Bijlage bij inspraak dhr. Naber - nota van beantwoording programma windenergie amsterdam

Nota van Beantwoording Zienswijzen en adviezen over ontwerp-Programma Windenergie Amsterdam 2030 (PWA), Plan-MER PWA, en voornemen aanwijzing als versnellingsgebied voor windenergie in de zin van REDIII.

22 oktober 2024

Nota van Beantwoording Zienswijzen en adviezen over ontwerp-Programma Windenergie Amsterdam 2030 (PWA), Plan-MER PWA, en voornemen aanwijzing als versnellingsgebied voor windenergie in de zin van REDIII.

Nota van Beantwoording

Voorwoord In de periode van 23 mei 2024 t/m 17 juli 2024 hebben het ontwerp-‘Programma Windenergie Amsterdam 2030’ tezamen met het ‘Plan-MER Programma Windenergie Amsterdam’ gedurende acht weken ter inzage gelegen. Op 11 juni 2024 is een webinar gegeven. Tevens zijn vier informatiemarkten gehouden in de periode van ter inzagelegging (in Holendrecht, Gein, Driemond en Nieuw West). De Nota van Beantwoording is onlosmakelijk verbonden met, en maakt deel uit van, het Programma Windenergie Amsterdam 2030. De Nota van Beantwoording is als bijlage 2.3 bij het Programma Windenergie Amsterdam 2030 gevoegd. Zienswijzen Het indienen van een zienswijze kon zowel schriftelijk, als per post, als digitaal. Tijdens deze periode van 8 weken zijn er in totaal ca. 2100 zienswijzen ingediend. Daarvan hebben een aantal personen meerdere verschillende zienswijzen per persoon ingediend, een enkeling een veelvoud aan zienswijzen. Ook hebben een tiental personen een blanco zienswijzen ingediend. In aantallen uitgedrukt blijkt uit de zienswijzen het volgende globale beeld over de aangewezen gebieden (zie de tabellen hieronder): 800

800 700

500 400

348

300

300

200

200

78

100 Diemerscheg tegen

Weesperkarspel Gein tegen

Gaasperplas tegen

Holendrecht tegen

Haven tegen

16 Alle gebieden tegen

0

182

0

Haven voor

100

348

Alle gebieden voor

400

424

12

26

37 Diemerscheg voor

500

600 510

Weesperkarspel Gein voor

562

Gaasperplas voor

600

700

Holendrecht voor

700

Tabellen hierboven geven de voor (donkerblauw, rechts) en tegenstanders (lichtblauw, links) per zoekgebied weer. In deze tabellen zijn alle ingediende zienswijze geteld, er is dus geen correctie voor meerdere zienswijze door dezelfde indieners of blanco zienswijzen. Deze tabellen zijn daarom indicatief bedoeld. Wat staat in deze Nota van Beantwoording? • In deze Nota van Beantwoording (NvB) vindt u een samenvatting per thema van de ingediende zienswijzen over het plan-MER, het ontwerp-PWA en het voornemen om het Havengebied als versnellingsgebied voor windenergie in de zin van Renewable Energy Directive III (REDIII) aan te wijzen. Het gaat dus niet om een letterlijke weergave van alle zienswijzen. Het feit dat de ziens­ wijzen zijn samengevat betekent niet dat onderdelen die niet expliciet genoemd zijn, niet bij de beoordeling zijn betrokken. De reacties zijn in zijn geheel beoordeeld. De zienswijzen zijn per thema onderverdeeld. Het kan dus zijn dat een zienswijze in meerdere thema’s is verdeeld. • De buurgemeenten De Ronde Venen, Oostzaan, Zaanstad en Diemen en de Dorpsraad Driemond hebben zienswijzen ingediend. Zo ook een statenlid van de Provincie Utrecht namens een minder­

4

Nota van Beantwoording

•

• •

•

•

heidsfractie, Bewonersbelangenvereniging Kantershof, Vereniging Gein3Dorp, en Woning coöperatie Eigen Haard. Ook een aantal stakeholders die over de NRD om advies gevraagd waren, hebben een zienswijzen ingediend. Het gaat om Gasunie, Port of Amsterdam, Tennet, Waternet, Hoogheemraadschap Rijnland, Rijkwaterstaat en de Brandweer. Tevens vindt u een reactie van het college op de ingediende zienswijzen, en hoe deze verwerkt zijn in het Programma Windenergie Amsterdam 2030. Het college heeft daarnaast bij de dagelijks besturen van stadsdelen Noord, Zuidoost, Nieuw-West en Oost en de bestuurscommissie van stadsgebied Weesp advies ingewonnen. De stadsdeel­ commissi­e Zuidoost heeft daarnaast een ongevraagd advies ingestuurd. De Commissie mer is tevens om advies gevraagd. De ingediende zienswijzen zijn door het college onverplicht aan de Commissie mer overlegd, zodat deze goed op de hoogte is van wat er speelt voordat zij advies uitbrengt. In deze Nota van Beantwoording treft u ook een samenvatting van deze adviezen, hetgeen hierover is overwogen door het college en hoe deze verwerkt zijn in het vast te stellen PWA. In de bijlagen bij deze NvB zijn deze adviezen integraal opgenomen. Per thema is tevens aangegeven of de zienswijzen/adviezen tot wijzigingen van het PWA geleid hebben.

Het gaat om de volgende wijzigingen: de Oeverrand Gaasperplas valt af, een nadere toelichting over de voortgang en samenhang tussen gebieden en de wijze van faciliteren van financiële participatie zijn toegevoegd, een nieuwe paragraaf over eisen aan vervolgbesluiten en de achtergrondkleur van het kaartmateriaal is verduidelijkt Voor de overige zienswijzen/adviezen niet.

Dankwoord Het college wil een woord van dank uitspreken aan alle indieners en adviseurs voor de tijd en moeite die is genomen om mee te denken en suggesties te doen over het plan-MER, het PWA en het voornemen om het Havengebied als versnellingsgebied voor de opwek van windenergie aan te wijzen. Het college begrijpt de zorgen van omwonenden voor hun directe omgeving. Daarom heeft het college zorgvuldig onderzoek gedaan, geluisterd naar alle reacties en adviezen en deze betrokken bij het maken van keuzen. Leeswijzer Zoals hierboven al gemeld is gekozen voor een thematische samenvatting en beantwoording, omdat veel indieners dezelfde of vergelijkbare zienswijzen over bepaalde thema’s ingebracht hebben. Per hoofdthema is globaal met behulp van unieke codes aangegeven welke zienswijzen het betreffende thema aan hebben gehaald. Sommige codes zijn bij meerdere thema’s vermeld. De zienswijzen zijn telkens in zwarte letters weergegeven, de beantwoording van het college in blauwe letters. Quotes uit de zienswijzen zijn met een grijze achtergrond opgenomen.

Gebruikte afkortingen In dit document worden de volgende afkortingen veel gebruikt: • Het ontwerp-PWA: het ontwerp-Programma Windenergie Amsterdam 2030 • Het PWA: het Programma Windenergie Amsterdam 2030 • Het MER: het milieueffectrapport • Het plan-MER: het milieueffectrapport voor een plan of programma • De plan-mer: het plan-MER en de procedure daarvoor • De Commissie mer: de Commissie voor de milieueffectrapportage • NvB: deze Nota van Beantwoording Colofon Ruimte & Duurzaamheid Programma Windenergie Amsterdam resamsterdam@amsterdam.nl

5

Nota van Beantwoording

Inhoud 1

2

Zienswijzen over het PWA/REDIII

8

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9

8 15 26 28 30 33 42 42 44

Doelstelling Keuze aangewezen gebieden Landelijke windturbinenormen Sociale aspecten Participatie/draagvlak Randvoorwaarden vervolgproces Renewable Energy Directive III (REDIII) Diversen Blanco zienswijzen

Zienswijzen over het plan-MER

45

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

45 52 55 57 66 71 73 75 76

Milieugevolgen aangewezen gebieden Referentiesituatie/stadsontwikkelingen Recreatie Gezondheid Natuur Landschap Veiligheid Bodem Onafhankelijkheid onderzoek

3 Adviezen stadsdelen & stadsgebied Weesp 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

4

6

Stadsgebied Weesp advies bestuurscommissie Stadsdeel Noord finaal advies DB Stadsdeel Oost finaal advies DB Stadsdeel Nieuw-West finaal advies DB Stadsdeel Zuidoost finaal advies DB Ongevraagd advies stadsdeelcommissie, Stadsdeel Zuidoost

