Bijlage 1 - Programmabegroting 2025 - 2028
Tekst van het document
Programmabegroting 2025 - 2028 Versie 17/09/2024
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 2 van 195
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 3 van 195
Inhoudsopgave Programmabegroting 2025 - 2028 .........................................................................................................1 Inhoudsopgave .......................................................................................................................................4 Leeswijzer ...............................................................................................................................................6 Hoofdlijnen ..............................................................................................................................................8 Bestuurlijke hoofdlijnen .......................................................................................................................9 Financiële hoofdlijnen ...................................................................................................................... 12 Financieel dashboard 2020 - 2028 .................................................................................................. 22 Kerngegevens 2021 - 2025 .............................................................................................................. 34 Programma's ........................................................................................................................................
35 Programma 1 | Wonen ..................................................................................................................... 36 Programma 1 | Welk maatschappelijk effect willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................................................................................ 36 Programma 1 | Indicatoren ............................................................................................................. 46 Programma 1 | Verbonden partijen ................................................................................................ 46 Programma 1 | Wat mag het kosten?............................................................................................. 47 Programma 1 | Wat zijn de financiële risico's?............................................................................... 48 Programma 2 | Samenleven ............................................................................................................ 49 Programma 2 | Welk maatschappelijk effect willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................................................................................
49 Programma 2 | Indicatoren ............................................................................................................. 54 Programma 2 | Verbonden partijen ................................................................................................ 55 Programma 2 | Wat mag het kosten?............................................................................................. 55 Programma 2 | Wat zijn de financiële risico's?............................................................................... 56 Programma 3 | Veiligheid ................................................................................................................. 58 Programma 3 | Welk maatschappelijk effect willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................................................................................ 58 Programma 3 | Indicatoren ............................................................................................................. 58 Programma 3 | Verbonden partijen ................................................................................................ 59 Programma 3 | Wat mag het kosten?.............................................................................................
59 Programma 3 | Wat zijn de financiële risico's?............................................................................... 60 Programma 4 | Bestuur en bedrijfsvoering ...................................................................................... 61 Programma 4 | Welk maatschappelijk effect willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? ........................................................................................................................................................ 61 Programma 4 | Indicatoren ............................................................................................................. 62 Programma 4 | Verbonden partijen ................................................................................................ 62 Programma 4 | Wat mag het kosten?............................................................................................. 63 Programma 4 | Wat zijn de financiële risico's?............................................................................... 64 Programma 5 | Financiën ................................................................................................................. 66 Programma 5 | Wat mag het kosten?.............................................................................................
66 Programma 5 | Wat zijn de financiële risico's?............................................................................... 67
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 4 van 195
Paragrafen ............................................................................................................................................ 69 1 | Lokale heffingen .......................................................................................................................... 70 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 82 3 | Kapitaalgoederen ........................................................................................................................ 85 4 | Financiering ................................................................................................................................. 89 5 | Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 94 6 | Verbonden partijen ...................................................................................................................... 97 7 | Grondbeleid ............................................................................................................................... 104 8 | Openbaarheidsparagraaf ..........................................................................................................
109 9 | Subsidies en bijdragen .............................................................................................................. 117 Financiële begroting ......................................................................................................................... 118 01 | Overzicht van baten en lasten ................................................................................................ 119 02 | Overzicht overhead, algemene dekkingsmiddelen en vennootschapsbelasting ................... 122 03 | Financiële mutaties per programma ten opzichte van de Kadernota 2025 ............................ 125 04 | Overzicht incidentele baten en lasten ..................................................................................... 132 05 | Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .................................. 136 06 | De stand en het verloop van reserves .................................................................................... 138 07 | De stand en het verloop van voorzieningen............................................................................ 142 08 | Overzicht nieuwe investeringen .............................................................................................. 148 09 | Verdeling programma's naar landelijke taakvelden ................................................................
154 10 | Meerjarenprognose balans en EMU-saldo ............................................................................. 167 11 | Borg- en garantstellingen ........................................................................................................ 169 12 | Landelijke indicatoren BBV ..................................................................................................... 170 13 | Definities financiële kengetallen .............................................................................................. 182 14 | Financiële begrippen ............................................................................................................... 184 15 | Afkortingen .............................................................................................................................. 189 16 | Overzicht aangenomen amendementen en moties bij de begrotingsbehandeling ................. 194
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 5 van 195
Leeswijzer Wat is een programmabegroting? Een programmabegroting dient meerdere doeleinden. Het is een instrument voor de gemeenteraad om zowel inhoudelijke als financiële kaders te stellen. De begroting specificeert onze doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten, de producten en diensten die wij als gemeente bieden, en de middelen die daarvoor zijn toegewezen. Het college legt vervolgens in de programmarekening verantwoording af over de behaalde resultaten, gebaseerd op de programmabegroting.
Hoe te lezen? U kunt de programmabegroting 2025 op twee manieren lezen: 1. Digitale omgeving. Deze is te vinden via de https://de-ronde-venen.begrotingsapp.nl/. 2. Traditioneel document (pdf-bestand). De digitale omgeving biedt door de eenvoudige navigatiestructuur de mogelijkheid om onderwerpen snel te lezen en te zoeken naar de informatie die er voor u toe doet.
Welke onderdelen bevat de programmabegroting? Hoofdlijnen In de Hoofdlijnen geeft het college weer een samenvatting van de opgaven van 2025 en een toelichting op de financiële positie. Onderdeel van de financiële positie is een financieel dashboard 2020 - 2028. Het is voor de eerste keer dat via een dashboard wordt ingegaan op de financiële wendbaarheid en weerbaarheid. Programma's In de 5 programma's wordt ingegaan op: 1. Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat mag het kosten? 4. Wat zijn de financiële risico's? De financiële risico's zijn conform de aanbevelingen van de auditcommissie voor het eerst opgenomen in de programma's.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 6 van 195
Paragrafen Diverse beheersmatige zaken die over verschillende programma's lopen zijn opgenomen in de paragrafen. Het betreft de volgende onderwerpen: •
Lokale heffingen
•
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
•
Onderhoud kapitaalgoederen
•
Financiering
•
Bedrijfsvoering
•
Grondbeleid
•
Verstrekte en ontvangen subsidies en bijdragen.
Financiële begroting Dit onderdeel geeft inzicht vanuit verschillende invalshoeken naar financiën. Het gaat bijvoorbeeld over incidentele baten en lasten, het verloop van de reserves en voorzieningen, financiële begrippen en afkortingen. De financiële tabellen zijn zijn afgerond op een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan beperkte afrondingsverschillen in de presentatie van financiële tabellen.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 7 van 195
Hoofdlijnen
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 8 van 195
Bestuurlijke hoofdlijnen Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2025 - 2028 van gemeente De Ronde Venen. Een programmabegroting met een andere financiële uitgangssituatie dan vorig jaar. De oplopende kosten voor de uitvoering van de Jeugdwet en de Wmo en het uitblijven van passende financiering vanuit het Rijk zorgen ervoor dat de komende jaren alle gemeente de zeilen bij moeten zetten om te zoeken naar de balans tussen taken en middelen. Dit betekent dat bij het vaststellen van deze programmabegroting keuzes worden gemaakt. Keuzes om de wettelijke taken, bestuurlijke ambities, beschikbare middelen en lokale belastingen in evenwicht te brengen. Altijd met de belangen van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voorop. Een slagvaardige, betrouwbare en betrokken gemeente Het is onze plicht om goed voor onze inwoners en ondernemers te zorgen, maar zonder voldoende steun vanuit het Rijk wordt dit steeds moeilijker. We blijven dagelijks werken aan veilige buurten, het onderhoud van onze straten en wegen, de ontwikkeling van nieuwe woningen en hulp voor inwoners die dat nodig hebben. Een sluitende programmabegroting Na besluitvorming over de Kadernota was er sprake van een tekort van ongeveer € 1.000.000. Door verschillende mutaties, maar met name door de volume-, prijs- en loonontwikkelingen, ontstond een extra tekort van ongeveer € 2.500.000.
