Bijlage 1 Participatiekoers 2025-2030 Hart voor werk
Tekst van het document
Participatiekoers 2025-2030 HART VOOR WERK
Voorwoord Met trots presenteert het college de Participatiekoers 2025-2030 met ‘Hart voor werk’. Werk is meer dan alleen een bron van inkomen. Werk geeft structuur, geeft een gevoel van ergens bij horen, stelt in staat om sociale contacten op te bouwen en vergroot het gevoel van eigenwaarde. Door te werken, maken onze inwoners actief deel uit van en leveren zij een bijdrage aan de samenleving. Ook bevordert werk de sociale integratie van nieuwkomers en stimuleert werk de economische groei. Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt, die naar verwachting nog langer aan gaat houden, is iedereen die kan werken hard nodig. We beseffen echter dat veel inwoners die een beroep doen op de Participatiewet niet direct passen bij de beschikbare vacatures. Er kan van alles gebeuren in een leven waardoor iemand zonder werk raakt en blijft. Vaak moeten eerst hindernissen worden weggenomen voordat er stappen richting werk kunnen worden gezet. Iedereen die kan werken, moet de kans krijgen om aan de slag te gaan. Dit beleidsplan beschrijft hoe de gemeente, samen met lokale bedrijven en maatschappelijke partners, zich de komende 6 jaar inzet om iedereen die kan werken, aan het werk te helpen.
2
Inleiding
1
De Ronde Venen
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
3
Actielijnen
4
Financiën
5
Bijlagen
Inhoud Voorwoord
2
Inhoud
3
Inleiding
2. Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
4
16
2.1 Lokale economie en arbeidsmarkt
17
2.2 Landelijke ontwikkelingen arbeidsmarkt
18
2.3 Ontwikkelingen vanuit het Rijk
18
Participatiekoers 2019-2023
5
Turbulente jaren
6
Tussentijdse bijstelling
7
Actielijn 1: Beheersen instroom en verhogen duurzame uitstroom
22
Ambitie
7
Actielijn 2: Inzetten op een rechtmatige inkomensvoorziening
28
Participatiekoers 2025-2030
8
Actielijn 3: De ontwikkeling van inwoners bevorderen
31
Programmabegroting en wet- en regelgeving
9
Actielijn 4: Zorgen voor meer passend werk
39
Leeswijzer
9
1. De Ronde Venen
3. Actielijnen
21
4. Financiën
45
5. Bijlagen
47
10
1.1 Visie en kernwaarden ten aanzien van arbeidsparticipatie
11
1.2 Focus dienstverlening
12
Bijlage 1: Bestandsanalyse
48
1.3 Klantenbestand Participatiewet
13
Bijlage 2: Arbeidsmarktanalyse
55
1.4 Indeling op de participatieladder
14
Bijlage 3: Compact overzicht doelstellingen en activiteiten
57
1.5 Benchmarkcijfers in relatie tot eigen cijfers
15
Bijlage 4: Literatuurlijst
60
3
Inhoud
1
De Ronde Venen
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
Inleiding Intro Participatiekoers 2019-2023 Turbulente jaren Tussentijdse bijstelling Ambitie Participatiekoers 2025-2030 Programmabegroting en wet- en regelgeving Leeswijzer 4
3
Actielijnen
4
Financiën
5
Bijlagen
Inleiding Zorg dragen voor werkgelegenheid en bestaanszekerheid is vanuit de Grondwet
op een actieve deelname van inwoners aan de maatschappij door
een kerntaak van de overheid. De Participatiewet vormt daarvoor het vangnet in
het bevorderen van kansen op (regulier) werk en het benutten
ons sociale zekerheidsstelsel. Als gemeente dragen we de verantwoordelijkheid
van het verdienvermogen. Het streven was
voor de uitvoering van de Participatiewet. Deze wet heeft tot doel om mensen
om elke inwoner naar vermogen te
te ondersteunen bij het vinden van werk en actieve deelname aan de
laten participeren.
samenleving. Voor wie dat (nog) niet haalbaar is, biedt de Participatiewet tijdelijke inkomensondersteuning. Hoe we als gemeente de komende 6 jaar willen omgaan met de ambitie om iedereen die kan werken daadwerkelijk aan de slag te laten gaan, beschrijven we in deze nota. Deze nota vervangt de Participatiekoers 2019-2023.
Participatiekoers 2019-2023 In 2019 stelde de raad de Participatiekoers 2019-2023 vast. Deze nota schetste het beleidskader voor participatie, waarbij de ambitie was om het bijstands volume in De Ronde Venen zo klein mogelijk te houden. Het beleid richtte zich
5
Turbulente jaren Naast bovengenoemde ontwikkelingen liepen ook beoogde wetswijzigingen en Inmiddels zijn er 5 jaar voorbij en kijken we terug op een turbulente periode
Rijksuitvoeringsprogramma’s door die van invloed zijn op de arbeidsparticipatie:
waarin met name de coronapandemie lange tijd centraal heeft gestaan. Daarnaast
Nieuwe Wet Inburgering, Breed Offensief, hervorming Participatiewet en
kregen we te maken met de opvang van Oekraïners door de oorlog in hun land en
de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur.
de uitvoering van de Wet hersteloperatie toeslagen. Een ongekende krapte op de arbeidsmarkt maakt sommige sectoren kwetsbaar als het gaat om personele inzet
Politiek en bestuurlijk gezien een complexe periode die veel vroeg van de
waardoor de continuïteit van het leveren van diensten/producten in gevaar komt.
mensen die persoonlijk getroffen waren, maar ook van de mensen die zich bestuurlijk, ambtelijk of in hun dagelijkse werk met deze onderwerpen bezighielden en nog steeds houden.
Verder is er een toenemende stroom van ontheemden die toevlucht zoeken binnen Europa en deed zich een energiecrisis voor waarbij gemeenten de taak kregen om energietoeslagen uit te betalen.
6
Tussentijdse bijstelling Eind 2021 is de Participatiekoers 2019-2023 tussentijds geëvalueerd en bleek
Daarnaast spelen de complexiteit van de problemen van inwoners die een
dat de uitvoering niet geheel op koers lag. Om de gewenste resultaten alsnog
beroep doen op de Participatiewet en de discrepantie tussen vraag en aanbod
te behalen en zo efficiënt mogelijk uitvoering te geven aan de Participatiewet,
op de arbeidsmarkt nog altijd een belemmerende rol in het aan het werk helpen
is begin 2022 het implementatieplan ‘Participatiekoers Op Koers’ opgesteld.
van inwoners. Deze ontwikkelingen vragen om een flexibele en wendbare
Er is vervolgens hard gewerkt om de dienstverlening te verbeteren. De klant
gemeente die haar dienstverlening kan aanpassen aan de samenstelling van het
managers spraken vaker met de inwoners, leerden hen beter kennen en waren
uitkeringsbestand en een passend antwoord kan geven op maatschappelijke
daardoor beter in staat om hen van een passend re-integratie aanbod te voorzien.
uitdagingen. Met als doel om zoveel mogelijk mensen met een uitkering weer aan het werk te helpen.