77 77 79 80 80 81 84

Advies Commissie mer

85

4.1 4.2

85 85

Korte samenvatting advies Reactie college

Nota van Beantwoording

Bijlage A: Verwijzing nummers zienswijzen naar onderdeel van de beantwoording

86

A 1.1 Doelstelling A 1.2 Keuze aangewezen gebieden A 1.3 Landelijke windturbinenormen A 1.4 Sociale effecten A 1.5 Participatie A 1.6 Randvoorwaarden vervolgproces A 1.7 REDIII A 1.8 Diversen A 1.9 Blanco zienswijzen A 2.1 Milieugevolgen aangewezen gebieden A 2.2 Referentiesituatie/stadsontwikkelingen A 2.3 Volkstuincomplexen/recreatie A 2.4 Gezondheid A 2.5 Natuur A 2.6 Landschap A 2.7 Veiligheid A 2.8 Bodem A 2.9 Onafhankelijkheid onderzoek

86 87 91 91 91 92 92 92 92 93 93 93 93 94 95 95 95 95

Bijlage B: Advies Commissie mer

96

Bijlage C: Adviezen stadsdelen en stadsgebied Weesp

97

C.1 C.2 C.3 C.4 C.5

97 101 105 111 121

Gevraagd advies Stadsdeel Nieuw-West Gevraagd advies Stadsdeel Noord Gevraagd advies Stadsgebied Weesp Gevraagd advies Stadsdeel Zuidoost Ongevraagd advies Stadsdeelcommissie Zuidoost

7

Nota van Beantwoording

1

Zienswijzen over het PWA/REDIII

1.1

Doelstelling

Zienswijzen De reacties over de doelstelling voor windenergie zijn grofweg te delen in positieve en negatieve reacties. In deze samenvatting worden eerst de positieve reacties kort samengevat weergegeven en daarna de negatieve reacties. De negatieve reacties zijn onderverdeeld aan de hand van meerdere thema’s. Vóór de doelstelling Quotes uit de zienswijzen “Beter windturbines dan natte voeten over 20 jaar, of hoge stookkosten” “Goed dat de stad haar bijdrage levert aan de energietransitie, en daarbij standvastig is” “Er moeten snel meer windmolens geplaatst worden, ook op plekken waar ze misschien lelijk staan” “Het NIMBY-verhaal moet nu toch wel lager in belang liggen dan de energietransitie! Succes.” “Windmolens zijn niet lelijk of storend, ze zijn een mooi baken van vooruitgang” “Gezien alle rampen (extreme hittegolven, bosbranden, overstromingen, hagelbuien) die zich in de wereld voltrekken, hebben wij echt geen tijd meer te verliezen en is snelle actie noodzakelijk.”

Samenvatting Diverse indieners zijn uitgesproken voorstanders van wind op land, ook als dat dichtbij de eigen woning gerealiseerd zou worden. Voorstanders zijn verheugd dat Amsterdam bijdraagt aan het bestrijden van de klimaatcrisis en het opwekken van schone energie. Sommigen zouden een veel grotere doelstelling voor windenergie in Amsterdam willen. Het aanwijzen van meer gebieden kan volgens een indiener ook het gevoel van onrecht verminderen. In de zienswijzen zijn de volgende argumenten vóór windturbines genoemd: • niet mooi maar wel de beste vorm van schone energie; • passen goed in stedelijke gebied; • dragen in belangrijke mate bij aan de beperking van de uitstoot van CO2 en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen; • de omgeving ‘vervuilt’ onherroepelijk als geen windturbines geplaatst worden; • duurzaam en schoon, en op land veel goedkoper dan op zee; • een belangrijke rol spelen bij de energiekosten van huishoudens en bedrijven; • de nadelen zijn niet aangetoond, danwel de voordelen zijn groter dan de nadelen; • zorgen voor meer geluk; • tegenstanders zijn volgens een indiener allemaal Nimby’s; • er is genoeg onderzoek dat er geen gezondheidsschade optreedt door windturbines; • tegen andere ontwikkelingen was eerst ook veel protest, zoals de metro en IJburg, maar deze blijken in de praktijk niet veel van de gevreesde overlast te geven.

Zo zal het met windturbines ook gaan. Sommige indieners zijn nu wel voorstanders, maar hopen dat er op langere termijn betere alternatieven komen. Anderen zeggen wel vóór te zijn, maar stellen daarbij voorwaarden; zoals niet nabij woningen

8

Nota van Beantwoording

(tenminste 500 m.1), het vastleggen van de maximum hoogte en niet de minimum hoogte, of het niet eenzijdig inzetten op de duurzame opwek maar ook op energiezuinigheid plus opslagbatterijen/het verduurzamen van alle (huur)woningen/zon-op-dak (dat zou meer gestimuleerd moeten worden ook in de beschermde stads- en dorpsgezichten). En subsidie voor grootverbruikers, bv alle taxi’s, in plaats van voor iedereen subsidie open te stellen. Tegen de doelstelling Quotes uit zienswijzen “Iedereen is tegen..te gek voor woorden” “Ik denk dat Amsterdam moet stoppen met inzetten op vervuilende windturbines” “Het akkoord van Parijs is voor heel Nederland en niet Amsterdam alleen, Amsterdam hoeft/moet niet het beste jongetje van de klas zijn.” “Benut daken en investeer in gefragmenteerde opslag (“wijkbatterijen” zodat ook het overbelaste energienet wordt ontlast en te zorgen dat zonne-energie efficiënt wordt toegepast.” “Alleen zonnepanelen op daken en kernenergie” “Niet nog meer faalplannen van een gemeente, zoals warmtenet ideetjes die nu een monopolie positie geven aan een commerciële partij!” “TEGEN WINDMOLENS” “Het idee dat je windmolens in een stedelijk gebied kunt plaatsen is ridicuul. Diegene die dat bedacht heeft moet met pek en veren de stad uitgejaagd worden.”

Samenvatting • Het is niet bewezen dat fossiele brandstoffen de aarde opwarmen. CO2=leven. Een enkele indiener meent dat er geen verband is tussen CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde, en dat bovendien de opwarming geen probleem is omdat dit in de afgelopen miljoenen jaren ook eerder warmer is geweest;2 • Het doel zou moeten zijn CO2 verminderen als de gemeente klimaatdoelen wil halen, groene energie opwekken is een te eenzijdige benadering; • Hoe meer stroom er opgewekt wordt, hoe meer er ook wordt gebruikt. Het zou, net als met meer snelwegen bouwen, geen zin hebben; • De huidige bestuurders leveren geen positieve bijdrage aan Amsterdam. Wind op land is volgens hen een experiment danwel een hobby/prestigekwestie van Groen Links (richting Parijs? Is er een boeteclausule?)/de gemeente Amsterdam. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 stond in de GL-folder alleen wind op zee en niet in/rond de stad; • Ook een andere indiener vraagt zich af wat er gebeurt als Amsterdam de doelstellingen niet haalt; • Energievoorziening is een rijks,- danwel continentale aangelegenheid en niet van de gemeente. In Duitsland stagneert de groene revolutie en in NL zet landelijke rechtse coalitie in op kernenergie en is tegen wind op land;

1 Ook in par. 2.5 worden diverse afstandsnormen genoemd, variërend tussen 500 m en 10 km, of 10x de tiphoogte. 2 Zie in dit verband ook een door andere indiener aangehaalde artikel in Telegraaf, 6 juni 2024, T9, artikel Arnout Jaspers (wetenschapsjournalist) “Er komt geen klimaat-apocalyps”.

9

Nota van Beantwoording

• De landelijke doelstelling voor 2050 kan ook zonder wind op land behaald worden danwel de landelijke doelstelling van 35 TWh/de provinciale doelstelling zou al behaald zijn in 2024;3 • De ambitie om binnen de gemeentegrenzen zelfvoorzienend op energiegebied te willen zijn is niet nodig/logisch. Geaccepteerd moet worden dat niet alles binnen de gemeente kan worden opgelost en dat is ook niet nodig. Voedsel wordt geïmporteerd en schone energie importeren kan ook; • Opwekken van windenergie in strijd met de Europese Natuurherstelwet, omdat daarin het behoud en herstel van biodiversiteit voorop staat; • In strijd met SDG doel 8: zware (kinder)arbeid delven stoffen; • Verwezen wordt naar het boek: ‘Windhandel’ van Bert Wetering- windturbines in Amsterdam leveren te weinig op ten opzichte van de totaal benodigde energie/de opbrengst van wind op zee (het ABP investeert ook in mega windparken op zee). Amsterdam kan in ieder geval nooit voorzien in de eigen energiebehoefte, evenmin als in eigen voedsel. Een indiener vraagt in dit verband om inzicht in de vraag en aanbod van energie in Amsterdam in de toekomst en de verhouding tot de energieopbrengst van wind op zee.

