Document · PDF

Bijlage 2 Raamwerk De Ronde Venen 2040

Gemeenteraad 20 november 2025, gemeente De Ronde VenenBij agendapunt: Raadsvoorstel vaststellen Omgevingsvisie De Ronde Venen 204021.374 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040 KWALITEITEN, OPGAVEN EN ONTWIKKELINGEN IN BEELD 1

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

COLOFON

Dit Raamwerk is tot stand gekomen in samenwerking met gemeente De Ronde Venen en opgesteld door bureau RUIMTEVOLK en TAUW. Het copyright van de beelden, kaarten en foto’s berust bij RUIMTEVOLK tenzij anders aangegeven. Hoewel aan de inhoud en samenstelling van dit rapport de grootst mogelijke zorg is besteed, is het mogelijk dat informatie onjuist of onvolledig is. RUIMTEVOLK aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de volledigheid of juistheid van de gegeven informatie. Versie: maart 2024 Anne Seghers Gido van Os Pieternella Aten

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

RUIMTEVOLK

INHOUD

INLEIDING

SAMENVATTING

10 11 14 16

► INLEIDING

3.1 3.2 3.3

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

Ruimtelijke karakteristiek De Ronde venen in de regio Luistervinken

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

23 28 32 36 40 44 48 52 57

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

Wonen en voorzieningen Gezondheid Recreatie en erfgoed Werken Mobiliteit Energie Landbouw Klimaat Natuur

BELEIDSINVENTARISATIE

BRONVERMELDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

INLEIDING

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

Als gemeente De Ronde Venen werken we aan onze omgevingsvisie. Dit is een belangrijk hulpmiddel voor de toekomst van onze gemeente. Het is een visie voor de lange termijn, waarin we aangeven wat we belangrijk vinden in de omgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd besteden. Onderwerpen als woningbouw, natuur, klimaat, water, landbouw, mobiliteit, energie, recreatie, erfgoed, gezondheid en economie komen hierin aan bod. In de omgevingsvisie staan onze ambities voor de toekomst en wat dit betekent voor de dorpen, het buitengebied en de bedrijventerreinen. Ook bevat de omgevingsvisie de kaders en uitgangspunten voor nieuwe initiatieven en plannen. Gedurende drie fasen werken we naar de omgevingsvisie toe: we starten met het verdiepen van de opgave, vervolgens bepalen we de koers en ten slotte gaan we over tot het opstellen van de omgevingsvisie. Het voorliggende document, het Raamwerk De Ronde Venen 2040, is het resultaat van de eerste fase, de verdiepingsfase. In dit document brengen we de kwaliteiten van De Ronde Venen in beeld, analyseren we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en duiden we de belangrijkste kansen en opgaven. Hiermee vormt het Raamwerk het fundament onder de keuzes die straks in de omgevingsvisie gemaakt gaan worden. Hoewel we aan het begin staan van het ontwikkelen van onze omgevingsvisie, beginnen we niet bij nul.

De omgevingsvisie van De Ronde Venen staat niet op zichzelf, maar valt in een context van meerdere

INLEIDING

► INLEIDING

bestaande beleidsstukken en visies. Daarnaast is er beleid in ontwikkeling of in de maak. We realiseren ons dan ook dat dit Raamwerk 2040, een momentopname is. Gelukkig is de omgevingsvisie een dynamisch instrument binnen de Omgevingswet. Dit maakt het mogelijk om de komende jaren regelmatig doelen en ambities bij te stellen wanneer dit nodig blijkt te zijn. LEESWIJZER Dit Raamwerk De Ronde Venen 2040 start met een samenvatting van de belangrijkste, integrale kansen en opgaven voor de gemeente, waarvoor de omgevingsvisie in de toekomst een koers moet bieden. Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van de huidige waarden en ruimtelijke karakteristieken van De Ronde Venen. Dit is beschreven op basis van bestaande (beleid)stukken, maar ook met behulp van de inbreng van inwoners via de online enquête en de straatgesprekken. Hoofdstuk 4 beschrijft verschillende ontwikkelingen die we zien gebeuren op de 9 relevante thema’s voor gemeente De Ronde Venen, met daarbij de belangrijkste opgaven en kansen voor de omgevingsvisie. Ten slotte brengt de beleidsinventarisatie bondig in hoofdstuk 5 in beeld wat de bestaande beleidsuitgangspunten zijn voor de fysieke leefomgeving in gemeente De Ronde Venen. In dit Raamwerk wordt elk hoofdstuk afgesloten met een samenvatting van de belangrijkste of meest opvallende bevindingen uit de HSAO (zie kader).

Voor een uitgebreide beschrijving verwijzen we naar het achtergronddocument.

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

OMGEVINGSEFFECTEN IN BEELD Met de totstandkoming van de omgevingsvisie wordt tegelijkertijd ook een milieueffectenscreening (m.e.r.) uitgevoerd. Als de omgevingsvisie straks gereed is, brengt deze screening in beeld wat de effecten van het beleid uit de omgevingsvisie zijn op verschillende milieu- en omgevingsthema’s. Daarvoor is het van belang om op deze thema’s te weten hoe De Ronde Venen er nu voor staat. Het beleid van de omgevingsvisie wordt straks afgezet tegen deze referentiesituatie. De referentiesituatie (HSAO) wordt gevormd door een beoordeling van de huidige situatie (HS) van een thema, samen met de autonome ontwikkeling (AO). De autonome ontwikkeling is de verwachte toekomstige situatie indien er geen koerswijzigingen zouden optreden. Al het reeds vastgestelde beleid, de lopende ontwikkelingen of de geplande projecten behoren tot de autonome ontwikkeling. Dit is geen uitputtende analyse die alle effecten volledig in beeld brengt. Het is bedoeld als een onderzoek naar de meest relevante thema’s. Voor de thema’s zijn indicatoren geselecteerd die het meest relevant zijn voor De Ronde Venen. Per indicator is het kwaliteitsniveau van de referentiesituatie in beeld gebracht, via een beoordeling over de toestand van de indicator: goed, redelijk of slecht.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

2 SAMENVATTING

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN OP EEN RIJ

FUNDAMENTELE OPGAVEN EN KOPPELKANSEN Dit Raamwerk De Ronde Venen geeft een beschrijving van de situatie in de gemeente in 2023, inclusief de belangrijkste (toekomstige) ontwikkelingen, en de kansen en uitdagingen die hieruit voortkomen. Hoewel de verschillende thema’s in dit document sectoraal staan uitgesplitst, zijn ze nauw verbonden en beïnvloeden ze elkaar. Duidelijk is dat alle afzonderlijke ruimteclaims – zoals de woningbouwopgave, economische ontwikkeling, gezondheidsdoelstellingen, wateropgave, verduurzaming, klimaatadaptatie, natuurbehoud, recreatie – niet naast elkaar passen. Het is daarom van belang om straks, in de omgevingsvisie, op zoek te gaan naar slimme verbindingen en meervoudig gebruik van ruimte. Soms zijn er duidelijke koppelkansen tussen opgaven, maar soms vragen opgaven om tegenstrijdige oplossingen. Om doelen en ambities richting 2040 te realiseren, is het duidelijk dat er scherpe keuzes nodig zijn. Bij het maken van deze keuzes is het belangrijk om steeds te schakelen tussen de korte en lange termijn: dit helpt om nú goede afwegingen te kunnen maken voor de opgaven van de toekomst. Dit Raamwerk De Ronde Venen is een belangrijk fundament onder de omgevingsvisie. Het geeft aan op

SAMENVATTING

► INLEIDING

NATIONAAL

REGIONAAL

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

NOVEX Groene Hart NOVEX Schipholregio NOVEX Utrecht-Amersfoort Nationale Woon- en Bouwagenda Kamerbrief Bodem en Water sturend Versterking regie volkshuisvesting

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

Provinciale Omgevingsvisie (POVI)