Opnieuw is gebleken dat het Rijk de verschillende ontwikkelingen te laag inschat en gemeenten hiervoor onvoldoende tegemoet komt. Om een sluitende begroting te presenteren, zijn opnieuw alle stappen zoals vermeld in het coalitieakkoord ‘In het hart’, doorlopen. Met de keuzes die worden voorgesteld hebben wij de uitgangspunten van een slagvaardige, betrouwbare en betrokken gemeente gehanteerd. Dit leidt tot de volgende maatregelen om tot een sluitende begroting te komen. Terugbrengen van de uitgaven (stap 1, 2 en 3) Stap 1, 2 en 3 leiden allemaal tot het terugbrengen van de uitgaven, namelijk: het schrappen van bestaande budgetten of nieuw beleid en aanpassingen in het voorzieningenniveau. Bij de Kadernota is reeds besloten het ambitieniveau omlaag bij te stellen. Voor deze drie stappen stelt het college voor om de uitgaven terug te brengen met € 2.250.000. Dit bedrag is aanvullend op de eerdere ombuiging uit de Kadernota van € 1.200.000. Incidentele uitgaven dekken uit de algemene reserve (stap 4) In overleg met de toezichthouder, en in lijn met de afspraken tussen VNG en het Rijk, is besloten om een bedrag van € 1.400.000 te onttrekken aan de algemene reserve. Dit bedrag is gelijk aan de eenmalige korting die voor volgend jaar door het Rijk is doorgevoerd.
Verhogen van de inkomsten (stap 5) De lasten voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers stijgen aanvullend op de besluitvorming met de Kadernota met 2%. Dit leidt tot hogere inkomsten van € 290.000.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 9 van 195
Een evenwichtig pakket aan maatregelen Met de keuzes die door het college worden voorgesteld is sprake van een evenwichtig pakket aan maatregelen. In het maatregelenpakket, inclusief besluitvorming over de Kadernota 2025, heeft een omvang van € 6.640.000.
Overzicht van de effecten van de maatregelen 2025 (bedragen x € 1.000) Bedrag
Besluitvorming
Terugbrengen van de uitgaven
1.200
Kadernota 2025
Terugbrengen van de uitgaven
2.250
Begroting 2025
Stap 1, 2 en 3 Terugbrengen van de uitgaven:
(bijlage bij raadsvoorstel) Subtotaal
3.450
Stap 4 incidentele uitgaven dekken uit de algemene reserve: Incidentele opschalingskorting 2025 op de opbrengst van de
1.400
Begroting 2025
Verhogen van de inkomsten
1.500
Kadernota 2025
Verhogen van de inkomsten
290
Begroting 2025
algemene uitkering Stap 5 Verhogen van de inkomsten:
(bijlage bij raadsvoorstel) Subtotaal
1.790
Totaal
6.640
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 10 van 195
Begrotingsresultaten 2025 - 2028 na het maatregelenpakket Zoals hiervoor is vermeld is er voor 2025 sprake van een structureel sluitende begroting.
Begrotingsresultaten (bedragen x € 1.000 en - = tekort en + = overschot) 2025
2026
2027
2028
1
Tekorten volgens Kadernota 2025
-1.023
-5.311
-4.231
-3.802
2
Mutaties begroting 2025 - 2028
-1.496
-1.346
-1.064
-2.625
3
Voorlopige tekorten 2025 - 2028 (1 + 2)
-2.519
-6.657
-5.295
-6.427
4
Maatregelenpakket programmabegroting 2025 - 2028
2.540
3.440
3.440
3.440
5
Begrotingsresultaat (3 + 4)
21
-3.217
-1.855
-2.987
Het onderdeel 2 is toegelicht in de 'Financiële analyse' en onderdeel 4 maakt onderdeel uit van het raadsvoorstel tot het vaststellen van de programmabegroting 2025.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 11 van 195
Financiële hoofdlijnen De financiële hoofdlijnen hebben betrekking op de voorlopige financiële resultaten. Deze resultaten zijn voorlopig omdat er binnen het bestuurlijke besluitvormingsproces voorstellen worden gedaan die moeten leiden tot een structureel sluitende begroting voor het jaar 2025.
Financiële resultaten 2025 - 2028 In onderstaande tabel zijn de financiële resultaten opgenomen voor de jaren 2025 tot en met 2028. Hierin is opgenomen: •
Het saldo van baten en lasten
•
Stortingen en onttrekkingen aan de reserves
•
Begrotingsresultaten
De bedragen in deze begroting zijn afgerond op een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan beperkte afrondingsverschillen in de presentatie van financiële tabellen. Bedragen x €1.000
Exploitatie
Begroting 2025
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
Lasten
139.052
134.268
132.515
133.597
Baten
132.178
130.574
132.799
127.694
-6.874
-3.695
284
-5.903
0
4.000
6.049
943
Onttrekkingen
4.355
1.037
469
419
Mutaties reserves
4.355
-2.963
-5.580
-524
Resultaat (+ = overschot
-2.519
-6.657
-5.295
-6.427
Saldo van baten en lasten Stortingen
en - = tekort)
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 12 van 195
Aansluiting ten opzichte van de Kadernota 2025 In de Kadernota 2025 zijn voor de jaren 2025 tot en met 2028 begrotingstekorten opgenomen. Door het bijwerken van alle budgetten zijn deze tekorten verder opgelopen, zoals blijkt uit de onderstaande tabel.
Aansluiting voorlopige tekorten met de Kadernota 2025 (bedragen x € 1.000) 2025
2026
2027
2028
Tekorten volgens Kadernota 2025
-1.023
-5.311
-4.231
-3.802
Mutaties begroting 2025 - 2028
-1.496
-1.346
-1.064
-2.625
Voorlopige tekorten 2025 - 2028
-2.519
-6.657
-5.295
-6.427
De wijzigingen in de begroting voor de jaren 2025 - 2028 zijn hierna in grote lijnen uitgelegd. Een gedetailleerder overzicht per programma is te vinden in de financiële begroting.
Verklaring van mutaties in de begroting 2025 - 2028 (bedragen x € 1.000 en + = voordeel en = nadeel) 2025
2026
2027
2028
2.900
2.900
2.900
2.900
1.400
0
0
0
Structureel: 1.
In de resultaten van de meicirculaire 2024, als onderdeel van de bestuurlijke besluitvorming voor de Kadernota 2025, is een reservering opgenomen voor het opvangen van loon- en prijsstijgingen voor de jaren 2025 tot 2029. Deze reservering wordt in de begroting gebruikt om de ontwikkelingen in volume, prijs en lonen te compenseren. Zie hiervoor de toelichting bij nummer 13.
