Bijlage bij beantwoording Kaderbrief GGD regio Utrecht, rapportage 2e periode 2020

Rapportage 2e periode 2020 (januari tot en met augustus)

Inhoudsopgave • •

•

•

Ontwikkelingen en financieel beeld – GGD-breed & Impact Covid- 19 Maatschappelijke ambities – Een veiligere leefomgeving – Minder kwetsbaren – Gezondere wijken en scholen – Een goede start voor ieder kind – Voorkomen van gezondheidsproblemen en – risico’s – De organisatie op orde – Eigentijdse dienstverlening Overige financiële informatie – Investeringen – Risico-inventarisatie – Overhead/algemene dekkingsmiddelen Overige informatie – Ziekteverzuim – Klachten – Datalekken/AVG

BERAP 2020-2 GGDrU

2

ONTWIKKELINGEN EN FINANCIEEL BEELD

BERAP 2020-2 GGDrU

3

GGDrU Breed- Impact COVID-19 Impact coronacrisis Sinds begin februari jl. is er veel veranderd in de Nederlandse samenleving en hebben we te maken met de coronacrisis. De GGD bevindt zich in midden in de storm. De Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) geven de GGD een verplichte taak bij crisis en rampen. Veel GGD- collega’s zijn sinds februari ingezet bij de bestrijding van de corona5589 vastgestelde besmettingen (d.d. 1 september) regio Utrecht uitbraak. Niet alleen het team infectieziektebestrijding maar ook jeugdartsen, verpleegkundigen, toezichthouders en andere medewerkers vanuit alle disciplines. Alle zeilen zijn bijgezet om deze crisis te bestrijden. Hiertoe zijn reguliere processen en werkzaamheden afgeschaald; kritische processen zijn doorgegaan. De ontwikkelingen in de corona aanpak en aanwijzingen van het Rijk zijn van grote invloed op de af- en/of opschaling van reguliere processen en de prioriteiten uit de bestuursagenda 2019-2023. Reguliere werkzaamheden & bestuursagenda 2019-2023 De coronacrisis heeft grote impact op reguliere werkzaamheden van GGDrU en de 435 personen overleden aan uitvoering van de bestuursagenda 2019-2023. Publieke gezondheid is zoals u bevestigde besmetting Covid-19 weet niet alleen infectieziektenbestrijding of crisisbestrijding. Het takenpakket is (d.d. 1 september) regio Utrecht breed.

De mate waarin we weer kunnen inzetten op jeugdgezondheidzorg, forensische geneeskunde, gezondheidsbevordering, of medische milieukunde is noodzakelijk en ook van grote betekenis voor de gezondheid van de samenleving als geheel.

BERAP 2020-2 GGDrU

4

GGDrU Breed- Impact COVID-19 Werken met corona in de komende tijd De algemene aanname is dat het coronavirus nog zeker langere tijd blijft en er korte termijn nog geen medicijn of vaccin beschikbaar zal zijn. Dit betekent voor de werkzaamheden van de GGD dat het testen en contactonderzoek van mensen met klachten voorlopig door blijft gaan. In juni is een nieuwe fase aangebroken waarbij er meer ruimte is ontstaan voor burgers en bedrijven. Beperkende maatregelen zijn stap voor stap afgeschaald. Maar worden ook weer aangescherpt als het virus zich weer verder verspreidt. Zolang de crisis voortduurt is het nodig dat we blijven inzetten op het volgen van landelijke richtlijnen bij de uitvoering van crisistaken van GGDrU. Het kabinet heeft als belangrijke randvoorwaarde gesteld dat mensen zich aan gedragsregels blijven houden om daarmee een snelle verspreiding van het virus te voorkomen. Het houden aan de gedragsregels wordt door veel mensen niet als vanzelfsprekend ervaren. Vanaf begin september is zowel landelijk als in de regio Utrecht een zorgwekkende toename van het aantal besmettingen te constateren. Publieke gezondheid is meer dan niet besmet zijn Deze situatie betekent dat de huidige taken ten aanzien van de bestrijding van corona voorlopig doorgaan en dat ook andere taken weer moeten worden opgepakt om andere risico’s voor de publieke gezondheid te voorkomen.

BERAP 2020-2 GGDrU

139.032 bezoekers teststraten GGDrU (1 juni t/m 1 september) regio Utrecht

78.993 bellers callcenter GGD regio Utrecht (1 juni t/m 1 september)

5

GGDrU Breed- Impact COVID-19 Opschaling testen De afgelopen periode is de testcapaciteit (monsterafname) verder uitgebreid in de regio. GGDrU kan momenteel (d.d. 31 augustus) maximaal 3.000 testen per dag afnemen. In de eerste twee weken van september zijn ruim 41.000 testen afgenomen in de teststraten van GGDrU. We staan klaar voor verdere opschaling richting 4.000 tot 5.000 per dag, maar het gebrek aan laboratoriumcapaciteit is op dit moment daarvoor de belangrijkste bottleneck. Het tempo waarin de vraag stijgt, ligt hoger dan het tempo waarmee de beschikbare laboratoriumcapaciteit toeneemt. Ook de druk op de capaciteit van het Klant Contact Centrum (KCC) van GGDrU neemt toe: in de eerste twee weken van september werden er gemiddeld ruim 3.000 gesprekken gevoerd per dag. Bij een blijvende stijging van de testaanvragen en geen mogelijkheid tot opschaling, kan dit leiden tot het oplopen van de wachttijden. VWS heeft laten weten dat er wordt gewerkt aan een oplossing door afspraken te maken met nieuwe laboratoria. Doorontwikkeling bron- en contactonderzoek Conform het landelijke plan doorontwikkeling en versnellen BCO-capaciteit wordt verder opgeschaald voor de periode tot eind september. De opschaling is er op gericht om vanaf 1 september steeds meer mankracht aan te nemen en op te leiden (landelijk en regionaal).

Om de inzetbaarheid van BCO capaciteit te versterken (zowel landelijk als regionaal) is een aantal wijzigingen aangebracht in de organisatie, het opleidingsmodel en de werkwijze. Daardoor is het mogelijk om in het hele land sneller capaciteit vanuit de landelijke schil en andere regio’s in te zetten bij regio’s die te maken hebben met een groot aantal BCO. Voor de periode tot eind 2020 komt er een landelijk vervolgplan. Tijdelijke wet covid-19 Op 13 juli 2020 is het wetsvoorstel Tijdelijke wet maatregelen covid-19 ingediend. Het wetsvoorstel heeft een tijdelijk karakter en is bedoeld voor om de Tweede en Eerste Kamer in positie te brengen. Zodat zij kunnen beslissen over de kaders waarbinnen de maatregelen vastgesteld en uitgevoerd worden. de wet en de daarbij behorende regelingen gaan de Noodverordeningen vervangen. In een gezamenlijk brief aan de Tweede Kamer vragen de VNG, het NGB en de Wethoudersvereniging meer lokale ruimte en democratische legitimatie op lokaal niveau. BERAP 2020-2 GGDrU

6

GGDrU Breed- Impact COVID-19

Verantwoordelijkheden Directeur Publieke Gezondheid De DPG is in crisistijd belast met de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening in de regio. De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) is op basis van de Wet Publieke Gezondheid en Wet veiligheidsregio ambtelijk leidinggevende van zowel GGD regio Utrecht (GGDrU) als de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio). De DPG is tevens lid van het ROAZ MN (Regionaal Overleg Acute Zorg Midden-Nederland) en in de coronacrisis voorzitter van het Covid-19 kernteam ROAZ MN. Daarnaast neemt de DPG deel aan het regionaal beleidsteam (RBT) van de regio. In alle veiligheidsregio’s is op 12 maart 2020 op aanwijzing van de minister opgeschaald naar GRIP 4 om zo eenduidigheid in besluitvorming te kunnen bieden en een heldere opdrachtstructuur in de bestrijding neer te kunnen zetten. Wanneer er sprake is van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, wordt bij GRIP 4 de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegd gezag en dient een RBT bijeen te roepen (Wvr art. 39 lid 1 en 2).