De uitkomsten van het recente Rekenkameronderzoek (2024) naar duurzame uitstroom uit de bijstand bevestigen dat de ondersteuning vanuit de gemeente
Ambitie
door de bijstandsgerechtigden wordt gewaardeerd, zij deze als overwegend doeltreffend ervaren en dat zij vinden dat de dienstverlening de afgelopen periode verbeterd is.
De Ronde Venen wil een gemeente zijn waar iedereen die kan werken, werkt en daarmee financieel zelfstandig is. Als dat niet kan, moet een inwoner
We zijn met elkaar onderweg. Hoewel het aantal bijstandsuitkeringen ten
de kans krijgen om zich te ontwikkelen richting de arbeidsmarkt. De gemeente
opzichte van de beroepsbevolking in De Ronde Venen nog altijd onder zowel
ondersteunt hierbij en samen wordt gezocht naar een ontwikkelroute die past bij
het landelijk als provinciaal gemiddelde zit, zien we vanaf 2023 wel een stijging
de mogelijkheden van de inwoner. Vrijwilligerswerk of werkervaringsplaatsen
(zie figuur 4 in bijlage 1). Deze trend zien we ook landelijk terug.
zien we als passende (tussen)stappen in het traject van een inwoner.
7
De doelstellingen bij deze ambitie zijn: ✓ 65% van de inwoners met een bijstandsuitkering zet de komende 6 jaar positieve stap(pen) op de participatieladder. Voor uitleg over de participatieladder zie hoofdstuk 1, paragraaf ‘indeling op de participatieladder’. ✓ We willen de gemiddelde verblijfsduur in de uitkering verkorten. Op 1-1-2024 is de gemiddelde verblijfsduur in de uitkering 62 maanden. Voor gemeenten van vergelijkbare grootte is dit 68 maanden (Bron: Divosa Benchmark Werk en Inkomen). We willen de gemiddelde verblijfsduur eind 2030 verlaagd hebben met 10% naar 56 maanden. ✓ We verhogen de uitstroom naar betaald werk jaarlijks met tenminste 5%.
Participatiekoers 2025-2030 Wat we gaan doen om deze ambities te bereiken, wordt in deze nota in vier actielijnen uitgewerkt. De concrete vertaling van deze actielijnen wordt jaarlijks opgenomen in het jaarplan van het team Toegang Participatie en Sociale Zaken en vormt daarmee het ‘hoe’ op het realiseren van onze ambities voor de komende 6 jaar.
8
Programmabegroting en wet- en regelgeving Deze nota sluit aan bij de ambities uit het coalitieakkoord ‘In het hart’ en bij de programmabegroting 2025-2028, in het bijzonder bij de doelstelling ‘Inwoners worden ondersteund om deel te nemen aan de arbeidsmarkt’.
Leeswijzer In deze nota zoomen we in hoofdstuk 2 in op de visie en kernwaarden van De Ronde Venen. Daarna staan we in hoofdstuk 3 stil bij diverse ontwikkelingen die van invloed zijn op de uitvoering van de Participatiewet. In hoofdstuk 4 tot en met 7 worden de actielijnen uitgewerkt. In hoofdstuk 8 zoomen we tenslotte in op de financiën. Tot slot in de bijlagen nog een nadere kwantitatieve analyse van zowel het klantenbestand als van de arbeidsmarkt en een compact overzicht van de doelstellingen uit deze nota.
9
Inhoud
Inleiding
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
3
Actielijnen
De Ronde Venen 1.1 Visie en kernwaarden ten aanzien van arbeidsparticipatie 1.2 Focus dienstverlening 1.3 Klantenbestand Participatiewet 1.4 Indeling op de participatieladder 1.5 Benchmarkcijfers in relatie tot eigen cijfers
10
4
Financiën
5
Bijlagen
De Ronde Venen 1.1 Visie en kernwaarden ten aanzien van arbeidsparticipatie Wij willen dat De Ronde Venen een samenleving is waar plek is voor iedereen.
Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn er meer mogelijkheden om
Een samenleving waarin voorzieningen voor iedereen beschikbaar zijn en
mensen aan het werk te krijgen. Daarom willen we werkgevers, de gemeente,
laagdrempelig toegankelijk blijven. Daar waar ondersteuning nodig is bieden we
het UWV en onze andere sociale partners met elkaar verbinden om inwoners
die op basis van maatwerk. Maatwerk dat passend is bij de specifieke situatie
optimaal te ondersteunen. We benaderen dit vanuit kansen en mogelijkheden.
van elk persoon. De opgaven in het sociaal domein zijn echter groot en hoewel
We stimuleren mensen in de bijstand om mee te blijven doen, bijvoorbeeld door
we al jaren onder het landelijk gemiddelde zitten qua uitkeringsbestand, zien we
vrijwilligerswerk als tegenprestatie te verrichten. Voor degenen die (nog) niet
recent wel een lichte stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden. Ook zien we
aan het werk kunnen, zorgen we voor een menswaardig bestaan. We verliezen
een groep inwoners die al lange tijd een beroep doen op een bijstandsuitkering.
hen niet uit het oog.
Dit willen we anders: we willen een gemeente zijn waar iedereen die kan werken, werkt en daarmee financieel zelfstandig is. Als dat niet kan, moet een inwoner
Door krimpende budgetten hebben we echter niet meer de middelen om alle
de kans krijgen om zich te ontwikkelen richting de arbeidsmarkt.
werkzoekenden intensief te begeleiden. We moeten het ‘beter met minder’ doen en daarom brengen we focus aan binnen onze dienstverlening.
We willen graag dat onze inwoners aan het werk zijn, mede vanuit de gedachte dat werk meer is dan alleen een inkomen. Mensen werken om geld te verdienen, maar werk geeft ons ook zelfrespect, een identiteit en het gevoel deel uit te maken van de samenleving (WRR, Het betere werk, 2022).
11
1.2 Focus dienstverlening Onze focus bestaat uit 3 pijlers: 1. We zetten in op inwoners die een reële kans maken om met een korter of
Het gaat daarbij om het bieden van maatwerk. We maken samen met de
langer traject uit te stromen naar betaald werk.
inwoner een plan om stappen te zetten richting deelname aan de samenleving.
2. We kiezen voor doelgroepen waar we het meeste verschil kunnen maken.
Daarbij houden we rekening met de capaciteiten en de leefwereld van de
Mede naar aanleiding van de aanbevelingen uit het Rekenkameronderzoek
inwoner, terwijl we tegelijkertijd hun zelfredzaamheid stimuleren en hun
en op basis van een bestandsanalyse zijn dat: alleenstaande ouders, mensen
vermogen vergroten om zoveel mogelijk eigen regie over hun leven te voeren.
tussen de 45-55 jaar, werkzoekenden met een structurele arbeidsbeperking,
Om de juiste focus aan te kunnen brengen is het van belang om goed zicht te
statushouders en kwetsbare jongeren.
hebben op de inwoners die een beroep doen op de Participatiewet.