Regionale Woondeal U10 Regionale Energiestrategie 1.0 regio U10 Integraal Ruimtelijk Perspectief U10 Utrechts Programma Landelijk Gebied Regionale Veenweide Strategie Afspraken Klimaatadaptief Bouwen Covenant Duurzame Woningbouw Pact van Ruigenhoek Hollandse Waterlinies

Figuur 1. Dit overzicht toont de

LOKAAL

Programma’s

• Bestaand gemeentelijk beleid

Omgevingsvisie De Ronde Venen 2040

samenhang van een aantal belangrijke (beleids)stukken die

Omgevingsplan

de inhoud van de omgevingsvisie van De Ronde Venen voeden.

welke opgaven en dilemma’s de omgevingsvisie een antwoord moet geven en schetst tegelijkertijd waar de ontwikkelrichting al redelijk scherp is en waar nog ruimte zit om als gemeente aanvullende of nieuwe beleidskeuzes te maken richting de toekomst. Net als andere gemeenten schaakt De Ronde Venen op meerdere speelborden tegelijk, op verschillende schaalniveaus. Dit maakt dat de bewegingsruimte en zeggenschap van de gemeente op bepaalde thema’s soms beperkt wordt door afhankelijkheden van andere

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

overheden. Eigen, lokale ambities zijn soms sterk afhankelijk van ambities op andere schaalniveaus – regionaal maar ook nationaal of zelfs Europees. Deze samenvatting laat zien welke opgaven randvoorwaardelijk zijn voor een toekomstbestendige gemeente De Ronde Venen en welke koppelkansen er liggen om deze opgaven integraal op te pakken.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

GROEIEN MET KWALITEIT De komende jaren heeft De Ronde Venen de uitdaging om voldoende woningen toe te voegen. Hierbij ligt een opgave om te voorzien in de lokale behoefte, maar ook een ambitie om in te spelen op de regionale woningzoeker. Hiertoe zullen er tot 2040 circa 4.800 nieuwe woningen worden toegevoegd voor verschillende doelgroepen. Deze moeten ook betaalbaar, levensloopbestendig en duurzaam zijn. Tot 2030 zijn de locaties al goed in beeld, maar richting de verdere toekomst moeten er nog belangrijke keuzes gemaakt worden over de locaties van woningbouwprojecten. Moeten deze woningbouwlocaties bijvoorbeeld vooral gericht zijn op het versterken van de 4 grote dorpen – Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Abcoude – of juist inzetten op spreiding over alle dorpen? Niet alleen de aantallen woningen zijn belangrijk, maar minstens zo belangrijk is de beoogde kwaliteit van de woningen én de woonomgeving. Hieronder valt bijvoorbeeld het voorzieningenniveau en maatschappelijk vastgoed, dat enerzijds moet meebewegen met een veranderende bevolkingssamenstelling en dat zich anderzijds steeds meer zal clusteren in de 4 grote dorpen.

Ook de koppeling tussen woningbouw en mobiliteit vraagt om keuzes: laten we de groei van de gemeente sterk verbinden aan de OV-bereikbaarheid of grijpen we nieuwbouwontwikkelingen aan om meer actieve en duurzame mobiliteitsopties te stimuleren, zoals de fiets of de elektrische auto? Maar denk ook aan het versterken van de basis onder bestaande voorzieningen. Specifiek voor de kleinere dorpen in De Ronde Venen ligt er immers een opgave om de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeenschappen op

SAMENVATTING

► INLEIDING

peil te houden. Hieraan zou woningbouw ook een bijdrage kunnen leveren. Bij nieuwbouw liggen er kansen om gelijktijdig maatregelen te nemen op het gebied van verduurzaming, het versterken van de gezonde leefomgeving en klimaatadaptatie. Onderdeel van een kwalitatieve woonomgeving vormt ook een sterke openbare ruimte, waar ruimte is voor sport, bewegen en ontmoeten. Vergroening van de openbare ruimte kan hierbij verbindend werken om al deze functies een plek te geven. Dat is belangrijk, want er zijn steeds meer functies die een plek zoeken in de openbare ruimte, dus het inzetten op combinaties van functies is nodig. Vergroening biedt daarvoor tal van mogelijkheden en heeft tevens een positieve invloed op de (mentale en fysieke) gezondheid van bewoners. Met name in het kader van de toenemende vergrijzing en het dalend aantal mantelzorgers is dit essentieel. WERKEN AAN EEN HERKENBAAR, WEERBAAR EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED

natuurontwikkeling, woningbouw en duurzame energieopwek. Deze ontwikkelingen en opgaven vragen daarom om een integrale afweging – keuzes in de aanpak van bodemdaling hebben invloed op woningbouwontwikkelingen, en vice versa. In De Ronde Venen is de agrariër van oudsher een zeer belangrijke landschapsbeheerder. Het bieden van voldoende ruimte om deze omslag te maken is dan ook een wezenlijke opgave. Tegelijkertijd liggen hier koppelkansen met andere opgaven, zoals het versterken van recreatieve mogelijkheden, het toevoegen van bijzondere woonmilieus, het beter uitdragen van de cultuurhistorische verhaallijnen in het gebied, het vergroten van de landschapsbeleving en het invullen van vrijkomende agrarische bebouwing. Richting de toekomst valt nog een belangrijke keuze te maken in welke gebieden, en eventueel onder welke voorwaarden, welke vorm van agrarische bedrijvigheid het beste aansluit bij het halen van deze doelen. BORGEN AANTREKKELIJKHEID OP WERELDSCHAAL ÉN LOKAAL PROFIJT

Met het herkenbare veenweidelandschap dat grotendeels voor melkveehouderijen wordt gebruikt, ligt er in het buitengebied van De Ronde Venen een belangrijke opgave om de transitie naar een duurzamere en klimaatrobuuste landbouw een plek te geven. Daaronder valt ook het verlagen van de milieudruk op de omliggende beschermde natuurgebieden, zoals Botshol, maar ook het tegengaan van bodemdaling en veenoxidatie, het omgaan met verzilting en het halen van waterkwaliteitsdoelen. Ook zijn er andere opgaven die ruimte vragen in het buitengebied, zoals

Het buitengebied van De Ronde Venen is een parel van wereldformaat. Met het werelderfgoed van de Hollandse Waterlinies, de Vinkeveense Plassen en het turfontginningslandschap met de legakkers is de recreatieve aantrekkingskracht van de gemeente zeer groot. Samen met de beschermde dorpsgezichten van Baambrugge en Abcoude en de buitenplaatszone is De Ronde Venen belangrijk recreatief uitloopgebied voor de steden Amsterdam en Utrecht. Tegelijkertijd brengen deze kwaliteiten ook verplichtingen en kosten met zich mee, evenals een recreatiedruk die op

► SAMENVATTING

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

plekken schuurt met natuurdoelstellingen en een druk legt op de bereikbaarheid en toegankelijkheid. Richting de toekomst ligt er een uitdaging in het duiden van de positie van het landschap. Is het bijvoorbeeld een recreatiegebied waar ook natuur te vinden is, of vice versa? Daarnaast ligt er een belangrijke kans om investeringen in landschapsbeleving en recreatieve voorzieningen nadrukkelijk ook ten goede te laten komen aan de lokale behoefte van inwoners. Denk hierbij ook aan het verbeteren van de (openbare) toegankelijkheid van de Vinkeveense Plassen voor bewoners. VERSTEVIGEN ECONOMISCH PROFIEL Voor De Ronde Venen liggen er kansen om het economisch profiel richting de toekomst te versterken. Sectoren zoals de (maak)industrie, vervoer, bouw en groothandel zijn van oudsher belangrijke pijlers voor de lokale economie, maar de afgelopen jaren is dit verbreed. Zo is de laatste jaren de dienstverlening sterk in opkomst, wat andere voorwaarden stelt aan werklocaties. Het versterken en toekomstbestendig maken van het economische profiel en de bijbehorende (werk)locaties is een belangrijke opgave richting de toekomst. Daarbij hoort onder andere het beter benutten van de ruimte op bedrijventerreinen, maar ook vergroening, de opwekking van duurzame energie en het op peil houden van de bereikbaarheid.