BERAP 2020-2 GGDrU

7

GGDrU Breed- Impact COVID-19 Crisisorganisatie GGDrU Het opsporen van en beschermen tegen infectieziekte-uitbraken behoort tot de dagelijkse taken van de GGD. Bij het coronavirus (COVID-19) is er echter sprake van een grootschalige, wereldwijde uitbraak. Sinds eind februari 2020 werkt GGDrU binnen een crisisorganisatie Corona. Taken GGDrU GGDrU is in deze coronacrisis verantwoordelijk voor: ▪ Bron- en contactopsporing; per besmette patiënt onderzoekt de GGD met wie hij in contact is geweest in de periode dat hij besmettelijk was. Informeert hen over het risico van besmetting en wijst hen op de maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding van het virus te voorkomen. ▪ Monitoring besmette patiënten; in het kader van Corona monitort de GGD telefonisch de gezondheidstoestand van de besmette patiënt. ▪ Adviseren en informeren van de zorgketen over gebruik Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) en testbeleid. ▪ Taken in het kader van de meldingsplicht waaronder het rapporteren aan het RIVM. ▪ Bemonstering; het afnemen van testen bij de verdachte patiënten om besmetting vast te stellen; ▪ Surveillance en epidemiologisch onderzoek; het systematisch verzamelen van gegevens over de ontwikkeling van de epidemie/pandemie. ▪ Het adviseren/nemen van hygiënemaatregelen in zorginstellingen.

▪ Duiding en advisering ten aanzien van de ontwikkeling van het virus en de gezondheidssituatie in de regio aan burgemeesters en voorzitter van de Veiligheidsregio ten behoeve van mogelijk te nemen maatregelen om verspreiding van het virus zoveel mogelijk te voorkomen.

BERAP 2020-2 GGDrU

8

GGDrU Breed- Impact COVID-19 Naar een meer duurzame structuur Om het vol te houden werkt GGDrU sinds eind maart volgens een meer duurzame structuur voor de corona-werkzaamheden dan bij de start. Dit betekent dat wordt gewerkt met een aangepaste werkwijze van de corona-organisatie. Uitgangspunt hierbij is de coronawerkzaamheden te borgen binnen de organisatie, op een projectmatige en duurzame manier. De aangepaste corona-organisatie betreft een (tijdelijke) structuur die past bij deze bijzondere situatie. Hierbij werkt GGDrU op een flexibele manier, zodat snel ingespeeld kan worden op nieuwe ontwikkelingen, landelijke richtlijnen en werkwijzen. De organisatie is zeven dagen in de week operationeel. Om dit op een duurzame manier te kunnen doen en de reguliere taken weer op te pakken worden hiervoor mensen ingehuurd. Momenteel (d.d. 15 september) betreft dit 396 FTE en 255 diensten per dag.

BERAP 2020-2 GGDrU

9

Financieel beeld GGDrU Breed . Leeswijzer Financiële tabellen Sinds 2019 presenteert GGDrU conform de BBV-richtlijnen de overhead en de algemene dekkingsmiddelen apart van de inhoudelijke ambities. Dit brengt met zich mee dat alle baten en de overhead separaat staan gerubriceerd, met uitzondering van de incidentele baten per ambitie en de baten van Reisadvies. In de toelichting wordt vervolgens ingegaan op de (verwachte) resultaten per ambitie. De (geprognotiseerde) directe lasten per ambitie dienen te worden bezien ten opzichte van de begrote lasten per ambitie. Maatwerk naar aanleiding van de coronacrisis • Het Rijk heeft via de VNG toegezegd gemeenten niet te korten op het Gemeentefonds wanneer taken die gemeenten bij de GGD hebben belegd en zijn gefinancierd via de gemeentelijke bijdrage door corona niet kunnen worden uitgevoerd door de GGD. Gemeenten hoeven dan ook niet inwoner- en kindbijdragen terug te vorderen bij de GGD wanneer de afgesproken dienstverlening door de GGD door corona niet is geleverd. • Voor maatwerk geldt bovenstaande niet. Wanneer de GGD door corona niet of minder aan uitvoering van maatwerktaken toe komt doordat medewerkers ingezet zijn op corona werkzaamheden zal de GGD het tekort, dat hierdoor ontstaat als gederfde inkomsten declareren bij VWS.

Gemeenten krijgen dan ook na uitbetaling door VWS de eerder overgemaakte bedragen teruggestort voor dat deel dat niet is geleverd. • De stand van zaken met betrekking tot het maatwerk dat GGDrU uitvoert is, dat in de eerste twee maanden van 2020 de maatwerkuitvoering zo goed als normaal heeft plaatsgevonden. De volgende zes maanden heeft beperkt maatwerkuitvoering kunnen plaatsvinden. In de resterende vier maanden van 2020 is (soms in aangepaste vorm) weer meer mogelijk qua uitvoering. • GGDrU rapporteert over de uitvoering van het maatwerk in 2020 in de maatwerkrapportage. Deze ontvangen gemeenten tegelijkertijd met de jaarstukken 2020 in het voorjaar van 2021.

BERAP 2020-2 GGDrU

10

Financieel beeld GGDrU Breed (Corona)

Corona (x €1.000)

Baten 80 Opbrengsten Totaal Baten Lasten 40 Personeelskosten 45 Huisvestingskosten 48 Algemene kosten Totaal Lasten Eindtotaal

Begroting 20201 tm Aug

Real tm Aug

Verschil tm Aug

Begroting 2020-1 jaar

Jaar prognose

Verschil 2020-1 jaar

-42.238 -42.238

-8.811 -8.811

33.427 33.427

-63.357 -63.357

-64.707 -64.707

-1.350 -1.350

8.078 461 33.700 42.238 -

4.760 358 3.694 8.811 -0

-3.318 -103 -30.006 -33.427 -0

12.116 691 50.550 63.357 -

11.948 1.105 51.654 64.707 -0

-169 415 1.104 1.350 -0

Financiële compensatie Rijk Alle kosten die voortvloeien uit de bestrijding van het coronavirus worden apart geadministreerd. Deze kosten worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS. De kosten zijn grofweg te onderscheiden in laboratoriumkosten en meerkosten plus gederfde inkomsten. De laboratoriumkosten zijn ingeschat op circa 50 miljoen euro voor heel 2020; te declareren bij het RIVM. Voor de meerkosten en gederfde inkomsten geldt dat deze zijn ingeschat op 15,9 miljoen euro voor heel 2020. Dit bestaat uit 2,4 miljoen euro gederfde inkomsten, gesaldeerd met minder uitgaven en 13,5 miljoen euro aan meerkosten corona. Deze kosten worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS.

BERAP 2020-2 GGDrU

11

Financieel beeld GGD Breed Programma Publieke Gezondheid (x €1.000)

Een veiligere leefomgeving Minder kwetsbaren Gezondere wijken en scholen

Begroting 2020-1 tm aug

Realisatie tm aug 2020

Lasten

Baten

Saldo Lasten

39.203

1.277

-37.926

590

0

-590

Begroting 2020-1 jaar

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

8.619

1.391

-7.228

58.805

1.916

-56.889

58.971

1.922

-57.049

418

2

-416

886

0

-886

600

3

-598

947

0

-947

882

0

-882

1.420

0

-1.420

1.396

0

-1.395

16.661

0

-16.661

16.844

137

-16.707

24.991

0

-24.991

25.411

135

-25.276

Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico's

1.884

0

-1.884

1.878

0

-1.878

2.826

0

-2.826

3.014

0

-3.014

Overhead

15.271

0

-15.271

11.580

22

-11.557

22.906

0

-22.906

23.268

22

-23.246

0

72.210

72.210

0

38.173

38.173

0

108.315

108.315

0

109.293

109.293

74.556

73.487

-1.069

40.220

39.725

-495

111.834

110.231

-1.603

112.659

111.375

-1.284

25

1.094

1.069

25

1.113

1.088

38

1.641

1.603

38

1.641

1.603

0 112.697 113.016

319

Een goede start voor ieder kind

Algemene dekkingsmiddelen Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat

74.581 74.581

0 40.245 40.838

593 111.872 111.872

Prognose Voor het jaar 2020 verwacht GGDrU een positief resultaat van €319.000 bij het programma Publieke Gezondheid. Het positieve resultaat wordt voor het merendeel verklaard door twee factoren, te weten de investeringsruimte ten behoeve van de verbouwing van het pand aan de Dreef 5 van circa €200k en door het tot op heden niet aanspreken van de post Onvoorzien van €95k. Wanneer er ingezoomd wordt op de geprognotiseerde resultaten van de ambities dan zien we over het geheel verwachte resultaten dichtbij begroot niveau; alleen bij ‘Overhead‘ zien we momenteel een positieve prognose terwijl bij ‘Een goede start voor ieder kind’ momenteel een negatieve prognose te zien is. Dit wordt veroorzaakt door hogere personele lasten als gevolg van vervanging voor ziekte waarvan het werk door moet gaan (medisch verplichte taken) en extra personeel voor vaccinatieprogramma’s, die op aangepaste wijze moeten plaatsvinden en zaken die moesten worden ingehaald (bijvoorbeeld in screeningsproces).