3. Niet voor iedereen is (betaald) werk mogelijk. We zien binnen de Participatiewet een toenemende groep mensen met complexe problemen en mentale of fysieke gezondheidsklachten. Daar waar werk (nog) niet aan de orde is, blijven we oog hebben voor de menselijke maat. We zetten ons in om inwoners die een beroep doen op de Participatiewet te ontwikkelen, zodat hun afstand tot de arbeidsmarkt wordt verkleind. Dit doen we niet alleen. We werken samen met (maatschappelijke) partners, werkgevers, onze collega-gemeenten en bieden zo een breed palet aan activiteiten en instrumenten die bijdragen aan de ontwikkeling van onze inwoners.
12
Aantal actieve uitkeringen (historisch)
Kwantitatieve gegevens kunnen we zowel halen uit onze eigen cijfers als uit de benchmark Werk en Inkomen van Divosa waar De Ronde Venen sinds 2023 op
450
aangesloten is. In de volgende paragrafen zoomen we in op een kwantitatieve analyse van het klantenbestand.
400
350
Beginwaarde kwartaal
1.3 Klantenbestand Participatiewet Gemeente De Ronde Venen heeft 45.812 inwoners (peildatum 1 januari 2024). Op 6 december 2024 verstrekten we 436 uitkeringen aan in totaal 537 inwoners (Bron: BI-tool Gemeente De Ronde Venen). Daarnaast maken nog 291 mensen gebruik van ondersteuning bij het vinden en behouden van betaald werk (Bron: Civision). Ook wel aangeduid als Nuggers (niet uitkeringsgerechtigden).
300
250
200
150
100
Zij maken géén gebruik van een uitkering, enkel van ondersteunende 50
dienstverlening. Dit is met name de groep mensen met een vastgestelde arbeidsbeperking.
0 2019 K1
2020 K1 2019 K3
We zien dat het aantal uitkeringen in De Ronde Venen de afgelopen 5 jaar schommelt rond de 400. Beging 2019 verstrekten we 440 uitkeringen,
2021 K1 2020 K3
2022 K1 2021 K3
2023 K1 2022 K3
2024 K1 2023 K3
Figuur 1: Aantal actieve uitkeringen (historisch).
begin 2022 waren dit er 393 en begin december 2024 zijn dit er 436.
Groenblauw zijn bijstandsuitkeringen. Geelgroen zijn IOAW- en IOAZ-uitkeringen (Bron: BI-tool). 13
2024 K3
1.4 Indeling op de participatieladder
Niveau 6
Niveau 5
De participatieladder is een door de Vereniging van Nederlandse met een bijstandsuitkering in te delen op Niveau 4
de mate van arbeidsparticipatie weer.
Betaald werk met ondersteuning
Betaald werk met ondersteuning (bijvoorbeeld: werk met aanvullende uitkering van de gemeente of UWV, werk met externe begeleiding, werk en tegelijkertijd een inburgeringscursus).
Gemeenten (VNG) ontwikkelde manier om inwoners een 6-puntenschaal. Deze indeling geeft
2%
Betaald werk zonder ondersteuning (bijvoorbeeld: een baan met arbeidscontract, zzp'er, ondernemer).
Inwoners uit De Ronde Venen die gebruikmaken van het inkomensdeel van de P-wet, worden ingedeeld op de participatieladder.
Betaald werk
8%
Onbetaald werk 10%
Onbetaald werk (bijvoorbeeld: werk met behoud van uitkering, stage, vrijwilligerswerk).
De participatieladder bestaat uit Niveau 3
de volgende 6 treden (niveaus):
Deelname aan georganiseerde activiteiten 33%
Deelname aan georganiseerde activiteiten (bijvoorbeeld: cursus of opleiding, actief verenigingslid).
Niveau 2
Sociale contacten buitenshuis 35%
Sociale contacten buitenshuis (bijvoorbeeld: bezoeken van buren en vrienden, incidenteel deelnemen aan activiteiten).
Niveau 1
Geïsoleerd levend 12%
Geïsoleerd levend (bijvoorbeeld: vereenzaamd, alleen internetcontacten).
14
Percentage inwoners met een P-wet uitkering op trede participatieladder op 6 december 2024
1.5 Benchmarkcijfers in relatie tot eigen cijfers Gemeente De Ronde Venen is sinds 2023 aangesloten op de Divosa Benchmark Werk & Inkomen. In deze benchmark worden cijfers uit De Ronde Venen op het gebied van de uitvoering van de Participatiewet afgezet tegen het landelijk benchmarkgemiddelde en tegen de resultaten van gemeenten van vergelijkbare grootte. De aantallen uit de benchmark wijken enigszins af van onze eigen gegevens, omdat de benchmark daadwerkelijke betalingen in een maand als een uitkering oftewel een uitkeringsgerechtigde telt. Het voordeel van deze systematiek is dat er niet met terugwerkende kracht aantallen hoeven te worden herzien. In deze nota zullen we telkens vermelden uit welke bron de getoonde gegevens komen.
15
Inhoud
Inleiding
1
3
De Ronde Venen
Actielijnen
4
Financiën
5
Bijlagen
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk 2.1 Lokale economie en arbeidsmarkt 2.2 Landelijke ontwikkelingen arbeidsmarkt 2.3 Ontwikkelingen vanuit het Rijk
16
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk 2.1 Lokale economie en arbeidsmarkt De Ronde Venen ligt geografisch tussen de metropolen Amsterdam en Utrecht. Binnen beide regio’s zijn er veel samenwerkingsverbanden actief. Deze variëren van gemeentelijke samenwerking op thema’s als inburgering, onderwijs en arbeidsmarkt, samenwerking met sociaal ontwikkelbedrijven en re-integratie partners tot aan een welkomstcentrum voor expats. Binnen onze eigen gemeente beschikken we over relatief veel werkgelegenheid. In 2023 waren er 6.726 economische vestigingen in De Ronde Venen (Provinciaal arbeidsmarktregister 2023). Deze vestigingen zorgen gezamenlijk voor ruim 18.000 banen. In de gemeente zijn sterke sectoren zoals de industrie (bijna 300 bedrijven), bouw (578 bedrijven), groothandel (ruim 450 bedrijven) en logistiek (ruim 100 bedrijven) goed vertegenwoordigd. Maar ook de (zakelijke) dienst verlening, onderwijs, overheid en gezondheidszorg dragen gezamenlijk bij aan circa 20% van het aantal banen. Detailhandel en horeca zijn samen goed voor zo’n 700 vestigingen binnen De Ronde Venen.
17
Bestuurlijk en ambtelijk zetten we in op goede contacten met werkgevers
De komende jaren is de verwachting dat de Nederlandse economie een
uit onze gemeente. Naast contacten op bedrijfsniveau, hebben we periodieke
gematigde groei zal doormaken, gekenmerkt door een krappe arbeidsmarkt,
overleggen met de ondernemersverenigingen. Hier worden in de brede zin
investeringen in duurzaamheid en digitalisering en uitdagingen zoals inflatie en
de economische ontwikkeling van de gemeente besproken. Werkgelegenheid
geopolitieke onzekerheid.
en de behoefte van ondernemers zijn hier ook een onderdeel van. Sinds vorig jaar organiseren we ook banenmarkten waarbij werkzoekenden en werkgevers
2.3 Ontwikkelingen vanuit het Rijk
met elkaar in contact komen.
