Bijlage 1: Visie Recreatie & Toerisme 2025-2035 - Ontdek en Beleef De Ronde Venen def.

O ntd e k e n b e l e e f D e Ro n d e Ve n e n ! Visie recreatie en toerisme 2025-2035

1

Ontdek en beleef De Ronde Venen!

Auteurs: Adriana Stam Romy Beudeker-Beemsterboer Daphne van der Veer

Visie recreatie en toerisme 2025-2035

Projectnummer: 2084-2024

Aangeboden aan: C. Schreurs & G. Kievit Gemeente De Ronde Venen 16 oktober 2024 Voorblad: Diverse eigen foto’s en foto’s van gemeente De Ronde Venen

2

Voorwoord De Ronde Venen is een prettige plek om te wonen, te werken en te recreëren. Met het groene landschap, de uitgestrekte plassen en de karakteristieke dorpen biedt onze gemeente een unieke omgeving waar natuur, cultuurhistorie en ondernemerschap hand in hand gaan. Zowel inwoners als bezoekers genieten van de veelzijdigheid die onze omgeving te bieden heeft. Recreatie en toerisme spelen een belangrijke rol in onze lokale economie en dragen bij aan de levendigheid van De Ronde Venen.

recreatie en toerisme op een positieve manier bijdragen aan de gemeente, en dat De Ronde Venen zowel voor inwoners als bezoekers het hele jaar door aantrekkelijk blijft. Het College van Burgemeester en Wethouders wil iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van deze visie. Samen zorgen we ervoor dat De Ronde Venen ook in de toekomst een aantrekkelijke plek blijft om te wonen, werken én recreëren.

Het College van Burgemeester en Wethouders De afgelopen jaren heeft de recreatie- en toerismesector onder druk gestaan, en het gedrag van recreanten en toeristen is veranderd. Nu er weer groei wordt verwacht en nieuwe trends zich ontwikkelen, is het belangrijk om richting te geven aan de toekomst. Samen met ondernemers, inwoners en andere belanghebbenden hebben wij een toekomstgerichte visie ontwikkeld. Hierbij streven we naar een zorgvuldige balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid, waarbij onze kernwaarden de basis vormen voor verdere ontwikkelingen. In deze visie richten we ons op vier belangrijke thema's: • Het versterken en optimaliseren van dagrecreatie; • Het beleefbaar maken van onze rijke cultuurhistorie en lokale verhalen; • Het professionaliseren van de lokale marketing; • Het toekomstbestendig maken en verbeteren van de kwaliteit van het verblijfsaanbod. Voor elk thema hebben we heldere uitgangspunten geformuleerd waar we ons de komende jaren actief op gaan inzetten en waar nieuwe initiatieven aan getoetst kunnen worden. Zo zorgen we ervoor dat

3

Samenvatting Gemeente De Ronde Venen is een populaire bestemming voor recreanten en toeristen in een groene en waterrijke omgeving. Met de groei van recreatie en toerisme is het belangrijk dat de gemeente ook in de toekomst een aantrekkelijke bestemming blijft, terwijl er tegelijkertijd een juiste balans is tussen toerisme en de leefomgeving. De visie recreatie en toerisme 2025-2035 geeft hier handen en voeten aan. Recreatie en toerisme in De Ronde venen anno 2024 Gemeente De Ronde Venen heeft een strategische ligging en kenmerkt zich door sfeervolle dorpscentra, groen en water, rust en ruimte, cultuurhistorie en erfgoed, een veelzijdig open (veen)weidelandschap en het turfontginningslandschap met legakkers. Daarnaast dragen het horeca- en winkelaanbod, de routenetwerken en de evenementen bij aan de identiteit en de aantrekkingskracht van de gemeente. Dit maakt dat de gemeente een fijne omgeving is om te wonen, werken en recreëren. Inwoners waarderen het vrijetijdsaanbod in de gemeente dan ook met een 7. Daarnaast is de toeristisch-recreatieve sector goed voor circa 5,9% van het totaal aantal banen in de gemeente, en is daarmee een belangrijke banenmotor voor de gemeente. In lijn met bestemmingsmanagement en met de inzet van gebiedspromotie kan het aanbod onder de aandacht gebracht worden bij (potentiële) gewenste bezoekers.

Echter, op dit moment is de gebiedspromotie binnen de gemeente versnipperd. Met het oog op de toekomst is professionalisering hiervan gewenst. Daarnaast is er een beperkte samenwerking tussen ondernemers, is het aanbod grotendeels seizoensgebonden en zijn er nog niet voldoende mogelijkheden voor duurzame mobiliteit in de gemeente. Er liggen kansen in ontwikkelingen met oog voor de groeiende aandacht voor natuurbeleving, gezondheid en duurzaamheid. Net als in het beter beleefbaar maken van het

cultuurhistorisch erfgoed, seizoensverbreding, spreiding in tijd en ruimte, aanbodontwikkeling in het buitengebied en authentieke en unieke verblijfsrecreatieve ontwikkeling. Doelgroepen, trends en ontwikkelingen Wanneer er voor de toeristisch-recreatieve sector gekeken wordt naar doelgroepen voor De Ronde Venen kan geconcludeerd worden dat de stijlzoeker, rustzoeker en inzichtzoeker goed bij de gemeente passen. In aanvulling daarop biedt ook de zakelijke toerist kansen voor de gemeente. Deze groepen worden daarom benoemd als de gewenste doelgroepen. Naast het inzetten op de juiste doelgroepen is het voor De Ronde Venen met het oog op de toekomst ook van belang rekening te houden met de volgende trends en ontwikkelingen: • Toenemende behoefte aan onderscheidend aanbod en beleving; • Cultuurtoerisme groeit; • Toenemend belang van ‘buiten zijn’ en buiten bewegen; • Waterrecreatie wint aan populariteit en wandelen en fietsen blijven onverminderd populair; • Meer aandacht voor duurzaamheid en behoefte aan duurzaam aanbod; • Demografische verschuiving waardoor wensen en behoeften veranderen. Uitgangspunten Voor de koers richting 2035 vormen de volgende uitgangspunten de basis: 1. Toekomstbestendig toerisme is de rode draad voor ontwikkelingen de komende jaren. 2. Recreatie en toerisme is voor eigen inwoners, ondernemers en mensen van buiten de gemeente. 3.

Kwaliteit gaat voor kwantiteit bij ontwikkelingen binnen de toeristisch-recreatieve sector.

4

4. De kernwaarden van De Ronde Venen dienen als basis voor ontwikkelingen en deze moeten passen bij de schaal en het karakter van De Ronde Venen. 5. Samenhang in ontwikkeling en uitvoering is belangrijk. 6. De gemeente neemt haar rol in de uitvoering van de visie. 7. Bestaand beleid dient als onderlegger voor de komende jaren. 8. Door de inzet van gebiedspromotie wordt richting gegeven aan het uitdragen van één uniform verhaal voor De Ronde Venen.

3. Gebiedspromotie: het versterken en professionaliseren van de lokale marketing. Dit doet de gemeente door in te zetten op een lokale marketingstrategie, profilering en promotie en aan te haken bij de regionale marketing. 4. Verblijfsrecreatie: inzetten op toekomstbestendigheid en kwaliteitsverbetering van het verblijfsrecreatief aanbod. Dit doet de gemeente door ruimte te geven aan nieuwe ontwikkelingen, aandacht te geven aan de zakelijke markt en het stimuleren van kwaliteitsverbetering.

Gezamenlijke ambities en doelen De gemeente De Ronde Venen zet in op verdere ontwikkeling van recreatie en toerisme omdat dit bijdraagt aan: 1. Een (be)leefbare gemeente; 2. Een gemeente die jaarrond aantrekkelijk is voor inwoners en bezoekers; 3. Het behouden, herbestemmen en in stand houden en uitdragen van de cultuurhistorie en erfgoed; 4. De onderscheidende kracht van De Ronde Venen versterken en door het professionaliseren van de marketinguitvoering een sterke positionering opbouwen; 5. Het benutten van de potentie van de zakelijke markt. Deze ambities leiden tot doelen voor de volgende vier thema’s: 1. Dagrecreatie: het versterken en optimaliseren van de dagrecreatieve sector. Dit doet de gemeente door in te zetten op een aantrekkelijk dagrecreatief aanbod, het stimuleren en behouden van activiteiten en evenementen en door in te zetten op samenwerking met ondernemers. 2. Cultuurhistorie: het beleefbaar maken van de cultuurhistorie, geschiedenis en verhalen. Dit doet de gemeente door in te zetten op beleefbaar erfgoed, openbare en toegankelijke forten en het versterken van het cultureel erfgoed.