BERAP 2020-2 GGDrU

12

MAATSCHAPPELIJKE AMBITIES

BERAP 2020-2 GGDrU

13

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Onze ambitie is dat inwoners wonen, leven, naar school gaan en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. GGDrU signaleert ongewenste situaties en risico’s in de leefomgeving, signaleert geweldsincidenten, helpt inwoners te beschermen tegen infectieziekten, seksueel overdraagbare aandoeningen en tegen de gevolgen van een calamiteit. Ook ondersteunen we gemeenten bij milieu-incidenten en geven we gezondheidskundig advies bij ruimtelijke plannen. Infectieziektebestrijding Het bestrijden van de Infectieziekte corona vraagt van de GGD en de professionals in het team infectieziektebestrijding nog volle aandacht en inzet. Er zijn en worden nog steeds veel artsen, verpleegkundigen en andere hulptroepen opgeleid voor het bron- en contact onderzoek en bemonstering. Webinars Om ook raadsleden van de 26 gemeenten in de regio goed te informeren over de ontwikkelingen en werkzaamheden van GGDrU tijdens de coronacrisis zijn drie webinars (d.d. 3, 4 juni en 6 juli jl.) georganiseerd. Ventilatie scholen Er is veel te doen over het belang van ventilatie bij de verspreiding van corona. Team milieu en gezondheid levert een belangrijke bijdrage aan de landelijke discussie en geeft advies op maat aan gemeenten, instellingen en burgers.

Ook factoren die mogelijk een rol spelen bij de ernst van de besmetting zijn soms milieukundig van aard (bv luchtverontreiniging). We volgen deze ontwikkelingen op de voet en leveren waar nodig advies en een constructieve bijdrage.

BERAP 2020-2 GGDrU

14

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Forensische zorg Forensische zorg is een van de kritische processen die niet is afgeschaald als gevolg van de coronacrisis. De dagelijkse werkzaamheden van een forensisch arts bestaan uit het uitvoeren van de lijkschouw bij (vermoeden van) niet natuurlijk overlijden, het uitvoeren van zedenonderzoek, letselonderzoek, het opstellen van letselrapportages, het afnemen van bloed, DNA of ander materiaal en het verlenen van medische zorg aan arrestanten volgens de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Er is een tekort aan deskundig opgeleide forensisch artsen. Om een aantrekkelijk pakket aan te bieden is de 2 jarige opleiding tot forensisch arts vanaf 1 jan 2019 gestart binnen een profiel van de opleiding arts Maatschappij en Gezondheid. Medische arrestantenzorg Vanuit het Rijk is besloten dat de medische arrestantenzorg (MAZ), onderdeel van het werkpakket van forensische geneeskunde, moet worden gecontracteerd. Inmiddels is helder geworden dat de politie dit gaat inkopen via een lichte vorm van aanbesteden. Markconsultatie vindt na de zomer plaats. Kwaliteitsborging forensisch medisch werk De drie GGD’en (GGD regio Utrecht, GGD Gooi en Vechtstreek GGD Flevoland) hebben intensief contact om de samenwerking vorm te geven en te verstevigen.

Dat is nodig om aan de landelijk ingezette lijn om te kunnen voldoen aan de noodzakelijke kwaliteit van het forensisch medisch werk. Tuberculosebestrijding (TBC) TBC is volledig operationeel gebleven in de afgelopen acht maanden. Door corona zijn wel enkele activiteiten uitgesteld. Vanaf 1 juni zijn alle preventieve screenings activiteiten voor alle risicogroepen en de TBC (BCG) vaccinatie weer hervat.

BERAP 2020-2 GGDrU

15

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen

5G en gezondheid 5G is een nieuwe techniek voor mobiel internet. Het is de opvolger van het 4G-netwerk. Bij verschillende raadsinformatiebijeenkomsten met publiek zijn presentaties gehouden over 5G en de gezondheidseffecten hiervan. Enkele geplande bijeenkomsten zijn afgezegd in verband met het coronavirus. We verwachten in de nabije toekomst meer vragen over de gezondheidseffecten van 5G. Lood in drinkwater Vanuit het team Milieu en Gezondheid zijn meerdere gemeenten geadviseerd over lood in drinkwater. Milieu en Gezondheid is tevens betrokken bij en neemt deel aan de taskforce lood in bodem van de gemeente De Ronde Venen. Omgevingswet GGDrU is nauw betrokken bij de ontwikkelingen op het gebied van gezonde leefomgeving en de omgevingswet bij verschillende gemeenten en de provincie. Een gezonde leefomgeving wordt gecreëerd door aandacht te hebben voor zowel gezondheidsbevordering (bv bevorderen van beweging en gezonde voeding) als ook gezondheidsbescherming (bv luchtverontreiniging, geluid of infectiepreventie). Schone Lucht Akkoord GGDrU is zowel landelijk als regionaal vanuit betrokken bij het Schone Lucht Akkoord (SLA). We nemen actief deel aan diverse thema’s (Landbouw, Houtstook, 0-emissie Mobiele werktuigen en Citizens science ofwel het benutten van inwoners bij onderzoek) binnen het SLA. .

BERAP 2020-2 GGDrU

16

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Milieu en gezondheid Een groot deel van het team Milieu en Gezondheid is van begin maart tot half juni ingezet bij coronawerkzaamheden. Hierdoor zijn in die periode alleen acute vragen van burgers en gemeenten opgepakt. Na half juni is het reguliere proces weer langzaam op gang gekomen. We merken dat gemeenten ook hun processen op dit gebied weer opstarten. Het jaar 2020 zou gebruikt worden om voor de 26 gemeenten te verhelderen welke ondersteuning er vanuit het basispakket verleend kan worden richting de gemeenten en haar burgers (zie kaderbrief 2021) en welke ondersteuning maatwerk verlangt. Dit proces heeft vertraging opgelopen in verband met corona maar zal weer volledig opgestart worden. Op basis van de uitkomsten wordt inzichtelijk gemaakt welke opties er zijn om de dienstverlening op het vlak van milieu en gezondheid uit te voeren op een wijze, die zowel inhoudelijk als financieel goed geborgd is vanaf 2021. Reisadvies Alle reguliere spreekuren met betrekking tot reisadvies zijn sinds begin maart gestopt. De noodspreekuren zijn wel doorgegaan. Medewerkers reisadvies (waaronder verpleegkundigen) worden ingezet in de coronabestrijding en vaccinatiecampagnes. Van VWS ontvangen we volledige vergoeding van de loonkosten voor deze inzet. Kosten voor huisvesting loopt wel door.

Vanaf 5 augustus jongstleden zijn in Utrecht de reizigersspreekuren weer beperkt open. Specifiek voor reisadvies is de ontwikkeling ingezet van efficiënter organiseren van werkprocessen en huisvesting. Zo is de tariefstelling aangepast en de inzet van personeel efficiënter georganiseerd. De (verwachte) impact die de coronacrisis zal hebben op het reisgedrag van inwoners op de korte en langere termijn speelt een belangrijke rol in de businesscase die eind dit jaar in het algemeen bestuur zal worden besproken.

BERAP 2020-2 GGDrU

17

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Publieke gezondheid asielzoekers De uitvoering van de jeugdgezondheidzorg is begin dit jaar definitief gegund aan GGD GHOR Nederland en ondertekend. Op 1 oktober 2020 zal deze ingaan voor de duur van 2 jaar. In het contract is opgenomen dat er gewerkt zal gaan worden met één digitaal dossier. De implementatie hiervan is in volle gang en moet voor 1 oktober afgerond zijn. Publieke gezondheid statushouders In opvolging van het project ‘Ons vakmanschap voor statushouders’ van 2019 is in januari een functionaris gezondheidsbevordering voorlichtingen statushouders en VGV (vrouwelijke genitale verminking) gestart. Alle gemeenten zijn rondom dit thema inmiddels benaderd. Er is samenwerking met verschillende netwerkpartners zoals Pharos. Informatie en posts, over het coronavirus, zijn geplaatst op facebookpagina’s Syriërs Gezond en Eritreeërs Gezond in het Arabisch en Tigrinya en op de website van de GGD. Voorlichting, ondersteuning & informatie Als gevolg van de coronacrisis zijn tijdens de lockdown veel minder taken door GGDrU voor de 3 AZC locaties uitgevoerd. Begin juni zijn deze weer, onder de landelijke corona voorwaarden, hervat. Jeugdgezondheidszorg in de AZC’s is voortdurend volgens de landelijke richtlijnen uitgevoerd. Informatie voor asielzoekers en statushouders is digitaal en lokaal toegankelijk gemaakt in verschillende talen.