Hiermee kunnen we lokale ondernemers aan ons blijven binden en hun ruimtevraag faciliteren. Verder is de clustering van detailhandel in de centrumgebieden belangrijk voor het versterken van het economisch profiel, net als het laten groeien van de recreatieve potentie tot volwaardige pijler onder de economie van

SAMENVATTING

► INLEIDING

De Ronde Venen. Daarmee vallen ook goede koppelingen te leggen met lokale meerwaarde op het gebied van leefbaarheid, vitaliteit en een gezonde leefomgeving. MULTIMODALE BEREIKBAARHEID ALS SMEERMIDDEL VAN ONTWIKKELINGEN Het borgen van de bereikbaarheid blijft een belangrijke voorwaarde voor geplande ontwikkelingen in De Ronde Venen. Knelpunten op het wegennet – in combinatie met de bescheiden OV-bereikbaarheid van de gemeente – kunnen de ontwikkelmogelijkheden op het gebied van woningbouw, werklocaties en recreatieve voorzieningen in de toekomst beperken. Daarnaast zetten ze ook de leefbaarheid en verkeersveiligheid onder druk. Daarom is het belangrijk om hier tijdig en strategisch op te anticiperen en fietsen en openbaar vervoer tot aantrekkelijke alternatieven voor de auto te maken. Denk hierbij aan het verbeteren van de OV-bereikbaarheid op de lange termijn, het investeren in duurzame en beweegvriendelijke infrastructuur, zoals een fijnmazig fietsnetwerk en het introduceren van nieuwe vormen van (deel)mobiliteit. Zo blijft De Ronde Venen bereikbaar voor zowel bewoners als bezoekers en werkenden en kan de gemeente haar strategische ligging tussen twee belangrijke metropoolregio’s optimaal benutten.

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

HET DNA VAN DE RONDE VENEN 10

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

3.1 RUIMTELIJKE KARAKTERISTIEK →

Het landschap van gemeente De Ronde Venen is een veenweidelandschap. Het is een karakteristiek open, Hollands polderlandschap, met smalle percelen, lintbebouwing en veel sloten en weteringen. De Ronde Venen is onderdeel van het Nationaal Landschap het Groene Hart. Als open groen gebied tussen de omliggende grote steden, zoals Utrecht en Amsterdam, is het niet alleen een gebied met een duidelijke agrarische identiteit, maar ook voor veel mensen een plek om te recreëren. Mensen waarderen met name de ruimte voor natuur en de openheid van het landschap. Daarnaast kent het landschap de cultuurhistorisch waardevolle ontginningsstructuren, militair verdedigingslandschap en watersystemen.2

→

De Hollandse Waterlinie (Stelling van Amsterdam) loopt aan de noordzijde door gemeente De Ronde Venen en is UNESCO Werelderfgoed. Deze waterlinie was een vernuftige verdedigingslinie waarbij met sluizen, dijken en inundatiegebieden de vijand op afstand gehouden werd. Dit weerspiegelt zich in een strategisch landschap dat nog steeds herkenbaar is – open en groen – met her en der militaire werken, zoals de forten bij Botshol, Waverveen en Abcoude.4

→

De grotere dorpen van De Ronde Venen liggen verspreid in het open polderlandschap. Mijdrecht en Wilnis vormen hierin een dubbelnederzetting, ontstaan als agrarische nederzettingen tijdens de ontginningen. Mijdrecht is ongeveer 3 keer zo groot als Wilnis – met respectievelijk 16.000 en 5.000 inwoners – maar ze zijn door de jaren aan elkaar gegroeid via de oude ontginningsas langs de Herenweg. Mijdrecht is van oudsher het bestuurscentrum, en functioneert tegenwoordig nog steeds als het dorp met het grootste aanbod aan voorzieningen in de gemeente.

→

Het gebied De Ronde Venen is ontstaan door de veenafgraving en inpoldering. De kenmerkende stervormige verkaveling komt voort uit de manier waarop het landschap is ontgonnen. Rond het gebied liggen de rivieren de Kromme Mijdrecht, de Amstel, de Waver, de Winkel, de Angstel en de Aa. Deze wateren vormen een bijna gesloten, ronde cirkel. Het veengebied werd ontgonnen vanuit een centraal groot veeneiland. Zo ontstond een cirkelvormige verkavelingsstructuur, met kavels in de vorm van pizzapunten. Na het afgraven van het veen ontstonden er veenplassen, zoals de Vinkeveense Plassen.3

Figuur 2. Schetsmatige landschappenkaart uit het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). De droogmakerijen, veenweidelandschappen en de typische verkvalingen van De Ronde Venen zijn hierop zichtbaar.

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

In Wilnis, Vinkeveen en Abcoude zijn ook verschillende (dagelijkse) voorzieningen aanwezig. Abcoude is vanaf de Middeleeuwen ontstaan door bewoning op de oeverwallen van de Angstel. Het heeft daardoor een historische dorpskern met tegenwoordig een beschermd dorpsgezicht.47 → De kleine dorpen Amstelhoek, De Hoef, Waverveen en Baambrugge zijn uniek op hun eigen manier. Het pittoreske Amstelhoek, met haar imposante Fort bij Uithoorn en de Kruiskerk. De Hoef, met haar unieke ligging aan de Kromme Mijdrecht. Het kleine Waverveen, omringd door de uitgestrekte weilanden en weidevogels. Baambrugge, met haar karakteristieke gevels, oude panden en buitenplaatsen, die het dorp de status van beschermd dorpsgezicht hebben gegeven, net als Abcoude. Ondanks het feit dat geen van deze dorpen meer dan 1.500 inwoners telt, draagt elk dorp op haar eigen manier bij aan de ruimtelijke karakteristiek van de gemeente.

→

Alles bij elkaar biedt De Ronde Venen een uniek ruimtelijk aanbod: de legakkers van de Vinkeveense Plassen, het agrarische erfgoed, het veenweidelandschap en de historische linten en dorpskernen. Bijzonder zijn de buitenplaatsen en de Hollandse Waterlinie als UNESCO Werelderfgoed.

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

Gezicht op de Herenweg te

Zijgevel van een boerderij met

Wilnis, ca. 1915 - 1919. Bron: Het

hooiberg, ca. 1897. Bron: Het

Utrechts Archief.

Fort bij Uithoorn. © Hanno Lans

Wonen aan het water in Wilnis.

onder https://creativecommons.org/

Gezicht op de Rijksstraatweg met

licenses/by/2.0/.

tol en de Angstel te Baambrugge, ca.

Markt in Mijdrecht.

1890 - 1895. Bron: Het Utrechts

Agrarische bedrijvigheid nabij

Archief.

Abcoude.

Buitenplaats te Baambrugge.

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

3.2 DE RONDE VENEN IN DE REGIO →

Gemeente De Ronde Venen ligt tussen 2 metropoolregio’s: Metropoolregio Amsterdam (MRA) en Metropoolregio Utrecht (MRU). Deze strategische ligging is aantrekkelijk voor veel inwoners. Ondanks de ligging binnen de provincie Utrecht, heeft de gemeente een relatief sterke binding met de MRA. Zo is 40% van het woon-werkverkeer van en naar Amsterdam, verhuizen relatief veel mensen tussen de MRA-gemeenten en De Ronde Venen, en zijn veel inwoners qua voorzieningen en relaties sterk georiënteerd op de hoofdstad.6 → Binnen de provincie Utrecht behoort De Ronde Venen tot de U10-regio. De U10 is een netwerkorganisatie waarin 16 gemeenten samenwerken als antwoord op grote maatschappelijke thema’s en uitdagingen, rondom thema’s zoals mobiliteit, duurzaamheid en economische ontwikkeling. De Ronde Venen is in 2021 tot de U10 toegetreden. Het samenwerkingsverband heeft haar ruimtelijke doelen recent vastgelegd in het Integraal Ruimtelijk Perspectief 2021-2040. Dit omvat een gezamenlijk perspectief op de aanpak van verschillende opgaven in de regio.