Figuur 1 Fort Nigtevegt (bron: gemeente De Ronde Venen)

5

Inhoudsopgave Voorwoord

3

Bijlage 2 Uitwerking toeristisch-recreatief profiel

32

Samenvatting

4

Bijlage 3 Leefstijlvinder

45

1

Inleiding

7

1.1 1.2 1.3

Een nieuwe visie recreatie en toerisme Hoe is de visie tot stand gekomen? Leeswijzer

7 8 8

2

Recreatie en toerisme anno 2024

9

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Toeristisch profiel De Ronde Venen Gebiedspromotie Economische en maatschappelijke betekenis Resultaten enquête inwonerspanel Relevant beleid

9 10 10 11 13

3

Inzicht in doelgroepen, trends en ontwikkelingen

15

3.1 3.2

Toeristisch-recreatieve leefstijlen Trends en ontwikkelingen

15 17

4

SWOT-analyse

20

5

Koers en strategie richting 2035

21

5.1 5.2

Uitgangspunten Ambities en doelen

21 22

Bijlage 1 Betrokken partijen

31

6

1 Inleiding

waarbij ook knelpunten worden opgelost en overlast wordt geminimaliseerd.

Voor u ligt de visie recreatie en toerisme van gemeente De Ronde Venen. Deze visie bevat de gezamenlijke ambities van de gemeente voor de periode 2025-2035.

De visie moet bijdragen aan: • Een (be)leefbare gemeente, zowel voor inwoners als voor bezoekers. • Een versterkte toeristisch-recreatieve sector gericht op jaarrond aanbod. • Het maken van keuzes en richting geven aan de gebiedspromotie binnen De Ronde Venen die bijdraagt aan bezoekersmanagement binnen De Ronde Venen. • Een toekomstbestendige vrijetijdssector, met een balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid voor inwoners en bezoekers. • Het benutten van de potentie van de zakelijke markt.

1.1 Een nieuwe visie recreatie en toerisme Gemeente De Ronde Venen is een populaire bestemming voor recreanten en toeristen in een groene en waterrijke omgeving. Met de blijvende groei van recreatie en toerisme is het belangrijk dat de gemeente ook in de toekomst een aantrekkelijke bestemming blijft, voor zowel haar eigen inwoners als bezoekers. Enerzijds levert het zijn van een toeristische bestemming voordelen op, zoals het versterken van de levendigheid, het in stand houden van bepaalde voorzieningen en zorgt het voor werkgelegenheid en inkomsten. Anderzijds brengen recreatie en toerisme uitdagingen met zich mee: zo kan het in bepaalde gebieden binnen de gemeente zorgen voor een verhoogde druk op de leefbaarheid, bereikbaarheid en natuur. Deze uitdagingen brengen vragen met zich mee: hoe kan recreatie en toerisme in de gemeente zich de komende jaren het beste ontwikkelen en hoe kan toerisme in balans blijven met de leefomgeving? In 2013 is de ‘Visie recreatie en toerisme De Ronde Venen 2020, binnen en buiten verbonden’ vastgesteld. De termijn van deze visie is verlopen en de afgelopen jaren hebben verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden op het gebied van recreatie en toerisme. In 2020 is de ‘visie verblijfsrecreatie – toekomstbeelden verblijfsrecreatie De Ronde Venen 2030’ vastgesteld.

Om richting te geven aan toekomstige ontwikkelingen en uitdagingen en om kansen te verzilveren, is nu een nieuwe visie recreatie en toerisme voor de periode 2025-2035 opgesteld. Met deze visie wilt de gemeente kansen benutten die recreatie en toerisme bieden,

De visie recreatie en toerisme wordt gebruikt als bouwsteen van de omgevingsvisie. Het doel is om ambities integraal op te pakken en uit te werken (recreatie, natuur, landschap, water en duurzaamheid). Toekomstbestendig toerisme als uitgangspunt Recreatie en toerisme kunnen op een positieve manier bijdragen aan gemeente De Ronde Venen zodat er sprake is van een balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid voor zowel inwoners als bezoekers. Toekomstbestendig toerisme, ook wel verantwoord toerisme genoemd, is daarmee een rode draad in deze visie. Toekomstbestendig toerisme heeft als doel het creëren van betere plekken voor mensen om te wonen en te bezoeken. De focus ligt eerst op het creëren van aantrekkelijke plekken voor inwoners, en daarna op het creëren van aantrekkelijke plekken voor bezoekers. Het gaat uit van het principe dat alle betrokkenen verantwoordelijkheid nemen om de positieve effecten van recreatie en toerisme te vergroten en de negatieve effecten te minimaliseren. Dat betekent dat het economische perspectief, ecologische perspectief en sociale perspectief in balans zijn. 7

1.2 Hoe is de visie tot stand gekomen? Om te komen tot voorliggende visie zijn de volgende stappen doorlopen: • Een locatiebezoek om inzicht te krijgen in de huidige situatie rondom recreatie en toerisme in De Ronde Venen. • Een voorbereidende bijeenkomst met de gemeenteraad op 20 maart 2024. • Bureau-onderzoek met een analyse van bestaande beleidsstukken, data en andere relevante onderzoeken. • Een aantal individuele gesprekken met belangrijke stakeholders1, en een groepsgesprek met een aantal ondernemers(verenigingen). De gesprekken zijn gevoerd om inzicht te krijgen in waar behoefte aan is vanuit de ondernemers op het gebied van recreatie en toerisme en wat de ambities zijn. • Een enquête onder het inwonerspanel om inzicht te krijgen in waar behoefte aan is vanuit de inwoners op het gebied van recreatie en toerisme. • Een ambtelijke bijeenkomst om aandachtspunten en aanknopingspunten voor de visie op te halen. • Een brede bijeenkomst met verschillende stakeholders om resultaten te toetsen en de koers richting 2035 met elkaar te bespreken.

– Hoofdstuk 4 presenteert een sterkte-zwakte analyse (SWOT) als samenvatting van de voorgaande hoofdstukken.

– In hoofdstuk 5 wordt de koers en strategie richting 2035 uitgezet aan de hand van een viertal doelen.

– In de bijlagen wordt het volgende gepresenteerd: o o o

Betrokken partijen Uitwerking toeristisch-recreatief profiel Toelichting op de Leefstijlvinder

1.3 Leeswijzer Voorliggend visiedocument bestaat uit de volgende hoofstukken: – Hoofdstuk 2 gaat in op de betekenis van recreatie en toerisme in De Ronde Venen op dit moment met onder meer het huidige aanbod, gebiedspromotie, de economische & maatschappelijke betekenis en relevant beleid. – Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de doelgroepen en trends & ontwikkelingen die relevant zijn voor De Ronde Venen.

1

Zie bijlage 1 voor de partijen die betrokken zijn in het proces. Figuur 2 Fietsen in De Ronde Venen (bron: eigen foto)

8

2 Recreatie en toerisme anno 2024 Om te bepalen waar we naar toe willen, is het belangrijk te weten waar we nu staan. In dit hoofdstuk leest u in het kort hoe recreatie en toerisme er in De Ronde Venen voorstaan anno 2024. Een uitgebreide analyse vindt u in bijlage 2. 2.1 Toeristisch profiel De Ronde Venen Ligging en kernwaarden Gemeente De Ronde Venen heeft een strategische ligging en is aantrekkelijk om in te wonen, werken en recreëren. De gemeente kenmerkt zich door groen en water: een veelzijdig open (veen)weidelandschap, turfontginningslandschap met legakkers, sfeervolle dorpscentra, cultuurhistorie en erfgoed, rust en ruimte. Daarnaast hebben de acht dorpen allen hun eigen karakter. Agrarische bedrijven zijn de belangrijke gebruikers van het buitengebied en daarmee beeldbepalend. Tweederde van de bedrijven richt zich ook op nietagrarische activiteiten en daarmee is het buitengebied sterk in ontwikkeling. In de economische visie 20252 is opgenomen dat de gemeente inzet op functieverbreding om het buitengebied aantrekkelijk en leefbaar te houden.

infrastructuur (knooppuntennetwerken voor wandelen, fietsen en varen en themaroutes) maken het voor inwoners en bezoekers een aantrekkelijke bestemming. Water(sport)liefhebbers kunnen onder meer terecht bij de Vinkeveense Plassen en bijbehorende zandeilanden. Een aantal zandeilanden zijn over de weg bereikbaar, de meeste alleen per boot, kano of sup. Passanten kunnen bij een aantal zandeilanden of bij één van de jachthavens aanmeren. Bij zandeiland 4 is een duikzone ingericht en in de Zuidplas is een waterskibaan. Daarnaast worden er diverse evenementen georganiseerd die vooral in voorjaar en zomer plaatsvinden. Informatie en TOP’s In de gemeente is het Toeristisch Informatiepunt Vinkeveen in het kantoor van Watersportcentrum Vinkeveen Haven gevestigd. Producten zoals routeboekjes zijn op meerdere plekken binnen de gemeente te verkrijgen. Er zijn vier Toeristische Overstappunten (TOP’s) in de gemeente waar bezoekers (meestal gratis) hun auto parkeren en vanaf daar een fietsroute of wandelroute kunnen starten. Uit onderzoek blijkt dat inwoners kansen zien voor meer recreatieve wandelroutes en recreatieve fietsroutes in het landschap3.

