2477-3284, 2257-4288, 2930-6185, 4525-4651, 2762-1222, 9049-0080, 2855-7888, 3595-5777, 3034-7615, 2445-7049, 9991-8231, 9530-2050, 1096-9898, 7649-2080, 1680-2592, 5279-8302, 9292-0066, 9571-0645, 6221-8838, 3614-2926, 6381-2027, 4474-7385, 5068-3691, 7556-6178, 5336-2056, 8723-6817, 5984-1270, 7550-0673, 4772-2326, 4772-2326, 9344-2775, 7896-9920, 6365-2461, 9539-3885, 9803-5801, 4835-7063, 8481-0267, 1994-8948, 4319-1369, 3227-6935, 5055-4165, 2927-5921, 0046-4561, 6740-2366, 5687-0912, 7158-8838, 8339-0605, 5951-2311, 7244-7773, 6459-9666, 5431-7359, 4479-6028, 0745-7424 ,6033-0644, 3982-8235,

2313-4911, 8944-5566, 6214-8919, 4840-4393, 3764-0540, 5822-8997, 4524-2705, 8104-8096, 4936-4930, 7082-8572, 5055-6695, 9308-3989, 7038-1670, 7780-4635, 7800-3174, 0454-6663, 3311-9515, 2991-0903, 2016-7168, 2830-4719, 4442-3603, 8587-4501, 1020-9477, 6037-6140, 6437-2452, 3002-0484, 4930-9613,

88

Nota van Beantwoording

3387-0724, 6116-5766, 4316-8459, 5605-0880, 7339-7064, 6999-1012, 7580-9358, 5248-4446, 2743-9284, 7372-5700, 2951-7875, 8996-2304, 7034-6699, 2504-2792, 2325-0742, 2812-8725, 3456-3581, 0778-8438, 3851-7502, 0963-1178, 1060-9731, 2116-4165, 2939-1446, 9454-7276, 9505-3431, 9208-0727, 6494-9655, 6236-5123, 3943-1355, 4486-9386, 2453-9418, 9731-7547, 2575-3672, 2687-0070, 7361-6061, 7718-6028, 0667-5920, 4792-2849, 2938-4518, 8228-7817, 8353-0661, 3140-6519, 1658-5957, 6954-4952, 6377-3968, 2761-7582, 4592-8469, 9152-3705, 7485-5516, 8013-7556, 2093-4202, 4083-7899, 1623-5579, 4277-8598, 9952-9382, 3031-6489, 6743-8930, 6319-8889, 0528-1376, 1591-1413, 6543-2701, 2532-0358, 9352-5851, 2170-6603, 3781-3431, 9894-6483, 8061-9964, 6454-7711, 2138-1515, 0385-2107, 5343-3218, 3274-2364, 3062-9162, 0819-3698, 0819-3698, 8878-4014, 0042-1090, 3156-2941, 8834-7572, 0670-9639, 1932-0702, 3242-3101, 5720-7510, 1355-9659, 5195-2127, 0066-4669, 7797-6702, 7584-8931, 3738-9350, 7926-7889, 0423-5884, 8205-0909, 0602-1567, 5844-5742, 3901-2946, 3509-7278, 2633-7577, 3095-2897, 7648-4594, 4864-2303, 5979-3076, 2305-0254, 0233-2700, 7301-3179, 0184-2918, 7845-3671, 1032-9152, 7261-5718, 7928-6105, 1658-8168, 2202-5849, 6547-7111, 1111-8878, 4646-7493, 9341-8475, 2039-0419, 3286-1427, 8623-7286, 7238-9204, 0066-1502, 6170-1290, 2321-7723, 6646-1770, 4194-5599, 1535-1835, 2832-5384, 3122-6997,

8972-7076, 0684-5089, 2693-8477, 8364-6574, 8409-8343, 1911-8080, 8468-3374, 3637-1526, 5438-2672, 9256-9400, 3459-3100, 8244-3896, 0456-5898, 4490-4077, 2605-7748, 9533-5021, 4523-4158, 3602-8780, 9804-6583, 5372-7134, 7611-6022, 5801-2185, 5734-3932, 5980-0182, 7694-4276, 5348-7020, 8491-4453, 5997-7632, 2380-1441, 9934-3371, 5749-5627, 0076-8144, 8901-0981, 6285-9486, 7116-7942, 7889-7012, 7101-5303, 6947-7825, 4441-7760, 9064-8874 ,7352-8929, 6306-4129, 6212-5202, 1510-8762, 3420-3591, 1075-5117, 6079-8768, 2884-5053, 4575-0165, 1810-9738, 7027-0433, 6095-7091, 5839-1936, 7439-2678, 1731-8001, 6839-5551, 1725-2964, 9144-9463, 9483-9579, 4276-3407, 8898-1934, 1678-3039, 3029-2087, 8410-3494, 3499-1545, 5829-0418, 6728-0214, 7445-8711, 1147-1737, 0204-0200, 1235-4125, 1979-7290, 9202-8500, 3701-1747, 9447-2303, 0913-1953, 3998-7736, 1396-3362, 1727-4572, 3129-3791, 8728-9921, 2588-0996, 0781-9007, 4226-9494, 5059-8608, 1032-4021, 8672-5744, 2321-7723, 0538-6815, 2033-5650, 5075-4111, 9256-9400, 6207-1157, 2246-7509, 2817-0129, 7242-5617, 7928-4967, 0051-4725, 6538-4212, 1251-3532, 8321-6898, 7530-2790, 0106-6825, 8795-2628, 8958-7446, 2168-5377, 6150-4305, 6055-7234, 2301-0337, 2530-7023, 0507-7744, 5774-3676, 5180-6288, 5180-4478, 8372-9111, 3961-3579, 0185-3948, 8488-5981, 8599-9007, 9304-5070, 8976-2248, 0789-1756, 7132-0442, 6366-1161, 8574-9342, 0865-2454, 4072-9999,