→

Gemeente De Ronde Venen werkt samen met een aantal belangrijke regionale ketenpartners. De meest relevante voor de omgevingsvisie zijn onder andere de GGD Regio Utrecht (GGDRU), de

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

Veiligheidsregio Utrecht (VRU), het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) en de Omgevingsdienst Regio Utrecht. Het grondgebied van gemeente De Ronde Venen valt onder drie NOVEX-gebieden: de MRU, de Schipholregio en het Groene Hart. Het eerste NOVEXprogramma geeft in het ontwikkelperspectief ‘Utrecht Nabij’ aan dat de MRU een regio wil zijn waarin alle belangrijke functies dicht bij elkaar zijn. Nabijheid als leidend principe legt de focus op binnenstedelijk bouwen en transformeren, met duidelijke koppelingen met mobiliteit en de gezonde leefomgeving. De lokale centrumfunctie van MIjdrecht, maar ook de stationsomgeving van Abcoude, spelen hierin een rol. Het tweede NOVEX-programma – die van de Schipholregio – is erop gericht om een nieuwe balans te vinden tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving rond de luchthaven, waartoe De Ronde Venen behoort. Binnen dit programma worden afspraken gemaakt over vermindering van emissies zoals stikstof en geluid, maar ook over nieuwe ontwikkelingen in woningbouw, natuur, infrastructuur en het elektriciteitsnet. Het derde NOVEX-programma schetst het toekomstperspectief voor Groene Hart in 2050. Opgaven op het gebied van bodem, water, klimaat en erfgoed krijgen hierin prioriteit.

Voor De Ronde Venen vertaalt dit zich onder andere in de aanpak van bodemdaling en (grond) wateroverlast, maar ook in het ruimte bieden voor woningbouw en toekomstbestendige landbouw. →

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

3.3 LUISTERVINKEN

Via een online peiling en via straatgesprekken in de dorpen zijn inwoners en ondernemers gevraagd naar de kernkwaliteiten van hun gemeente en hun ideeën voor de toekomst. Tussen 26 oktober en 12 november 2023 vulden 1.674 mensen de peiling in. Daarnaast zijn straatgesprekken gevoerd met 101 inwoners. In dit hoofdstuk volgt een samenvatting van de resultaten van de online peiling en straatgesprekken op hoofdlijnen.

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

METHODOLOGIE EN RESPONS

Voor de online peiling is de webapp swipocratie gebruikt. Dit is een tool die respondenten op een simpele, intuïtieve manier keuzes en dilemma’s voorlegt. Respondenten worden gevraagd om tussen 2 opties te kiezen (zie Figuur 4). Deze keuze impliceert daardoor vaak een afruil: kiest u voor parkeren voor de deur, of toch liever groen voor de deur? In de vraagstelling is geprobeerd om deze afruil zo scherp mogelijk te formuleren. Het is hierbij belangrijk om te melden dat dit een peiling blijft, en dat de realiteit altijd complexer is. Desalniettemin bieden de antwoorden op de gestelde vragen inzicht op opvattingen en standpunten van inwoners, zeker met zo’n hoge respons als de voorliggende peiling en in combinatie met de kwalitatieve input die de straatgesprekken bieden. Voor een goede duiding van resultaten zijn niet alleen de antwoorden op de vragen van belang, maar ook wie deze vragen heeft beantwoord. Om de representativiteit te borgen is er een zo breed mogelijke groep inwoners benaderd om mee te doen aan de online peiling. Via social media zijn er gerichte advertenties uitgezet. Hiermee kon onder andere gestuurd worden op woonplek en leeftijd. Daarnaast zijn er flyers verspreid en posters in het straatbeeld opgehangen om de peiling onder de aandacht te brengen. Ten slotte is de enquête aangekondigd op de gemeentewebsite en tijdens de straatgesprekken.

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

In totaal hebben 1.674 mensen de peiling ingevuld. Met dit aantal respondenten kan met een betrouwbaarheid van 99% en een foutmarge van 4% uitspraken worden gedaan over de hele populatie van gemeente De Ronde Venen. De groep respondenten was niet alleen omvangrijk, maar ook divers. De verdeling in leeftijdsgroepen laat een herkenbaar beeld zien, zoals te zien op de infographic op pagina 20 en 21. De leeftijdscategorie 30-55 jaar is evenredig verdeeld naar de bevolkingsopbouw van de gemeente. De groep tot 30 jaar is ondervertegenwoordigd in relatie tot de bevolkingsopbouw, maar dit valt mee wanneer de leeftijdscategorie 0-15 jaar uit de data wordt gefilterd. De groep 55-plussers is lichtelijk oververtegenwoordigd in de peiling. Dit is een herkenbaar beeld voor participatieve trajecten. Ruimtelijk zijn de respondenten goed naar verhouding verdeeld. De grote kernen Mijdrecht, Vinkeveen, Wilnis en Abcoude hebben daarom meer respondenten dan de kleinere kernen Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen. Zo zijn alle dorpen naar proportie vertegenwoordigd.

en locatie. Het doel van deze gesprekken was om mensen fysiek te bereiken en om meer kwalitatieve input op te halen (quotes, verhalen). Een gesprek leent zich ook om door te vragen waarom mensen iets vinden. De straatgesprekken vonden plaats in Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Abcoude. Op ontmoetingsplekken in de openbare ruimte – zoals het lokale winkelcentrum, een hondenuitlaatplek of het dorpsplein – werden mensen aangesproken en geïnterviewd. In totaal zijn er 101 straatgesprekken gevoerd met dorpsbewoners, variërend in leeftijd, geslacht en woonplaats.

Naast de online peiling hebben op 26 oktober en 4 november 2023 straatgesprekken plaatsgevonden in De Ronde Venen. Deze gesprekken zijn van tevoren aangekondigd via verschillende kanalen, inclusief tijd

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

DE VINKEVEENSE PLASSEN ALS MOOISTE PLEK, OOK DE NATUURGEBIEDEN, HET BUITENGEBIED EN HISTORISCHE DORPSKERNEN SCOREN HOOG In de straatgesprekken kwam één gebied duidelijk naar voren als ‘mooiste plek’ in gemeente De Ronde Venen: de Vinkeveense Plassen. Het is een bron van trots en herkenbaarheid voor de gemeente en hun inwoners. Daarnaast werden natuurgebieden vaak genoemd – met name het Botshol en ‘t Gein – en werd de schoonheid van het buitengebied benadrukt. De poldergebieden met de rust en ruimte worden door veel inwoners als een kernkwaliteit ervaren. Ten slotte wordt er veel waardering uitgesproken voor de dorpskernen: Abcoude en Wilnis vooral vanwege hun historische karakter, Mijdrecht vooral vanwege de dynamiek en het goede voorzieningenaanbod. Hierin is wel een ruimtelijk verschil zichtbaar: inwoners van Abcoude noemen hun eigen dorp vaak als mooiste plek, evenals het recreatiegebied direct grenzend aan de kern (‘t Gein). Aan de westkant van de A2 zijn bewoners daarentegen meer gericht op Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen. OPGAVEN VOOR DE TOEKOMST: WONINGEN, VOORZIENINGEN, OPENBAAR VERVOER EN GROEN Wat vinden bewoners van De Ronde Venen de grootste opgaven voor hun gemeente in de aanloop naar 2040? Ondanks dat hier tijdens de straatgesprekken vrij diffuus op gereageerd werd, kwamen een aantal belangrijke opgaven steeds duidelijk terug: het bouwen van genoeg woningen

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

Figuur 3. De figuur toont een visualisatie van de mooiste plekken die genoemd zijn tijdens de straatgesprekken. De grootte van het lettertype laat zien hoe frequent de plek is benoemd.