Dagrecreatief aanbod Er is een divers dagrecreatief aanbod, zoals een breed horeca-aanbod, winkels in diverse dorpen en een aantal overdekte attracties. Het cultuurhistorisch erfgoed, de natuur/recreatiegebieden en de recreatieve

Verblijfsrecreatief aanbod Het verblijfsaanbod in de gemeente De Ronde Venen bestaat uit verschillende hotels, B&B’s, groepsaccommodaties en campings. Een aantal jachthavens en campings hebben ook vaste plekken. Het verblijfsaanbod was in 2019 goed voor ruim 233.700 overnachtingen4. Met de vastgestelde visie verblijfsrecreatie wil de gemeente toekomstige ontwikkelingen in de gewenste richting sturen. Belangrijk daarbij is het behouden van het karakter van het gebied en tegelijkertijd ruimte te bieden aan nieuwe ontwikkelingen en innovatie.

2

4

Ontwikkelen vanuit het hart: economische visie 2025 (2013) 3 Bron: Raamwerk De Ronde Venen 2040, Ruimtevolk, 2023

ANG differentiatie (water)toeristenbelasting, 2022

9

Cultuurhistorie en erfgoed De Ronde Venen heeft divers erfgoed (buitenplaatsen, legakkers door turfwinning, dorpslinten, veenweidelandschap, historische agrarische erfbebouwing, naoorlogse architectuur beschermde dorpsgezichten) met een bijbehorend verhaal. Daarnaast heeft de gemeente een zestal forten die onderdeel zijn van de Stelling van Amsterdam (UNESCO Werelderfgoed) en daarmee de Hollandse Waterlinies. Deze forten zijn op dit moment gedeeltelijk publiek toegankelijk. Om het erfgoed te behouden is beleid opgesteld: Erfgoed Leeft! Behoud door ontwikkeling 2024-2028. Legakkers behouden en ontwikkelen De legakkerstructuur is een uniek cultuurhistorisch waardevol kenmerk van de gemeente. De legakkers zijn voor 95% in particuliere handen en omdat er vanwege huidige wet en regelgeving geen ontwikkelingen mogelijk zijn, leidt dit in bepaalde gevallen tot verwaarlozing en onrechtmatig gebruik. In het nieuwe bestemmingsplan is de gemeente voornemens nieuwe ontwikkelingen (bebouwing) op de legakkers toe te staan. Zij werkt daarbij nauw samen met provincie Utrecht en zal hiervoor strakke kaders opstellen zoals een maximaal percentage bebouwing, duurzame toiletten, inheemse, gebiedseigen begroeiing.

Als eigenaren gaan investeren, bijvoorbeeld door het realiseren van een klein recreatief verblijf, gaat men ervan uit dat de legakkers ook beter worden onderhouden, bijvoorbeeld door beschoeiing aan te brengen om afkalving te voorkomen. Op die manier wordt ervoor gezorgd dat de legakkers behouden blijven en natuurwaarden toegevoegd worden.

dat alle informatie ontsluit. De gemeente sluit zich wel aan bij destinatiemarketing het Groene Hart5 die zich richt op het aantrekken van bezoekers uit de deelnemende 18 gemeenten in het Groene Hart en van daarbuiten. Op de website van het Groene Hart is een aparte pagina ingericht voor De Ronde Venen. Daarnaast wordt er vanaf deze website doorverwezen naar de lokale websites van Abcoude en Vinkeveen, twee onafhankelijk van elkaar opererende websites ingericht door lokale ondernemers en ondernemersverenigingen. Uit gesprekken met verschillende stakeholders (zie bijlage 1) is gebleken dat er verschillende kansen gezien worden om de uitingen voor De Ronde Venen te versterken via het Groene Hart en de wens is geuit de marketing in te richten voor de gemeente in haar geheel, en de verschillende databases aan elkaar te koppelen (lokaal en regionaal). Op dit moment wordt vooral gericht op eigen inwoners, maar het doel is om de marketing en promotie breder te trekken naar bezoekers buiten het Groene Hart. Hier liggen onder meer kansen voor de zakelijke markt en de zakelijke bezoekers. Verder wordt er sinds dit jaar met acht anderen gemeenten samengewerkt in het Hollandse Plassenverband.

2.3 Economische en maatschappelijke betekenis De toeristisch-recreatieve sector in De Ronde Venen is zowel economisch als voor de samenleving van belang.

De toeristische marketing en promotie van De Ronde Venen als geheel is op dit moment versnipperd. Zo ontbreekt het aan een website of portaal

Vestigingen en banen • Gemeente De Ronde Venen telde in 2022 490 toeristisch-recreatieve vestigingen, in 2018 waren dat er 370. • Het aantal banen in de sector is tussen 2018 en 2022 gegroeid van 960 naar 1.100.6 De sector is daarmee goed voor circa 5,9% van het totaal aantal banen in de gemeente.

5

6

2.2 Gebiedspromotie

Groenehart.info

Voor de gebruikte afbakening van de toeristisch-recreatieve sector zie de LISA data SBI-codes.

10

• Een toeristisch-recreatief bedrijf in De Ronde Venen had in 2022 gemiddeld genomen twee banen per vestiging, tegenover 3,7 in Utrecht en 3,6 in Nederland. Dit kan aangeven dat het overwegend kleinschalige ondernemingen zijn. In 2021 is een afname van de vestigingen zichtbaar in De Ronde Venen maar ook in provincie Utrecht en landelijk. De nasleep van corona is hier een mogelijke verklaring voor. • Het aandeel van de toeristisch-recreatieve sector in de totale werkgelegenheid in De Ronde Venen is in vergelijking met Utrecht (5,9%) en Nederland (6,5%) ongeveer gelijk. Dit geeft het belang van deze sector voor De Ronde Venen goed weer. Bezoekers en bestedingen In De Ronde Venen vonden in 2019 ruim 233.700 overnachtingen plaats en waren de toeristische bestedingen ruim 34 miljoen euro. Op basis van de toeristenbelasting is te zien dat in 2018 en 2019 het aantal overnachtingen in beide jaren met zo’n 6% is gestegen7. Tijdens het opstellen van deze visie waren de cijfers van 2023 nog niet beschikbaar. De cijfers uit 2021 en 2022 weerspiegelen de nasleep van de coronaperiode en zijn daarom minder representatief dan die van 2019. De Vinkeveense Plassen trokken in 2022 544.000 unieke bezoekers aan8 die gemiddeld €9,01 per dag uitgaven (entree, horeca, parkeren, materiaalhuur et cetera). Ze bezochten het gebied voornamelijk met de auto.

Uit het gesprek met Staatsbosbeheer en Recreatieschap Stichtse Groenlanden blijkt dat de plassen een duidelijke regionale (recreatieve) functie heeft.