2
In de resultaten van de meicirculaire 2024 is vermeld dat het Rijk heeft aangekondigd dat de oploop van de ‘opschalingskorting’ van € 675 miljoen met ingang van 2026 wordt geschrapt. Voor de gemeente De Ronde Venen betekent dit een structurele verlichting voor het meerjarenbeeld van € 1,4 miljoen. Daar staat in 2025 wel een eenmalige korting van hetzelfde bedrag tegenover. In samenspraak met de provinciale toezichthouder kan deze korting als 'incidenteel' worden aangemerkt. Door deze € 1,4
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 13 van 195
Verklaring van mutaties in de begroting 2025 - 2028 (bedragen x € 1.000 en + = voordeel en = nadeel) 2025
2026
2027
2028
704
704
704
704
267
91
382
59
75
49
66
81
miljoen op dezelfde wijze te behandelen als andere incidentele uitgaven en inkomsten, en door verrekening met de algemene reserve, ontstaat een correctie op het structureel begrotingsresultaat. 3.
Er is rekening gehouden met indexering op lokale belastingen, zoals bij de onroerendezaakbelastingen en toeristenbelastingen. Deze indexering wordt in de begroting gebruikt om de ontwikkelingen in volume, prijs en lonen te compenseren. Zie hiervoor de toelichting bij nummer 13.
4.
Het actualiseren van de afschrijvingskosten leidt tot een voordeel van € 267.000 in 2025, afnemend tot € 59.000 in 2028.
5.
De toerekening van indirecte kosten, zoals overhead en BTW, aan de riool- en afvalstoffenheffing zorgt voor een voordeel van € 75.000 in 2025, dat oploopt tot € 81.000 in 2028.
6.
Overige bijstellingen.
7
-28
-22
-27
7.
Bijstellen van het landelijke verkiezingsschema 2025
0
0
80
100
-78
-78
-78
-78
-114
-299
-315
-1.046
-237
-188
-218
-218
- 2028. 8.
Om fietsen te stimuleren onder het personeel, wordt onder voorwaarden de mogelijkheid tot het deelnemen aan een fietsplan aangeboden.
9.
De realisatie van ambities in investeringen in wegen, bruggen, openbare verlichting en vastgoed beïnvloedt de kostenontwikkeling van rente. De mutaties betreffen de effecten van de nog aan te trekken langlopende leningen.
10.
De kosten van beheer en onderhoud van vastgoed nemen toe in lijn met het door de raad vastgestelde Integraal Vastgoedbeheerplan 2023 - 2027.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 14 van 195
Verklaring van mutaties in de begroting 2025 - 2028 (bedragen x € 1.000 en + = voordeel en = nadeel)
11.
Voornamelijk door wijzigingen in de verwachte
2025
2026
2027
2028
-357
985
991
533
legesinkomsten voor bouw- en woondoeleinden, vinden er aanpassingen plaats in de ramingen van meerjarige opbrengsten. 12.
Subtotaal 1 tot en met 11
4.567
4.136
4.490
3.008
13.
In de Raadsinformatiebrief reële tarievenonderzoek
-1.400
-1.400
-1.400
-1.400
-4.663
-4.055
-4.123
-4.102
-6.063
-5.455
-5.523
-5.502
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
0
0
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
-1.496
-1.319
-1.033
-2.494
-1.190
-411
6.049
943
607
0
0
0
jeugd en Wmo van 9 juli 2024 is aangegeven dat de tarieven stijgen. Hiermee is rekening gehouden in deze begroting. 14.
In de programma's is rekening gehouden met ontwikkeling van volumes, prijzen en loon. Deze kostenstijging wordt gecompenseerd door het vrijvallen van de reservering bij nummer 1 en de indexatie van lokale heffingen bij nummer 3.
15.
Subtotaal volumes, prijzen en loon (13 +14)
16.
Resultaten van de landelijke Hervormingsagenda jeugd en Wmo gericht op het verbeteren en financieel duurzaam maken van de jeugdzorg en de Wmo.
17.
De impact van het nieuwe gemeentehuis wordt apart voorgelegd aan de raad. De plannen hiervoor zijn in ontwikkeling.
18.
Er wordt gewerkt aan een plan voor oevervoorzieningen en onderhoud aan de watergangen. Totaal structureel
Incidenteel: 19.
Anterieure overeenkomsten De Meijert en Oosterland.
20.
Raadsinformatiebrief Pas op de plaats (24 juni 2024) over uitvoering Marickenland.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 15 van 195
Verklaring van mutaties in de begroting 2025 - 2028 (bedragen x € 1.000 en + = voordeel en = nadeel)
21.
Herontwikkeling locatie De Trekvogel en
2025
2026
2027
2028
-40
0
0
0
0
4.000
0
0
623
-3.589
-6.049
-943
0
0
0
0
-1.496
-1.319
-1.033
-2.494
Polderbloesem. 22.
Uitvoering Argonlocatie.
23.
Verrekening met algemene reserve voor de nummers 18 tot en met 21. Totaal incidenteel Totaal structureel en incidenteel
Onderscheid naar structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering.
Onderscheid naar structureel en incidenteel resultaat (bedragen x 1.000) 2025
2026
2027
2028
-2.994
-7.077
5.715
-6,846
475
420
420
420
Structureel resultaat (- = tekort en + = overschot)
-2.519
-6.657
-5.295
-6.426
Incidenteel saldo van baten en lasten
-3.880
3.382
5.999
943
Incidentele inzet van reserves
3.880
-3.382
-5.999
-943
0
0
0
0
Structureel saldo van baten en lasten Structurele inzet van reserves
Incidenteel resultaat (- = tekort en + = overschot)
Het bovenstaande overzicht toont aan dat incidentele budgetten zijn verrekend met de algemene reserve. Een gedetailleerde specificatie van deze incidentele budgetten is te vinden in de 'Financiële begroting', onder onderdeel 04. Ter verduidelijking, bestemmingsreserves worden structureel ingezet.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 16 van 195
Lokale woonlasten Lokale belastingen zijn een essentieel onderdeel van de inkomsten voor onze gemeente en maken deel uit van het gemeentebeleid. In de bijgevoegde tabel staan de tarieven voor 2024 en 2025 vermeld voor meerpersoonshuishoudens met een grote restafvalcontainer. Indien een meerpersoonshuishouden gebruik maakt van een kleinere afvalcontainer, verlagen de woonlasten in dit voorbeeld met € 100, van € 1.086 naar € 986.
2024
2025
376
454
Afvalstoffenheffing (240 liter container)
378
388
Rioolheffing
235
244
990
1.086
OZB-lasten bij gemiddelde WOZ-waarde (2024: € 605.000 en 2025: € 625.000)
Totale woonlasten voor een gezin bij een gemiddelde WOZwaarde van een koopwoning
Meer informatie is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Ontwikkeling algemene reserve •
De algemene reserve is een buffer voor de instandhouding van de weerstandscapaciteit en voor het opvangen van incidentele kosten.
•
De algemene reserve wordt gevoed door rekeningresultaten en grondverkopen.
•
Voor de algemene reserve is een ondergrens bepaald van 10 miljoen euro voor 2024 en vanaf 2025 is deze ondergrens 12 miljoen euro.