We hebben in de uitvoering volop te maken met door het Rijk ingezette
2.2 Landelijke ontwikkelingen arbeidsmarkt
ontwikkelingen. Voor de komende 6 jaar zien we de volgende ontwikkelingen/ taken op ons afkomen of nog doorlopen:
Op dit moment zijn er verschillende belangrijke landelijke ontwikkelingen die 1. Wet van school naar duurzaam werk
van invloed zijn op op de Nederlandse arbeidsmarkt. De meest belangrijke zijn:
Vanuit de ministeries van OCW en SZW is een gezamenlijk wetsvoorstel ‘van •
Aanhoudende personeelskrapte op de arbeidsmarkt
school naar duurzaam werk’ in voorbereiding. Dit voorstel is gericht op het
•
Aanhoudende mismatch tussen werkzoekenden en openstaande vacatures
verbeteren van de overgang van school naar werk, met als doel dat jongeren
•
Demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing
met succes hun diploma halen en een zo sterk mogelijke start maken op
•
Toenemende stroom asielzoekers en arbeidsmigranten
de arbeidsmarkt. Het streven is om deze wetgeving in te laten gaan op
•
Vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt
1 januari 2026.
18
3. Hervormingen arbeidsmarktstructuur
Het wetsvoorstel verplicht partijen tot afspraken te komen, die worden vastgelegd in een gezamenlijk regionaal programma. De Ronde Venen heeft
De hervorming van de arbeidsmarkt heeft als doel de gezamenlijke publieke
hierbij te maken met zowel de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam als met
en private dienstverlening voor werk en scholing aan werkzoekenden, werk
het Doorstroompunt Regio Utrecht.
enden en werkgevers te verbeteren. Dit moet leiden tot een grotere vind baarheid en toegankelijkheid van diensten en het bevorderen van de samen
Het gaat daarbij om het begeleiden van jongeren die dreigen voortijdig
werking tussen de betrokken partijen. (Bron: Kamerbrief arbeidsmarkt
het onderwijs te verlaten, zodat zij alsnog minimaal een startkwalificatie
26 april 2024)
behalen. Ook jongeren die naar een HBO of WO gaan en door omstandigheden de opleiding niet afmaken, vallen onder deze wet.
Deze intensievere samenwerking wordt verankerd in de wet- en regelgeving SUWI (structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen). De namen
2. Participatiewet in balans
Werkgeverservicepunt, Leerwerkloket en regionaal mobiliteitsteam
Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een
verdwijnen. Hun dienstverlening wordt voortgezet in de Werkcentra.
bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer
4. Banenafspraak en Breed Offensief
rekening houden met wat er speelt in iemands leven. Dat staat in het
De Wet banenafspraak en het Breed offensief zijn twee belangrijke
wetsvoorstel Participatiewet in balans. Daarnaast stelt dit wetsvoorstel
initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van de arbeidsparticipatie
een bijverdienregeling voor, waardoor de stap van uitkering naar werk
van mensen met een arbeidsbeperking. Het doel van de banenafspraak is
aantrekkelijker wordt. Ook mag iemand vrijwilligerswerk of een andere
om extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking.
vorm van participatie doen. De inwerkingtreding van het wetsvoorstel
Om dit te realiseren stelt het Rijk financiële middelen beschikbaar voor
hangt mede af van de behandeling door de Tweede Kamer.
werkgevers, zoals loonkostensubsidie, de begeleidingssubsidie beschut
19
werk en een no-riskpolis. Omdat de realisatie van de doelstelling van 125.000 extra banen achterbleef, is er een breed pakket aan maatregelen gekomen. Het ‘Breed Offensief’ is opgesteld om de uitvoering van de Wet banenafspraak te verbeteren. 5. Uitfasering UWV-portal Het UWV heeft besloten om het online portal voor werkzoekenden, uitkeringsgerechtigden en werkgevers af te bouwen. De uitfasering hiervan zal in 2025 zijn beslag krijgen. Met ingang van 2026 is de gemeente zelf verantwoordelijk voor het organiseren van een andere oplossing. De gemeente wordt hierbij ondersteund door de VNG en het UWV. Binnen De Ronde Venen dragen we tijdig zorg voor een passende oplossing.
20
Inhoud
Inleiding
1
De Ronde Venen
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
Actielijnen Actielijn 1: Beheersen instroom en verhogen duurzame uitstroom Actielijn 2: Inzetten op een rechtmatige inkomensvoorziening Actielijn 3: De ontwikkeling van inwoners bevorderen Actielijn 4: Zorgen voor meer passend werk
21
4
Financiën
5
Bijlagen
Actielijn 1
Beheersen instroom en verhogen duurzame uitstroom
22
Het bijstandsvolume is afhankelijk van de in-en uitstroom. De knoppen waaraan
Door minder gunstige economische ontwikkelingen, vergrijzing, arbeids
we kunnen draaien om instroom te beheersen zijn beperkt en mede afhankelijk
markttransities (toenemende flexibilisering), strengere WW-regels en
van maatschappelijke en economische ontwikkelingen waar we als gemeente
demografische ontwikkelingen (meer nieuwkomers) verwachten we
weinig invloed op hebben. Op uitstroom hebben we meer invloed, we kunnen
de komende jaren een lichte stijging van de instroom in
inwoners stimuleren en helpen om stappen te zetten op de participatieladder.
de bijstand. De afgelopen jaren heeft
Betaald werk waar het kan en waar dit niet kan, willen we dat inwoners zich
de gemeente een lager uitkerings
maatschappelijk nuttig maken.
percentage dan het landelijk gemiddelde. Dit willen we zo houden.
Uit diverse onderzoeken blijkt dat mensen die langere tijd werkloos blijven, meer problemen ondervinden bij het vinden van werk omdat zij hun motivatie, vertrouwen en vaardigheden verliezen. Bovendien zijn werkgevers mogelijk minder geneigd om iemand in dienst te nemen die lange tijd niet heeft gewerkt. Lange perioden van werkloosheid brengen daarnaast een hoger risico op armoede, sociale uitsluiting en zelfs gezondheidsproblemen met zich mee. Daarom willen we werkzoekenden die kunnen werken zo snel mogelijk naar een duurzame baan begeleiden. Uit: ESF-steun ter bestrijding van langdurige werkloosheid: maatregelen moeten doelgerichter, beter op maat gesneden en beter gemonitord worden, 2021
23
Doelstelling
Om dit te realiseren zetten we in op de volgende activiteiten: A. Beheersen van instroom in de bijstand.
Het percentage bijstandsuitkeringen in De Ronde Venen was in de periode tot
B. Tijdens de intake zijn de mogelijkheden naar werk leidend.
aan 2024 lager dan dat van gemeenten van vergelijkbare grootte en ten opzichte
C. Inzetten op duurzaam werk om her-instroom te voorkomen.
van het benchmarkgemiddelde. (Bron: Divosa Benchmark W&I). Vanaf januari
D. Het bieden van nazorg.
2024 zien we een stijging. Deze zien we ook terug bij de referentiegroepen. Onze doelstelling is om het percentage bijstandsuitkeringen niet verder te laten
Beheersen van instroom in de bijstand
stijgen en waar mogelijk juist te verlagen. We verhogen de uitstroom naar betaald werk jaarlijks met 5%.