(met name betaalbaar, en voor starters en ouderen), het behoud van voorzieningen en activiteiten in de dorpen, het verbeteren van het openbaar vervoer, het verbeteren en onderhouden van groen in de openbare ruimte, het verbeteren van verkeersveiligheid en -overlast en meer natuur. Bovenstaande opgaven worden grotendeels bevestigd door de uitkomsten van de online peiling. Zo vindt 63% van de respondenten dat nieuwe woningen er gewoon moeten komen, ook al wordt het nog drukker op de weg, of desnoods op plekken waar lichte geluidsoverlast is (73%). Hierbij gaat de voorkeur uit naar een rijtjeswoning (62%) met een privé tuin (71%).

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

Toch zou 38% van de respondenten wel in een appartement in De Ronde Venen willen wonen – met name ouderen – maar dan niet hoger dan 4 verdiepingen. Deze woningen moeten volgens het merendeel van de respondenten worden gebouwd in elk dorp, niet enkel in de grotere dorpen. Over de levensloopbestendige woningen zijn de meningen verdeeld. Zo zou de helft van de respondenten liever zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, en de andere helft het liefst naar een seniorenwoning verhuizen.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

Over de spreiding van voorzieningen zijn de meningen ook verdeeld: ongeveer de helft heeft liever een breed aanbod in een groot dorp, en de andere helft heeft een beperkt aanbod verspreid over alle dorpen. Dit is wel deels afhankelijk van de woonplaats van respondenten. Inwoners van Mijdrecht geven vaker voorkeur aan een breed aanbod in hun eigen dorp, terwijl inwoners van de kleinere dorpen liever voorzieningen verspreid zien. Net als in de straatgesprekken, benadrukken mensen via de peiling het belang van groen in de wijken, zowel in de openbare ruimte (groen toevoegen in woonwijken, 93%, en op bedrijventerreinen, 69%) en in de privéruimte (groene tuin, 80%). Echter, wanneer de afruil wordt gemaakt met parkeerruimte ontstaat er een tweedeling; ongeveer de helft van de respondenten heeft liever groen voor de deur, de andere helft heeft liever een parkeerplek voor de deur. In het buitengebied van De Ronde Venen wordt groen gezien als een kernkwaliteit, vaak in combinatie met de ruimte en de openheid. Echter, dit hoeft niet altijd een grasweide te zijn. Als boeren stoppen, kan volgens 73% van de respondenten het vrijkomende weiland ook gebruikt worden voor natuur, wonen en recreatie.

Het openbaar vervoer moet volgens inwoners ook verbeterd worden: 70% van de respondenten geeft aan dat ze het openbaar vervoer vaker zouden gebruiken met een goede bus- of fietsverbinding naar een tram- en/of treinstation. Bij jongeren is dit percentage nog hoger (79% van de groep onder de 30 jaar). Daarnaast zien mensen kansen in meer fietsmobiliteit, 57% zou de fiets vaker pakken voor

HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► INLEIDING

Figuur 4. Impressie van de vragen die via Swipocratie gesteld zijn.

Naast de bovenstaande opgaven zijn er nog andere thema’s waar ook veel belang aan gehecht wordt. Zo blijkt uit de peiling dat het cultureel erfgoed en de kwaliteit van het landschap van De Ronde Venen ook een kernkwaliteit is, die beschermd moet worden. Het belang van conservering van erfgoed is significant groter onder ouderen (90%) dan bij jongeren (62%). Daarnaast zien inwoners meer kansen en

mogelijkheden in recreatie in De Ronde Venen: meer recreatieve wandelroutes (73%) en recreatieve fietsroutes (64%) in het landschap. De recreatieve parels van de gemeente – Vinkeveense Plassen, de natuurgebieden – worden immers ook het meest genoemd als mooiste plek, en de recreatiedruk wordt hier (nog) niet als te hoog ervaren. Ten slotte nog het thema duurzaamheid. In de straatgesprekken was dit – net als in het nationale debat – een polariserend onderwerp. Zo benadrukten sommige mensen de omslag naar duurzame energie en warmte, terwijl andere mensen dit het belang hiervan compleet verwerpen. Uit de peiling blijkt in elk geval dat 68% van de respondenten hun woning in 2040 graag duurzaam wil verwarmen, en dat 60% geen probleem heeft met zonnevelden in het buitengebied, mits deze goed worden ingepast in het landschap.

► SAMENVATTING

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

korte ritjes als er betere verbindingen zijn. Ten slotte geeft ongeveer 1 op de 5 respondenten aan dat ze gebruik zouden maken van een deelauto als er een in de buurt zou staan. Onder jongeren is dit percentage duidelijk hoger (31% van de groep onder de 30 jaar). CULTUREEL ERFGOED, RECREATIE EN DUURZAAMHEID

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

Overige stellingen

1674 inwoners over

De toekomst van De Ronde Venen In de herfst van 2023 gaven inwoners via de webapp Swipocratie hun mening over de toekomst van De Ronde Venen. Onderstaand de resultaten.

Waar komen de deelnemers vandaan.

28%

33%

42%

50%

< 35 jaar

30 - 55 jaar

> 55 jaar

2% W

iln

re ijd

c Ab

15% W

15%

Hoe oud zijn de deelnemers

Wat vinden inwoners belangrijk?

94% vindt het belangrijk dat er bij nieuwe woonwijken altijd groen wordt toegevoegd

69% vindt het belangrijk dat er op bedrijventerreinen genoeg groen is

83% vindt het belangrijk cultureel erfgoed en monumenten goed te beschermen

68% vindt het belangrijk dat in 2040 mijn woning duurzaam verwarmd wordt

73% vindt het belangrijk dat er meer recreatieve wandelroutes in het landschap komen

64% vindt het belangrijk dat er meer recreatieve fietsroutes in het landschap komen

57% zou vaker de ﬁets pakken voor korte ritjes, als er betere ﬁetsverbindingen zouden zijn

29% komt minder vaak dan hij/zij zou willen in de Vinkeveense plassen, omdat ze te druk zijn

70% zou het openbaar vervoer vaker gebruiken met een goede bus- of ﬁetsverbinding naar een tram- en/of treinstation

21% zou gebruik maken van een deelauto als er 1 in buurt staat

71% vindt dat er in de buurt genoeg mogelijkheden om te wandelen en te spelen in het groen zijn

63% vindt dat nieuwe woningen en extra bedrijfsruimten er gewoon moeten komen, ook al wordt het daardoor nog drukker op de weg

60% vindt zonnevelden geen probleem, als ze goed worden ingepast in het landschap

49% vindt dat we verbeteringen moeten maken aan de provinciale wegen, ook als dat ten koste gaat van het landschap

73% vindt dat we desnoods ook moeten bouwen op plekken waar lichte geluidsoverlast is, om het woningtekort op te lossen

Dilemma’s

44%

56% Liever bouwen binnen de dorpsgrenzen [A] OF aan de randen / in het buitengebied [B]

27%

73% Als boeren willen stoppen, moet dit weiland blijven [A] OF kunnen we ruimte bieden voor meer natuur, wonen en recreatie [B]

50%

50% Als ik ouder ben, zou ik liever mijn eigen woning aanpassen [A] OF naar een seniorenwoning verhuizen [B]

21%

79%

51%

A A

75%

A A

43%

51%

71%

29%

62%

38% Rijtjeshuis [A] OF appartement [B]

57% Ik vind dat bedrijventerreinen plekken zijn om enkel te werken [A] OF ook te wonen en winkelen [B]

Liever een kleine school dichtbij [A] OF een grotere school met breed aanbod zoals sport en kinderopvang verder weg [B]