In het verloopoverzicht wordt de ontwikkeling van de algemene reserve getoond. Er zijn twee belangrijke opmerkingen: ten eerste, dat in de periode 2029 - 2030 ongeveer € 9 miljoen aan grondopbrengsten gerealiseerd zal worden, welke nog toegevoegd moeten worden aan de algemene reserve. Ten tweede, dat de begrotingsresultaten van 2024 - 2028 nog aan verandering onderhevig zijn.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 17 van 195
Ontwikkeling algemene reserve 2024 - 2028 (bedragen x € 1.000) 2024
2025
2026
2027
2028
22.013
12.889
7.029
7.892
7.234
-4.098
-1.980
-2.519
-6.657
-5.295
Structurele mutaties
1.500
0
0
0
0
Incidentele mutaties
-6.526
-3.880
3.382
5.999
943
Stand per 31 december
12.889
7.029
7.892
7.234
2.882
Stand per 1 januari Te bestemmen rekening- en begrotingsresultaat (jaar -1)
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 18 van 195
Investeringen Onder investeringen wordt verstaan het vastleggen van vermogen in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. De investeringen worden op de balans verantwoord. De lasten voortvloeiende uit de investeringen, zoals onderhoud, afschrijvingen, toegerekende rente, verzekeringen, behoren tot de jaarlijkse exploitatielasten. Voorbeelden van investeringen zijn de aanleg van een weg, riool of de aanschaf van lichtmasten. Voor 2025 wordt rekening gehouden met € 10.589.000 aan nieuwe investeringen. Daarnaast zijn er investeringsbudgetten uit het verleden die doorlopen naar 2025 en verder. Een overzicht hiervan is te vinden in de bestuursrapportages van 2024. De verdeling van de nieuwe investeringen over de verschillende beleidsonderwerpen staat hieronder vermeld.
Investeringen 2025 (bedragen x € 1.000)
Wegen
3.010
Buitensportaccommodaties
1.930
Vastgoed
1.321
Recreatie
1.196
Openbare verlichting
1.010
Riolering
773
Bruggen
500
Voertuigen en materialen
364
Automatisering
335
Fiets- en busvoorzieningen
150
Totaal
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 19 van 195
10.589
Waar komt het geld vandaan? De gemeente ontvangt voor het uitvoeren van taken middelen uit verschillende bronnen. De totale opbrengsten bedragen € 136.533.000, waarvan 70 procent afkomstig is van het Rijk via de algemene uitkering en specifieke uitkeringen. De resterende 30 procent komt voort uit lokale belastingen, het aanwenden van reserves en andere inkomsten. Hier staan uitgaven tegenover van € 139.052.000. Dit resulteert in een begrotingstekort van € 2.519.000 voor het jaar 2025.
Opbrengsten 2025 (bedragen x € 1.000) Programma
Bedrag
Percentage
1
Algemene uitkering van het Rijk
80.760
59%
2
Specifieke uitkeringen van het Rijk
15.615
11%
3
Onroerendezaakbelastingen
13.100
10%
4
Afvalstoffenheffing
6.515
5%
5
Rioolheffing
4.935
4%
5.436
4%
3.543
3%
2.274
1%
132.178
97%
4.355
3%
136.533
100%
6
7
8
Overige opbrengsten zoals huur, dividend en bijdragen van andere gemeente en de provincie Leges burgerzaken en voor wonen en bouwen Overige lokale heffingen zoals toeristenbelasting en bedrijveninvesteringszone (BIZ) Subtotaal baten Onttrekking aan reserves Totaal opbrengsten
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 20 van 195
Waar wordt het geld aan besteed? De gemeente voert diverse taken uit zoals onderhoud aan wegen, het verstrekken van bijstandsuitkeringen, jeugdzorg, het verstrekken van een paspoort, het beheer van sportvelden en de brandweerzorg. De bestedingen van deze taken zijn verdeeld over vijf programma's.
Bestedingen 2025 (bedragen x € 1.000) Programma
1
2
3
4
5
Wonen (w.o. onderhoud wegen, plantsoen, openbare verlichting, afval, riolering en woningbouw) Samenleven (w.o. onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer, dorpshuizen, jeugdhulp, WMO en volksgezondheid) Veiligheid (w.o. brandweer, opstellen en handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening) Bestuur en bedrijfsvoering (w.o. bestuur, burgerzaken en overhead) Algemene dekkingsmiddelen (w.o. waardering en invordering onroerendezaakbelasting en rente) Subtotaal lasten
5
Toevoeging aan reserves Totaal bestedingen
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 21 van 195
Bedrag
Percentage
43.021
31%
64.338
46%
4.996
4%
25.169
18%
1.528
1%
139.052
100%
0
0%
139.052
100%
Financieel dashboard 2020 - 2028 Voor het eerst is een financieel dashboard opgenomen in de programmabegroting 2025, na eerder in de programmarekening 2023 te zijn opgenomen. Zowel nationale als lokale signaleringswaarden zijn hieraan toegevoegd. Dit biedt een middel voor een beter begrip van de financiële situatie en ondersteunt de dialoog tussen de raad en het college over de financiële positie. Een lijst met definities van financiële indicatoren is opgenomen voor helderheid in de Financiële begroting. De financiële kengetallen zijn ingedeeld naar: •
Wendbaarheid - Kan de gemeente zich relatief snel aanpassen aan veranderde omstandigheden?
•
Weerbaarheid - Kan de gemeente tegen een stootje?
Het dashboard geeft aan dat er een inhaalslag plaatsvindt op het gebied van investeringen in wegen, bruggen, openbare verlichting en vastgoed. Hierdoor stijgen de kosten voor afschrijvingen en rente. Bovendien groeit de omvang van de langlopende leningen. Het overschrijden van de signaleringswaarde voor investeringen is geen probleem bij een structureel sluitende begroting. Het nieuwe kabinet neemt nog besluiten over de rijksbijdragen (algemene uitkering) naar gemeenten voor het uitvoeren van verschillende taken. De vereniging van gemeenten heeft als uitgangspunt: breng het gemeentefonds op orde en herstel de balans tussen taken en middelen. Het nieuwe kabinet zal moeten erkennen dat gemeenten nodig zijn om doorbraken te bereiken op de grote maatschappelijke vragen van woningnood, bestaanszekerheid en samenhang in de samenleving: armoedebeleid, de investeringen in (energie)infrastructuur, veiligheid, leefbaarheid en voorzieningen voor sport en cultuur in gemeenten zullen daarvoor overeind moeten worden gehouden. Dat betekent structureel meer geld richting gemeentefonds. Vanwege het uitblijven van besluiten door het nieuwe kabinet vertoont de meerjarenbegroting structurele tekorten. Deze tekorten hebben invloed op onder andere de signaleringswaarden voor het exploitatieresultaat en de weerstandsratio.
Tijdens de bestuurlijke behandeling van de Programmabegroting 2025 zijn er voorstellen gedaan om deze tekorten om te buigen.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 22 van 195
1. Wendbaarheid
01 | Afhankelijkheid inkomsten van het Rijk
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter Een toenemende afhankelijkheid van rijksbijdragen brengt het risico met zich mee dat lagere bijdragen van het rijk direct invloed hebben op de uitvoering van taken en de financiële positie. 02 | Uitgaven van verbonden partijen
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter Veel gemeenten brengen de uitvoering en zorgkosten van het sociaal domein onder in een gemeenschappelijke regeling, waardoor ze gemiddeld 30 procent van hun budget aan verbonden partijen uitgeven. Als een groter deel van de kosten naar verbonden partijen gaat, zullen bezuinigingen meer tijd vergen. Dit is het gevolg van de noodzaak om bezuinigingen samen met andere partijen te implementeren. Een extra complexiteit is dat de gemeente De Ronde Venen mede-eigenaar is van een dergelijke verbonden partij.