We sturen in samenwerking met het UWV een brief aan inwoners die aan Figuur 2: Volume BUIG-index t.o.v. december 2023 (referentiepunt 100*).
het eind van hun werkloosheidsperiode (WW) zitten. In deze brief leggen we de rechten en plichten uit met betrekking tot het aanvragen en ontvangen van een bijstandsuitkering en informeren we hen over de hoogte van een bijstands uitkering. Ook nodigen we hen uit om de banenmarkten te bezoeken die de gemeente organiseert. Op deze manier hopen we dat werkzoekenden een baan vinden nog voordat hun WW-uitkering eindigt.
*In formule: Volume BUIG-index = (volume BUIG betreffende maand/volume BUIG-referentie maand (december 2023)) x 100. Deze index geeft dus de groei of daling van het aantal BUIG-betalingen weer.
We bieden kwetsbare jongeren, afkomstig van speciaal voortgezet onderwijs, praktijkonderwijs of Entree opleiding, actief hulp aan wanneer zij hun opleiding afronden. We werken nauw samen met de scholen om de overgang van school
Bron: Divosa Benchmark W&I.
naar de arbeidsmarkt zo soepel mogelijk te laten verlopen. Dit doen we door
24
aanwezig te zijn bij ‘uitstroom’ gesprekken. Klantmanagers voor de banen
schuldhulpverlening, inzet van armoederegelingen of professionele hulp bij het
afspraak en beschut werk kunnen deze jongeren begeleiden bij het vinden van
oplossen van complexe (gezins)problemen. We werken hierin integraal samen,
een passende baan en daar waar nodig de instrumenten loonkostensubsidie en
zowel binnen de gemeente zelf als met onze netwerkpartners.
jobcoaching inzetten. Voor elke inwoner die een uitkering ontvangt, stellen we de begintrede op de participatieladder vast. We bespreken ook wat de verwachte eindtrede
Tijdens de intake zijn de mogelijkheden naar werk leidend
op de participatieladder is en welke stappen de inwoner onderneemt om daar te komen. Deze afspraken leggen we vast in het plan van aanpak. We verwachten dat de inwoner de
Het hoofddoel van de intakefase is om inwoners zo goed mogelijk te begeleiden
gemaakte afspraken nakomt.
in hun weg naar werk of naar deelname aan participatie-activiteiten. Daarom is er in de intakefase ook een klantmanager werk en/of een accountmanager aanwezig bij het gesprek. Als werk door belemmeringen (nog) niet mogelijk is, dan richten we ons op participatie, bijvoorbeeld door inwoners vrijwilligerswerk te laten verrichten. We bieden maatwerk, dat is afgestemd op de leefwereld van de inwoner. Daar waar andere vormen van ondersteuning nodig zijn, helpen we de inwoner om deze ondersteuning te krijgen. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van
25
Inzet op duurzaam werk Uit het Rekenkameronderzoek blijkt dat we laag scoren op her-instroom in
We zetten het doelgroepenregister verder open. Via de praktijkroute meten we
de uitkering. Dit willen we graag zo houden. Daarom blijven we ons inzetten
de loonwaarde van inwoners waarbij er een vermoeden is van verminderde
op duurzaam werk, dat wil zeggen een baan die voor lange tijd (financiële)
arbeidsproductiviteit. Als de meting dit inderdaad bevestigt, kunnen zowel
zekerheid en perspectief biedt. De accountmanagers spelen een sleutelrol bij
inwoner als werkgever gebruik maken van ondersteunende voorzieningen.
het vinden en realiseren van duurzaam werk en boeren het gesprek hierover
Hiermee halen we ‘drempels’ weg bij werkgevers en kunnen we meer inwoners
met werkgevers.
plaatsen in een betaald dienstverband.
Als blijkt dat volledige uitstroom uit de uitkering nog niet mogelijk is, stimuleren
Een deel van de inwoners met een beschut werk indicatie of een indicatie
we parttime werk. Dit stelt een inwoner in staat om gedeeltelijk in eigen
banenafspraak, willen we via een sociaal ontwikkelbedrijf een 2-jarig
inkomen te voorzien, de aansluiting met de arbeidsmarkt te behouden en
dienstverband aanbieden. Waarbij het sociaal ontwikkelbedrijf de opdracht krijgt
mogelijk later alsnog volledig uit te stromen.
om de inwoner binnen 2 jaar door te ontwikkelen naar een betaald dienstverband bij een reguliere werkgever.
Waar we twijfelen of een inwoner al voldoende competenties heeft om betaald aan het werk te gaan, bieden we eerst een werkfit-traject, een proefplaatsing of een werkervaringsplaats aan. Dit bereidt de inwoner goed voor op een latere betaalde werkplek, waardoor de kans op succes en het behoud van die werkplek toeneemt. Als het nodig is bieden we kortdurende werkgerichte cursussen aan en zetten we in op praktijkleren met een praktijkverklaring.
26
Bieden van nazorg Met goede nazorg stimuleren we dat mensen aan het werk blijven en duurzaam inzetbaar zijn. Inwoners krijgen nadat ze aan het werk zijn gegaan nog één tot drie contactmomenten met hun klantmanager of accountmanager. Op deze wijze kan de klantmanager, als dat nodig is, de inwoner begeleiden in het aan het werk blijven in de nieuwe baan. Ook wordt de uitkering van een inwoner die aan het werk is gegaan 3 maanden op stop gezet in plaats van direct beëindigd. Dit heeft als voordeel dat als een inwoner binnen deze periode uitvalt, de uitkering direct opgestart kan worden en daarmee financiële continuïteit gewaarborgd blijft. Voor inwoners met een arbeidsbeperking wordt nazorg geboden door de klant managers banenafspraak, de Wsw-coördinator en de jobcoaches. Zij bezoeken regelmatig zowel de inwoners als de werkgevers, zorgen ervoor dat voorzieningen op tijd worden verlengd en fungeren als vraagbaak. Inwoners met een arbeids beperking blijven in principe in beeld van de gemeente zolang zij gebruik maken van voorzieningen, ondersteuning willen bij het vinden en/of behouden van werk of een beroep doen op dagbesteding vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning.
27
Actielijn 2
Inzetten op een rechtmatige inkomens voorziening
28
Toegankelijke dienstverlening
Een Participatiewet uitkering is bedoeld voor inwoners die tijdelijk geen of onvoldoende inkomen hebben. We verstevigen de basis voor bestaanszekerheid door rechtmatige, tijdige en voorspelbare uitkeringsverstrekking. Als deze zaken
We bieden toegankelijke dienstverlening met een menselijke maat. Inwoners die
goed geregeld zijn, kunnen mensen zich beter ontwikkelen en actiever op zoek
niet of onvoldoende digitaal en/of taalvaardig zijn, verwijzen we naar onze
gaan naar betaald werk. Een uitkering is niet vrijblijvend: wie een uitkering
Servicepunten voor ondersteuning. Tijdens gesprekken maken we gebruik van
ontvangt doet naar vermogen mee en is op de hoogte van de rechten en plichten
de Tolkentelefoon als dat nodig is. Inwoners mogen iemand meenemen naar hun
die hierbij horen.
gesprek, maar het gesprek wordt altijd met de inwoner zelf gevoerd. De uitvraag tijdens de intake is zo breed mogelijk zodat we een goed beeld krijgen van de inwoner en leefwereld van de inwoner. We houden hierbij uiteraard de geldende
Doelstelling
privacywetgeving in acht.