• Onduidelijk is wat de relatie is tussen klimaatverandering en het zelf opwekken van groene energie (wie zijn ‘we’ in het voorwoord van het ontwerp-PWA, wie is ‘zelf’?); • Windturbines zijn achterhaald want technische ontwikkelingen gaan snel (als 4 kerncentrales worden gebouwd, stond in de Telegraaf en Plasterk was ook duidelijk); • Mogelijk blijkt over 5 jaar dat de windturbines helemaal niet nodig waren geweest, dan is onnodig leed bij tuinders/omwonenden aangericht en zullen de bestuurders niet kunnen slapen; • Er moet geïnvesteerd worden in innovatie voor over 30 jaar; • Het rendement van een windturbine wordt overschat. Ook al zou iedere plek in Nederland benut worden dan levert het nog te weinig op. Fossiele energie blijft nodig en het plaatsen van windturbines zou volgens indiener contraproductief zijn; • Windturbines horen niet in een stad of in de natuur, zijn lelijk; • Een ‘groene’ gemeente niet voor windturbines kan zijn, het is een vorm van greenwashing; • Een indiener merkt op dat hij nog meer tegen windmolens is als de opwek niet voor Amsterdam is; • Hydraulische olie is niet duurzaam; • Amsterdammers hebben al veel overlast van vliegtuigen en drugstoerisme.

• De nadelen (opofferen groenareaal, slecht voor vogels, landschap, gezondheid, afbreuk woongenot, schadelijke coating, verspreiding van giftige erosie-stoffen, niet recyclebaar, verjagen van vissen, weersafhankelijkheid-gemiddelde windkracht is 2, draaien op diesel bij geen wind, winning van grondstoffen voor windturbines geeft elders veel milieuoverlast en gebeurt onder slechte arbeidsomstandigheden, kosten, smeerolie, benodigde energie in het productieproces) zijn groter dan de opbrengst/er is te weinig oog voor de nadelen van windturbines; • Windturbines verstoren het natuurlijk evenwicht voor mens en dier, ook in IJ; • Er moet onderzoek komen naar netbeheerders die blijkbaar jarenlang geld ontvangen hebben en niet geïnvesteerd in de toekomst.

3

Ter onderbouwing wordt verwezen naar: – “Het kan met gemak. Met Wind-op-Zee en Zon-op-Dak’, Stichting Windalarm en Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines (NLVOW), augustus 2022 – Rapport CE Delft in opdracht van NLVOW en Windalarm d.d. feb 2023: CE_Delft_220235_Nut_en_noodzaak_extra_wind_ op_land_in_2030_en_2050_download – Second opinion op dit rapport van Neop Observatory, november 2022, bevestigt de conclusies van CE Delft, maart 2023, toont aan dat klimaatdoelen haalbaar zijn zonder extra wind op land – Update realisatie doelstelling Duurzame Elektriciteit 2030-2050, Windalarm en NLVOW: Update_Juni24- 4984869b.pdf (cdn-website.com). – Op basis van een artikel in de Volkstrant van 4 juli 2024 blijkt dat Nederland steeds meer een exportland wordt van elektriciteit dat vanwege de enorme elektriciteitsproductie op zee. Daardoor worden nieuwe windturbines op land overbodig

10

Nota van Beantwoording

Relatie met ander beleid gemeente Diverse indieners spreken zich uitdrukkelijk uit tegen wind op land in zijn algemeenheid en kunnen zich niet vinden in de politieke ambities van Amsterdam. Een aantal indieners meent dat de gemeente Amsterdam drie (conflicterende) ambities heeft: 1. De ambitie om zoveel mogelijk duurzame windenergie op te wekken; 2. De ambitie om te vergroenen; 3. De zorg voor goede gezondheidsvoorwaarden en stimulansen voor bewoners, zoals tegengaan obesitas, meer beweging, betere voedingspatronen. De energie-ambitie is volgens dezen te dominant/te hoog. Ook een andere indiener meent dat energietransitie niet de prioriteit zou moeten hebben, maar de ‘echte problemen’ (bv. 9000 woningen bijbouwen, achterstallig onderhoud, veiligheid en wandel/fietspaden, bouw van betaalbare woningen, overlast door toeristen en onderhoud bruggen en kademuren). Ook volgens een andere indiener is meer behoefte aan groen, natuur en woningen, daar kunnen de locaties/dure grond beter voor gebruikt worden. Windenergie mag niet ten koste gaan van natuur. • De doelstelling voor het opwekken van duurzame energie is gemengd, zon en wind. Voor het benodigd opgesteld vermogen windenergie is dus de doelstelling minus (verwachte) opgewekt vermogen uit zon.

Er wordt een grote hoeveelheid zonne-energie opgewekt in Amsterdam en dat betekent dat het benodigde opgewekt vermogen uit wind naar beneden kan worden bijgesteld; 4 • Ook een andere indiener vraagt zich af hoeveel zonnepanelen nodig zouden zijn in plaats van 4 windturbines van 3,8MW; • 127MW windenergie is genoeg voor 145-147.000 huishoudens, 250MW zonne-energie is genoeg voor 290.000 huishoudens. Samen met 100MW windenergie (dus exclusief 27MW in ZO), was dit in september 2023 reeds genoeg voor 404.173 huishoudens, het streven van 430.000 huishoudens in 2030 is dus al in 2023 benaderd. Geen noodzaak extra opwek. Ook een andere indiener vraagt zich af of wel zoveel energie nodig is. De enige verklaring voor het streven naar extra windenergie (in Zuidoost) is dat deze niet alleen voor huishoudens maar ook voor de industrie wordt ingezet5 – De gemeente geeft dus onjuiste cijfers over de energiebehoefte die moet worden opgewekt voor huishoudens en houdt daarbij geen rekening met energie uit zon. Bewoners worden misleid door cijfers omdat een deel van de groene energie naar de industrie gaat; • De doelstellingen voor wind in Amsterdam kunnen alleen bereikt worden met aanvullend flankerend beleid. • Bestuurlijk doordrukken werkt averechts.

Het is aannemelijk dat een aanzienlijk deel van het electoraat als gevolg van deze plannen geneigd zullen zijn op politieke partijen die de transitie willen afremmen. Voldoende draagvlak is een randvoorwaarde; • Energietransitie zou een stuk sneller en goedkoper zijn als burgers een vrije keuze hebben in verduurzamen van de eigen woning en niet verplicht op een warmtenet worden aangesloten; • Er zou beter gestuurd moeten worden op en energiebesparing (bv door het isoleren van sociale huurwoningen) en energieverbruik, zo zijn terrasverwarmers nog steeds toegestaan, ambtenaren vliegen nog en E-bikes voor de meeste mensen een overbodige luxe. Met één datacentre minder is de doelstelling ook al gehaald;6 4

Ter onderbouwing: –h  ttps://www.amsterdam.nl//bestuur-organisatie/volg-beleid/duurzaamheid/duurzame-energie/ –M  eer dan een miljoen zonnepanelen in Amsterdam | Het Parool –A  msterdam: genoeg zon- en windstroom voor 80% van de huishoudens in 2030 | Regionale Energiestrategie (regionale-energiestrategie.nl) 5 Ter onderbouwing: –D  e energie van windpark Ruigoord is uit de kunst | Port of Amsterdam –2  0200220-Quickscan-windenergie-Westpoort_BvR.pdf (energieregionhz.nl) –S  chiphol | Synthetische kerosine , Amsterdam heeft in deze fabriek geinvesteerd en voor de productie van 50.000 ton kerosine (één retourvlucht naar NY) is 250MW (groene) elektriciteit nodig. –W  at deugt er niet aan windenergie? – Climategate Klimaat –U  pdate_Juni2024-4984869b.pdf (cdn-website.com) 6 Wat zijn de mogelijkheden van de gemeente om hierop te sturen en wat levert dit op? Nu zijn er meer/uitbreidingen van datacentra gepland in Amstel III en Weesp.