Voor de doelgroep zijn steeds meer informatiekanalen over de COVID-19 toegankelijk gemaakt. Ondersteuning COVID-19 wordt geboden aan de managers van de drie AZC locaties en een protocol is afgesproken om de consequenties op te vangen. Hoewel er eerder veel vragen waren is men op dit beter geïnformeerd. Een actueel COVID-19 protocol in samenspraak met het RIVM en GGD GHOR Nederland is voorhanden. Op sommige plekken in Nederland zijn er knelpunten ten aanzien van noodzakelijke faciliteiten voor quarantaine of isolatie ten gevolge van corona. Dit knelpunt speelt in de regio Utrecht vooralsnog niet. BERAP 2020-2 GGDrU

18

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Soa poli De personele bezetting op de Soa poli is begin maart afgeschaald omdat ook artsen en verpleegkundigen van Seksuele Gezondheid worden ingezet bij de bestrijding van de coronacrisis. De Soa poli is enkel bereikbaar geweest voor spoedgevallen en mensen met overduidelijke soa klachten (urgentiecategorie 1). Onder de cliënten die de afgelopen maanden soa-poli bezocht hebben is een hoog vindpercentage vastgesteld. Het vindpercentage is het percentage van bezoekers van de Soa-poli bij wie één of meer soa (chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv, hepatitis B en/of hepatitis C) gevonden is. Vanaf september wordt alle reguliere dienstverlening weer opgestart. Ivm de huidige corona maatregelen (o.a. 1,5 meter) verwachten we op 85% van de reguliere productie uit te komen. Over heel 2020 betekent dit dat er ongeveer 40% minder soa-consulten plaats kunnen vinden vanwege de effecten van de coronacrisis. Voortgang PrEP Pilot Ondanks de benodigde capaciteit die nodig is in de bestrijding van de coronacrisis, is ervoor gekozen de PrEP consulten zoveel mogelijk door te laten gaan. Per 1 juli zijn er 185 van de maximaal 330 mannen in zorg. Vanaf september wordt het aantal intakegesprekken opgehoogd naar ±15 per week om, gezien de medische noodzaak, het maximale aantal voor het einde van dit jaar in zorg te krijgen.

BERAP 2020-2 GGDrU

19

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING Ontwikkelingen Knelpunten Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) en PrEP regeling Het zeer lage budget vanuit de ASG regeling en de PrEP financiering voor regio Utrecht zijn niet representatief voor de inzet die nodig is om op een adequate wijze in te kunnen spelen op de problematiek in de regio. Er is nog geen concreet uitzicht op een passende tegemoetkoming vanuit VWS. VWS heeft inmiddels aangegeven de voorkeur te geven aan andere prioriteiten en geen additionele middelen beschikbaar te stellen voor het structurele tekort voorkomend uit de ASG regeling. Op dit moment ligt de prioriteit van de coördinerende GGD’en voornamelijk bij de bestrijding van de coronacrisis. Wel wordt gekeken naar andere mogelijkheden om het knelpunt als nog op de agenda te krijgen bij VWS en is namens de voorzitter van het algemeen bestuur GGDrU en de directeur Publieke Gezondheid nogmaals het dringende verzoek gedaan prioriteit te geven aan de financiële knelpunten voor seksuele gezondheidszorg. Naar aanleiding van de knelpunten in de PrEP regeling is eind maart een advies opgesteld vanuit de coördinerende GGD’en en aan VWS verzonden. Na herhaald verzoek is aangegeven door VWS dat pas in het najaar een reactie kan worden verwacht gezien de inzet vanuit VWS op de bestrijding van het coronavirus.

BERAP 2020-2 GGDrU

20

EEN VEILIGERE LEEFOMGEVING financieel beeld Een veiligere leefomgeving (x €1.000)

Begroting 2020-1 tm aug Lasten

Baten

34.877

0

-34.877

Tuberculosebestrijding

945

0

Medische milieukunde

367

0

Reisadvies

960

Technische hygiënezorg

Realisatie tm aug 2020

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

4.295

13

-4.282

52.315

0

-52.315

52.592

13

-52.579

-945

978

45

-933

1.417

0

-1.417

1.451

45

-1.406

-367

356

0

-356

550

0

-550

561

0

-561

1.277

317

995

1.307

312

1.440

1.916

476

1.400

1.838

437

43

0

-43

7

0

-7

64

0

-64

10

0

-10

Forensische zorg

311

0

-311

314

0

-314

467

0

-467

504

0

-504

SOA-bestrijding

Infectieziektebestrijding

Saldo Lasten

Begroting 2020-1 jaar

1.207

0

-1.207

1.225

23

-1.202

1.811

0

-1.811

1.791

23

-1.768

Publieke gezondheid bij rampen en crises

150

0

-150

107

0

-107

225

0

-225

165

0

-165

Publieke gezondheid asielzoekers

344

0

-344

343

3

-340

516

0

-516

497

3

-494

39.203

1.277

-37.926

8.619

1.391

-7.228

58.805

1.916

-56.889

58.971

1.922

-57.049

0

14

14

0

14

14

0

22

22

0

22

22

1.292 -37.912

8.619

1.406

-7.213

58.805

1.937 -56.868

58.971

Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat

39.203

1.944 -57.027

Toelichting De ambitie ‘Een veilige leefomgeving’ laat een overschrijding van €159k (zijnde het saldo van €56.868k minus €57.027k) in de lasten zien die volledig door infectieziektebestrijding wordt veroorzaakt. Tegenover deze hogere lasten staan ook hogere baten (onder de algemene dekkingsmiddelen). Bij Reisadvies is door Corona sprake van een forse omzetdaling van naar verwachting ruim 75%; deze gederfde inkomsten (gesaldeerd met lagere vaccinkosten) worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS.

BERAP 2020-2 GGDrU

21

MINDER KWETSBAREN ontwikkelingen Meld- en adviespunt Bezorgd (MAB) Vanaf 1 januari 2020 zijn gemeenten van de subregio’s West, Lekstroom, Zuid-Oost en Eemland (met uitzondering van Eemnes) en Stad Utrecht verbonden aan het MAB. Het MAB heeft een vraagbaak-, consultatie- en vangnetfunctie waar ketenpartners en bezorgde burgers terecht kunnen met zorgen en vragen. Vanaf 1 juli 2020 voeren de gemeenten in de subregio Zuid-Oost zelf de Meldfunctie uit. Het verkennend onderzoek wordt wel door GGDrU uitgevoerd. Van 1-1-2020 tot en met 31-08-2020 ontving het MAB 595 meldingen. Daarnaast ontving het MAB specifiek 60 Wvggz meldingen. Gemiddeld heeft het MAB ruim 18 meldingen in totaal per week ontvangen. De coronacrisis en de quarantainemaatregelen tegen verdere verspreiding van het coronavirus hebben mogelijk geleid tot meer psychische problematiek en gezorgd voor een stijging in het aantal aanmeldingen bij het MAB. Ondanks de verwachte toename bij laatstgenoemde meldingen (Wvggz) hebben we de inschatting dat het verschil tussen het oorspronkelijk verwachte (en begrote) aantal meldingen niet (op korte termijn) zal zijn opgeheven. Meldfunctie Wet Verplichte GGZ Per 1 januari 2020 is de meldfunctie in het kader van de Wvggz gekoppeld aan de meldfunctie van het MAB.

De koppeling van het Meld- en Adviespunt met de Wvggz ‘meldfunctie’ versterkt de mogelijkheden om vanuit de wettelijke taak preventiever te werken. Dit betekent een zorgvuldige triage, met als doel gedwongen zorg als uiterste redmiddel in te zetten door eerst te kijken of er in het vrijwillige kader nog/ook ondersteuning mogelijk is. In de eerste acht maanden van 2020 hebben 20 meldingen geresulteerd in een Verkennend Onderzoek. Daarnaast zijn er 3 aanvragen voor een VO door de subregio Zuid-Oost gedaan. Het aantal meldingen Wvggz en VO’s is minder dan op voorhand ingeschat (onder begroot laag scenario). Opvallend is het verschil in aantallen Wvggz meldingen per gemeente. De spreiding loopt van 7 meldingen tot geen melding. Op basis van eerder gemelde casuïstiek (voor de komst van Wvggz) zou het in de lijn der verwachting liggen dat er meer gemeld wordt. Dit zal in evaluatie meegenomen worden die in november wordt afgerond. BERAP 2020-2 GGDrU

22

MINDER KWETSBAREN ontwikkelingen Woon Hygiënische Problematiek Woonhygiënische Problematiek (WHP) is - nadat dit enige tijd heeft stil gelegen i.v.m. corona - weer volledig opgestart per 1 juni 2020. Tot en met augustus zijn er 48 WHP aanmeldingen geweest. Vorig jaar waren dat er in die periode 66 aanmeldingen. Dit kan te maken hebben met de corona maatregelen, waardoor mensen minder in beeld kwamen en daardoor dus ook minder gemeld. We verwachten dat het aantal WHP meldingen zal toenemen, omdat mensen weer beter in beeld komen. Voorkomen huisuitzettingen (ViA) Tot en met augustus zijn er 11 ViA meldingen geweest en dit heeft geresulteerd in 10 trajecten. In 2019 waren er 21 ViA meldingen in dezelfde periode. Het aantal dreigende huisuitzettingen waarvoor een ViA traject wordt aangevraagd lijkt niet toe te nemen. Ten aanzien van het voorkomen van aanmeldingen huisuitzettingen verwachten we later een mogelijke toename, doordat mensen vanwege de economische crisis als gevolg van de corona maatregelen in (financiële) problemen dreigen te komen.