Privé tuin [A] OF gedeelde ruimte [B]

80% Ik heb liever een betegelde tuin [A] OF een groene tuin [B]

36%

49%

Hogere appartementen (4-8 verdiepingen) [A] OF lagere appartementen [B]

20%

Liever groen voor de deur en iets verder weg parkeren [A] OF direct voor de deur parkeren [B]

25%

49% Liever een breed aanbod van voorzieningen (scholen, winkels, horeca) in een groot dorp [A] OF een beperkter aanbod verspreid over alle dorpen [B]

64%

Direct bij de winkels parkeren [A] OF een autovrije winkelstraat met terrassen [B]

78%

22% Woningen bouwen in elk dorp [A] OF vooral in de grotere dorpen [B]

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

4.1 WONEN EN VOORZIENINGEN

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

WAT ZIEN WE GEBEUREN? → Net zoals de andere gemeenten in de regio kampt De Ronde Venen met een woningtekort. Prognoses laten zien dat 2.800 woningen nodig zijn tot 2040 om de lokale woonbehoefte te voorzien.6, 13

→

In alle kernen van de U10-gemeenten is doorstroming op de woningmarkt een knelpunt, waardoor het moeilijk is om jonge starters aan te trekken en langer thuiswonende senioren passende huisvesting te bieden, ook in De Ronde Venen. De huizenprijzen liggen in de regio hoger dan het landelijk gemiddelde, wachttijden voor een sociale huurwoning liggen regionaal rond de 11 jaar en de gemeente kent relatief veel goedkope scheefwoners.6, 28, 39

→ De Ronde Venen wordt daarnaast ervaren als een aantrekkelijke woongemeente door zijn eigen inwoners: het aantal kopers afkomstig uit de eigen gemeente ligt hoger dan het landelijke gemiddelde.46

→ De thema’s wonen en duurzaamheid zijn sterk aan elkaar verbonden. Gemeente De Ronde Venen heeft het Convenant Duurzame Woningbouw ondertekend. Dit convenant brengt de belangrijkste duurzaamheidsthema’s samen en biedt een kader om de duurzaamheidsambities in de woningbouwopgave te integreren. Het convenant richt zich op circulariteit, energie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, natuurinclusiviteit en gezondheid.50, 52

→ Vergrijzing is een grote uitdaging in de regio, ook gelet op het landelijk gebied en de kleinere kernen binnen de gemeente. Vergrijzing zal daarnaast niet alleen de woonvraag veranderen, maar het zal ook leiden tot een hogere zorgvraag, een kleinere beroepsbevolking en andere eisen voor de leefomgeving, bereikbaarheid en voorzieningen. De afgelopen jaren is een groot aantal nieuwbouwprojecten in de gemeente gerealiseerd, wat heeft gezorgd voor een verjonging van de inwoners: De Ronde Venen kent relatief veel huishoudens met kinderen.29, 41

→

Om een antwoord te bieden aan woningtekort hebben de U10-gemeenten en de provincie Utrecht afgesproken dat tot 2030 wordt gestuurd op 30% overprogrammering voor de realisatie van de lokale én regionale woningbouwopgave.28 → Om als gemeente De Ronde Venen in te zetten op betaalbaarheid moet elk nieuwbouwplan minimaal twee derde uit betaalbare woningen bestaan. Dan gaat het om een goede mix tussen sociale huur, middenhuur en betaalbare koop.

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

→ De ligging van de afzonderlijke kernen in de gemeente zorgt ervoor dat veel inwoners gericht zijn op de eigen kern of meest dichtbijgelegen kern. Met aan de ene kant onderscheid en saamhorigheid als resultaat, maar vraagt aan de andere kant ook een bepaalde zelfstandigheid van de kernen.33

→ Om voor de inwoners van De Ronde Venen een passend voorzieningsniveau te blijven bieden wordt ingezet op concentratie van detailhandel, daghoreca

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

en het behoud van maatschappelijke voorzieningen in Mijdrecht, Vinkeveen, Abcoude en Wilnis. Er is wel sprake van een hiërarchie: Mijdrecht heeft hierin een centrumfunctie.35 →

Ook op gebied van cultuurbeleving zet gemeente De Ronde Venen in op de fysieke toegankelijkheid en vindt het aanbod van kunst- en cultuuractiviteiten zo veel mogelijk in eigen omgeving plaats.26 →

In de Woonstrategie wordt per kern een aantal strategische keuzes voor 2040 op tafel gelegd. Deze keuzes worden opnieuw tegen het licht gehouden in de ontwikkeling van een nieuwe woonzorgvisie, waarmee de gemeente in 2024 van start gaat.6 KANSEN EN OPGAVEN → Door in te spelen op de groei van zowel Amsterdam en Utrecht kan De Ronde Venen een aantrekkelijk alternatief bieden voor gezinnen en zo een antwoord bieden op de vergrijzing. Gemeente De Ronde Venen heeft daarom de ambitie 2.000 woningen te bouwen, bovenop de woningen voor de lokale behoefte. De woningvoorraad en planningslijst kennen relatief veel eengezinswoningen, terwijl er ook veel behoefte is aan (grote en/of betaalbare) levensloopbestendige appartementen, ook in combinatie met zorg. Het voldoen in deze grote vraag – via de juiste kwalitatieve programmering, in nabijheid van voorzieningen – bevordert de doorstroom van senioren, waardoor er eengezinswoningen vrijkomen.6, 27

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

→

Binnen de U10-gemeenten worden OV-knooppunten, uitbreidingen bij kleinere kernen en binnenstedelijke locaties benut als woningbouwlocaties voor de woonopgave. Voor De Ronde Venen landt deze opgave aan de randen van alle kernen – circa 3.000 woningen tot 2040 – en bij transformatie/verdichting in de bestaande kernen. Op het gebied van bouwen bij OV-knooppunten liggen er in de gemeente kansen bij het NS-station Abcoude, maar ook langs de nieuwe OV-lijn tussen Uithoorn en Mijdrecht.6, 28

→ Er ligt een belangrijke kans in het hand in hand laten gaan van de groei van het aantal woningen in De Ronde Venen met een groei in landschappelijke kwaliteit én kwantiteit. Hier liggen kansen om de uitloop van het woongebied naar het buitengebied te verbeteren, onder andere via ommetjes. Onder het motto Groen Groeit Mee benoemt de U10-regio versterking van de landschappelijke kwaliteit van het groene en blauwe netwerk voor natuur en recreatie als randvoorwaarde voor verstedelijking.45

Figuur 5. De figuur toont de leeftijdsopbouw in De Ronde Venen en laat

Figuur 6. De figuur toont dat er in De Ronde Venen relatief meer

grotere uitschieters zien op het gebied van vergrijzing dan het landelijke

huishoudens met kinderen wonen. Bron: CBS, 2023, bewerking

beeld. Bron: CBS, 2023.

RUIMTEVOLK.

→

Door in te zetten op woon-werkmilieus, wonen boven winkels en een mix van functies aan de randen van bedrijventerreinen, liggen er niet alleen kansen om bij te dragen aan de woningbouwopgave, maar ook aan de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van de bedrijventerreinen en de winkelcentra. Daarnaast liggen er veel kansen om erfgoed beter te integreren in de woningbouwopgave, vanwege het grote aanbod aan erfgoed binnen de gemeente.29

Figuur 7. De figuren laten zien dat het woonaanbod in De Ronde Venen wordt gekenmerkt door relatief veel eengezinswoningen en koopwoningen. Bron: BAG/ABF, 2023 en Syswov, 2022, bewerking RUIMTEVOLK.