7

Visie Verblijfsrecreatie De Ronde Venen (2020)

Belang van recreatie en toerisme voor het vestigingsklimaat en leefbaarheid Het toeristisch-recreatief aanbod zorgt voor een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners en een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. Inwoners waarderen het zeer om in een mooie omgeving te wonen. Voor bedrijven is het belangrijk dat de vestigingsplaats aantrekkelijk is voor (potentieel) personeel. In De Ronde Venen dragen de horeca-, winkelvoorzieningen en evenementen bij aan de identiteit en het imago. Bezoekers zorgen voor reuring, gezelligheid en vitaliteit van de dorpen. Dat maakt De Ronde Venen samen met de wandel, fiets- en watersportmogelijkheden aantrekkelijk als vestigingsplaats. De aantrekkelijkheid kan versterkt worden door de inrichting en uitstraling van de openbare ruimte en voorzieningen nog beter aan te laten sluiten op de verwachtingen en wensen van de bewoners én bezoekers. Kansen om de bijdrage van recreatie en toerisme aan leefbaarheid te versterken zijn bijvoorbeeld: • Herbestemming en behoud van monumentale gebouwen of voormalige agrarische bebouwing; • De ontwikkeling van agrarische neventakken zoals een landwinkel of B&B bij de boer; • Productie en lokale consumptie van streekproducten door bezoekers of voor souvenirs of cadeaus (korte ketens).

2.4 Resultaten enquête inwonerspanel In 2024 hebben 506 respondenten van het inwonerpanel aangegeven wat zij vinden van de vrijetijdsvoorzieningen in De Ronde Venen.

8

NBTC Nipo Research, Bezoekersonderzoek Recreatiegebieden Provincie Utrecht 2023

11

Het vrijetijdsaanbod krijgt een ruime voldoende In De Ronde Venen geven de meeste mensen het vrijetijdsaanbod een 7 of hoger (N=633) en de dorpen, het water en platteland zijn de drie begrippen die De Ronde Venen het beste omschrijven. De respondenten (87,1% N=529) bevelen De Ronde Venen (misschien) aan bij bekenden. Het merendeel (34,9%) van de respondenten vindt de rust/drukte in De Ronde Venen (N=524) in balans. ‘Slechts’ 22,7% zou het leuk vinden als meer recreanten en toeristen naar De Ronde Venen komen.

Wandel- en fietsroutes Campings, Bed & Breakfasts,… Binnenattracties, zoals een… Buitenattracties, zoals een…

Evenementen (bijv. Jazz in de…

Tevredenheid over het aanbod De inwoners van De Ronde Venen zijn tevreden over de restaurants, eetcafés of lunchrooms en maken hier ook veel gebruik van (N=617). Ook over de wandel- en fietsroutes zijn inwoners tevreden (70% is (zeer) tevreden). Opvallend is dat zij ook winkelen in hun eigen gemeente, terwijl niet alle inwoners daar geheel tevreden over zijn (50% is (zeer) tevreden, 27% is niet tevreden, niet ontevreden en 15% is (zeer) ontevreden) (zie figuur 3).

Monumenten, historische… (Kunst)galerieën en cultureel… Restaurants, eetcafés of… Mogelijkheden om te winkelen… 0%

Recreatieve mogelijkheden Op het gebied van buitenrecreatie zijn inwoners van De Ronde Venen het meest tevreden over mogelijkheden om (recreatief) te fietsen (73%) en te wandelen (69%), evenals de mogelijkheden om te varen (64%). Dit zijn tegelijkertijd ook de buitenactiviteiten die de inwoners het vaakst ondernemen. Opvallend is dat er geen specifieke activiteiten zijn waar zij ontevreden over zijn (N=560). Waar is behoefte aan? Ruim 40% van de respondenten geeft aan dat gemeente De Ronde Venen recreanten en toeristen veel te bieden heeft (N=524). 46,5% van de respondenten gaf aan dat zij vrijetijdsvoorzieningen mist in De Ronde

9

Goed om te benoemen is dat bij deze 42% geen respondenten uit Abcoude zitten. Dit is te verklaren door het feit dat er in het Piet Mondriaan films worden

20%

40%

Zeer tevreden

Tevreden

Niet tevreden, niet ontevreden

Ontevreden

Zeer ontvreden

Weet niet

60%

80%

100%

Figuur 3 Tevredenheid over vrijetijdsvoorzieningen (N=593)

Venen (N=542) Het vaakst genoemd zijn een bioscoop of filmhuis (42%)9 en een theater, concert- of muziekzaal (33,2%) (N=250). Als inwoners van De Ronde Venen gaan recreëren buiten hun gemeente maken zij vaak juist vaak gebruik van dit type faciliteiten, waarschijnlijk omdat zij dit binnen de gemeentegrenzen niet kunnen vinden.

afgespeeld en dat inwoners uit Abcoude niet of nauwelijks behoefte hebben aan een bioscoop of filmhuis.

12

Van de respondenten geeft 27% (N=524) aan dat er meer dagrecreatief aanbod ontwikkeld mag worden in de gemeente. Voorzieningen voor jeugd en jongeren Ruim de helft van de inwoners van De Ronde Venen geeft aan dat zij voorzieningen missen voor de jeugd van 13-17 jaar (22,9%) en jongeren van 18-24 jaar (23,6%) (N=538). Volgens inwoners ontbreken er plekken waar zij samen kunnen komen en zijn er weinig tot geen uitgaansgelegenheden. Ook ontbreekt een speelparadijs voor kinderen.

2.5 Relevant beleid Voor De Ronde Venen zijn eerdere beleidsstukken opgesteld die van belang zijn en raken aan de visie recreatie en toerisme en daarmee belangrijke uitgangspunten zijn.

1. Bijwerken van het erfgoedregister. 2. Het subsidiebeleid voor gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden herzien. 3. Toezicht en handhaving uitvoeren op de instandhoudingsplicht van bestaand erfgoed binnen de gemeente om te voorkomen dat erfgoed in verval raakt. 4. Inzetten op bekend, beleefbaar en toegankelijk erfgoed, gecombineerd met cultuureducatie. 5. Een werkwijze ontwikkelen voor erfgoed in transitie die past bij het proces van het transformeren van en met erfgoed en die aansluit bij de Omgevingswet. 6. Veranderend landschap en gebruik in de gaten houden om op een duurzame manier om te gaan met het landschap en de bebouwing: gebouwen en het landschap worden met respect voor erfgoedwaarden aangepast, rekening houdend met de veranderende kwaliteit.

2.5.1 Visie verblijfsrecreatie 2030 In december 2020 is de ‘visie verblijfsrecreatie – toekomstbeelden verblijfsrecreatie De Ronde Venen 2030’ vastgesteld. Deze visie biedt kaders en richting bij diverse vraagstukken en planvorming rondom verblijfsrecreatie. Gemeente De Ronde Venen heeft de ambitie om de verblijfsrecreatie gematigd te laten groeien op natuurlijke wijze en gericht op lopende ontwikkelingen (gemiddeld 3% per jaar tot 2030). De rol van de gemeente is er met name op gericht om deze ontwikkelingen in de gewenste richting te sturen (ontwikkeling en innovatie maar met behoud van het authentieke karakter van het plassengebied, buitengebied en Abcoude en omgeving). De gemeente wil een goede balans tussen bewoners, bezoekers en bedrijven binnen de karakter van het gebied waarborgen. 2.5.2 Beleidskader cultuurhistorie & monumenten Het beleidskader erfgoed ‘Erfgoed Leeft! Behoud door ontwikkeling 20242028’ is opgesteld met als doel het erfgoed te behouden en in stand te houden. Er wordt de komende jaren ingezet op zes thema’s:

Figuur 4 Varen in Vinkeveen (bron: eigen foto)

13

14

3 Inzicht in doelgroepen, trends en ontwikkelingen In dit hoofdstuk leest u welke doelgroepen relevant zijn voor gemeente De Ronde Venen gekoppeld aan de Leefstijlvinder. Ook beschrijven wij de belangrijkste toeristisch-recreatieve trends en ontwikkelingen en hun betekenis voor de gemeente.

De meeste inwoners van De Ronde Venen zijn stijlzoekers De Ronde Venen

13

Utrecht

14

18

10

10

Nederland

11

18

12

12

20%

40%

0%

3.1 Toeristisch-recreatieve leefstijlen Vrijetijdsgedrag verklaard in leefstijlen De Leefstijlvinder is een methodiek om recreanten in te delen in zeven groepen, de zogeheten ‘leefstijlen’. Aan de hand van het zogeheten BSRmodel is gekeken naar waar mensen in hun vrije tijd of op vakantie behoefte aan hebben en wat de verschillen hierin zijn. Hierna wordt door middel van deze tool inzicht gegeven in de toeristisch-recreatieve leefstijlen van gemeente De Ronde Venen. Een toelichting op de Leefstijlvinder en de verschillende leefstijlen staat in bijlage 2.