11

Nota van Beantwoording

• Windturbines zijn zinloos zolang datacentra, treinen met afval uit Italië komen, Schiphol niet verkleind wordt, biomassacentrales en gasgestookte centrales toegestaan worden en het elektriciteitsnet het aanbod duurzame energie niet aankan (netbeheerders hebben wel jaren geld ontvangen maar onvoldoende geïnvesteerd in de toekomst); • Bewoners die al geïnvesteerd hebben in zonnepanelen moeten deze straks uitzetten of betalen voor terugleveren op het net en krijgen dan ook nog overlast van windmolens. Windmolens zijn niet nodig om huishoudens van elektriciteit te voorzien, de gemeente doet ten onrechte alsof dat wel zo is. Milieu-investeringen worden op die manier teruggedraaid. Andere vormen van energieopwek Een indiener onderschrijft dat de vraag naar energie alleen maar toeneemt en dat de kans groot is dat een tekort aan energie ontstaat, maar pleit voor een energiemix wind en zon, en een transitieperiode voor afbouw van fossiele brandstof naar uiteindelijk kernenergie. Andere indiener stelt dat de gemeente eerst serieus onderzoek naar alternatieven voor windenergie had moeten doen om eigen burgers en burgers van aangrenzende gemeenten te beschermen, dit is ten onrechte niet gebeurt.

Meerdere indieners pleiten voor andere vormen van energieopwek, zoals: • investeren in wind op (een nieuw eiland op) zee of op het IJsselmeer (Kopenhagen en München investeren ook in off-shore windparken, ABP heeft een tender gewonnen7). • kernenergie/een Small Modular Reactor werkend op thorium (bv. in het havengebied, in Zuidoost, of tussen Muiden en Weesp; volgens sommigen is kernenergie groener dan windenergie), • alleen zon op land (bijvoorbeeld in de Sahara of hoogvlaktes van Spanje, benutten braakliggend terrein), • waterenergie in stuwmeren in de bergen, zonne-energie in het zuidelijke regionen, wind op zee, • importeren schone energie binnen de EU, • zon op geluidschermen (30.000 panelen is gelijk aan de opwek van windturbine)/solar schuttingen, • windmolen-muur langs snelweg (AIRIVA), the Dutch Windwheel, of op industriedaken (Flower Turbines, AIRIVA of the Blade) • zon op dak in plaats van windturbines (de gemeente kan ook daken huren of alle eigen gebouwen benutten), • geothermie, • gebruik eb- en vloedstanden, • waterstof, • biogas (methaan uit poep), • een ander nieuw type windturbines/vervangen van verouderde turbines in de haven(eventueel door meer efficiënte die niet hoog zijn, vormgeving van een wasmachinetrommel)/kleinere turbines langs snelwegen of op daken/meer stedelijk inpasbaar, • (vervroegde) repowering bestaande turbines in het Havengebied, • veel

kleine turbines, zodat deze ook in stadsdeel Zuid, West en Centrum ingepast kunnen worden, Kleine turbines, niet hoger dan 15 meter, geen verstoring luchtvaart, weinig geluid, geen lichtvervuiling, 30 kleine molens vervangen één megaturbine8, • gemeentelijke participatie in projecten voor wind op land buiten de gemeentegrens van Amsterdam/ elders in de Provincie Noord-Holland, al dan niet in combinatie met batterijsystemen bij opwek locaties, slimme netwerken/langs de verbindingen en rondom de stad.

7

8

Ter onderbouwing: –h  ttps://www.parool.nl/columns-opinie/opinie-amsterdam-maak-werk-van-windmolens-in-zee-in-plaats-van-de-stadermee-te-belasten~b48a5e97/ –h  ttps://nos.nl/artikel/2524114-grootste-windpark-noordzee-wordt-gebouwd-door-pensioenfonds-abp-en-vattenfall –h  ttps://www.rescoop.eu/news-and-events/stories/october-success-story-putting-citizens-at-the-heart-of-offshorewind-power –h  ttps://www.rescoop.eu/news-and-events/press/belgian-government-wants-significant-citizen-participation-inoffshore-wind-energy https://www.eazwind.nl

12

Nota van Beantwoording

Overwegingen college Doelstelling (voor/tegen) Met het PWA geeft het college uitvoering aan de beleidsdoelen van de gemeenteraad zoals vastgelegd in de RES 1.0 en de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Het college ziet geen aanleiding de doelstellingen te wijzigen en licht dat hieronder toe. In het Klimaatakkoord van Parijs zijn Europese afspraken om de uitstoot van broeikasgas te verminderen vastgelegd. Dit zal in Nederland door zowel zon, wind op land als wind op zee bereikt worden. Vanuit de EU is mede naar aanleiding van de veranderende geopolitieke verhoudingen de inzet om duurzame energieopwek te versnellen. In het Nationale Klimaatakkoord uit 2019 is onder meer afgesproken dat we in Nederland in 2030 op land minimaal 35 terra wattuur (TWh) elektriciteit produceren met windturbines en grootschalige zonpv-systemen op land. Regio’s moeten daarnaast ieder een Regionale Structuur Warmte (RSW) opstellen. Met het windvermogen eind 2022 van 6.045 MW is het verwachte aandeel van windenergie op land 17,9 TWh aan energieproductie bij een gemiddeld windjaar.9 De monitor van het Planbureau voor de Leefomgeving laat dit ook zien.10 De landelijke doelstellingen zijn dus, in tegenstelling tot hetgeen indieners stellen, nog niet gehaald. Het nationale Klimaatakkoord is per regio uitgewerkt in de Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0). Dit is ook in Amsterdam gebeurd.

De afspraken uit de RES 1.0 voor Amsterdam en de zoekgebieden voor de opwek van wind- en zonne-energie zijn in 2021 door de gemeenteraad vastgelegd in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Daarmee zijn de doelstellingen voor energie opwek van wind (en zon) binnen de gemeentegrenzen door de gemeenteraad vastgelegd, waarmee de gemeente op lokaal niveau bijdraagt aan het tegengaan van de klimaatcrisis en het beperken van de opwarming van de aarde. De Omgevingsvisie Amsterdam 2050 heeft doelstellingen voor zowel wind op land als voor zon. In de RES 1.0 is hierover vermeld: “Door de afspraken in het Amsterdamse coalitieakkoord “Een nieuwe lente een nieuw geluid” (2018), het nationaal Klimaatakkoord (2019) en de door de gemeenteraad vastgestelde concept-RES Amsterdam (2020) en de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2020) is windenergie in een versnelling gekomen. In de RES 1.0 en de Routekaart is de ambitie vastgelegd om tenminste 127 MW opgesteld vermogen windenergie te realiseren voor 2030 (huidig vermogen in Q3 2024 is 75 MW).”Het college is daarnaast van mening dat ook na het behalen van de 35TWh de inzet voor het beperken van de klimaatcrisis onverminderd moet doorgaan Het realiseren van zonnepanelen op dak wordt gestimuleerd, maar gebeurt bij particulieren volledig op basis van vrijwilligheid.

Een voorbeeld van de stimulering van zon op land is de inzet van Amsterdam bij het OER traject.11 Het ook door indieners genoemde rapport van CE Delft uit 202312 geeft een genuanceerd beeld van de mogelijkheden voor opwek van duurzame energie in 2030 en 2050, inclusief de voor- en nadelen van de verschillende opties. CE Delft geeft geen voorkeur in het rapport voor een van de scenario’s. De vastgestelde landelijke ambitie voor 2030 van RES regio’s in Nederland (samen 35 TWh) liggen vast in de RES 1.0. Het rapport van CE Delft heeft deze ambities als uitgangspunt genomen in hun analyse. CE Delft gaat ervan uit dat die ambitie wordt gerealiseerd. Zowel voor wind op land, als voor zon op land. De praktijk is helaas weerbarstiger. De RES-regio’s zijn nog niet zo ver dat ze de ambities gaan halen. Zo laat de RES-monitor (PBL december 2022) zien dat deze ambitie haalbaar is, maar dat er ook 9 Bron: https://www.rvo.nl/nieuws/doelstelling-energieakkoord-gehaald. De eerdere doelstelling van 6.000 MW wind op land in 2020 uit het Energieakkoord uit 2013 was daarmee wel gehaald. 10 Monitor RES 2022. Een voortgangsanalyse van de Regionale Energie Strategieën (pbl.nl) 11 Over het project | Energie op Rijksgrond 12 Nut en noodzaak extra wind op land in 2030 en 2050. Uiteenzetting mogelijke scenario’s en afweging - CE Delft

13

Nota van Beantwoording

risico op stilstand is. Ook de RES Monitor regio Noord Holland Zuid laat voor Amsterdam zien dat meer nodig is dan de in voorbereiding zijnde projecten om het regionale bod te halen. Het college ziet in het rapport geen aanleiding om af te wijken van de gekozen lijn om de Amsterdamse inzet voor de RES1.0 en dit aan de gemeenteraad voor te stellen. Integendeel. Er is geen tijd te verliezen om de doelstellingen in 2030 te halen. Veel maatregelen en resultaten zijn nog onzeker, waarmee het dus te vroeg om te veronderstellen dat ambities gehaald zullen worden. De luxe om te kiezen tussen maatregelen is er niet. De maatregelen zijn allemaal nodig. De grootschalige opwek van windenergie is een zeer belangrijk en bewezen onderdeel van de energie­ transitie, waarin de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen afgebouwd wordt en zo de ergste gevolgen van de klimaatcrisis een halt toe wordt geroepen. Het leeuwendeel van de huidige windturbines (27 windturbines13) staat reeds in het havengebied van Amsterdam. De Haven van Amsterdam heeft aangegeven extra opgesteld vermogen te willen realiseren, ondanks de relatief ongunstig ligging ten opzichte van de hoogtebeperkingen rondom de luchthaven Schiphol. De duurzaamheidsambitie in dit gebied is overigens veel breder dan enkel de realisatie van windturbines.