03 | Netto investeringsquote
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 23 van 195
Interpretatie: Te hoge investeringen zorgen voor het oplopen van de netto schuldquote en daarmee voor het oplopen van de schuldverplichtingen. Bij te lage investeringen zijn op termijn achterstallige investeringen nodig, omdat anders de leefbaarheid in de gemeente onder druk komt. Deze indicator geeft aan dat er een inhaalslag gaande is op het gebied van wegen, bruggen, openbare verlichting en vastgoed. Dit heeft gevolgen voor de kostenontwikkeling van afschrijvingen en rente, evenals voor de omvang van langlopende leningen.
04 | Afschrijvingen
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 24 van 195
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter Afschrijvingen ontstaan door investeringen die over meerdere jaren worden gebruikt. Wanneer er een hoog percentage aan afschrijvingen is, zijn er slechts beperkte mogelijkheden voor ombuigingen.
05 | Kosten van rente
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 25 van 195
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter De relatie tussen rentekosten en de schuldpositie is direct en aanzienlijk. Een hoger schuldniveau resulteert in verhoogde rentelasten, die vervolgens de financiële speelruimte voor besparingen en investeringen beperken. Voor financiële stabiliteit is het daarom essentieel om een beheersbare schuldpositie te onderhouden.
06 | Netto schuldquote [BBV]
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 26 van 195
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter De schulden zijn vooral ontstaan door investeringen te doen waarvoor leningen zijn aangegaan om de leveranciers te betalen. Uit de grafiek blijkt dat de gemeente onder de signaalwaarde is gebleven. Een hoge schuldquote beperkt de mogelijkheden voor bezuinigingen, omdat de leningen een langdurig karakter hebben.
07 | Belastingcapaciteit (BBV)
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 27 van 195
Interpretatie: Hoe lager, hoe beter De belastingcapaciteit biedt inzicht in de verhouding van de belastingdruk binnen een gemeente ten opzichte van het nationale gemiddelde. In 2024 bedragen de gemiddelde gemeentelijke woonlasten voor een meerpersoonshuishouden landelijk € 994. In de gemeente De Ronde Venen zijn de woonlasten voor dat jaar gelijk aan dit landelijke gemiddelde. Als de woonlasten in een gemeente al hoger liggen dan dit gemiddelde, is de ruimte voor aanpassing beperkter. De landelijke en lokale woonlasten voor meerpersoonshuishoudens voor het jaar 2025 zullen te zijner tijd worden gepubliceerd.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 28 van 195
2. Weerbaarheid
08 | Exploitatieresultaat (voor mutaties reserves)
Interpretatie: Bij twee negatieve exploitatieresultaten in drie jaar springt het licht op oranje In dit kengetal zijn zowel de incidentele als de structurele lasten en baten opgenomen. Dit leidt tot een wisselend patroon in de jaren 2022 tot en met 2028. Het volgende kengetal biedt inzicht in het structurele resultaat.
09 | Structurele exploitatieresultaat [BBV]
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 29 van 195
Interpretatie: Bij twee negatieve exploitatieresultaten in drie jaar springt het licht op oranje In de bestuurlijke behandeling van de Programmabegroting 2025 zijn voorstellen opgenomen om het tekort om te buigen naar een overschot. Daarnaast wordt op landelijk niveau nog overlegd met het Rijk over de omvang van de rijksbijdragen en de uitvoeringstaken van gemeenten. De uitkomsten hiervan hebben impact op deze indicator.
10 | Eigen vermogen ten opzichte van de baten
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 30 van 195
Interpretatie: Een evenwichtige benadering is essentieel om enerzijds voldoende reserves te behouden voor onvoorziene risico's, en anderzijds te vermijden dat er onnodig geld wordt opgepot dat ten goede zou kunnen komen aan de inwoners. Het eigen vermogen daalt onder de ondergrens doordat de jaren 2024 - 2028 bij het samenstellen van deze begroting nog tekorten vertonen. Zie hiervoor ook de toelichting bij indicator 09 | Structurele exploitatieresultaat.
11 | Solvabiliteitsratio
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 31 van 195
Interpretatie: Hoe lager, hoe hoger de schuldenpositie De ontwikkeling dat de solvabiliteitsratio onder de signaalwaarde uitkomt heeft vooral te maken met de ambities om investeringen uit te voeren op het gebied van wegen, bruggen, openbare verlichting en vastgoed. Dit heeft gevolgen voor de omvang van langlopende leningen (schuldpositie) 12 | Grondexploitatie Er zijn voor de jaren 2024 tot 2028 geen grondexploitaties, waardoor deze indicator komt te vervallen.
13 | Weerstandsratio
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 32 van 195
Interpretatie: tenminste voldoende om risico's te kunnen opvangen De verhouding tussen weerstand en risico's, evenals de beschikbare capaciteit om deze risico's op te vangen, vertoonde een variabele grootte en wijzigt van "uitstekend" naar "voldoende".
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 33 van 195
Kerngegevens 2021 - 2025
Realisatie
Realisatie
Realisatie
Indicatie
Indicatie
2021
2022
2023
2024
2025
44.720
44.955
45.572
45.813
46.060
235
617
241
247
360
44.955
45.572
45.813
46.060
46.420
18.580
18.721
18.872
19.039
19.190
141
151
167
151
150
18.721
18.872
19.039
19.190
19.340
Eenpersoonshuishoudens
5.923
6.064
6.189
6.338
6.430
Meerpersoonshuishoudens
13.364
13.393
13.559
13.625
13.730
Totaal huishoudens
19.287
19.457
19.748
19.963
20.160
5.960
6.310
6.730
7.030
7.330
18.270
18.690
19.140
19.540
19.940
Inwoners Aantal per 1 januari Bevolkingsgroei Aantal per 31 december Woningen Aantal per 1 januari Woninggroei Aantal per 31 december Huishoudens op 1 januari
Economische structuur Aantal vestigingen van bedrijven (Bron: LISA) Aantal banen van fulltimers, parttimers en uitzendkrachten (Bron: LISA)
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 34 van 195
Programma's
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 35 van 195
Programma 1 | Wonen Programma 1 | Welk maatschappelijk effect willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.1 Een groter woningaanbod voor al onze inwoners
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.1.1 We wijzen het wettelijk toegestane maximum van nieuwbouwwoningen toe met voorrang aan eigen inwoners We maken afspraken met ontwikkelaars van gebiedsontwikkelingen om het wettelijk toegestane maximum percentage van betaalbare koopwoningen toe te wijzen aan eigen inwoners.
B25 | 1.1.2 We zorgen bij nieuwbouwprojecten dat de percentages uit de Woonvisie van sociale huur en betaalbare huur- en koop worden toegepast Dit doen we door deze percentages aan het begin van de planvorming kenbaar te maken aan de ontwikkelaars. We leggen deze afspraken vroegtijdig vast in de anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar.
B25 | 1.1.3 We evalueren de pilot ‘Experimentenregeling voorrangsregeling sociale huurwoningen vitale beroepsgroepen De Ronde Venen’ We evalueren, samen met Cazas Wonen en de betrokken werkgevers, de pilot door kwantitatief en kwalitatief onderzoek te doen.