Figuur 5 De zeven Leefstijlen

13

9

13

12

18

13

23

15

20

17

13

60%

80%

16

Avontuurzoekers

Plezierzoekers

Harmoniezoekers

Verbindingszoekers

Rustzoekers

Inzichtzoekers

100%

Stijlzoekers Figuur 6 Leefstijlverdeling inwoners gemeente De Ronde Venen, provincie Utrecht en Nederland (in procenten) (bron: Leefstijlvinder, 2024)

Figuur 6 laat zien dat inwoners van gemeente De Ronde Venen vooral stijlzoekers (22,9%) zijn, gevolgd door inzichtzoekers (18,0%): • Stijlzoekers zijn opzoek naar luxe, comfort en exclusiviteit in hun vrije tijd. Dit geldt zowel voor dagrecreatieve activiteiten, als voor wanneer zij ergens overnachten. Zo gaan ze bijvoorbeeld graag naar de wellness, huren ze een sloepje, gaan ze luxe uiteten en verblijven ze in (boutique) hotels met veel luxe en een mooie uitstraling. • Inzichtzoekers willen graag leren, zichzelf nuttig maken en nieuwe dingen ervaren. Deze groep gaat graag naar plekken waar ze nieuwe dingen kunnen leren, zoals een tentoonstelling. In vergelijking met provincie Utrecht zijn er relatief veel inzichtzoekers en relatief weinig plezierzoekers in gemeente De Ronde Venen. En in vergelijking met Nederland zijn er relatief veel stijlzoekers en relatief weinig plezierzoekers in De Ronde Venen.

15

Stijlzoekers en rustzoekers kansrijk voor verblijfsrecreatie In de visie verblijfsrecreatie van de gemeente (zie paragraaf 2.6 voor meer informatie) is met behulp van de Leefstijlvinder gekeken naar kansrijke doelgroepen specifiek voor verblijfsrecreatie. Hier komt uit naar voren dat de stijlzoeker en rustzoeker de meest logische doelgroepen zijn voor verblijfsrecreatie. Deze keuze geldt niet per definitie voor dagrecreatie. De stijlzoeker kiest voor luxe en exclusieve accommodaties, let niet te veel op de kosten en vinden goede service en diensten (bijvoorbeeld culinair) van groot belang. Rustzoekers zijn meer gericht op rust, en verblijft graag op een plek met veel voorzieningen. Daarnaast keert deze doelgroep regelmatig terug naar dezelfde plek als de vakantie hen bevalt. In aanvulling hierop is geconstateerd dat de zakelijke bezoeker ook kansen biedt, vooral vanwege de centrale ligging van De Ronde Venen tussen Amsterdam en Schiphol, en dicht bij de Zuidas. 3.1.1 Conclusie doelgroepen Wanneer voor de toeristisch-recreatieve sector (dus niet alleen verblijfsrecreatie, maar ook dagrecreatie) gekeken wordt naar doelgroepen voor De Ronde Venen kan geconcludeerd worden dat de stijlzoeker, rustzoeker en inzichtzoeker goed bij de gemeente passen. Er kan dan ook het beste ingezet worden op deze doelgroepen bij aanbodontwikkeling, marketinguitingen en gebiedspromotie.

belangrijk om op een laagdrempelige manier te kunnen ontspannen in hun vrije tijd. Het liefst zo dicht mogelijk bij huis. Ook de ontwikkeling van de natuurgebieden Groot Mijdrecht NO en Marickenland biedt kansen voor de rustzoeker in de vorm van bijv. een wandelrondje. Inzichtzoekers vormen de tweede grootste groep binnen de inwoners van De Ronde Venen. In hun vrije tijd hebben ze veel aandacht voor zelfontwikkeling. Zij willen hun tijd dan ook graag bewust en nuttig besteden en ondernemen activiteiten waarbij ze nieuwe kennis en inzichten kunnen opdoen. Ze houden van informatie en bezoeken daarom graag musea, erfgoedlocaties en bezienswaardige gebouwen. Het cultuurhistorisch aanbod in De Ronde Venen is bij uitstek hetgeen waar de inzichtzoeker in geïnteresseerd is. In aanvulling hierop biedt ook de zakelijke bezoeker kansen, voor verblijfsrecreatie, maar ook voor dagrecreatie. Deze doelgroep is minder gebonden aan een bepaald seizoen. Met het juiste dagrecreatief en verblijfsrecreatief aanbod kan ook deze doelgroep verleid worden tijdens een zakelijk verblijf het toeristisch-recreatief aanbod van de gemeente te bezoeken.

Stijlzoekers en rustzoekers zijn niet alleen kansrijk voor verblijfsrecreatie, maar voor de hele sector. Stijlzoekers vormen de grootste groep binnen de inwoners van De Ronde Venen. Zij zijn in hun vrije tijd vooral opzoek naar luxe, comfort en exclusiviteit. Er mag veel te doen zijn, ze zijn graag sportief en vinden luxe(re) activiteiten als golfen, een saunabezoek, varen of een culinaire avond aantrekkelijk. Rustzoekers daarentegen trekken er minder vaak op uit, maar kunnen in De Ronde Venen juist terecht in de rustgevende natuur met uitgestrekte routestructuren. Ze wandelen, fietsen of vissen graag en vinden het

Figuur 7 Fort bij Abcoude (bron: Visit Utrecht Region)

16

3.2 Trends en ontwikkelingen Deze paragraaf beschrijft de belangrijkste toeristisch-recreatieve trends en ontwikkelingen en hun betekenis voor De Ronde Venen. Toenemende en blijvende behoefte aan onderscheidend aanbod en beleving10 De afgelopen jaren zijn de behoeften van toeristen veranderd: de beschikbare vrije tijd van mensen neemt af, waardoor zij kritischer en veeleisender worden ten aanzien van hun vrijetijdsbesteding. Men wil hun schaarse vrije tijd zo kwalitatief mogelijk indelen. Onderscheidend vermogen en uniek aanbod, in aanvulling op het bestaande aanbod, worden daarmee steeds belangrijker om bezoekers te trekken. Daarnaast zijn consumenten in toenemende mate opzoek naar beleving en betekenis: ze willen bijzondere ervaringen, uniek, authentiek en het liefst persoonlijk op maat. Dit wordt ook wel de ‘belevenis economie’ genoemd. Het toevoegen van beleving en het bieden van belevenis kan onder andere met behulp van verhalen: verhalen vergroten de waarde van een product door de beleving te versterken. Deze trend zet zich de komende jaren alleen maar door. Betekenis voor De Ronde Venen: verhalen bieden kansen om in De Ronde Venen unieke ervaringen te creëren.

Denk daarbij bijvoorbeeld aan het verhaal van het unieke landschap, streekproducten, culinaire reizen en de forten die onderdeel uitmaken van de Stelling van Amsterdam en daarmee ook bij de Hollandse Waterlinies horen. Daarnaast kunnen belevingen ook versterkt worden door het ontwikkelen van arrangementen, samen met ondernemers. Deze arrangementen kunnen ontstaan door bestaand aanbod aan elkaar te koppelen, of door het aanbod uit te breiden. Vervolgens moeten deze unieke verhalen en arrangementen in de markt gezet worden met behulp van een 10

Bronnen: Pretwerk, 2018/Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd (2023) 11 Bron: Museumcijfers 2022

marketingstrategie. Ook biedt het ontwikkelen van nieuwe verblijfsvormen kansen, bijvoorbeeld bij vrijkomende agrarische bebouwing. Cultuurtoerisme biedt kansen Een trend die samenhangt met de toenemende behoefte aan beleving en betekenis, is de groeiende markt rondom cultuurtoerisme. Jaarlijks gaan honderden miljoenen mensen op zoek naar culturele belevenissen met de wens om lokaal erfgoed, artefacten en authentieke levensstijlen te zien en te ervaren. Nederland telde in 2022 al ruim 23,5 miljoen museumbezoeken, ondanks Corona11. Daarnaast ligt de nadruk binnen het domein erfgoed steeds meer op de gemeenschap en het ‘samen doen’. Participatie is dan ook in toenemende mate belangrijk wanneer er wordt nagedacht over toekomstige ontwikkelingen rondom erfgoed. Betekenis voor De Ronde Venen: deze toenemende interesse in cultuurhistorie biedt vanwege de rijke cultuurhistorie en aanwezige monumenten verschillende mogelijkheden voor De Ronde Venen, onder meer voor de zes aanwezige forten. Hiervoor is het belangrijk dat het verhaal van de forten en het verhaal van de Stelling van Amsterdam de beleefbaarheid (nog meer) versterken. Een bezoek aan Abcoude is een mooi startpunt van waaruit bezoekers de verschillende forten van de stelling en hun unieke verhalen kunnen beleven.