In de Amsterdamse haven wordt bijvoorbeeld gewerkt aan de import, de productie en het gebruik van waterstof, en wordt samen met partners gewerkt aan infrastructuur om de industrie, regio en stad van waterstof te kunnen voorzien. In paragraaf 1.2 van het plan-MER en paragraaf 1.1 van het PWA is de doelstelling van 127 MW opgesteld vermogen voor 2030 in Amsterdam opgenomen, de in voorbereiding zijnde winparken en de grootte van de restopgave. Amsterdam zet zich in op het benutten van het potentieel aan windenergie waar dat mogelijk is zonder dat het volgens het college onaanvaardbare risico’s voor gezondheid of natuur oplevert. Om inzicht te krijgen in de milieueffecten is besloten om een plan-MER uit te voeren voor de zoekgebieden voor windenergie in Amsterdam. Deze inzichten hebben mede geleid tot een zorgvuldig voorbereid besluit met alle milieu-informatie. Het plan-MER geeft inzicht in de milieugevolgen van windturbines in de gebieden ten opzichte van elkaar. In de volgende fase wordt verder locatiespecifiek onderzoek gedaan. Ook is nu reeds sprake van een toenemende vraag naar elektriciteit in Amsterdam, waardoor de netbeheerder in sommige gebieden aangekondigd heeft geen nieuwe aansluitingen voor grootverbruikers van elektriciteit zoals supermarkten, kantoren, bedrijven en grootschalige horeca te kunnen verlenen.

Amsterdam werkt daarom gelijktijdig aan de realisatie van wind op land en aan het verzwaren van het elektriciteitsnet. Het elektriciteitsnet is op veel plekken zwaar belast. Voor de gemeente Amsterdam geldt voor teruglevering bijna helemaal kleurcode wit op de capaciteitskaart elektriciteitsnet14. Dit betekent dat invoeding op het net mogelijk is. In Amsterdam is netcongestie aan de vraagkant, dat wil zeggen er is op termijn meer vraag dan aanbod aan elektriciteit. Het is de verantwoordelijkheid van een ontwikkelaar om voorafgaand aan de concrete bouwfase de aansluiting op het net te verzekeren. In het plan-MER is wel aansluitend de mogelijkheid van aansluiting op het net bij de beoordeling betrokken. Verwezen wordt naar paragraaf 3.10.3 van het plan-MER. Andere vormen van energieopwek of energiebesparing Het Programma Windenergie Amsterdam 2030 gaat over de mogelijkheden voor het grootschalig opwekken van duurzame energie door middel van windturbines op het grondgebied van de gemeente Amsterdam. Het Programma Windenergie Amsterdam 2030 gaat dus bijvoorbeeld niet over de mogelijkheden voor de opwek van andere soorten duurzame energie, zoals door middel van 13 Zie in dit verband ook par. 2.2 van deze NvB. 14 Capaciteitskaart elektriciteitsnet (netbeheernederland.nl)

14

Nota van Beantwoording

zonnepanelen. Het gaat ook niet over de opwek van duurzame energie door windturbines van minder dan 3MW, noch over de keuze of windturbines op land of op zee moeten komen. Het PWA gaat ook niet over de belangrijke opgave om energie te besparen om daarmee de vraag naar (duurzame) energie te laten afnemen. Al deze maatregelen staan beschreven in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 en/of er lopen afzonderlijke trajecten binnen de gemeente Amsterdam. Het college stelt zich op standpunt dat zowel wind- als zonne-energie als energiebesparing nodig zijn, als het verzwaren van het elektriciteitsnet als de inzet op warmtenetten (zie in dit verband ook de Warmtevisie van Amsterdam). De zienswijzen leiden niet tot wijzigingen

1.2

Keuze aangewezen gebieden

Quotes uit zienswijzen “Overal windmolens plaatsen graag! Pal achter mijn huis mag ook, want ik wil graag dat als ik op knopjes druk er allemaal dingen aan en uit gaan en ik begrijp dat dat niet door toverende goede feeën wordt verzorgd” “Alle gebieden zijn goed, vooral doen die windmolens” “Ik krijg straks uitzicht op uw windmolens, wat mij betreft is dat oké” “Het ziet er allemaal goed, degelijk en overwogen uit” “Het maakt mij niet zoveel uit op welk gebied van de vijf mogelijkheden uiteindelijk de keuze valt voor de extra windmolens.” “Ik ben voorstander van meer groene energie en dus ook windenergie. Ook als ik er in de buurt woon.” “Voor mij zijn windturbines de nieuwe hoogspanningsmasten. Vanwege de klimaatopgave vind ik het goed dat er op zoveel mogelijk locaties windturbines komen.” “Niemand wil windmolens in zijn achtertuin, maar we kunnen ook niet zonder!” “Als ik de stukken lees dan gaat Amsterdam zeer zorgvuldig om met het aanwijzen van gebieden voor wind energie. Daar waar de zorgvuldigheid toegepast wordt en (nimby) weerstand is waardoor het behalen van de hoognodige schone energie doelen niet vanzelfsprekend is, mag het polderen stoppen en de gemeente besluiten.” “Mijn advies zou zijn zo ver mogelijk weg te blijven van waar woningen staan of gepland zijn” “Groene rakkers wordt wakker… verduurzamen en de wereld verbeteren, ja...

maar niet in onze achtertuin. Havengebied, industrieterreinen prima!” “Ik snap dat er een energietransitie is, maar verlies alsjeblieft niet de menselijke maat uit het oog.” “Windturbines zijn geen knuffels. Dit zijn industriële machines. Laat ze in industriële omgevingen blijven.” “Wij zijn helemaal voor de groene transitie en willen daaraan bijdragen, maar de keuze voor windturbines in belangrijk groen- en recreatiegebied vinden we onbegrijpelijk.” “Maak van het Diemerbos geen Turbinebos” “Om in het perspectief te plaatsen: 212 m. is maar een meter minder hoog dan de schoorstenen van Shell Pernis.” “Ik wens u voortschrijdend inzicht en plaats die dingen niet dicht bij woonwijken” “Het wekt de indruk dat de gemeente z.s.m. van ons als volkstuinpark af wil. Want zo jaag je mens en dier wel weg…” “Ondoordacht plan om de Windturbines te plaatsen rondom Amsterdam Zuidoost, dit gebied heeft juist bescherming zo hard nodig, de bewoners, fauna en flora. Ik kan hier om huilen.” “En windturbines doordrukken en opdringen in de meest kwetsbare -natuur- gebieden is rechts. Of is dat het nieuwe links, Groen Links?”