B25 | 1.1.4 We maken nieuwe prestatieafspraken We maken nieuwe prestatieafspraken met Cazas Wonen, de Huurdersvereniging Weidelanden en lokale zorgpartijen. Hiervoor zijn de uitgangspunten uit de Woonvisie en de Woonzorgvisie leidend.
B25 | 1.1.5 We ontwikkelen de locatie van De Trekvogel Op de locatie van de voormalige basisschool de Trekvogel ontwikkelen we woningen. Op basis van een ruimtelijk kader verkopen we de locatie. Een deel van de opbrengst gebruiken we voor de herhuisvesting van de huidige gebruikers. Daarbij kijken we onder andere naar herhuisvesting in het Werkcentrum voor bijvoorbeeld de Voedselbank.
B25 | 1.1.6 We ontwikkelen de locaties Oosterland, Maricken II, De Meijert en Argon De locaties Oosterland, Maricken II, De Meijert en Argon worden bouwrijp gemaakt. De verkoop van de eerste woningen in Het Oosterland en de Maricken II start in 2025.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 36 van 195
B25 | 1.1.7 We voeren het Centrumplan Vinkeveen uit De stedenbouwkundige plannen voor een aantal deelgebieden worden door de ontwikkelaar uitgewerkt. De eerste deelgebieden worden bouwrijp gemaakt. Tegelijkertijd investeren wij in de doorgaande infrastructuur in Vinkeveen, daarvoor werken we de plannen uit.
B25 | 1.1.8 We versnellen de ontwikkeling van woningbouwplannen Er is een blijvend grote vraag naar nieuwe woningen. Om te onderzoeken of grote maar vooral ook kleinere locaties kansrijk zijn is een onderzoeksbudget noodzakelijk. De afgelopen jaren was dit budget ontoereikend om alle kansen te onderzoeken. Daarnaast is voldoende capaciteit noodzakelijk. Deze capaciteit zetten we blijvend in.
B25 | 1.1.9 We ontwikkelen de Baljuwstraat en gymzaal De Brug We verkopen deze locaties aan marktpartijen op basis van de nog - in 2024 - vast te stellen kaders om woningbouw te ontwikkelen.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.2 Een goed bereikbare en verkeersveilige gemeente
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.2.1 We voeren de reconstructie van de Dukaton in Mijdrecht uit We gaan onderzoek doen om de verkeersveiligheid te verbeteren en geluidsoverlast te verminderen. De resultaten van dit onderzoek zullen worden toegepast bij de reconstructie van de Dukaton.
B25 | 1.2.2 We gaan 8 houten bruggen vervangen Veel houten bruggen zijn voorbij de technische levensduur. Om de veiligheid van de gebruikers te garanderen moeten we structureel (jaarlijks) houten bruggen vervangen om afsluiting van de objecten tegen te gaan.
B25 | 1.2.3 We voeren de uitvoeringsplannen per dorp uit We hebben in 2024 per dorp en voor het Bedrijventerrein Mijdrecht een uitvoeringsplan opgesteld op basis van het Mobiliteits- en Verkeerveiligheidsplan 2023-2030. Er zijn concrete acties in deze plannen opgenomen. De uitvoering daarvan vindt in 2025 en de daaropvolgende jaren plaats.
B25 | 1.2.4 We voeren het project sanering borden en palen uit Dit doen we per dorp. De uitvoering is in 2023 gestart. We voeren in 2025 de sanering in de dorpen Wilnis en Vinkeveen uit.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 37 van 195
B25 | 1.2.5 We bereiden de aanleg van doorfietsroutes voor De raad heeft in het kader van Het Oosterland besloten om de fietsverbinding naar Uithoorn te verbeteren. Het betreft onder andere de fietsbrug over de Kerkvaart. De besluitvorming over de verkenning voor het toevoegen van een fietsroute met behoud van de wandelroute op Het Oude Spoor heeft in 2024 plaatsgevonden. Op basis van dit besluit vindt in 2025 wel of geen verdere voorbereiding plaats.
B25 | 1.2.6 We doen onderzoek naar verschillende mogelijkheden van deelmobiliteit Dit onderzoek bestaat uit het uitvoeren van een behoefte- en interessepeiling onder de inwoners van onze gemeente. Aan de hand daarvan voeren we een proef uit met het aanbieden van deelauto’s en deelfietsen.
B25 | 1.2.7 We passen de halte Mijdrecht-Centrum aan Het betreft het verbeteren van de verkeerskundige functionaliteit van de halte, het uitbreiden van de voorzieningen, de uitstraling en de verkeersveiligheid. Dit gebeurt in samenwerking met de provincie Utrecht.
B25 | 1.2.8 We voeren werkzaamheden uit aan de Rijksstraatweg in Baambrugge We hebben in 2024 in samenwerking met de Dorpsraad Baambrugge een plan opgesteld voor de inrichting van het gedeelte van de Rijksstraatweg binnen de bebouwde kom. Dit plan heeft tot doel om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.3 Ondernemers krijgen de ruimte om succesvol te ondernemen
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.3.1 We treden toe tot Economic Board Utrecht/Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (EBU/ROM) In 2025 sluiten we een convenant met de EBU/ROM voor de periode 2025 - 2028. Hiermee versterken we het regionaal economische netwerk en innovatieve vermogen van de regio. We faciliteren hiermee ondernemers uit de gemeente om te profiteren van de diensten die EBU/ROM leveren.
B25 | 1.3.10 We faciliteren de ruimtebehoefte van lokale ondernemers Het onderzoek naar ruimtebehoefte uit 2024 geeft inzicht in de ruimtebehoefte van lokale ondernemers. We zetten in op het zo goed mogelijk faciliteren van deze behoefte binnen de gemeente. Wij verzoeken hiervoor de provincie om een grotere uitbreiding van het Bedrijventerrein Mijdrecht op te nemen in de provinciale programmering van 2025. Ook zetten we in op het beter benutten van ruimte op de bedrijventerreinen. Hiervoor zetten we de (ruimtelijke) instrumenten in die komen uit de bedrijventerreinenstrategie.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 38 van 195
B25 | 1.3.2 We stellen een Economische visie op Samen met betrokken stakeholders stellen we een nieuwe Economische visie op en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad.
B25 | 1.3.3 We voeren het actieplan bedrijventerrein Mijdrecht uit We geven uitvoering aan het Actieplan toekomstbestendig bedrijventerrein Mijdrecht. Dit is een gezamenlijk actieplan met ondernemers. We zetten in op een integrale aanpak door aan te sluiten bij andere beleidsvelden.
B25 | 1.3.4 We organiseren de Dag van de Ondernemer Op 20 november organiseren we samen met ondernemers(verenigingen) een bijeenkomst voor ondernemers om te inspireren en te netwerken.
B25 | 1.3.5 We doorlopen de planologische procedure voor het nieuwe Bedrijventerrein Mijdrecht Het Bedrijventerrein Mijdrecht wordt met 8 hectare uitgebreid. Om deze uitbreiding mogelijk te maken wordt in 2025 de planologische procedure doorlopen.
B25 | 1.3.6 We gaan aan de slag met het beter benutten van de ruimte op de bedrijventerreinen De bedrijventerreinenstrategie geeft handelingsperspectief voor de herstructurering en intensiveringsmogelijkheden van de bestaande bedrijventerreinen. Hierin zijn (ruimtelijke) instrumenten genoemd die we in 2025 kunnen inzetten of ontwikkelen voor het beter benutten van de ruimte op de bedrijventerreinen.