BERAP 2020-2 GGDrU

23

MINDER KWETSBAREN financieel beeld Minder kwetsbaren (x €1.000)

Begroting 2020-1 tm aug

Realisatie tm aug 2020

Lasten

Baten

Openbare geestelijke gezondheid

590

0

-590

Geraamde totaal saldo van baten en lasten

590

0

0

0

590

0

Mutaties reserves Geraamd resultaat

Saldo Lasten

Begroting 2020-1 jaar

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

418

2

-416

886

0

-886

600

3

-598

-590

418

2

-416

886

0

-886

600

3

-598

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-590

418

2

-416

886

0

-886

600

3

-598

Toelichting Bij de ambitie ‘Minder kwetsbaren’ is er sprake van een forse onderschrijding van €288k (zijnde het saldo tussen €868k minus €598k) en in de lasten die wordt gecompenseerd door lagere baten. Dit heeft te maken met de verwachting dat het verkennende onderzoek in het kader van de WvGGZ naar verwachting minder uitgevoerd zal worden dan voorafgaand was ingeschat.

BERAP 2020-2 GGDrU

24

GEZONDERE WIJKEN EN SCHOLEN ontwikkelingen Onze ambitie is gezonde en weerbare wijken, buurten en scholen in de regio Utrecht. We willen dat iedereen zijn eigen talenten kan ontwikkelen en ontplooien, en dat iedereen kan meedoen. Meer scholen werken structureel en integraal aan gezondheid op scholen. De thema´s komen samen in de prioriteiten van de Bestuursagenda 2019-2023 Kansrijke Start, Gezonde Leefomgeving en Langer gelukkig en gezond zelfstandig. Gezonde School Er zijn 69 scholen in de regio (inclusief Utrecht) die zich voor het schooljaar 2020-2021 hebben opgegeven voor ondersteuning t.b.v. invoering Gezonde School beleid; daarvan zijn er 36 gehonoreerd. (24 PO, 8 VO, 4 MBO). Bij 33 scholen is de ondersteunings-subsidie niet gehonoreerd, deze scholen hebben wel belangstelling voor de gezonde school methode. Er zijn 21 scholen die de stimuleringsregeling Gezonde Relaties en Seksualiteit toegekend hebben gekregen. T.b.v. deskundigheidsbevordering op gebied van Relaties en Seksualiteit ontvangt GGDrU een landelijke subsidie. De scholen worden door de adviseurs gezondheidsbevordering en het team seksuele gezondheid vanaf september weer op volle sterkte ondersteund. Gezondheidsbevordering Vanaf half juni zijn de gezondheidsactiviteiten binnen gemeenten weer opgepakt (b.v. Gezonde wijkaanpak Amersfoort en Groen doet Goed in verschillende gemeenten).

Ook de programma’s rondom aanpak overgewicht (o.a. B Slim) en Jong Leren Eten beginnen weer te lopen, uiteraard met een andere dynamiek dan voor de coronacrisis. De mogelijkheden voor uitvoering gezondheidsbevordering verschilt per gemeente. Het al dan niet voorzetten van activiteiten wordt in samenspraak met betrokken gemeenten en scholen besloten. De consequenties van de “lockdown” en de voortdurende coronacrisis voor het realiseren van resultaten zijn nu nog niet concreet te formuleren. Het lukt ten dele om activiteiten aan te passen aan de huidige situatie en de behoeften van gemeenten/scholen/ketenpartners.

BERAP 2020-2 GGDrU

25

GEZONDERE WIJKEN EN SCHOLEN ontwikkelingen Subsidieaanvraag Rookvrije omgeving Er loopt een subsidieaanvraag bij GGDGHOR Nederland t.b.v. ontwikkelen Rookvrije omgeving. We verwachten eind 2020 te kunnen starten met de uitvoering, uiteraard in nauwe samenwerking met onze gemeenten en ketenpartners. Voorkeur gaat uit naar rookvrije speeltuinen, zwembaden, dierentuinen, etc. De schoolpleinen zijn vanaf 1 augustus jl. rookvrij. Gezondheidsadvies- en beleid Vanaf maart jl. zijn accounthouders en adviseurs gezondheidsbevordering volledig ingezet in de coronaorganisatie. De adviseurs gezondheidsbevordering zijn sinds half juli minder betrokken bij de coronaorganisatie en bekijken samen met gemeenten en scholen welke activiteiten op gebied van gezondheidsbevordering alsnog gerealiseerd op kunnen worden en op welke wijze. De verwachting is dat de inzet van de accounthouders ten aanzien van de bestuurlijke communicatie over de corona ontwikkelingen voorlopig nog nodig zal zijn gezien de recente ontwikkelingen m.b.t. de verspreiding van het coronavirus en de belangrijke rol die de GGDrU heeft in kader van voorkomen verdere verspreiding. Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 Eind mei is de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 aangeboden aan de 2de kamer. GGDrU bekijkt de kansen en mogelijkheden voor gemeenten.

BERAP 2020-2 GGDrU

26

GEZONDERE WIJKEN EN SCHOLEN financieel beeld Gezondere wijken en scholen (x €1.000)

Begroting 2020-1 tm aug Lasten

Baten

Gezondheidsbevordering

349

0

-349

Gezondheidsadvies- en beleid

598

0

-598

Geraamde totaal saldo van baten en lasten

947

0

-947

0

25

25

947

25

-922

Mutaties reserves Geraamd resultaat

Realisatie tm aug 2020

Saldo Lasten

Begroting 2020-1 jaar

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

355

0

-355

523

0

-523

595

0

-595

527

0

-527

897

0

-897

800

0

-800

882

0

-882

1.420

0

-1.420

1.396

0

-1.395

0

38

38

0

38

38

0

38

38

882

38

-844

1.420

38

-1.383

1.396

38

-1.358

Toelichting De ambitie ‘Gezondere wijken en scholen’ komt naar verwachting in 2020 op bijna het begrote niveau uit. Er is weliswaar sprake van een minder uitgevoerd maatwerk behorend bij deze ambitie, maar dit leidt niet tot significant lagere kosten, omdat het merendeel personele kosten zijn. Afspraak met VWS is dat de maatwerktaken van de GGD die door corona niet of minder zijn uitgevoerd, doordat medewerkers ingezet zijn op corona werkzaamheden, als gederfde inkomsten te declareren bij VWS. Gemeenten krijgen dan ook na uitbetaling door VWS de eerder overgemaakte bedragen teruggestort voor dat deel dat niet is geleverd.

BERAP 2020-2 GGDrU

27

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Noodzakelijke zorg ging door Noodzakelijke jeugdgezondheidzorg is in de periode maart-juni 2020 voortgezet, aangepast aan de RIVMrichtlijnen. Essentiële consulten en het maatwerk werden zoveel mogelijk telefonisch of via beeldbellen uitgevoerd en anders veilig op het consultatiebureau (zo kort mogelijk, op afstand en evt. gevolgd door een telefonisch consult). JGZ-professionals hebben proactief de gezinnen/jongeren waar zij zorg om hadden benaderd. Door ons te richten op noodzakelijke zorg kon het Rijkvaccinatieprogramma grotendeels uitgevoerd worden en konden we ons richten op de gezinnen die onze steun het meest nodig hadden. Tijdens de coronacrisis is gebleken dat daar waar de samenwerking (overleg, overdracht) met ketenpartners goed is, we gemeenschappelijk de meeste positieve impact hebben op gezinnen in een kwetsbare situatie. Daarnaast waren als gevolg van de beperkingen veel JGZ-medewerkers (met hun sociale en medische expertise) beschikbaar voor de vele werkzaamheden in de bestrijding van het coronavirus door de GGDrU (bv. bij het bemonsteren in de teststraten en bij het bron- en contactonderzoek). Risico’s niet-geleverde JGZ-diensten Daar staat tegenover dat door de afschaling van de onderzoeken op het consultatiebureau en de schoolsluiting, veel JGZ-diensten niet geleverd zijn.