15

Nota van Beantwoording

Voorstanders aangewezen gebieden Diverse indieners zijn het helemaal eens met alle voorgestelde aangewezen gebieden, en zien de windturbines liever vandaag dan morgen gebouwd. Ook wordt soms expliciet de keuze voor de gebieden die afgevallen zijn gesteund of gezegd dat het jammer is dat er gebieden zijn afgevallen, zoals Science Park. Indieners die de voorgestelde keuze in het PWA ondersteunen, vinden de selectie van gebieden goed onderbouwd. Volgens hen zijn de gebieden zorgvuldig afgewogen. (red.: Indieners die de voorgestelde keuze in het PWA helemaal of gedeeltelijk anders willen, worden hierna verwoord). Voorstellen andere gebieden dan in het ontwerp-PWA Als andere gebieden worden voorgesteld: de grachtengordel, het Amsterdamse Bos, de Nieuwe Meer, het gebied bij Duivendrecht op de route naar Weesp, de Zuidas, het Vondelpark, alle stadsparken, het Museumplein, aan de rand van de A10 bij de RAI, het hele werkterrein bij de Mac Munterberg, tussen de A2 en de Amstel achter de politiemanege, naast het AMC, achter de Maxis Muiden, het Hemwegcentrale terrein of één van de in de toekomst overbodige kolenopslag terreinen in Amsterdam, langs Diemerzeedijk, langs de Amstel richting Ouderkerk aan de Amstel, de Lutkemeerpolder, de achtertuin van de wethouder, het Diemerknooppunt A1-A9, de ruimte langs het Amsterdam-Rijnkanaal, het IJmeer/het gebied Poort 1A/buiten de Ring A10.

(red.: voor zover andere gebieden buiten de gemeente Amsterdam zijn voorgesteld, zijn deze hiervoor onder Doelstelling opgenomen, omdat de doelstelling de opwek van energie door wind binnen de gemeente betreft) Andere samenstelling/prioritering aangewezen gebieden dan in ontwerp-PWA Veel indieners willen alleen in het Havengebied windturbines, sommigen willen gebieden buiten de haven pas openstellen als duidelijk is wat maximaal in het havengebied ingepast kan worden. Een indiener pleit voor de volgorde in de tijd: Havengebied, Knooppunt Holendrecht, Diemerscheg (Noordelijke hoek), Weesperkarspel/Gein (nabij Waternetterrein), Oeverrand Gaasperplas. Anderen willen clusteren/uitbreiding van bestaande parken. Opgemerkt wordt dat uit TNO-onderzoek volgt dat het nut van solitaire turbines in een woongebied niet opweegt tegen de nadelen voor bewoners. Een enkele indiener noemt ook Noorder IJ-plas een ongeschikte locatie.

Diverse indieners stellen andere combinaties van aangewezen gebieden voor: • Havengebied en langs de snelweg; • Havengebied en langs de oostkant van A2 plus Holendrecht; • Havengebied en Diemerscheg; • Havengebied en Weesperkarspel; • Voorgestelde gebieden met uitzondering van Knooppunt Holendrecht; Weesperkarspel, Diemerscheg of oeverrand Gaasperplas; • Spreiding van windturbines over de hele stad (continuïteit energievoorziening bij ramp en optimaal gebruik van wind). Wijze van selecteren gebieden De voorgestelde aanwijzing van zoekgebieden buiten het Havengebied leidt bij velen tot teleurstelling, woede of verdriet. Indieners merken op dat volgens het plan-MER 271 MW opgesteld vermogen in de haven haalbaar is. Het is niet duidelijk waarom de andere zoekgebieden nodig zijn. Indieners veronderstellen dat economische redenen hieraan ten grondslag liggen. Zo zijn de kosten van meerdere kleine turbines hoger dan enkele grote turbines terwijl de opbrengst vergelijkbaar is, of misschien is de helihaven van Adam Curry van zwaarwegend belang. Indieners zijn van mening economische belangen niet zwaarder mogen wegen dan het belang van gezondheid.

16

Nota van Beantwoording

De methodologie van de selectie is, volgens indieners, niet helder of onvoldoende onderbouwd. Zo zijn redenen om gebieden af te laten vallen, bijvoorbeeld Noord (veel natuur, en al veel geluid en snelweg/ vliegtuigen), ook op Zuidoost van toepassing. Enkele indieners vermoeden dat IJburg niet doorgaat omdat daar te veel Groen Links-stemmers zijn en in Centrum en Zuid meer gelobbyd wordt, en de bewoners van de koopwoningen aan de noordkant van de Gaasperplas meer bescherming krijgen dan de bewoners van de (sociale) huurwoningen aan de zuidkant. Het is volgens indieners terecht dat de zoekgebieden Weesperkarspel en Gaasperplas zijn geschrapt op basis van de nabijheid van de woningen in de wijk Gein en Driemond. Het zoekgebied ‘Hoge Dijk’ (Knooppunt Holendrecht) zou om deze reden ook geschrapt moeten worden. De gebieden lijken op elkaar. De naam van het zoekgebied ‘Knooppunt Holendrecht’ is misleidend. Het gebied ligt vlakbij recreatie- en woongebieden. Indieners menen dat de nadelige effecten van de windturbines de bewoners van Amsterdam Zuidoost onevenredig raken. Zuidoost is een gebied dat al met veel milieuhinder en andere problematiek is belast. De gemeente heeft juist tot taak zwakkeren en minderheden te beschermen. Door het plaatsen van windturbines in de groen- en recreatiegebieden van Zuidoost, wordt de wijk onaantrekkelijk.

Beweerd wordt dat in maart 2023 werd besloten de keuze voor zoekgebied Zuidoost te laten vervallen. Het is niet duidelijk waarom het nu toch als een geschikte locatie voor windturbines is beoordeeld. Een aantal bewoners van Gein-3 zijn teleurgesteld omdat in de wijk al veel eigen duurzaamheidsinitiatieven op eigen kosten genomen zijn. Het idee van het onderbrengen van een windproject in een coöperatie is manipulatief en volksverlakkerij. In ZO leeft een kwart van de mensen in armoede, die hebben wel wat anders aan hun hoofd dan participeren in een coöperatie. Sommige bewoners van Gein-3 zijn juist tevreden over de aanwijzing nabij Gein-3 en wenst/kijkt uit naar lokale financiële deelname. Indieners zijn van mening dat de aanwijzing van gebieden nabij woonwijken mogelijk is als ieder gezondheidsrisico is uitgesloten. Ook wordt gepleit voor aanwijzing van gebieden met een afstand van minimaal 500 meter, 800 meter, 1 km, 2 km, 4 km, 5 km, of 10x de tiphoogte tot woningen en scholen. Diverse indieners zijn principieel tegen aanwijzing van gebieden bij woonwijken, in natuurgebieden of nabij volkstuinen. Bovendien worden in Zuidoost binnenkort woningen voor kwetsbare groepen opgeleverd en ook mensen in het Amsterdam UMC mogen geen extra last ervaren.

Indieners geven aan dat de natuur van een economisch belang is en dit belang van de natuur moet worden betrokken.15 Voorgesteld wordt bij de besluitvorming de Eco-cratische methode toe te passen, volgens welke personen één stem krijgen en het Ecosysteem twee stemmen omdat het ecosysteem zowel natuur als mensen dient. Stimuleer energiebezuiniging en verdeel verantwoordelijkheid en draagkracht om een ecologisch duurzaam energiebewust beleid toe te passen.16 Aanwijzing Havengebied Vooral de voorgestelde aanwijzing van het Havengebied vindt brede steun. Sommigen wensen alléén het havengebied te benutten (omdat zij vinden dat volgens het MER de hele doelstelling in de haven past), anderen eerst het Havengebied en dan pas de andere aangewezen gebieden. Daar heeft volgens verschillende indieners niemand er last van, zijn al veel windturbines, is de benodigde infrastructuur aanwezig, en biedt de clustering van windturbines voordelen. In het havengebied zijn grootverbruikers 15  De waarde van ecosysteemdiensten in de Lutkemeerpolder - WUR Natuur in de Eindhovense Wielewaal is 3,8 miljoen euro per jaar waard – kun je hier echt een bedrag op plakken? | de Volkskrant 16 Zie ook https://thomasrau.eu, https://heembouw.nl/artikelen/blog/energiepostitieve-woningbouw-is-de-toekomst, https://tno.nl/media/7372/energiepostieve_woning_infographic.pdf

17

Nota van Beantwoording

van elektriciteit aanwezig. Windturbines zijn een productiemiddel. Productie-activiteiten met impact op de directe omgeving horen niet in (toekomstige) woonwijken. Het havengebied is daarom volgens hen de enige geschikte plek. Een indiener vindt dat Schiphol geen reden mag zijn om niet het Havengebied volledig te benutten. Andere indieners willen alleen (grotere) turbines in het havengebied en langs de snelweg/provinciale weg naar Weesp of eerst het havengebied benutten en dan pas andere gebieden aanwijzen. Voorgesteld wordt ook de bestaande 28 windmolens in het havengebied te vervangen door nieuwe exemplaren met een hogere opbrengst. Schiphol zal radarhoogte moeten afstellen op de nieuwe, hoge turbines. In overleg met Schiphol moeten toch hogere tiphoogtes mogelijk zijn, dat is bij de Noorder IJ-plas ook gelukt. Er zijn ook enkele indieners tegen de aanwijzing van het Havengebied. Sommigen omdat dat te dicht bij Oostzaan, Zaandam, danwel Landsmeer of natuur in de Brettenzone/woonwijken in Nieuw-West/ nieuwbouw Sloterdijk zou zijn, of omdat er al zoveel staan (de RWZI-turbines zijn niet met de bewoners overlegd), of omdat Nieuw West al alles zou krijgen wat elders in de stad niet gewenst is, of omdat het uitzicht vanuit Amsterdam-Noord onrustmakend zou zijn.