B25 | 1.3.7 We voeren plannen van aanpak uit voor toekomstbestendige centra In 2025 gaan we verder met de uitvoering van de plannen van aanpak.
B25 | 1.3.8 We faciliteren snel internet voor onze inwoners en ondernemers In 2025 gaat een marktpartij verder met de aanleg van glasvezel in het buitengebied. Dit gebeurt op basis van de samenwerkingsovereenkomst die we in 2024 hebben ondertekend.
B25 | 1.3.9 We faciliteren ondernemers(verenigingen) in het verhogen van de organisatiegraad Er is bij ondernemers(verenigingen) de behoefte om de organisatiegraad te verhogen. Wij faciliteren ook in 2025 initiatieven vanuit ondernemers om de organisatiegraad te verhogen. Hierbij benutten we de middelen en capaciteit die provincie Utrecht beschikbaar stelt.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 39 van 195
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.4 Een klimaatneutrale gemeente in 2050
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.4.1 We verduurzamen gemeentelijk vastgoed en stimuleren de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed Het college zet zich in voor de verduurzaming van gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Conform het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan en het vastgestelde Integraal Duurzaam Vastgoedbeheerplan voert het college de maatregelen uit. Voor het gemeentelijk vastgoed betreft dit onderhoud en verduurzaming. Voor onderwijs- en maatschappelijke gebouwen richten we ons op nieuwbouw of levensduur verlengende renovatie.
B25 | 1.4.2 We voeren de beleidsplannen grote en kleinschalige zonnevelden uit en zetten ons in voor zon op dak Het college zet zich in om het doel van 0,09 TWh zon op land (ongeveer 95 hectare) en 0,03 TWh zon op dak in 2030 te realiseren. Dit doen we door het uitvoeren van het beleidsplan voor de realisatie van grootschalige en kleinschalige zonnevelden. Met dit beleid helpen we (lokale) energie-initiatieven met het realiseren van zonnevelden. Het college initieert projecten op daarvoor geschikte daken in haar bezit en beheer. Het college communiceert over en organiseert acties om eigenaren van grote daken te stimuleren zonnepanelen te leggen. Daarbij houden we rekening met netcongestie.
B25 | 1.4.3 We starten met de uitvoering van de aanpak circulariteit zoals opgenomen in het spoorboekje De aanpak richt zich op de thema's: inkoop en aanbesteding, gebiedsontwikkeling en vastgoed, economie en afval. Dit doen we zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met ondernemers binnen de gemeente.
B25 | 1.4.4 We organiseren acties om bedrijven te helpen bij het verlagen van hun energieverbruik Het college organiseert acties en communiceert over de mogelijkheden van energiebesparing bij bedrijven om het verlagen van energieverbruik te stimuleren. Bijvoorbeeld: •
Energyhub bedrijventerrein Mijdrecht;
•
Samenwerking met de Duurzaamheidpartners.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 40 van 195
B25 | 1.4.5 We organiseren acties om inwoners te helpen bij het verlagen van hun energieverbruik Het college organiseert verschillende acties om inwoners te ondersteunen bij het verlagen van het energieverbruik. Bijvoorbeeld: •
Energieklussers van De Energieke Rondeveners die kleine maatregelen bij mensen met energietoeslag uitvoeren;
•
Ondersteuning van Verenigingen van Eigenaren om verduurzamingsprocessen op gang te krijgen;
•
Lokale aanpak isolatie die zich focust op het isoleren van woningen met een WOZ-waarde onder de NHG-grens;
•
In samenwerking met Cazas komen tot uitgangspunten voor de verduurzaming van woonblokken met particuliere koop- en sociale huurwoningen door elkaar.
B25 | 1.4.6 We gaan verder met implementeren van de vergunning flora-fauna activiteit onder de omgevingswet op basis van het soortenmanagementplan We verwachten in 2024 op basis van een soortenmanagementplan een gebiedsbrede vergunning flora-fauna activiteit onder de omgevingswet te hebben verkregen. Het gebruik van deze vergunning vergt implementatie binnen de gemeentelijke organisatie. Dit start in 2024 en loopt door in 2025. Daarnaast zijn wij verplicht tot het monitoren, administreren en rapporteren over de instandhouding van onder de vergunning vallende beschermde soorten (gebouwbewonende vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen).
B25 | 1.4.7 We bevorderen klimaatadaptatie in de gemeente We voeren acties uit op basis van het Klimaatadaptatieplan, waarbij: •
We bij het (her)inrichten van de openbare ruimte met een integrale benadering aanvullende maatregelen nemen voor een klimaatbestendigere openbare ruimte;
•
We met verschillende acties (informeren, delen van goede voorbeelden) inwoners stimuleren om hun perceel te vergroenen;
•
We onnodige verharding in de openbare ruimte gaan verwijderen.
B25 | 1.4.8 We actualiseren de Transitievisie Warmte In 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Daarbij lag focus op het verlagen van het energieverbruik in woningen. We herijken de Transitievisie in de vorm van een Warmteprogramma op basis van de Omgevingsvisie. In het Warmteprogramma brengen we per gebied de meest kansrijke warmte-alternatieven in kaart.
B25 | 1.4.9 We stimuleren duurzame mobiliteit in de gemeente Het college zet zich in om duurzame mobiliteit bij inwoners en werknemers van bedrijven in de gemeente te stimuleren op basis van het in november 2023 vastgestelde Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 41 van 195
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.5 Beschermen, behouden en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed voor inwoners en bezoekers
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.5.1 We zetten ons in voor de herontwikkeling en het toegankelijk maken van de forten van de Stelling van Amsterdam We werken mee aan de herbestemming van Fort bij Uithoorn, begeleiden het ruimtelijk proces van Fort bij Abcoude en Fort bij Nigtevecht en gaan in gesprek met de nieuwe eigenaar van Fort aan de Winkel.
B25 | 1.5.2 We voeren fase 2 van het project aanwijzen nieuwe gemeentelijke monumenten uit In fase 2 richten we ons op het behouden van het karakter van onze dorpslinten. We bereiden de aanwijzingsprocedure voor volgens de Verordening Fysieke Leefomgeving. We betrekken hier de eigenaren en inwoners bij.
B25 | 1.5.3 We maken onze monumenten herkenbaar We bieden elke monumenteigenaar een nieuw monumentenschild aan.
B25 | 1.5.4 We organiseren en faciliteren erfgoedevenementen We maken erfgoed beleefbaar voor onze inwoners door Open Monumentendag te organiseren. We organiseren twee keer per jaar een Monumentencafé voor monumenteigenaren.
B25 | 1.5.5 We geven inzicht in wat de omgeving van een monument is Per rijks- en gemeentelijk monument bepalen we wat de reikwijdte is van de omgeving van het monument.