‘Buiten zijn’ in je vrije tijd is steeds meer van waarde12 In toenemende mate is het ‘in de natuur zijn’ en buiten recreëren een onderdeel van de vrijetijdsbesteding. Verblijf buiten in de natuur wordt bijvoorbeeld in steeds grotere mate geassocieerd met gezondheid, rust en ontspanning. Mensen hebben die verbondenheid met de natuur en even ‘back to basic’ nodig om tot rust te komen in onze vierentwintig uurs

12

Bronnen: RIVM, 2017/Trendrapport , recreatie en vrije tijd (2023)

17

maatschappij. Buitenrecreatie kan daarmee bijdragen aan het oplossen en voorkomen van belangrijke gezondheidsproblemen in de samenleving. Dit zorgt ervoor dat gebieden waar men de natuur kan beleven door er zelf actief te zijn – bijvoorbeeld door te wandelen, fietsen of kanoën – steeds populairder zijn. Dit kan zijn in de vorm van een klein park, maar ook een groter recreatiegebied.

vakantie met water in de hoofdrol14. En na een dag op of aan het water is men opzoek naar een vervolg: denk aan mogelijkheden om te genieten van de omgeving of aan te meren bij een horecagelegenheid. Veel jachthavens zetten daarom in op meer beleving, ook voor mensen zonder boot. Naast waterrecreatie wordt er ook een grotere diversiteit van activiteiten in het groen ondernomen.

Betekenis voor De Ronde Venen: De Ronde Venen is de uitgelezen gemeente om tot rust te komen in de natuur, met het uitgestrekte landschap en de verschillende recreatiegebieden (o.a. Botshol en de Vinkeveense Plassen). Zo kunnen de bestaande routenetwerken geoptimaliseerd worden en kunnen deze gekoppeld worden aan thema’s en belevingen, bijvoorbeeld in de vorm van themaroutes. Een voorbeeld is de fortenfietsroute. Daarnaast biedt het versterken van de waterrecreatie, door nieuwe vormen van aanbod te ontwikkelen, ook kansen.

Echter, wandelen en fietsen blijven de populairste buitenrecreatie activiteiten: 76% van de Nederlanders fietst voor het plezier, 84% van de Nederlanders maakt wel eens een ommetje en 66% maakt langere wandelingen.15 Routegebonden recreatie is daarmee misschien wel belangrijker dan ooit in het toeristisch-recreatief product van een bestemming. Routes zijn een bewezen instrument voor het genereren van meer bestedingen, en daardoor belangrijk voor de werkgelegenheid en leefbaarheid.

Waterrecreatie wordt steeds populairder, maar fietsen en wandelen blijven het populairst Gerelateerd aan de groeiende behoefte aan recreatie in de buitenlucht is de toenemende populariteit van waterrecreatie: er is een toenemende behoefte aan mogelijkheden voor recreëren op of aan het water. Bijna drie miljoen mensen ging in 2022 het water op13. De verwachting is dat door het groeiende aantal warme dagen, de behoefte aan mogelijkheden voor waterrecreatie en zwemmen verder toe zal nemen. Denk daarbij aan mogelijkheden om ergens op een grasveld te relaxen of de mogelijkheid om een boot te huren, maar ook aan actieve vormen van waterrecreatie, zoals (kite)surfen, suppen, waterskiën, wakeboarden en foilen. 63% van de Nederlandse reizigers zegt dat ze zich direct meer ontspannen voelen als ze dicht bij het water zijn en 28% is in 2024 geïnteresseerd in een 13

Bron: NRIT, watersport blijft in 2023 op hoog niveau Bron: Reistrends Booking.com, 2024 15 Bron: Cijfers Fietsplatform en Wandelnet 14

Betekenis voor De Ronde Venen: De Ronde Venen leent zich met het uitgebreide Plassengebied16 uitstekend voor allerlei wateractiviteiten. Bezoekers kunnen onder meer suppen, zeilen, met de sloep erop uit, duiken en zwemmen. Om de groeiende interesse in waterrecreatie te faciliteren, liggen er kansen in het verder versterken van het aanbod met unieke activiteiten aan en in het water. Ook hier kan op de groeiende vraag naar belevingen en ervaringen worden ingespeeld. Denk bijvoorbeeld aan een workshop mindfulness & yoga op de supplank of een waterspeelplaats met speurtocht naar lokale waterdieren voor jong en oud. Hiermee kan De Ronde Venen haar waterrecreatie- aanbod versterken en nog beter op de kaart zetten. Ook liggen er kansen rondom routegebonden recreatie, waarbij de bestaande routenetwerken worden ingezet om verhalen te vertellen en het aanbod te verbinden.

16

Op dit moment wordt er gewerkt aan een nieuw bestemmingsplan voor het Vinkeveense Plassengebied en bijbehorende legakkers.

18

Groeiende aandacht voor duurzaamheid17 In de gehele samenleving, en daardoor ook in de vrijetijdssector, is er groeiende aandacht voor duurzaamheid. Deze consumententrend komt voort uit de maatschappelijke trend van ‘ecologisering’ dat zich uit in zorgen om het klimaatveranderingen, biodiversiteit et cetera. Daarom vraagt de gast vaker om duurzame bestemmingen en activiteiten. Ze zijn zich steeds meer bewust van hun footprint. Bovendien kan duurzaamheid ook onderdeel zijn van een bedrijfsconcept en daarmee ook bijdragen aan de ervaring van de consument. Toenemende aandacht voor duurzaamheid zit hem dus niet alleen in de keuzes van de gast, maar ook vanuit de aanbieders. Ondernemers spelen een belangrijke rol in het verleiden van de (verblijfs)recreant om duurzame keuzes te maken. Dit is bijvoorbeeld steeds vaker te zien in de horeca, waar in toenemende mate aandacht is voor duurzaamheid, lokale producten en vegetarische opties. In relatie hiertoe staat de term ‘duurzaam toerisme’, of soms ook wel ‘toekomstbestendig toerisme’ genoemd waarbij er ingezet wordt op de juiste bezoeker aantrekken, het managen van bezoekers en het behouden van balans. Het gaat daarin niet per definitie om het aantrekken van bezoekers.

Vergrijzing Vergrijzing is een demografische trend die tot gevolg heeft dat het aantal ouderen in Nederland toeneemt. Dit leidt tot discussies over de toekomst van bijvoorbeeld de woningmarkt en krimpgebieden. De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert sterk door de vergrijzing. Het CBS verwacht dan ook dat het aantal ouderen van boven de 65 jaar in 2030 groter is dan het aantal jongeren tussen de 0 en 20 jaar. Betekenis voor De Ronde Venen: ook binnen gemeente De Ronde Venen is sprake van vergrijzing. Deze vergrijzing zorgt voor een toename van ouderen in de gemeente, dat zich tot 2035 vertaalt naar een toename van zo’n 1.400 huishoudens. Terwijl het aandeel gezinnen afneemt en het aandeel alleenstaanden toeneemt18. Dit zorgt voor veranderingen in vrijetijdsbesteding, woonwensen, mobiliteit, arbeidsmarkt en ook de vraag naar zorgvoorzieningen. Het is daarom belangrijk om aan de ene kant in te zetten op voldoende aanbod en voorzieningen voor de jongere doelgroep om deze groep vast te houden in de gemeente, of ervoor te zorgen dat ze na hun studie weer terugkeren. Aan de andere kant is het belangrijk om ook voldoende te bieden voor senioren, aangezien het aantal senioren- en drie generatievakanties toeneemt19.

Betekenis voor De Ronde Venen: op het gebied van duurzaamheid liggen er vooral kansen voor de gehele vrijetijdssector, het verduurzamen van waterrecreatie-activiteiten (bijvoorbeeld elektrische bootverhuur) en verduurzaming van het verblijfsaanbod. Daarnaast kan de marketing en promotie ingezet worden om de ‘juiste’ bezoeker te trekken en de bezoekers van de gemeente te managen. Dit sluit goed aan bij de ambitie van de gemeente om in te zetten op toekomstbestendig toerisme.