Ook diverse bewoners van Zaanstad en Belangengroep Nauerna geven aan reeds veel overlast van bestaande windturbines te ondervinden en cumulatief geluid van bedrijven, en willen er niet meer in het Havengebied; of willen op zijn minst het aangewezen gebied in Haven verkleinen, meer richting Hembrug. Ook bewoners van Landsmeer hebben al genoeg overlast van de snelweg. Nergens in het ontwerp-PWA staat hoe rekening is gehouden met bewoners buiten Amsterdam. Gevreesd wordt voor cumulatie van overlast. Zo is er reeds geurhinder vanwege de stank van overslag steenkool, olie, oud-ijzer en vuilnis, geluidsoverlast (voortdurend) gebrom van schepen. Windturbines in het Havengebied conflicteert met de aanleg van een nieuw ‘waterstof-net.’ Aanwijzing Oeverrand Gaasperplas, Weesperkarspel/Gein en Knooppunt Holendrecht Algemeen Indieners brengen veel argumenten naar voren tegen aanwijzing van gebieden in Zuidoost. De gebieden liggen te dichtbij woongebieden of woongebieden worden ingeklemd tussen twee aangewezen gebieden en daardoor van twee kanten belast. Het gaat hier met name om slagschaduw (vooral in de winter), gezondheidsschade, natuurschade, landschapsvervuiling, en vermindering van woongenot. Turbines in Weesperkarspel/Gein zullen vaak stilgezet moeten worden, zodat ze minder rendabel zijn, maar wel het hele gebied verpesten.

Gevraagd wordt de aanwijzing van de oeverrand van de Gaasperplas te heroverwegen. Uit het MER blijkt dat de turbine op de rand Gaasperplas negatief scoort op natuur en recreatie. Het gebied oeverrand Gaasperplas is een recreatiegebied en dat op de kaart niet als zodanig aangegeven. Ook over Weesperkarspel/Gein wordt vaak gevraagd te heroverwegen, in combinatie met Gaasperplas. Volgens sommigen is de aanwijzing van deze gebieden niet mogelijk vanwege de conclusies in het MER ten aanzien van geluid (zie ook hfd. 2 onder Gezondheid) en externe veiligheid (aanwezigheid van leidingen leidt tot een negatieve beoordeling, zie blz. 27 PWA; zie ook hfd 2 externe veiligheid). De plus voor ‘netinpassing’ op blz 27 PWA klopt niet, er is een kostbare kabel van 4,5 km nodig naar station Bijlmer Zuid. De gebieden oeverrand Gaasperplas en Weesperkarspel/Gein kunnen beschouwd worden als één gebied. Door dit zoekgebied te onderscheiden in twee gebieden worden bewoners misleid. Op pag. 34 van het PWA staat dat woningen op een aanzienlijke afstand van een turbine in Weesper­ karspel/Gein liggen; dit is slechts 380 m. de tekst is misleidend. Indieners vragen de tekst te wijzigen.

18

Nota van Beantwoording

Bij de afweging is geen of onvoldoende rekening gehouden met het feit dat in Zuidoost binnenkort woningen voor kwetsbare groepen opgeleverd en ook mensen in het Amsterdam UMC en de mensen in gezinsvervangende tehuizen zullen extra last ervaren. De helikopterbasis van het Amsterdam UMC lijkt niet te zijn betrokken. De recreatiemogelijkheden (golfbaan, wandelgebied, Hoge Dijk, zwemmeertje) worden verkleind of verdwijnen. Voor hotelgasten van een hotel nabij Knooppunt Holendrecht geldt ook dat rust en comfort verstoord wordt door een mogelijke windturbine in dat gebied (de gasten zullen last hebben van geluid, schaduwflikkering, visuele vervuiling, en zowel gasten als personeel kunnen negatieve effecten op de gezondheid ondervinden) en dat negatieve effecten op de aanwezige flora en fauna op zullen treden. Volgens indieners is de locatie niet geschikt vanwege de nabijheid van een drukbezocht hotel. Strijd ander beleid De natuur in Zuidoost is onderdeel van de natte natuurverbinding van 42km die een verbinding vormt tussen verschillende NNN-gebieden, waaronder de Hoge Dijk, en ook onderdeel van het ‘Programma groen en blauw’ en de Hoofdgroenstructuur van de gemeente. Ook specifiek de aanwijzing van Gaasperplas is in strijd met ander gemeentelijk beleid: • De Gaasperplastunnel is er juist gekomen om geluid terug te dringen, dat staat haaks op toevoegen permanent geluid.

• Er is in het verleden veel geïnvesteerd om het Geingebied te behouden (dijkjes, viaduct bij Abcoude). • In het toekomstplan Gaasperplas zijn aan de oostoever drie functies toegekend, namelijk: evenemententerrein, hoofdpad voor wandelaars en intensieve recreatie. Plaatsing van een windturbine past hier niet bij. • Er zijn juist plannen om de recreatie te versterken en het voorstel is in strijd met de Hoofdgroenstructuur. Volgend jaar wordt gestart met het versterken van de biodiversiteit rond de Gaasperplas, de opknapbeurt van het Floriadeterrein. Het plaatsen van windturbines staat daar haaks op, evenals op het gebruik als festivalterrein. De aanwijzing van Weesperkarspel is ook in strijd met andere door de gemeenteraad vastgestelde documenten, bijvoorbeeld : • ruimtelijke reservering opstelplaats voor metro Gein, hfd.10 reservering 34 Omgevingsvisie 2050 deel 1. • duurzaam en gezond bewegen, rigoureus vergroenen & een klimaatbestendige leefomgeving voor mens en dier, hoofdgroenstructuur, Omgevingsvisie 2050-deel 2. • Masterplan stadsdeel Zuidoost ten aanzien van gezond en prettig wonen en zorgeloos opgroeien van de kinderen.

• Ontwikkelingsstrategie 2035 en boerderij Langerlust; de beoogde woningbouw Valburgdreef valt binnen de contouren van geluid en slagschaduw van Weesperkarspel en Gaasperplas en toekomstige bewoners van boerderij Langerlust zijn gebaat bij een prikkelarme omgeving. • Het aangewezen gebied Weesperkarspel is door het Rijk aangewezen als bufferstrook ter bescherming van het Geingebied en de aanwezige flora- en fauna. • Voor de woningen gelegen aan de Provinciale weg geldt dat deze aan de voorkant al veel geluidsoverlast hebben door wegverkeer, op initiatief van de gemeente wordt dit opgepakt door Projectbureau Sanering Verkeerslawaai. Het is vreemd als dezelfde gemeente dan wel geluidstoename door windturbines mogelijk zou maken. Recreatie/rust/natuur/landschap De Gaasperzoom maakt onderdeel uit van een landelijke wandelroute. Deze gebieden worden zeer gewaardeerd vanwege aanwezige natuur (beschermde diersoorten, genoemd worden o.a. lepelaars,

19

Nota van Beantwoording

buizerds, haviken, kiekendieven, ooievaars, zilverreigers, vossen, egels, ‘onze’ Gascogner koeien en vele andere diersoorten) en recreatieve waarden. Soms hebben meerdere opvolgende generaties zich ingezet voor het behoud van het landelijke karakter van de Gaasperzoom. Nu is het een van de mooiste stukjes Nederland. De turbines veroorzaken veel natuur,- en landschapsschade. De aantasting van natuur (NNN, hoofdgroenstructuur; volgens indieners ook tijdens de aanlegfase vanwege fundering, kabels en toegangswegen; er is al zo weinig groen) en/of wandelpad is niet acceptabel. De milieugevolgen daarvan zijn groot. Juist de bosjes waar de dieren verblijven, zullen moeten verdwijnen, alsmede wandel- en fietsroutes, ten behoeve van de aanleg van een turbine. Recreatie wordt verstoord door slagschaduw en ronddraaiende wieken. Ook de landschappelijke negatieve effecten (onder meer het mooie Gein-gebied, uitzicht, nadelige effecten op het UNESCO-werelderfgoed) zouden te groot zijn. Meerdere indieners geven aan dat zij juist in Zuidoost/Driemond zijn gaan wonen vanwege de rust en het mooie groen (in een enkel geval daarheen gelokt door een mooie folder van de gemeente)/om gezondheidsredenen (van de kind(eren)), anderen ook vanwege het mooie stadscentrum, vrij parkeren en fijn recreatiegebied; dit dreigt te verdwijnen en ook het OV wordt uitgekleed.