→

De woningbouwopgave kan voorzien in nieuwe en vernieuwende woonmilieus als aanvulling op de

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

bestaande dorpen, die veelal een eenzijdig aanbod kennen met relatief veel eengezinswoningen. Uit woonbehoefteonderzoek blijkt dat relatief veel mensen in De Ronde Venen interesse hebben in innovatieve woonconcepten, met name voor senioren.6, 40 →

Om maatschappelijke voorzieningen in de gemeente overeind te houden, liggen er kansen om in te zetten op cross-overs tussen de 4 kernen: hoe kan het aanbod in de kernen elkaar aanvullen?

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

Als onderdeel van de Omgevingseffectenrapportage is voor de relevante milieu- en omgevingsthema’s een beoordeling gemaakt van de kwaliteit ervan. Hiervoor zijn de belangrijkste indicatoren in beeld gebracht. Voor iedere indicator is een kwalitatieve beoordeling gemaakt van de kwaliteit: goed, redelijk of slecht. Hierbij is per onderwerp gekeken naar de huidige situatie en naar de autonome ontwikkeling. De autonome ontwikkeling is de verwachte toekomstige situatie in het geval er geen omgevingsvisie zou komen. Ontwikkelingen of projecten die redelijk zeker lijken behoren tot de autonome ontwikkeling. Dit zijn bijvoorbeeld ontwikkelingen waarvoor al een vastgesteld bestemmingsplan of een omgevingsvergunning verleend is. Ook trends als klimaatverandering zijn een autonome ontwikkeling. Hieronder zijn de conclusies van de beoordeling van de thema wonen weergegeven. Voor meer informatie over deze beoordeling, de achtergronden en de totstandkoming ervan, verwijzen we naar het achtergrondrapport. HUIDIGE SITUATIE (HS) Er is een grote behoefte aan woningen voor starters, ouderen en gezinnen. In 2019 heeft gemeente De Ronde Venen onderzoek uit laten voeren naar de lokale woningbehoefte. Uit dit onderzoek bleek dat er tussen 2005 en 2018 een toename van 9% was van het aantal huishoudens. De grootst groeiende groep huishoudens was in de leeftijdscategorie tussen 65 en 75.

In deze categorie nam namelijk het aantal eenpersoonshuishoudens het meeste toe. Ook kent de gemeente een positief migratiesaldo.

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

Daarnaast geldt er voor de provincie Utrecht een tekort aan 19.351 woningen ten opzichte van de woningbehoefte in de periode 2020-2024. Ongeveer 66% van de woningen in de gemeente is een koopwoning. De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dat geldt ook voor gemeente De Ronde Venen. Ten opzichte van 2015 zijn huizenprijzen gestegen met ongeveer 99%. Ter vergelijking: de gemiddelde landelijke prijsstijging is ongeveer 44%. Deze hogere vraagprijzen beperken de mogelijkheden voor huishoudens met een lager inkomen die een woning willen kopen in de gemeente. Vooral jonge starters op de koopmarkt zien hun mogelijkheden afnemen. Evenals bij veel andere gemeenten geldt voor gemeente De Ronde Venen dat door de toenemende vraag de huizenprijzen flink zijn gestegen en tevens dat door de stijgende bouwkosten het aanbod achterblijft. In de huidige situatie is het aanbod omtrent woningen niet in balans met de vraag. Zowel de balans in vraag en aanbod, als een passende woningvoorraad per doelgroep wordt in de huidige situatie beoordeeld als slecht, omdat beide factoren niet in overeenstemming zijn en er sprake is van een tekort. AUTONOME ONTWIKKELING (AO) Er wordt uitgegaan van een groei tot 51.058 personen in gemeente De Ronde Venen.

De verwachting is dat aansluitend hierop de woningvraag toeneemt en dat het aantal eenpersoonshuishoudens binnen de leeftijdscategorie 65-75 verder zal toenemen doordat het aantal mensen in deze leeftijdscategorie

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

toeneemt. Monitor Wonen van de provincie Utrecht toont de diverse woningen die gepland staan om gebouwd te worden. Hieruit blijkt dat het aantal geplande koopwoningen in de dure klasse het grootste is, op de onbekende categorie na, en voor huurwoningen het grootste aandeel sociale huur wordt gebouwd. Verder staan er in de periode 2023-2024 467 woningen gepland en in de periode 2025 – 2029 3.209 woningen. Echter verschilt de concreetheid van de plannen aanzienlijk. Qua planstatus geldt voor 163 van de geplande woningen een harde planstatus, voor 819 een zachte planstatus, voor 2.048 een zacht indicatieve planstatus en voor 1.956 woningen een onbekende planstatus. In het Provinciaal Programma Wonen en Werken van de provincie Utrecht staat dat er in gemeente De Ronde Venen tussen 2022 en 2030 2.950 woningen worden gerealiseerd. Om de toenemende woningbehoefte tegemoet te komen moet bouwtempo omhoog. Gezien de onzekerheid met betrekking tot de stikstofcrisis is dit een lastige opgave. Bovendien moet het aanbod van de woningvoorraad aansluiten op de vraag van verschillende doelgroepen. Op basis van de bovenstaande argumenten over de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte voor gemeente De Ronde Venen is op korte termijn de verwachting dat het woningtekort binnen gemeente de komende jaren wordt ingelopen.

Echter zijn factoren zoals stikstofuitstoot beperkend voor het het tempo van de realisatie van woningen. De autonome ontwikkeling wordt zodanig beoordeeld als redelijk.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

4.2 GEZONDHEID

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

WAT ZIEN WE GEBEUREN? →

De Ronde Venen ligt onder de huidige aanvliegroutes naar de Aalsmeerbaan, Buitenveldertbaan & Zwanenburgbaan. Inwoners van gemeente De Ronde Venen ervaren daardoor geluidhinder, met name het westelijke en noordwestelijke deel van de gemeente.42 →

Om geluidshinder voor omwonenden terug te dringen moet Schiphol op termijn krimpen: het aantal vluchten per jaar moet omlaag en nachtelijke vluchten moeten worden beperkt. Momenteel speelt hierover een juridische strijd over de termijn waarop en de mate waarin deze krimp zal plaatsvinden. Gemeente De Ronde Venen maakt zich in verschillende overlegstructuren hard voor het verminderen van de geluidshinder en heeft zich aangesloten bij een burgermeetnetwerk om de ervaren overlast van de inwoners te kunnen onderbouwen. →

Het noordelijke en westelijke deel van de gemeente valt onder categorie 5 van het Luchthavenindelingsbesluit (LIB) van Schiphol. Hierin staan regels om de geluidshinder te beperken en de veiligheid van omwonenden te borgen. Voor De Ronde Venen betekent dit dat in deze contour niet buiten bestaand stedelijk gebied gebouwd mag worden en bij nieuwbouw rekening gehouden moet worden met de geluidsproductie van Schiphol.21 →

Rond de dorpen in De Ronde Venen en de A2 is sprake van lichthinder (zie Figuur 9). Nachtelijke lichtemissie heeft een negatief effect op de

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

slaapkwaliteit en daarmee de gezondheid van inwoners. De Ronde Venen heeft relatief weinig lichtvervuiling, zeker in vergelijking met buurgemeenten Aalsmeer in Uithoorn, waar de glastuinbouw een grote bron van nachtelijke verlichting is.54 → De Ronde Venen scoort vrij hoog op de leefbaarometer, een indicator voor mate waarin de omgeving aansluit bij de voorwaarden en de behoefte van inwoners. Alle buurten scoren minimaal een ‘ruim voldoende’ met positieve uitschieters in het buitengebied van Abcoude, Baambrugge en Vinkeveen. Voor de aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen scoren vrijwel alle buurten negatief ten opzichte van het landelijk gemiddelde.22

→

De komende jaren zet de vergrijzing verder door. Het aandeel inwoners met (ernstige) eenzaamheid en dementie zal toenemen. Het is van belang dat in de toekomst voldoende mantelzorgers, wijkverpleging en levensloopbestendige woningen beschikbaar zijn en zorgaanbieders bereikbaar blijven om de grotere zorgvraag op te vangen. Maar ook de sociale netwerken in de wijken en buurten worden belangrijker. De wijk Mijdrecht-Dorp kent in de huidige situatie al een hoog aandeel 65-plussers en de wijken Proostdijland en Mijdrecht-Dorp kennen relatief meer inwoners met (ernstige) eenzaamheid.23