17

Bronnen: Insight ABN Amro, 2017/Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd (2023)

18 19

Bron: Woonvisie De Ronde Venen 2025 Raamwerk De Ronde Venen (2040)

19

4 SWOT-analyse Voor recreatie en toerisme in De Ronde Venen zijn de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in willekeurige volgorde op een rij gezet in een SWOTanalyse.

20

5 Koers en strategie richting 2035 In dit hoofdstuk worden de doelen en ambities voor recreatie en toerisme in De Ronde Venen tot 2035 toegelicht. Eerst wordt ingegaan op een aantal uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de koers richting 2035.

maar ook inhoudelijk (en waar mogelijk) financieel betrokken blijft, monitoring uitvoert van de voortgang van de visie/acties en bijstuurt waar mogelijk. 7. Bestaand beleid dient als onderlegger voor de komende jaren, waaronder de visie verblijfsrecreatie 2030 en het beleidskader ‘Erfgoed Leeft! Behoud door ontwikkeling 2024-2028’. 8. Door de inzet van gebiedspromotie wordt richting gegeven aan het uitdragen van één uniform verhaal voor De Ronde Venen.

5.1 Uitgangspunten Voor de visie recreatie en toerisme vormen de volgende uitgangspunten de basis: 1. Toekomstbestendig toerisme is de rode draad voor ontwikkelingen de komende jaren. Zo wordt er gezorgd voor een balans tussen de economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid voor zowel inwoners als bezoekers. 2. Recreatie en toerisme is voor eigen inwoners, ondernemers en mensen van buiten de gemeente. Voor de laatstgenoemde groep wordt gericht op de gewenste doelgroepen: stijlzoeker, rustzoeker, inzichtzoeker en de zakelijke bezoeker. 3. Kwaliteit gaat voor kwantiteit bij ontwikkelingen binnen de toeristisch-recreatieve sector. 4. De kernwaarden van De Ronde Venen dienen als basis voor verdere ontwikkeling. Het is belangrijk deze kwaliteiten te versterken, uit te dragen én te behouden. Ontwikkelingen moeten passen bij de schaal en het karakter van De Ronde Venen. 5. Samenhang in ontwikkelingen is belangrijk. Het zorgt voor een gecoördineerde aanpak waarbij middelen efficiënt worden ingezet. Onder andere in aanbodontwikkeling, samenwerking (o.a. met overheden, ondernemers en regionale partijen) en monitoring. De gemeente faciliteert en neemt hier de regie in. 6. De gemeente heeft een rol in de uitvoering van de visie. Dit betekent dat de gemeente niet alleen faciliteert in de uitvoering,

Figuur 8 De Hoef (bron: gemeente De Ronde Venen)

21

5.2 Ambities en doelen 5.2.1 Ambities Een sterke toeristisch-recreatieve sector is geen doel op zich, maar een middel waarmee in De Ronde Venen gewerkt wordt aan een fijne gemeente om in te wonen, werken, verblijven en recreëren. Er wordt gestreefd naar een toekomstbestendige sector met een balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid voor bezoekers en inwoners. De toeristisch-recreatieve sector moet bijdragen aan: 1. Een (be)leefbare gemeente waar inwoners dicht bij huis kunnen recreëren en het landschappelijke en culturele erfgoed kunnen beleven. 2. Een gemeente die jaarrond aantrekkelijk is voor inwoners en bezoekers met voldoende aanbod voor ieder weertype. Daarbij wel rekening houdend met toerisme in balans, waarbij ontwikkelingen plaatsvinden binnen de draagkracht van de natuur, landschap en samenleving. Daarnaast moeten ontwikkelingen passen bij de gewenste doelgroepen (zie paragraaf 3.1). 3. Het behouden, herbestemmen, in stand houden en uitdragen van de cultuurhistorie en erfgoed als uniek element van De Ronde Venen. 4. De onderscheidende kracht van De Ronde Venen te versterken en door middel van het professionaliseren van marketinguitingen, en daarmee de positie van De Ronde Venen binnen het Groene Hart, U10 en Metropoolregio Amsterdam te versterken. 5. Het benutten van de potentie van de zakelijke markt.

Figuur 9 Henks in Baambrugge (bron: Marlies Wessels (www.marlieswessels.nl)

Deze ambitie leiden tot doelen voor vier thema’s (zie figuur op de volgende pagina), die hieronder worden toegelicht en uitgewerkt.

22

23

5.2.2

Doelen

1. Versterken en optimaliseren van de dagrecreatieve sector Gemeente De Ronde Venen biedt een divers aanbod aan dagrecreatie. Om meer bezoekers te trekken, hen langer te laten blijven en de leefbaarheid voor inwoners te behouden, is het belangrijk om de dagrecreatieve sector te versterken en te optimaliseren. Dit zorgt voor een aantrekkelijk leefklimaat voor inwoners en trekt bezoekers van buitenaf. In de komende jaren wordt daarom ingezet op: • De ontwikkeling van aantrekkelijk dagrecreatief aanbod: het is belangrijk om het hele jaar een aantrekkelijk aanbod te creëren voor zowel inwoners als (de zakelijke) bezoekers. Kwaliteit, diversificatie en of aanbod passend bij de gewenste doelgroepen (stijlzoeker, rustzoeker, inzichtzoeker en zakelijke bezoeker) spelen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast moet het aanbod bijdragen aan spreiding van de bezoekersstromen in tijd en ruimte. • Stimuleren en behouden van activiteiten en evenementen die de sterke punten van De Ronde Venen benadrukken, de levendigheid behouden en die bijdragen aan het jaarrond aantrekkelijk maken van de gemeente. • Samenwerking tussen ondernemers: ondernemers samenbrengen om samenwerking te versterken. Dit bevordert de ontwikkeling van nieuwe arrangementen, verbinding van het bestaande aanbod en kennisuitwisseling.

Om bezoekers te spreiden in tijd en ruimte wordt ingezet op nieuw kwalitatief dagrecreatief aanbod dat past bij het karakter van De Ronde Venen. Dit aanbod moet ervoor zorgen dat bezoekers ook buiten de zomerperiode de gemeente bezoeken, waardoor de gemeente het hele jaar door aantrekkelijk is. De gemeente wil inzetten op spreiding van

bezoekers in tijd en ruimte. Voorbeelden van dergelijk dagrecreatief aanbod zijn een museum, een (overdekte) speeltuin, of een (drive-in) bioscoop. In aanvulling hierop liggen er kansen in aanbod gericht op natuurbeleving en natuureducatie. Hetzelfde geldt voor evenementen: nieuwe evenementen moeten aansluiten bij de sterke punten van De Ronde Venen en aantrekkelijk zijn voor de gewenste doelgroepen. Daarnaast moeten deze evenementen een aanvulling zijn op de bestaande evenementen, en moeten nieuwe initiatieven bijdragen aan het creëren van jaarrond aantrekkelijk aanbod binnen De Ronde Venen. Denk bijvoorbeeld aan een foodtruck festival of een ander culinair evenement, een avond met live muziek of andere muziekevenementen, een braderie, (zomer)markt of Winter fair. Daarnaast wordt ingezet op het behouden van bestaande evenementen.

Figuur 10 Feestweek Abcoude 2024 (bron: gemeente De Ronde Venen)

24

Een belangrijk aandachtspunt bij het optimaliseren van de dagrecreatieve sector is mobiliteit. Bij een toenemend aantal recreatieve activiteiten neemt de druk op de infrastructuur toe. Hier moet blijvend aandacht aan worden besteed. Er wordt dan ook ingezet op het optimaliseren van de bezoekersstromen rondom recreatieve en toeristische trekpleisters. Hierbij kan duurzame mobiliteit een rol gaan spelen. De gemeente kan in samenwerking met stakeholders de mogelijkheden verkennen om deelmobiliteit te versterken (e.g. deelfietsen). Dit zorgt ervoor dat bezoekers gemakkelijk en op een milieuvriendelijke manier de diverse recreatieve mogelijkheden in de gemeente kunnen bereiken.

Figuur 11 Varen door natuurgebied Botshol (bron: Marlies Wessels)

De gemeente heeft hierbij een belangrijke faciliterende rol, maar daarnaast zijn ondernemers essentieel voor het behoud en versterken van het toeristisch-recreatieve aanbod in De Ronde Venen. De gemeente organiseert en faciliteert de samenwerking tussen ondernemers om het bestaande aanbod beter te verbinden en nieuwe arrangementen te ontwikkelen. Ook gebiedsmarketing en promotie zijn hierbij van groot belang (zie punt 3). Door de gezamenlijke inspanningen wordt er gewerkt aan een aantrekkelijke en levendige gemeente, voor zowel inwoners als bezoekers, het hele jaar door. Op deze manier wordt er gezamenlijk ingezet op het beter verbinden van het bestaande aanbod, en kan er ingezet worden op aanbodontwikkeling en het koppelen van bestaand aanbod, bijvoorbeeld door arrangementen.