We voeren jaarlijks heronderzoeken uit om onrechtmatige verstrekkingen
Als inwoners aangeven lichamelijke of psychische klachten te hebben die
van bijstandsuitkeringen te voorkomen. We monitoren het aantal gevallen van
volgens hen betaald werk bemoeilijken, laten we een onafhankelijk medisch
onrechtmatige verstrekking en streven ernaar dit aantal zo laag mogelijk te
belastbaarheidsonderzoek uitvoeren. Op basis van de uitslag van dit onderzoek
houden. Heronderzoeken dragen bij aan dit doel. De komende 6 jaar werken
bespreken we de vervolgstappen. We monitoren de voortgang van de inwoner
we toe naar een 100% dekking van het aantal heronderzoeken.
en zodra werk of participatie weer mogelijk is, gaan we hier direct mee aan de slag.
We zetten hierbij in op de volgende activiteiten:
Op werk.nl (de UWV-portal) moeten inwoners zich als werkzoekende
A. Toegankelijke dienstverlening
registreren als zij een uitkering willen aanvragen. Met de uitfasering van deze
B. Actief informeren over rechten en plichten
portal moeten we als gemeente een andere manier van werken gaan hanteren.
C. Heronderzoeken en handhaving
We zullen inwoners hierover informeren.
29
We informeren actief over rechten en plichten
Heronderzoeken en handhaving
Onze dienstverlening is duidelijk, zodat een inwoner weet wat van hem of
Inkomensondersteuning via bijstand is bedoeld voor inwoners die voor korte
haar wordt verwacht. Een Participatiewet uitkering is immers niet vrijblijvend.
of lange(re) tijd financiële ondersteuning nodig hebben. We willen voorkomen
We leggen tijdens de aanvraag uit wat we van de inwoner verwachten en wat
dat deze voorziening onterecht wordt gebruikt. Het is een wettelijke taak van
deze van ons mag verwachten. Na afloop ontvangt de inwoner een boekje van
de gemeente om misbruik en oneigenlijk gebruik te bestrijden.
Stimulansz, waarin hij of zij kan teruglezen wat de rechten en plichten zijn. Ook in de toekenningsbeschikking maken we de spelregels nog een keer duidelijk.
Het handhavingsplan 2024 vormt de leidraad voor onze controles op recht matigheid. Handhavers en sociaal rechercheurs kunnen ons hierbij helpen als
We gaan een pilot starten met een herinneringsactie. Elke inwoner krijgt 2 keer
dat nodig is.
per jaar een herinnering van de gemeente om wijzigingen in zijn of haar situatie die van invloed kunnen zijn op de Participatiewet-uitkering door te geven.
We plannen jaarlijks een heronderzoek voor iedere inwoner. Aan de hand van
Zo voorkomen we dat er te veel of te weinig uitkering wordt verstrekt.
de gegevens die een inwoner verstrekt, controleren we of de Participatiewet-
Daarnaast ontvangen we signalen van het Inlichtingenbureau. Deze kosten
uitkering nog juist is. We stellen deze bij als blijkt dat dit niet het geval is
klantmanagers inkomen relatief gezien meer tijd, omdat er dan al sprake is van
bespreken we dit met de inwoner. Bewuste fraude mag immers niet lonen.
een maatregel of boete. Door inwoners actief en herhaaldelijk te informeren
Bij fraude zorgen we voor de juiste wettelijke sancties en/of boetes.
over hun inlichtingen-plicht, hopen we dat inwoners zelf eerder wijzigingen melden zodat het aantal signalen van het Inlichtingenbureau afneemt.
30
Actielijn 3
De ontwikkeling van inwoners bevorderen
31
Doelstelling
De huidige krappe arbeidsmarkt biedt kansen om werk te vinden, maar tegelijkertijd zien we dat veel vacatures onvervuld blijven. De match tussen werkzoekenden met een uitkering en werkgevers met vacatures, is vaak niet
We willen dat inwoners zich ontwikkelen zodat betaald werk of andere vormen
passend. Daar zijn een aantal redenen voor:
van deelname in de samenleving haalbaar worden. We meten de voortgang door te kijken naar stappen die inwoners zetten op de participatieladder.
• •
Werkzoekenden hebben niet altijd de benodigde opleiding,
Onze doelstelling is dat in de komende 6 jaar 65% van de inwoners minimaal
kennis en ervaring.
één stap stijgt op de participatieladder. Als 0-punt hanteren we de indeling
Veel werkzoekenden hebben te maken met complexe problematieken
op de participatieladder op 6 december 2024, zie paragraaf 1.4.
op verschillende leefgebieden. Hierdoor is de weg naar werk vaak langer, •
en moeten deze problemen eerst, of tegelijkertijd, worden aangepakt.
We willen de ontwikkeling van inwoners bevorderen door
Werkzoekenden hebben lang niet altijd de basisvaardigheden waar
de volgende activiteiten:
werkgevers om vragen. Ze zijn niet digitaal vaardig, beheersen de
A. Ken je inwoner
Nederlandse taal niet goed en hebben moeite met lezen en schrijven.
B. Specifieke ondersteuning aan doelgroepen
(UWV, Regio in beeld 2023).
C. Flexibele dienstverlening binnen een lerende organisatie D. Gerichte inzet van activiteiten
We willen dat iedereen naar vermogen deelneemt aan de samenleving.
E.
Dit betekent dat we moeten investeren in de ontwikkeling van inwoners die onder de Participatiewet vallen, maar niet goed de aansluiting op de arbeidsmarkt weten te vinden. Samen met de inwoner bepalen we welke stappen passend zijn en helpen we hen om hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren.
32
Check-upgesprek doelmatigheid
Ken je inwoner
opgestelde plan, bespreken we dit en passen het plan indien nodig aan. Als een inwoner opzettelijk niet meewerkt, leggen we een maatregel of boete op.
De groep inwoners die inkomensondersteuning vanuit de Participatiewet ontvangt of hulp nodig heeft bij het vinden van aangepast werk, is divers.
Specifieke ondersteuning
Sinds de Participatiewet in 2015 is ingevoerd, omvat deze groep ook inwoners met een indicatie banenafspraak of een indicatie beschut werk.
Uit recente data-analyses, het Rekenkameronderzoek (2024) en specifieke Dit vraagt om een brede blik op de inwoner en diens leefwereld. Wie is deze
middelen vanuit het Rijk, blijken er inwoners te zijn die extra onze aandacht
inwoner? Waarom lukt het niet om op eigen kracht betaald werk te vinden?
nodig hebben.
Welke factoren uit de diverse leefgebieden beïnvloeden het welzijn en arbeidsvermogen van deze inwoners?