→

In de 4 grote dorpen zet De Ronde Venen in op Servicepunten: een fysiek loket, dichtbij inwoners, waar inwoners terecht kunnen met hun vragen.24

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

→

Een gezonde leefomgeving wordt steeds belangrijker. Hiertoe zet De Ronde Venen in op beweegvriendelijke woon- en werkgebieden. Ook zet gemeente De Ronde Venen samen met sportclubs, maatschappelijke organisaties en zorgprofessionals in op o.a. inclusief sporten en bewegen en het stimuleren van dubbelgebruik van sportfaciliteiten.25 KANSEN EN OPGAVEN →

Een toegankelijke en uitnodigende omgeving waar ontmoeten en bewegen wordt gestimuleerd draagt bij aan preventieve maatregelen in de zorg en het welbevinden van inwoners. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar buurten met veel inwoners met een lagere Sociaal Economische Status (SES), zoals bepaalde wijken in Mijdrecht. Dit betekent aantrekkelijk groen met voldoende schaduw, beweegvriendelijke wijken die contacten tussen bewoners stimuleren en laagdrempelige sport- en beweeggelegenheden. In het realiseren van aantrekkelijke groene ruimtes die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten ligt een waardevolle koppelkas met het inspelen op klimaatopgaven.36

→

Ouderen langer thuis laten wonen vraagt om een aanpassing van zowel de woningvoorraad als de leefomgeving. Woning en wijk zelfredzaam inrichten betekent aandacht voor nabijheid en goede bereikbaarheid van voorzieningen, voldoende groen in de openbare ruimte, het inrichten van wonen met zorgcombinaties en het faciliteren van voldoende ontmoetingsplekken en activiteiten in de strijd tegen eenzaamheid.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

→ Om in te spelen op voorzieningen nabij, heeft gemeente De Ronde Venen de ambitie om de maatschappelijke voorzieningen in de kernen Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis te blijven aanbieden. Op dit moment wordt maatschappelijk vastgoed niet intensief gebruikt, waardoor er kansen liggen om dubbelgebruik mogelijk te maken.43

Figuur 8. De figuur toont de beperkingen voor bebouwing door het

Figuur 9. Het kaartbeeld toont de lichtemissie in de regio.

vliegverkeer van Schiphol. De noordelijke en westelijke rand van de

Bron: RIVM, 2022

gemeente vallen in categorie 5: in deze zone mag niet buiten het bestaand stedelijk gebied gebouwd worden en bij het ontwerp van de woningen wordt rekening gehouden met de geluidsproductie van Schiphol. Bron: Luchthavenindelingsbesluit 2021, geraadpleegd van mijnoverheid.nl

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

met name voor de woningen die in de nabijheid van het spoor liggen. Onder de inwoners van de gemeente De Ronde Venen ervaart tussen de 2,5% en 20% van de lokale bevolking ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit percentage neemt toe naarmate de woningen in de strekking van een aanvliegroute liggen. Het thema geluid is per saldo beoordeeld als redelijk in de huidige situatie. Maatschappelijke voorzieningen

Hieronder zijn de conclusies van de beoordeling van de thema gezondheid weergegeven. Voor meer informatie over deze beoordeling, de achtergronden en de totstandkoming ervan, verwijzen we naar het achtergrondrapport.

De dichtheid van maatschappelijke voorzieningen is voornamelijk beperkter voor de kleinere dorpskernen in het buitengebied. Mijdrecht is de grootste kern in de gemeente, hierdoor is de dichtheid van het aantal voorzieningen ook hoger en vrijwel altijd onder het gemiddelde van de gemeente. Op basis van de bevindingen wordt de huidige situatie van de indicator voorzieningen in de gemeente De Ronde Venen beoordeeld als slecht. De gemiddelde afstand tot (basis)voorzieningen ligt veelal boven het Nederlandse gemiddelde.

HUIDIGE SITUATIE (HS)

AUTONOME ONTWIKKELING (AO)

Geluid

Door de gemeente De Ronde Venen ligt de A2, de N201 en de N212. In de gemeente ervaart 2% tot 4% van de bevolking geluidshinder van wegverkeer dat minder snel gaat dan 50 km/uur. Daarnaast ervaart tussen de 2 en 8% van de bevolking ernstige hinder door wegverkeer dat sneller gaat dan 50 km/uur. In de gemeente ervaart tussen de 0 en ≥4% van de gemeente ernstige hinder aan treinverkeer. Dit geldt

Toenemende drukte, waaronder bebouwingsverdichting en een toename van transportverkeer, kunnen leiden tot een negatieve impact op de geluidsbelasting. Hoewel technologische vooruitgang mogelijkheden biedt om het geluid van individuele bronnen te verminderen, is het onzeker of deze ontwikkelingen opwegen tegen de toenemende geluidsbelasting. Op basis van deze informatie wordt

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

de autonome ontwikkeling van geluid beoordeeld als redelijk. Maatschappelijke voorzieningen De beschikbaarheid van sociale voorzieningen staat onder druk, zeker in de kleinere dorpskernen van de gemeente. De verwachting is dat deze druk in de toekomst alleen maar toeneemt. Deze ontwikkeling is bekend bij de gemeente, in diverse onderzoeken wordt uitgelicht dat het belangrijk is het voorzieningenniveau te verbeteren. Echter is het onzeker of de vraag voldoende groot is om voorzieningen in de (kleine) dorpskernen in stand te houden. Naar verwachting stijgt het aantal inwoners van de gemeente De Ronde Venen waardoor de vraag naar voorzieningen toeneemt. Indien geen nieuwe voorzieningen worden gerealiseerd, zal de druk op de bestaande voorzieningen verder toenemen. De autonome ontwikkeling wordt per saldo beoordeeld als slecht.

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

4.3 RECREATIE EN ERFGOED

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► INLEIDING

► SAMENVATTING

► HET DNA VAN DE RONDE VENEN

► TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

► BELEIDSINVENTARISATIE

RUIMTEVOLK

RAAMWERK DE RONDE VENEN 2040

WAT ZIEN WE GEBEUREN? → De Vinkeveense Plassen, het cultureel erfgoed van de Stelling van Amsterdam en de rust en ruimte van het veenweidelandschap maken De Ronde Venen voor zowel inwoners als bezoekers uit omliggende regio’s aantrekkelijk. De recreatieve druk is hoog.6

→ Het plassengebied met de unieke legakkers biedt een tal van mogelijkheden voor recreatie. Tegelijkertijd staat de aantrekkelijkheid van dit gebied onder druk gezien de beperkte (OV) bereikbaarheid en het onderhoud. Het is steeds lastiger om de structurele kosten voor het beheer en onderhoud van de Plassen dekkend te krijgen - zeker nadat Amsterdam zich in 2018 terugtrok uit de samenwerking die hiervoor aan de lat staat.

→ De Ronde Venen heeft een sterke recreatieve aantrekkingskracht, maar de openbare toegankelijkheid is een aandachtspunt. Dit is belangrijk voor de gebruiksmogelijkheden voor bewoners. Zo zijn de legakkers particulier eigendom, waar ook recreatiewoningen worden verhuurd – soms in strijd met de regels. De zandeilanden zijn wel openbaar toegankelijk, maar niet allemaal vanaf de weg te bereiken.

→

Erfgoed neemt een belangrijke plek in en is een drager van de identiteit van de gemeente. Van archeologische waarden tot gemeentelijke monumenten of de relicten van de Stelling van Amsterdam. Van de beschermde dorpsgezichten van Abcoude en Baambrugge tot het turfwinningslandschap als een van de oudste

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16111929/1