Deze dienstverlening kan binnen de grenzen van tijd en personele bezetting niet allemaal ingehaald worden. Dat gebeurt alleen met de meest noodzakelijke onderzoeken en de vaccinaties. Dat heeft tot gevolg, dat JGZ met veel ouders en jongeren geen (face to face) contact heeft gehad. Het risico van de minimale dienstverlening, is dat JGZ niet de kans krijgt om vertrouwen op te bouwen, signalen mist. De risico’s van deze gedwongen verandering zijn zoveel mogelijk ondervangen door flexibel te zijn in de dienstverlening; waar dat kon en veilig werd geacht. Zo is via beeldbellen en online vergaderen contact gehouden met ouders, jongeren en samenwerkingspartners. Deze manier van werken is ook voor JGZprofessionals nieuw. Het vraagt tijd en aandacht om deze communicatiemiddelen te benutten voor een effectief en prettig contact, en in afstemming met bestaande middelen zoals spreekuren. BERAP 2020-2 GGDrU

28

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Zwangere vrouwen en pasgeboren baby’s • De vaccinatie tegen maternale kinkhoest (voor zwangere vrouwen in de 22 e week van de zwangerschap) ging ondanks corona door. De opkomstpercentages in regio Utrecht waren in maart 80% en april 76% (hoger dan de 60-70% waarvan bij de invoering werd uitgegaan). De opkomst in mei t/m augustus 2020 was lager dan in de maanden ervoor, gemiddeld 65% per maand. Mogelijk hebben in de zomerperiode minder zwangere vrouwen een afspraak gemaakt (en neemt de vraag in september weer toe). Een andere verklaring voor de lagere opkomst dan in maart/april is dat bij aanvang van deze nieuwe vaccinatie, niet alleen vrouwen die 22 weken zwanger waren zich lieten vaccineren, maar ook vrouwen in het derde trimester van de zwangerschap. Er kwamen begin 2020 dus extra veel vrouwen op de spreekuren. • De hielprikscreening is tijdens de lockdown gedaan middels een telefonische intake en verkort huisbezoek. • De neonatale gehoorscreening is niet uitgevoerd tussen 24 maart en 4 mei 2020. De 1.000 kinderen, die in die periode zijn geboren, zijn begin mei opgeroepen voor de gehoorscreening op een JGZ-locatie. De opkomst was heel goed.

Zuigelingen, dreumesen, peuters en kleuters • In juni 2020 is besloten dat de invoering van de ROTA-vaccinatie bij risicogroepen niet doorgaat, omdat het effect veel kleiner bleek te zijn dan verwacht. Staatssecretaris Blokhuis vraagt de Gezondheidsraad om een nieuw advies. • Sinds 2020 is het contactmomentenschema bij zuigelingen veranderd vanwege wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma. Kinderen krijgen nu hun eerste vaccinatie als ze 5 maanden oud zijn (i.p.v. 4 maanden). • In de periode maart-juni 2020 is de dienstverlening voortgezet volgens een noodplan: – contactmomenten vervielen, werden uitgesteld of telefonisch (of via beeldbellen) gevoerd. – zuigelingen kregen de noodzakelijke vaccinaties op het consultatiebureau. – elk noodzakelijk fysiek consult werd voorafgegaan door een telefonisch consult. BERAP 2020-2 GGDrU

29

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen •

• •

In de periode juni-september 2020: – werden de uitgestelde contactmomenten ingehaald, zoals die van kinderen van 3 jaar plus 9 maanden, waarbij zij een ogentest kregen en gevaccineerd werden; – kregen 2-jarigen een uitgesteld telefonisch consult; – kregen kinderen van 6,5 maand en van 3 jaar alleen op indicatie een consult aangeboden. Vanaf 1 juli zijn de vaccinaties en oogonderzoeken bij 4-jarigen opgestart en ingehaald op het consultatiebureau. Gemiddeld zijn 500 chatgesprekken per maand gevoerd met ouders uit regio Utrecht. Vanaf eind maart zijn vanwege Corona extra chatdiensten (67 dagdelen) geleverd aan deze landelijke chatfunctie. Tevens heeft GGDrU aandacht gehad voor zelfredzaamheid door ouders, jongeren, scholen, wijkteams en gemeenten actief te informeren over die ondersteuning van JGZ, waarop zij zelf nog steeds een beroep konden doen (bv. chat voor ouders/jongeren en telefonische afspraken).

BERAP 2020-2 GGDrU

30

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen • In schooljaar 2019-2020 zijn alle scholen enkele weken gesloten i.v.m. het coronavirus. Hierdoor kon ongeveer de helft van de JGZ-onderzoeken op scholen niet plaatsvinden en zijn dus minder kinderen gezien dan verwacht (zie grafiek). Wel is op individueel niveau extra zorg geboden.

BERAP 2020-2 GGDrU

31

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Kinderen in het basisonderwijs • Er zijn 10.154 onderzoeken op indicatie geweest met ouders en kinderen (versus 15.775 het schooljaar ervoor). • Nagenoeg alle kinderen uit groep 2, die JGZ niet heeft gezien door de schoolsluiting, kregen voor de zomervakantie een ingekort fysiek gezondheidsonderzoek. Dit was om met name afwijkingen in het gezichtsvermogen (‘lui oog’) op te sporen, omdat het risico op een onomkeerbare afwijking ontstaat als dit te laat gesignaleerd wordt. Jongeren in het voortgezet onderwijs • Vanaf half mei tot de zomervakantie 2020 werden jongeren uit klas 2 en klas 4, waarmee JGZ nog geen contact had gehad, uitgenodigd om zelf thuis een vragenlijst in te vullen. Zij kregen ook de mogelijkheid een (beeld) belafspraak te maken met JGZ. Het bleek moeilijker om op deze manier met jongeren in contact te komen, dan wanneer het onderzoek in de schoolstructuur geborgd is. De respons op de vragenlijst zakte van gemiddeld 90% naar 51%. • Studenten Geneeskunde hebben 363 jongeren uit klas 2 en 498 jongeren uit klas 4 gevraagd naar hun ervaring met het GGD-onderzoek. Zij waren erg positief: 62% van de 2e klassers en 75% van de 4e klassers vonden het nuttig voor zichzelf, en 86% 2e klassers en 92% van de 4e klassers vonden het nuttig voor anderen.

• Er zijn 7.251 afspraken geweest met jongeren tussen 12 en 18 jaar voor extra zorg m.b.t. gezondheid en sociaal welzijn (versus 10.897 in het schooljaar ervoor). • Gemiddeld 80% van jongeren van 14 jaar zijn -ook in coronatijd- tegen MenACWY gevaccineerd. • Jongeren weten de chat en mail van jouwggd.nl steeds beter te vinden. In totaal zijn in de periode juli 2019-juli 2020 1.987 contacten geweest in regio Utrecht (versus 1.881 in dezelfde periode een jaar terug). Tijdens de coronaperiode was een stijging van 150% te zien in het aantal chats t.o.v. 2019. Naast seksualiteit en psychische gezondheid staat corona in de top 3 van onderwerpen. • De vragen gingen met name over de voorschriften en de mogelijkheid tot testen. De mail en chat worden nu ook veel gebruikt door 23+-ers, met name met vragen over corona. BERAP 2020-2 GGDrU

32

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Kinderen en jongeren die verzuimen i.v.m. ziekte • In de eerste maanden van 2020, voor de sluiting van de scholen, is het aantal kinderen dat begeleid werd voor ziekteverzuim redelijk vergelijkbaar met de aantallen van 2019. • Na de sluiting van de scholen op 16 maart daalde dit aantal ten opzichte van vorig jaar: 59 kinderen van april 2020 t/m augustus 2020 versus 380 in dezelfde periode een jaar eerder. (De ouders van) deze kinderen zijn voornamelijk via (beeld)bellen begeleid. De afname tijdens de schoolsluiting vertaalt zich in een lager totaal aantal kinderen dat verzuimbegeleiding kreeg: 748 kinderen in schooljaar 2019-2020 versus 1.119 kinderen in het schooljaar 2018-2019. • Ten tijde van het weer opengaan van de scholen in mei/juni 2020 is er vanuit het speciale ‘Team corona opvang en school’ en vanuit jeugdartsen extra samenwerking geweest met scholen en leerplicht, over hoe om te gaan met leerlingen met verkoudheidsklachten. De scholen, leerplichtambtenaren en jeugdartsen hebben belcontacten gehad met gezinnen met verzuimende leerlingen. • Daarnaast heeft GGDrU meegewerkt aan workshops voor leerplichtambtenaren, over gespreksvoering met ouders van verzuimende leerlingen rondom angst voor corona.