Acties die bijdragen aan het versterken en optimaliseren van de dagrecreatieve sector 1. Optimaliseren, actualiseren en waar nodig uitbreiden van de routenetwerken (wandelen, fietsen, varen). 2. Ondernemers ondersteunen bij initiatieven gericht op het ontwikkelen van dagrecreatief aanbod en arrangementen. Dit aanbod moet bijdragen aan het jaarrond aantrekkelijk maken van de gemeente. 3. Actief inzetten op het versterken van de samenwerking tussen ondernemers. 4. Het behoud van huidige evenementen stimuleren en nieuwe passende initiatieven die de gemeente jaarrond aantrekkelijk maken ondersteunen. 5. Inzetten op het verbeteren van de bereikbaarheid rondom toeristischrecreatieve trekpleisters in De Ronde Venen.

25

2. Beleefbaar maken van de cultuurhistorie, geschiedenis en verhalen Gemeente De Ronde Venen heeft een rijk cultureel erfgoed, waaronder diverse monumenten, buitenplaatsen, beschermde dorpsgezichten, landschappelijke historie en een zestal forten die onderdeel uitmaken van de Stelling van Amsterdam. Dit erfgoed maakt onlosmakelijk onderdeel uit van het karakter van De Ronde Venen en draagt bij aan de unieke uitstraling van de gemeente. Met het beleefbaar maken van de cultuurhistorie, de geschiedenis en de verhalen van De Ronde Venen kan dat handen en voeten krijgen. De komende jaren wordt ingezet op de volgende punten: • Het versterken van cultureel erfgoed (o.a. monumenten, forten, immaterieel erfgoed): het erfgoed wordt een belangrijk(er) onderdeel van De Ronde Venen. • Het optimaliseren van de toegankelijkheid en het openbaar maken van de forten: het is belangrijk de forten van de Stelling van Amsterdam beter toegankelijk te maken, zodat inwoners en bezoekers deze unieke plekken en hun verhalen kunnen ervaren. • Bekend en beleefbaar erfgoed: zowel zichtbaar als onzichtbaar erfgoed wordt beleefbaar gemaakt, om bij te dragen aan het behouden van het erfgoed en het vergroten van de bekendheid door het vertellen van bijbehorende verhalen. Het cultureel erfgoed biedt kansen voor het versterken van de toeristischrecreatieve sector van De Ronde Venen.

De gemeente zet zich in voor het zorgvuldig beheren en behouden van het erfgoed, zodat het kan worden doorgegeven aan toekomstige generaties. Hierbij speelt cultuureducatie een belangrijke rol. De gemeente ondersteunt dan ook recreatieve initiatieven die bijdragen aan cultuureducatie. Het is belangrijk dat het erfgoed bekend, goed onderhouden en toegankelijk is voor het publiek. Dit geldt onder andere voor de forten die onderdeel zijn van de Stelling van Amsterdam en het bijbehorende

linielandschap. Dit sluit aan bij het doel wat benoemd is in het koersdocument voor de omgevingsvisie: “we zetten in op een sterker en aantrekkelijker recreatief netwerk rond dit werelderfgoed”. Toeristisch-recreatieve functies kunnen bijdragen aan de toegankelijkheid, beleefbaarheid en het beheer en onderhoud van het erfgoed. Naast het versterken en beter benutten van de verschillende forten binnen de gemeente, is het belangrijk om de unieke verhalen van De Ronde Venen beter uit te dragen. Denk daarbij aan het agrarische cultuurlandschap met het verhaal van de turfwinning en het ontstaan van de legakkers. En de beschermde dorpsgezichten Abcoude en Baambrugge, de naoorlogse architectuur en de karakteristieke boerderijen. Door landschappelijke verbindingen te leggen of landschappelijke kwaliteit te borgen, informatievoorziening te verbeteren, promotiemateriaal te creëren, arrangementen te ontwikkelen, themaroutes op te zetten worden de verhalen rondom deze plekken beter zichtbaar en beleefbaar. Acties die bijdragen aan het beleefbaar maken van de cultuurhistorie, de geschiedenis en verhalen 1. Blijvend inzetten om het erfgoed en de forten van de Stelling van Amsterdam beter beleefbaar en toegankelijk te maken, en waar mogelijk recreatief in te vullen. 2.

Voortzetten van de samenwerking in het Pact van Ruigenhoek voor het verbeteren van de beleefbaarheid en de instandhouding van de Hollandse Waterlinies. 3. Initiatiefnemers ondersteunen en meedenken bij het herbestemmen van erfgoed naar een (gedeeltelijke) toeristisch-recreatieve functie. 4. Inzetten op het versterken van verhaallijnen gericht op cultuurhistorie en erfgoed en koppelen deze aan routes, recreatief aanbod en evenementen. 5. Verbeteren van de informatievoorziening (online en offline) rondom cultuurhistorische plekken in De Ronde Venen.

26

3. Versterken en professionaliseren van de lokale marketing Gemeente De Ronde Venen heeft een aantal sterke merken zoals de Vinkeveense Plassen die een piekbelasting ervaren, maar ook gebieden die meer bezoekers kunnen ontvangen. Daarom wordt er ingezet het versterken en professionaliseren van de lokale marketing. Hierbij gaat het niet om het stimuleren van groei, maar om het reguleren van bezoekersstromen. De komende jaren wordt ingezet op de volgende punten: • Een duidelijke lokale marketingstrategie die is verbonden met regionale structuren. Dit is bedoeld om de versnippering tegen te gaan, bezoekersmanagement verder uit te werken en een duidelijke positionering te creëren. • Profilering en promotie: het promoten van het verhaal van De Ronde Venen en het bijbehorende aanbod, zowel binnen de gemeente als in de regio. Gericht op de potentiële markt (kansrijke en gewenste doelgroepen) lokaal en in Amsterdam, Utrecht en omgeving. • Het afstemmen van de marketinguitingen, om overlap te voorkomen en te zorgen voor een eenduidige positionering en doelgroep benadering in alle marketinguitingen, zowel online als offline. Dit zonder de verschillende karakters van de dorpen en het buitengebied uit het oog te verliezen. • Regionale samenwerking: inzetten op het afstemmen van lokale marketingactiviteiten met regionale marketingactiviteiten en samenwerking met regionale partijen.

Door een duidelijke overkoepelende marketingstrategie en uniformiteit in de marketinguitingen kan ingezet worden op een sterke gebiedspromotie en bezoekersmanagement: spreiding in tijd en ruimte en een herkenbaar beeld van het aanbod in De Ronde Venen. Wat hoe dan ook belangrijk is, is samenwerking met stakeholders, zoals inwoners en ondernemers. Het versterken van marketing en promotie is essentieel om het huidige aanbod in De Ronde Venen beter bekend te maken onder inwoners en

bezoekers. Hierdoor kan bezoekersmanagement plaatsvinden (spreiding in tijd en ruimte) en is de kans dat de verblijfsduur verlengd en de bestedingen verhogen. Marketing en promotie verbinden het bestaande aanbod, wat leidt tot een sterker geheel. Hiermee kan gerichter ingezet worden op de kansrijke en gewenste doelgroepen die passen bij De Ronde Venen. Dit kan onder meer bereikt worden door het ontwikkelen van één overkoepelende website, het aanjagen van het ontwikkelen van arrangementen, het ophalen van relevante content, het versterken van het netwerk (delen van kennis) en het benutten van de marketingkracht van de regionale partijen. Naast lokale marketing is regionale samenwerking belangrijk voor een grotere bekendheid van het vrijetijdsaanbod in De Ronde Venen. Hiervoor werkt de gemeente samen met organisaties zoals Groene Hart Marketing en wordt verkend of er kansen zijn om met andere regionale of provinciale marketingorganisaties samen te werken. De gemeente zet zich in om in contact te blijven met ondernemers om de gebiedspromotie upto-date en consistent te houden. Ondernemers spelen een belangrijke rol in het aanleveren van content en als initiatiefnemers voor nieuwe ontwikkelingen.