B25 | 1.5.6 We actualiseren de cultuurhistorische en archeologische waardenkaarten We vullen de huidige kaarten aan en maken ze toegankelijk. De geactualiseerde kaarten gebruiken we bij het opstellen van de omgevingsplannen.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.6 Goed onderhouden en toegankelijke recreatiegebieden
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.6.1 We realiseren doorvaart De Heul In 2024 wordt het bestemmingsplan De Heul voorgelegd aan de raad. Indien de raad instemt met het bestemmingsplan en het bestemmingsplan nadien onherroepelijk wordt, realiseren we de doorvaart en het fietspad. Het tijdstip van onherroepelijk worden is afhankelijk van beroepsprocedures bij de Raad van State.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 42 van 195
B25 | 1.6.2 We voeren de Visie Recreatie & Toerisme uit Samen met betrokken stakeholders geven we vervolg aan de acties die staan in de Visie Recreatie & Toerisme.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.7 Ruimtelijke initiatieven worden ondersteund op basis van het toekomstbeeld voor De Ronde Venen
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.7.1 We stellen een visie op Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) vast In 2024 is gestart met de werkzaamheden voor het opstellen van een visie op vrijkomende agrarische bebouwing. De eerste helft van 2025 wordt deze visie ter vaststelling aan de raad aangeboden. Deze visie wordt in overleg met agrariërs, ketenpartners en belangenorganisaties opgesteld. Doel hierbij is om inzichtelijk te maken hoeveel boeren voornemens zijn te stoppen, welke wensen zij hebben voor vervolgfuncties van het bedrijf en welke van deze wensen (op welke plek) ruimtelijk aanvaardbaar zijn.
B25 | 1.7.2 We geven vervolg aan de Pilot Waeterrijck We onderzoeken gezamenlijk met de provincie Utrecht onder welke voorwaarden de bestemming van dit gebied gewijzigd kan worden naar wonen. De pilot is bedoeld om van te leren en ervaring op te doen die gebruikt kan worden voor andere casussen. En dat dit kan leiden tot instrumentarium of kan dienen als basis voor hernieuwde regelgeving (zowel provinciaal als gemeentelijk) rondom permanente bewoning. Het streven is dat deze regelgeving als basis kan dienen voor meerdere locaties in onze gemeente.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.8 We handhaven wat waardevol is en verlenen vergunningen op basis van het planologisch kader
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.8.1 We starten met het uitvoeringsplan Bestemmingsplan Plassengebied Het bestemmingsplan Plassengebied biedt een nieuw planologisch kader voor gebruik en bebouwing op de Vinkeveense Plassen. De bestaande situatie op de legakkers wordt in overeenstemming met de planologische situatie in het nieuwe bestemmingsplan. Dit betekent dat afwijkende bebouwing moet worden aangepast, inclusief de voorwaarden die in het bestemmingsplan aan de bouw- en gebruiksmogelijkheden zijn gekoppeld.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 43 van 195
B25 | 1.8.2 We starten met het opstellen van één omgevingsplan voor de hele gemeente Gelet op de onbekendheid met het nieuwe instrument, de hoeveelheid werk en tijd die het opstellen van het omgevingsplan vraagt, schakelen we externe expertise in. Op deze manier zorgen we ervoor dat er binnen 4 jaar een omgevingsplan voor de gemeente wordt vastgesteld en de ambtelijke organisatie hierna de kennis en kunde heeft om dit in het vervolg zelf te doen.
B25 | 1.8.3 We stellen in 2025 de omgevingsvisie vast Bij het opstellen van de omgevingsvisie worden inwoners, ondernemers en de raad betrokken. Het streven is om in 2024 een ontwerp-omgevingsvisie af te ronden en deze ter inzage te leggen. Dit maakt het mogelijk om de definitieve omgevingsvisie in 2025 ter besluitvorming aan te bieden.
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.9 Een groene, schone en biodiverse openbare ruimte
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.9.1 We intensiveren het groenonderhoud met als resultaat een kwaliteitsniveau B We zetten het intensiveren van het groenonderhoud voort. Door het groenonderhoud te intensiveren, verbeteren we het kwaliteitsniveau met als doel een kwaliteitsniveau B in 2026. In 2025 zetten we extra in op het bestrijden van het onkruid in beplanting.
B25 | 1.9.2 We passen het maaibeleid aan, waarbij er een betere balans is tussen de onderhoudskwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit In 2024 hebben we laten onderzoeken wat het maaibeleid moet zijn om meer biodiversiteit te krijgen in grasvelden. Op geschikte locaties, afhankelijk van de functie, zal minder gemaaid worden voor meer biodiversiteit en op andere locaties maaien we meer om de beeldkwaliteit te borgen.
B25 | 1.9.3 We voeren het Speelbeleid uit In 2024 wordt het Speelbeleid ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Op basis van het nog vast te stellen Speelbeleid bepalen we de acties voor 2025.
B25 | 1.9.4 We geven vervolg aan het onderzoek naar de toekomst van de afvalbrengstations In 2024 wordt onderzoek gedaan naar wat er nodig is om onze afvalbrengstations bij de tijd te brengen. Het onderzoek kijkt naar verschillende concepten en locaties. Aspecten als veiligheid, circulariteit en gebruikersvriendelijkheid spelen hierbij een rol. Wanneer eind 2024 een voorkeursvariant gekozen is, wordt in 2025 een uitgewerkte businesscase en realisatiestrategie uitgewerkt: fase 2 uit de startnotitie afvalbrengstations.
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 44 van 195
Maatschappelijk effect voor 2025 B25 | 1.10 Toekomstbestendig maatschappelijk vastgoed
Actie(s) voor 2025 B25 | 1.10.1 We maken een keuze over het onderbrengen van maatschappelijk vastgoed Op basis van een in 2024 gestart onderzoek maken we in 2025 een keuze of en hoe we een deel van ons maatschappelijk vastgoed onderbrengen in een stichting of sportbedrijf. Het onderzoek wijst uit wat de kosten daarvan zijn.
B25 | 1.10.2 We nemen een beslissing over het meerjarig beheer van De Boei In 2024 nemen we het beheer van de Boei over. In 2025 maken we een keuze hoe we de accommodatie meerjarig beheren en instandhouden.
B25 | 1.10.3 We starten met de herbouw van dorpshuis De Willisstee Hiermee creëren we opnieuw een ontmoetingsplek in Wilnis. De herbouw combineren we met de nieuwbouw van de Julianaschool.
B25 | 1.10.4 We starten met de bouw van het nieuwe gemeentehuis In 2025 is de planvorming voor het gemeentehuis verder uitgewerkt en leggen we een budgetaanvraag voor aan de raad. Daarna starten we met de bouw.
B25 | 1.10.5 We investeren in nieuwbouw en verbouw scholen Op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen 2023 t/m 2037 investeren we in de genoemde periode gefaseerd en op basis van een voorafgaand onderzoek per gebouw in levensduurverlengende renovatie of in vervangende nieuwbouw (al dan niet op andere locatie). De realisatie van deze plannen gebeurt in nauwe samenwerking tussen het schoolbestuur (bouwheer) en de gemeente (financier). In 2025 richten we ons met name op de RKBS Paulusschool (Abcoude), de Koningin Julianaschool (Wilnis) en CNS (Abcoude).
Bijlage 2 Programmabegroting 2025 - 2028 - pagina 45 van 195
Programma 1 | Indicatoren
Bij dit programma horen de volgende landelijke indicatoren: •
•
•
Economie: o
Functiemenging.
o
Vestigingen (van bedrijven).
Volksgezondheid en Milieu: o
Omvang huishoudelijk restafval.
o
Hernieuwbare elektriciteit.
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing: o
Gemiddelde WOZ-waarde.
o
Nieuw gebouwde woningen.
o
Demografische druk.
o
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden.
o
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden.
Deze indicatoren, samen met die van andere programma's, zijn opgenomen in de financiële begroting.