Het gaat om: •
Kwetsbare jongeren
Samen met de inwoner bepalen we zijn of haar startpositie op de participatie
We willen voorkomen dat kwetsbare jongeren buiten beeld raken. Dit zijn
ladder en welke stappen er nodig zijn om vooruitgang te boeken. Deze stappen
jongeren zonder startkwalificatie, uit het praktijk-of speciaal voortgezet
leggen we vast in een plan van aanpak dat past bij de capaciteiten en de
onderwijs en jongeren met een MBO-diploma die moeite hebben om een
leefwereld van de inwoner, omdat dit de meeste kans op succes biedt.
baan te vinden. We streven samen met onze partners uit het onderwijs en het Doorstroompunt, naar:
Het is belangrijk dat we regelmatig gesprekken voeren met onze inwoners.
• Een sluitende aanpak van het onderwijs naar de arbeidsmarkt zodat
Deze gesprekken leggen we vast in ons klant-volgsysteem. Afspraken die we
jongeren niet thuis zitten;
met elkaar maken bevestigen we. We houden ons deze afspraken en verwachten
• Een passend aanbod richting werk, dagbesteding of onderwijs.
dit de inwoner dit ook doet. Als een inwoner niet meewerkt aan het gezamenlijk
Dit kunnen ook trajecten zijn om jongeren verder (werk)fit te maken;
33
• Toegankelijke en vindbare dienstverlening die aansluit bij de leefwereld
Niet iedereen uit deze groep kan direct aan het werk. Samen met onze
van de jongeren.
partners kijken we wat nodig is om werk of meedoen in de samenleving
We volgen zoveel mogelijk de uitgangspunten van de nieuwe wet van school
mogelijk te maken. Zo gaan we door met de Z-route die we samen met
naar duurzaam werk. We werken onze dienstverlening aan jongeren verder
sociaal ontwikkelbedrijf Kansis hebben ontwikkeld.
uit in de nog op te leveren Visie Jeugdwerkloosheid. •
Statushouders
Het doel van de Wet inburgering 2021 is dat inburgeraars zo snel mogelijk meedoen in Nederland, het liefst via betaald werk. Als gemeente hebben wij de regie over het inburgeringstraject en ondersteunen we ook inburgeraars die niet afhankelijk zijn van een uitkering, zoals gezins- en overige migranten. Een inburgeringstraject en het traject naar werk en/of meedoen gaan hand in hand. Het leren van de Nederlandse taal is hierbij zeer belangrijk. Werken en meedoen helpt bij het leren van de Nederlandse taal, het ontwikkelen van een sociaal netwerk en een gevoel van thuis zijn in onze gemeente. Betaald werk zorgt ervoor dat inwoners in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Een aanzienlijk deel van de statushouders wil graag aan het werk, maar we merken dat dit niet altijd heel gemakkelijk gaat. Daarom investeren we de komende jaren in ontwikkeltrajecten met baangaranties.
34
•
Doelgroep in de leeftijdscategorie van 45-55 jaar
• Inwoners met een structurele arbeidsbeperking (indicatie banenafspraak, beschut werk of Wsw-indicatie)
Uit het Rekenkameronderzoek blijkt dat een relatief grote groep inwoners in de leeftijdscategorie 45-55 jaar gebruikmaakt van de Participatiewet.
Voor werkzoekenden met een structurele arbeidsbeperking gelden
Ook aan deze groep schenken we de komende jaren extra aandacht,
aanvullende wet- en regelgeving en bestaan specifieke instrumenten.
door hen onder de aandacht van werkgevers te brengen of specifieke
Zij maken deel uit van de doelgroep Banenafspraak. Het doel is dat deze
ontwikkeltrajecten te organiseren die goed bij deze groep passen.
groep vaker een baan bij een ‘gewone’ werkgever krijgt. We zetten ons in
Ook stimuleren we parttime werk, wanneer fulltime niet mogelijk
om de door de Rijksoverheid opgelegde aantallen voor beschut werk te
of niet beschikbaar is.
realiseren. We willen de beschikbare instrumenten beter benutten om deze groep aan het werk te krijgen. Praktijkleren kan hierbij helpen,
•
Alleenstaande ouders en gezinnen met kinderen
omdat veel inwoners uit deze groep geen startkwalificatie hebben.
Opgroeien in armoede heeft een leven lang impact en zet kinderen al vroeg
Ook willen we een deel van deze groep een 2-jarig dienstverband aanbieden
op achterstand. Armoede en werkloosheid werken vaak door in volgende
bij een sociaal ontwikkelbedrijf. Met als doel dat het sociaal ontwikkelbedrijf
generaties. We richten ons op huishoudens met kinderen, zodat deze
hen in 2 jaar tijd doorontwikkelt naar een zo reguier mogelijke baan buiten
kinderen betere kansen krijgen om hun talenten te ontplooien en zich te
het sociaal ontwikkelbedrijf.
ontwikkelen. We helpen ouders om financieel zelfstandig te worden of een hoger inkomen te krijgen door hen te begeleiden naar werk. De combinatie van het zorgen voor kinderen en een route naar duurzaam betaald werk staat centraal in onze aanpak. We passen waar nodig de omstandigheden bij de werkgever en thuis aan om de volgende stap richting werk mogelijk te maken. We stimuleren parttime werk bij deze groep, zodat de aansluiting bij de arbeidsmarkt behouden blijft.
35
Flexibele dienstverlening binnen een lerende organisatie
De klantmanagers zijn allround inzetbaar en hebben een plus in hun takenpakket voor speciale doelgroepen zoals statushouders, jongeren en de inwoners die onder de banenafspraak vallen.
De genoemde focus doelgroepen zijn niet statisch. Aan de hand van dataanalyses en maatschappelijke ontwikkelingen willen we onze dienstverlening
We zorgen dat klantmanagers voldoende uitgerust zijn om doelgroepen goed te
snel kunnen aanpassen en onze focus indien nodig kunnen verleggen.
begeleiden, flexibel kunnen inspelen op een veranderend klantenbestand en
Dit deden we bijvoorbeeld toen we snel en efficiënt de opvang en eerste
nieuwe wetgeving kunnen integreren in hun werkwijze. We faciliteren
levensbehoeften voor gevluchte Oekraïners regelden. Hierdoor konden zij
bijscholing, gerichte trainingen, kennisdeling met andere gemeenten en
relatief snel aan het werk.
gesprekken met ervaringsdeskundigen. Om de klantmanagers te faciliteren, maken we gebruik van de door VNG ontwikkelde EVA-tool. Dit is een digitaal productenboek waarin we alle trajecten en activiteiten opnemen die we tot onze beschikking hebben. Met de EVA-tool kan de klantmanager de juiste match maken tussen de inwoner en een passend ontwikkelaanbod.
36
Om inwoners met complexe problematieken goed te kunnen begeleiden,
werkfit-trajecten voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
werken we integraal samen binnen het sociaal domein. We schakelen waar
Bij deze trajecten worden zij begeleid op gebieden zoals reizen naar werk,
nodig met collega’s van Jeugd of WMO, vullen elkaars dienstverlening aan
op tijd komen, representativiteit, samenwerken, opdrachten uitvoeren en
en vermijden dubbel werk.
sollicitatie vaardigheden. Na het doorlopen van een werkfit-traject kan een inwoner een volgende stap op de participatieladder zetten.