Gezinnen in een kwetsbare situatie GGDrU heeft vanaf het begin van de coronacrisis samengewerkt met lokale ketenpartners in het sociaal domein en het onderwijs, zowel op bestuurlijk als op uitvoeringsniveau, om van betekenis te zijn voor gezinnen die een kwetsbare thuissituatie hebben (door financiële problemen, mishandeling, ziekten, slechte huisvestiging, klein sociaal netwerk etc). Ook was er goede samenwerking op regionaal niveau met o.a. met Veilig Thuis en Volksgezondheid gemeente Utrecht.

BERAP 2020-2 GGDrU

33

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Kansrijke Start Om (potentiële) ouders in een kwetsbare situatie te ondersteunen bij de zwangerschap en de opvoeding zijn interventies als Nu Niet Zwanger (in Amersfoort en Utrecht), VoorZorg (Nieuwegein, Zeist, Vijfheerenlanden) en Stevig Ouderschap (in 18 gemeenten) belangrijke aanvullingen op het basistakenpakket van JGZ om het risico op o.a. kindermishandeling en gezondheidsklachten te verlagen. In steeds meer gemeenten krijgen lokale coalities Kansrijke Start vorm. Vanuit lokale prioriteiten maken medische en sociale professionals (incl. JGZ) samen afspraken, waardoor ouders in een kwetsbare situatie betere hulp krijgen. De samenwerking van JGZ met de geboortezorgketen gebeurt ook in lokale overleggen en in verloskundig samenwerkingsverbanden in de hele regio. Kindermishandeling Doordat minder GGD-onderzoeken zijn uitgevoerd, is minder overlegd met scholen en andere netwerkpartners over individuele kinderen. Het aantal kinderen waarvoor de meldcode is gestart, is iets lager dan in 2019. En er is minder vaak overlegd met de interne aandachtsfunctionaris kindermishandeling. Veilig Thuis is wel even vaak geconsulteerd als in dezelfde periode vorig jaar. Armoede JGZ heeft 100 kinderen waar armoede is gesignaleerd (periode januari-augustus 2020) ondersteund of doorverwezen.

Dit was minder dan in dezelfde periode in 2019 (toen 156 kinderen). Tijdens de lock down heeft JGZ, daar waar we op de hoogte waren, gezinnen met financiële problemen geholpen door bv. het regelen van goede leeromstandigheden (laptops, noodopvang) en spelmateriaal. Voor de vakantie is bij gemeenten aandacht gevraagd voor dagbesteding tijdens de zomervakantie, voor kinderen waarbij uitjes en vakantiereizen wegvielen of sowieso niet financieel mogelijk zijn. De gevolgen van de coronacrisis gerelateerd aan armoede zijn te zien in het laatste regionale onderzoek onder inwoners van regio Utrecht naar de impact van de coronacrisis (juli 2020): 13% van de respondenten maakte zich zorgen over verlies van werk en 13% van de respondenten gaf aan dat hun financiële situatie is verslechterd door de coronacrisis en de genomen maatregelen. BERAP 2020-2 GGDrU

34

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen Verwachte ontwikkeling voor de komende periode • Vanaf 1 september gaat de reguliere JGZ-dienstverlening van start, aangepast aan de coronamaatregelen, waardoor bv. minder mensen tegelijk op het consultatiebureau zijn. De dienstverlening in het basisonderwijs is vanaf schooljaar 2020-2021 uniform in de hele regio. Daarnaast worden vernieuwingen in landelijke richtlijnen geïmplementeerd, o.a. dat alle kinderen op jongere leeftijd worden gezien om schade aan het zien te beperken. Hierdoor moeten we in dit schooljaar, naast kinderen uit groep 2, ook een deel van kinderen uit groep 1 onderzoeken. De ervaringen opgedaan met digitaal contact met jongeren en ouders worden benut in het nieuwe schooljaar. • Vaccinaties die in het voorjaar van 2020 gepland waren worden ingehaald. In september vindt de tweede ronde van de HPV-vaccinatiecampagne plaats. Tevens is er een inhaalmogelijkheid voor de MenACWY-vaccinatie. De groepsvaccinaties DTP en BMR voor 9-jarigen worden ingehaald in de periode september-december 2020. Hiervoor is door de coronamaatregelen meer tijd nodig (o.a. voorkomen van wachtrijen), waarvoor extra personeel geworven wordt (extern). De vaccinatie voor zwangeren (maternale kinkhoest) wordt meer benut als kennismakingsmoment voor de aanstaande ouders met (de verpleegkundigen van) JGZ en vice versa.

• Het introduceren en behouden van effectief bewezen JGZ-maatwerk is een aandachtspunt, nu gemeenten hun financiën ten gevolge van coronacrisis herzien. Per 1 januari 2021 is naar verwachting het prenataal huisbezoek geen maatwerk meer, want dan worden gemeenten via de Wet Publieke Gezondheid verplicht om kwetsbare zwangeren een prenataal huisbezoek door JGZ aan te bieden. De ministerraad heeft in juli 2020 ingestemd het wetsvoorstel door te geleiden naar de Raad van State. Het wetsvoorstel gaat naar verwachting in september voor behandeling naar de Tweede Kamer en vervolgens naar de Eerste Kamer. • JGZ gaat de samenwerking met Veilig Thuis verder verbeteren, o.a. door samen te leren van casuïstiek t.a.v. kindermishandeling. De jaarlijkse conferentie ‘Geweld in gezinnen’ vindt online plaats op 13 oktober 2020. BERAP 2020-2 GGDrU

35

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND ontwikkelingen •

•

Armoede was voordat Corona haar intrede deed al een aandachtspunt. Het is goed mogelijk dat het armoedeprobleem door deze crisis groter wordt in gezinnen, als gevolg van verlies van inkomsten en het oplopen van schulden (door faillissement, baanverlies, etc.). Het signaleren en bespreekbaar maken van armoede krijgt in de tweede helft van 2020 extra aandacht bij JGZ. JGZ-medewerkers worden daartoe in specifieke gesprekstechnieken getraind en dienen de voorzieningen voor gezinnen met een laag inkomen in de gemeente kennen. De komende tijd kunnen ook positieve effecten van de (sociale) rust tijdens de lockdown zichtbaar worden. De coronacrisis heeft bv. laten zien dat kinderen die gepest worden of snel overprikkeld raken, goed gedijen bij onderwijs in de thuissituatie. Er zijn signalen dat hechting en borstvoeding beter op gang komen in de eerste weken na de geboorte, doordat ouders meer rust hadden omdat zij geen kraambezoek ontvingen.

BERAP 2020-2 GGDrU

36

EEN GOEDE START VOOR IEDER KIND financieel beeld Een goede start voor ieder kind (x €1.000)

Begroting 2020-1 tm aug Lasten

Baten

Jeugdgezondheid

16.661

0

-16.661

Geraamde totaal saldo van baten en lasten

16.661

0

0

594

Mutaties reserves Geraamd resultaat

16.661

Realisatie tm aug 2020

Saldo Lasten

Begroting 2020-1 jaar

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

16.844

137

-16.707

24.991

0

-24.991

25.411

135

-25.276

-16.661

16.844

137

-16.707

24.991

0

-24.991

25.411

135

-25.276

594

0

601

601

0

892

892

0

892

892

738 -16.106

24.991

892 -24.099

25.411

594 -16.066 16.844

1.027 -24.384

Toelichting Ambitie ‘Een goede start voor ieder kind’ laat een verwachte overschrijding van €285k (zijnde het saldo tussen €24.099k en €24.384k) in de lasten zien. Dit wordt door de personele kosten verklaard; met name vervangingskosten voor ziekte zullen naar verwachting hoger uitpakken dan waar vooraf rekening mee is gehouden.

BERAP 2020-2 GGDrU

37

VOORKOMEN GEZONDHEIDSPROBLEMEN EN- RISICO’S ontwikkelingen We vinden het belangrijk dat gemeenten in de regio Utrecht weten wat de gezondheidssituatie van de inwoners is. Daarnaast willen we dat onze inwoners in een omgeving leven, waarin gezondheidsrisico’s beperkt zijn. En dat zij zonder zorgen kwalitatief goede en hygiënische voorzieningen kunnen gebruiken. GGD atlas Alle onderzoeksgegevens van GGDrU zijn nu makkelijk toegankelijk voor iedereen via de vernieuwde GGDrU-Atlas (www.GGDatlas.nl). De komende periode zal bredere bekendheid worden gegeven aan de GGDrU-Atlas. Toezicht Wmo De huidige opdracht toezicht Wmo loopt op 1 september 2020 af; hierna zal de nieuwe opdracht van start gaan. In het algemeen bestuur van 1 april 2020 is conform besloten op het voorstel voor de opdracht toezicht Wmo na september 2020. Naast de inzet voor de corona-bestrijding hebben de toezichthouders zich de afgelopen tijd bezig gehouden met afronding van rapporten, signaal-gestuurd onderzoek en meerdere calamiteitenonderzoeken. Ook zijn er voorbereidingen getroffen voor de nieuwe opdracht; zo is in samenspraak met de gemeentelijke werkgroep een nieuw toetsingskader ontwikkeld. Per september worden alle toezichthouders weer geheel ingezet voor het Wmo toezicht. Wij volgen de richtlijnen van GGD GHOR omtrent (toekomstige) aanpassingen van het fysieke toezicht.