Zuidoost is nog een van de weinige gebieden waar nog tot rust gekomen kan worden (tussen evenementen door) en gerecreëerd. Vooral voor gezinnen met een kleine beurs is de recreatie aan de Gaasperplas (strandje Ballorig, zwem- en surfclub, dagkampeerterrein, vogeltjesweide) en ook Hoge Dijk (zwemmeertje) en terrein De Ruige Hof van groot belang, mede vanuit gezondheid gezien (van kinderen, ook om te bewegen en/of kennis te maken met natuur). Onduidelijk is hoe kwetsbare groepen zijn meegewogen in de aanwijzing. In dit verband worden specifiek mensen die extra gevoelig zijn voor geluid en stress genoemd, zoals mensen met hartproblemen, ziekte van Parkinson; (symptomen zouden verergeren, en woning is aangepast) en nabij Knooppunt Holendrecht kwetsbare groepen in Reigersbos; en in Holendrecht West jongeren van het Altra college Bleichrodt en gezinsvervangend tehuis Domus. Voor hen is het belangrijk om in een veilige en prikkelarme leefomgeving te verblijven. Van het gebied Hoge Dijk maakt het Altra college gebruik voor sport en recreatie. Een collega van het Altra Bleichrodt heeft gezegd dat het meertje gaat verdwijnen, dat is toch verschrikkelijk. Ook een zorginstelling met bewoners met ernstige psychiatrische problematiek wordt genoemd en een toekomstige groep bewoners van voormalige Boerderij Langerlust. Deze groep heeft baat bij extra rust.

Ook vanuit basisschool Gein worden zorgen geuit ten aanzien van geluidsoverlast en de gevolgen daarvan op jonge kinderen t/m 12 jaar (zie ook bij Gezondheid). Eén indiener vindt rust in de natuur van Zuidoost in een zware rouwperiode. Ook anderen, waaronder een gepensioneerd huisarts, wijzen op het grote belang voor omliggende woongebieden (en toekomstige woongebieden, zoals 290 woningen aan de Tafelbergweg) van een groene buffer in Zuidoost om tot rust te komen, dit draagt bij aan algemeen welzijn/gezondheid. Rustige groene gebieden in de Randstad hebben steeds meer te maken van verstedelijkingsopgaven. Het aangewezen gebied, locatie Waternetterrein, loopt bijna volledig over bestaande gebouwen en vanwege groei van Amsterdam wordt een uitbreiding van installaties voor watervoorziening voorzien (zie ook referentiesituatie/stadsontwikkeling). Er is weinig ruimte voor een turbine. Kleine locaties kunnen volgens indiener beter gebruikt worden om natuur en recreatie uit te breiden, omdat de woningbouw meer moet verdichten. Het lijkt of Amsterdam geen toekomstvisie heeft. De gebieden waren destijds juist bedoeld voor recreatie/groen rond de stad en aan strenge regels gebonden. Een andere indiener lijkt de Waternetlocatie geschikt. Een indiener stelt voor het gebied Weesperkarspel te verkleinen, zodat het niet zichtbaar is vanaf Weesp.

Volgens een andere indiener wordt ook de sociale cohesie vergroot door het gebruik van de groengebieden. Voor bewoners van Reigersbos, Gein 3, Weesp en Driemond die tevens tuinders zijn geldt dat ze van alle kanten overlast zullen ervaren en cumulatie van geluid uit alle windrichtingen. Een andere indiener wijst erop dat de buurt sterk in opkomst is en aan haar imago werkt. Mensen werken hard aan de buurt maar voelen zich niet serieus genomen door de aanwijzing. Schrijnend dat

20

Nota van Beantwoording

de aanvliegroute voor Schiphol een hoogtebeperking oplevert voor de windturbines, Schiphol heeft zo dubbelnegatief effect. Amsterdam is als mede-eigenaar van Schiphol medeverantwoordelijk voor de overlast. Zwanenburg moet nu worden ontzien waardoor Gein/Gaasperplas extra belast wordt. Het aanwijzen van de Gaasperplas als evenementenlocatie is ook zonder overleg met de bewoners gedaan. Bestaande milieuoverlast Door de verbreding van de Gaasperdammerweg en het gebruik voor festivals is al veel natuurschade, het gebied moet juist extra beschermd worden voor bewoners en flora en fauna. De gemeente zegt milieuvriendelijk te zijn maar wil turbines van 240 m hoog plaatsen in natuur in Zuidoost. Stadsdeel Zuidoost gaat wel rekening houden met normen qua afstand en geluidsoverlast bij de bouw van woningen in Brasapark. Een indiener onderschrijft het pre-advies ontwerp-PWA van het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost. Zuidoost is volgens indieners reeds overbelast door cumulatief (voor een deel laagfrequent) geluid uit diverse andere bronnen (weg,- trein,- en vliegverkeer, traumahelikopter, sirenes, evenementen, festivals). Hierdoor ontstaat overlast en gezondheidsschade (door geluid, trillingen en slagschaduw) en nachtrustverstoring. Een indiener vreest bijvoorbeeld voor het niet meer gebruik kunnen maken van audioapparatuur voor het maken van zangopnames, door de geluidsoverlast.

Dit gebeurt namelijk al door de windturbine aan de Ouderkerkerplas vanaf windkracht 3. Te dicht bij de gemeentegrens Inwoners van Ronde Venen en Abcoude hebben in de eigen gemeente tegen plaatsing van windmolens gestemd, nu zou men tegen de Amsterdamse turbines moeten aankijken. Sommige bewoners van aangrenzende gemeenten Abcoude, Ronde Venen, en Diemen vinden het asociaal om turbines op de gemeentegrens te plaatsen. In combinatie met de turbines die de Provincie Utrecht beoogd, komen er volgens hen veel te veel. De gemeente Ronde Venen had al in de zienswijze op de Nota Reikwijdte en Detailniveau gevraagd de zoekgebieden langs de gemeentegrens met de gemeente Ronde Venen te laten vervallen. De gemeente Amsterdam heeft hieraan geen gehoor gegeven. De Nota Reikwijdte en Detailniveau planMER van de provincie Utrecht17 (blz. 41, figuur 3) blokkeert in dit gebied de plaatsing van windturbines. Indiener verzoekt dit te respecteren. De grensverschuiving van zoekgebied Weesperkarspel (5b) is niet toegelicht. Aanwijzing Diemerscheg Diverse indieners zijn tegen de voorgestelde aanwijzing van Diemerscheg.

Uit het plan-MER volgt dat het gebied op meerdere punten negatief beïnvloedt zal worden: waarde en beleving van het tuinpark, windturbines sluiten niet aan op landschappelijke lijnen, landschapstype openheid en stilte wordt verstoord, te dicht bij UNESCO-erfgoed en bijzondere provinciale landschappen. Het gebied heeft veel landschappelijke (BPL), natuur,- (NNN) en recreatieve waarden. Bewoners (Weespersluis, Driemond), tuinders en natuur zouden voorop moeten staan. Volgens sommigen is het aangewezen gebied Diemerscheg te dicht bij woongebieden (Weesp, Driemond, Gaasperdam, Gein, Weespersluis), of zijn de aanwezige natuurwaarden (NNN; veel vogels bijen en vlinders) te hoog en wordt er juist veel aan natuurbehoud gedaan, en wordt het huidige groencompensatiebeleid al te weinig uitgevoerd. Ook op de website van Amsterdam staat dat de Diemerscheg de groene longen van de stad zijn en nodig zijn gezien de groei van de stad. De provincie steunt een project van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten in het NNN om de natuurdoelen te behalen. Volgens sommige indieners moet dit stukje natuur niet nog verder verbrokkelen door infrastructuur. In tijd van verduurzaming kan dat niet de bedoeling zijn. Er is al vlieg- boot- en treinverkeer; het geluid stapelt zich daardoor op. Bewoners van Driemond 17 Notitie Reikwijdte en Detailniveau (provincie-utrecht.nl)