We houden contact met de gemeenten over de ontwikkelingen en informeren de aanbieders indien nodig. Om in toekomstig toezicht te kunnen toetsen of Wmo-aanbieders zich houden aan (landelijke) maatregelen en zorg dragen voor preventie van de verspreiding van het coronavirus, wordt een nieuw onderdeel toegevoegd aan het toetsingskader: ‘preventie en hygiëne’.

BERAP 2020-2 GGDrU

38

VOORKOMEN GEZONDHEIDSPROBLEMEN EN- RISICO’S ontwikkelingen Toezicht Kinderopvang Tijdens de lockdown periode waren kinderopvanglocaties gesloten, een deel van de toezichthouders heeft een aantal taken uitgevoerd om gemeenten en kinderopvanglocaties zo goed mogelijk te ondersteunen. Er zijn nieuwsbrieven verzonden naar gemeenten en kinderopvanglocaties om ze zo goed mogelijk te informeren. Daarnaast hebben de toezichthouders ‘vinger aan de pols’ gesprekken gevoerd met kinderopvanglocaties, vragen werden beantwoord en informatie gedeeld. Voor deze extra ondersteuning brengen we geen extra kosten in rekening. Een aantal toezichthouders is inmiddels weer ingezet voor toezichtbezoeken, een deel van de toezichthouders is (opnieuw) ingezet binnen het corona bedrijf. Zoveel mogelijk toezichthouders zijn per 1 september teruggekeerd naar hun reguliere werkzaamheden. Vanaf begin september zijn enkele nieuwe werknemers gestart om zoveel mogelijk achterstand in te halen. Zij worden ingezet voor documentenonderzoek naar aanleiding van een toezichtbezoek. De 100% norm zal dit jaar niet worden behaald. Een prioritering is gemaakt waarbij onderzoeken voor registratie, onderzoeken na registratie, nader onderzoeken, rood en oranje risicoprofiel en onderzoeken op basis van signalen voorrang krijgen.

Daarnaast wordt gekeken naar de wijze waarop onderzoeken plaatsvinden om zoveel mogelijk onderzoeken alsnog te kunnen verrichten. Toezichthouders houden zich uiteraard ook aan de RIVM richtlijnen bij een bezoek, zoals 1,5 meter afstand houden, handen wassen bij binnenkomst en vertrek en een zo kort mogelijke aanwezigheid op de locatie (half uur max). De aanpak is overeenkomstig landelijke richtlijnen. Monitoring verspreiding corona virus Eén van kerntaken van de GGD is het systematisch verzamelen van gegevens over de ontwikkeling van de epidemie/pandemie. Corona-gegevens ten aanzien van de verspreiding van het virus worden wekelijks in een rapportage verwerkt t.b.v. gemeenten en ketenpartners. Onderzoek naar de impact coronacrisis wordt via de burgerpanels van de GGD-en gedaan i.s.m. de gedragsunit van het Rivm. Er zijn inmiddels vijf metingen afgerond (d.d. 15 september), de resultaten zijn in de regionale rapportage opgenomen. Het burgerpanel onderzoek wordt in najaar doorgezet. BERAP 2020-2 GGDrU

39

VOORKOMEN GEZONDHEIDSPROBLEMEN EN- RISICO’S ontwikkelingen Regionale kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal Per 1 september start de regionale kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal, een samenwerkingsverband tussen GGDrU, HU, Trimbos instituut, UMCU, UU, 4 jeugdregio’s in de provincie Utrecht, zorgpartners en scholen in de regio. Er wordt gestart met een project over chronische stress bij jongeren.

Onderzoek Tramaanslag Vanwege de coronamaatregelen zijn de interviews -gepland een jaar na de aanslag- uitgesteld tot het najaar 2020. De Gezondheidsmonitor Jeugd (12-18) De gezondheidsmonitor Jeugd is afgerond. De gesprekken met gemeenten over de resultaten van het gezondheidsonderzoek jeugd zijn gepland en al deels uitgevoerd. De besprekingen van de schoolprofielen (rapportage) zijn deels uitgevoerd, maar stagneerde door de corona-crisis. De gegevens van de gezondheidsmonitor Jeugd (12-18 jaar) wordt besproken met iedere gemeente. Er wordt bekeken wat de betekenis is van deze gegevens voor gemeentelijk gezondheidsbeleid. De Gezondheidsmonitor Jeugd Basisonderwijs (4-12) Dit voorjaar vonden verdiepende analyses plaats naar o.a. sociaal-economische gezondheidsachterstanden op basis van data van de Gezondheidsmonitor Jeugd Basisonderwijs (2019). De verwachting is dat de rapportages in oktober/november gereed zijn.

.

BERAP 2020-2 GGDrU

40

VOORKOMEN GEZONDHEIDSPROBLEMEN EN- RISICO’S ontwikkelingen Monitoring kwetsbare groepen De monitoring van kwetsbare groepen is een doorlopend proces en wordt ook ten tijde van de coronacrisis gecontinueerd. Momenteel wordt op basis van de zorgmeldingen van onverzekerden een rapportage gemaakt. Doel is inzicht te geven in trends van zorgmeldingen door zorgaanbieders. Gezondheidsmonitor volwassenen & senioren De Gezondheidsmonitor volwassenen & senioren wordt uitgevoerd volgens planning; er zijn extra vragen m.b.t. gezondheid in relatie tot corona-situatie toegevoegd om beeld te krijgen van de impact van de corona-crisis op de gezondheidssituatie van de bevolking. Daarnaast worden, op verzoek van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, extra vragen gesteld over vliegtuiglawaai en slaapverstoring. Gezondheidsonderzoek jongvolwassenen Het gezondheidsonderzoek onder jongvolwassenen is uitgesteld naar voorjaar 2021. De monitor jongvolwassenen is gericht op de leeftijdsgroep 16 t/m 25. Deze doelgroep werd tot nu toe onvoldoende bereikt met de huidige monitors, terwijl deze groep een risicogroep vormt wat betreft psychisch welbevinden en middelengebruik.

BERAP 2020-2 GGDrU

41

VOORKOMEN GEZONDHEIDSPROBLEMEN EN- RISICO’S financieel beeld Voorkomen van gezondheidsproblemen en risico's (x €1.000)

Epidemiologie Toezicht kinderopvang

Begroting 2020-1 tm aug Lasten

Baten

607

0

-607

Realisatie tm aug 2020

Saldo Lasten

Begroting 2020-1 jaar

Prognose 2020 jaar

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

586

0

-586

911

0

-911

899

0

-899

1.083

0

-1.083

1.118

0

-1.118

1.624

0

-1.624

1.854

0

-1.854

Tattoo en piercing

24

0

-24

19

0

-19

36

0

-36

28

0

-28

Seks en relax

2

0

-2

2

0

-2

2

0

-2

3

0

-3

169

0

-169

153

0

-153

253

0

-253

229

0

-229

1.884

0

-1.884

1.878

0

-1.878

2.826

0

-2.826

3.014

0

-3.014

25

153

128

25

153

128

38

229

192

38

229

192

1.909

153

-1.757

1.903

153

-1.750

2.864

229

-2.635

3.051

229

-2.822

Wmo Geraamde totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Geraamd resultaat

Toelichting Bij de ambitie ‘Voorkomen gezondheidsproblemen en –risico’s’ pakken de lasten in 2020 naar verwachting voor een bedrag van €187k (zijnde het verschil tussen €2.635k en €2.822k) hoger uit dan begroot. Dit wordt door Toezicht Kinderopvang verklaard. Deze overschrijding in de lasten wordt volledig gedekt door hogere baten. Voor de laatste vier maanden van het jaar zijn extra externe medewerkers aangetrokken om ervoor te zorgen dat de geprioriteerde onderzoeken en de meest risicovolle inspecties doorgang kunnen vinden. De meerkosten van deze externe inzet worden dan ook bij het ministerie van VWS in rekening gebracht, deze vloeien voort uit de corona-situatie. Met deze externe impuls zal de totale opbrengstenderving bij Toezicht Kinderopvang op de eerder ingeschatte 40% uitkomen, ofwel €750.000, die ook gedeclareerd zal worden bij het Rijk.