Ook onderhouden we goede contacten met onze netwerkpartners en zijn we goed op de hoogte van elkaars dienstverlening. We verwijzen inwoners
•
naar de juiste instanties voor aanvullende hulp. Met het jongerenwerk van
Een aanbeveling uit het Rekenkameronderzoek is om meer in te zetten op
Samens hebben we bijvoorbeeld als een periodiek overleg ingesteld.
Meer inzet op LKS, jobcoaching en de praktijkroute werkplekken met loonkostensubsidie. Door vaker gebruik te maken van de praktijkroute willen we de doelgroep voor de structurele loonkostensubsidie vergroten. We willen ook meer tijdelijke loonkostensubsidie inzetten voor
Gerichte inzet van activiteiten
inwoners uit onze focusdoelgroepen. Ook willen we voor inwoners uit onze focus doelgroepen meer gebruik maken van de inzet van tijdelijke
Bij het goed in beeld hebben van de inwoners en het flexibel inspelen op
loonkostensubsidie.
maatschappelijke en economische ontwikkelingen, past een flexibel en divers instrumentarium aan activiteiten. We zetten onder andere in op
•
Inzet op Nederlandse taal
de volgende activiteiten:
Taalonderwijs is een verplicht onderdeel van inburgering. We merken in de praktijk dat bij inwoners die al langere tijd in Nederland zijn en nog geen
•
Werkfittrajecten
werk hebben of niet participeren, de beheersing van de Nederlandse taal
We hebben afspraken gemaakt met sociale partners over het aanbieden van
snel achteruitgaat. Dit is niet wenselijk, omdat goede taalbeheersing een
37
Check-up gesprekken doelmatigheid
belangrijke factor is om aan het werk te kunnen gaan. We willen de komende jaren voorzien in extra taalondersteuning voor deze groep inwoners en hen hier actief in stimuleren. Dit kan door een combinatie van extra taalinzet op
De klantmanagers werk kennen de inwoners uit hun caseload goed. Zij hebben
een werkervaringsplaats of binnen een baan, maar ook door de inzet van een
zicht op welke trede van de participatieladder de inwoner zich bevindt. Zij weten,
taalmaatje. Het gericht inzetten van taalonderwijs vraagt om goed in kaart te
welke afspraken in het plan van aanpak staan om de voortgang van de inwoner
brengen waar het hapert, zodat we daarna gerichte activiteiten kunnen
te stimuleren, zodat werk of meedoen in de samenleving mogelijk wordt.
inzetten. De klantmanagers die zich specifiek bezighouden met statushouders zullen hiermee aan de slag gaan.
Voor inwoners waarbij werk (nog) niet aan de orde is, ligt het accent op een jaarlijks check-up gesprek. Tijdens dit gesprek bespreken we hoe het met de
•
Pilots
inwoner gaat, of de inwoner voldoende op de hoogte is van armoederegelingen
Om flexibel in te spelen op wat nodig is om inwoners te ontwikkelen, starten
en of hij of zij bekend is met maatschappelijke voorzieningen. We bespreken ook
we 2 keer per jaar pilots. Het werken met pilots geeft ons de ruimte om te
of een volgende stap op de participatieladder mogelijk is. Waar nodig verwijzen
onderzoeken of aanbieders en producten passend zijn voor onze inwoners.
we inwoners door naar onze partner- organisaties zoals de Voedselbank of
Als dat het geval is, kunnen we de pilots omzetten in een regulier aanbod.
activiteiten bij Samens. We ondersteunen de meest kwetsbare inwoners bij een zo menswaardig mogelijk bestaan.
38
Actielijn 4
Zorgen voor meer passend werk
39
De krapte op de arbeidsmarkt maakt het meer dan ooit noodzakelijk dat
Specifieke aandacht gaat uit naar:
iedereen die kan werken, werkt. In de vorige actielijn bespraken we de voortgang
•
De doorontwikkeling van Social Return On Investment (SROI) waardoor
van de inwoner: wat is er nodig om aansluiting bij de arbeidsmarkt te vinden,
er een groter rendement gerealiseerd wordt. We opteren voor 30% groei
of mee te doen in de samenleving? Maar er is meer nodig. We hebben ook
in de komende 6 jaar;
voldoende werkaanbod nodig, werkgevers die meedenken over een betere
•
afstemming van vraag en aanbod en initiatieven van de Rijksoverheid die
Een intensievere samenwerking met sociaal ontwikkelbedrijven (waaronder Kansis) op het gebied van ontwikkel- en werkfittrajecten;
noodzakelijke hervormingen op de arbeidsmarkt stimuleren. Deze actielijn richt
•
zich op deze aspecten.
Een intensievere samenwerking met de arbeidsmarktregio Groot Amsterdam, waardoor er de komende 6 jaar minimaal vijftig inwoners bemiddeld worden.
Doelstellingen
Om deze doelstellingen te realiseren gaan we aan de slag met de volgende activiteiten:
Om meer inwoners aan het werk te krijgen en duurzaam uit te laten stromen,
1. Verstevigen van de inzet van accountmanagement
werken we samen met het team Economische Zaken, werkgevers, arbeids
2. Inzet op SROI
marktregio Groot-Amsterdam en met collega gemeenten. We richten ons
3. Intensiveren samenwerking met de Arbeidsmarktregio
daarbij op zowel maatwerk als op branchegerichte trajecten.
4. Visie op de samenwerking met één of meer een sociaal ontwikkelbedrijven 5. Gerichte aandacht voor kraptesectoren
40
Verstevigen van de inzet van accountmanagement
In de interne samenwerking met team Economische Zaken kijken we hoe we nog meer gezamenlijk op kunnen trekken als het gaat om het bereiken van
Binnen het team Toegang Participatie en Sociale Zaken zijn 3 accountmanagers
werkgevers. Met hen willen we het gesprek aangaan over de uitdagingen van
actief. 2 richten zich op de lokale arbeidsmarkt en 1 vervult een regionaal
de huidige arbeidsmarkt en het realiseren van baankansen voor de inwoners
verbindende rol.
die een uitkering hebben. We willen dat werkgevers en branches actief met ons meedenken, zodat we tot gezamenlijke initiatieven komen om meer inwoners
Werk staat centraal tijdens de intake. Daarom werken de accountmanagers
duurzaam aan het werk te krijgen.
nauw samen met de klantmanagers en nemen standaard deel aan intakegesprekken. Zo worden inwoners die kunnen werken, snel naar een
We organiseren daarnaast
geschikte werkplek begeleid.
jaarlijks tenminste drie banenmarkten.
De accountmanagers gaan zich de komende jaren steviger positioneren binnen de arbeidsmarktregio, zodat: •
Vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten en we onze behoeften goed kenbaar kunnen maken binnen de regio;
•
We meer gebruik gaan maken van het dienstenaanbod van de arbeids marktregio voor onze inwoners en werkgevers, of delen daarvan kunnen integreren in onze eigen gemeente;
•
We via regionale samenwerkingen meer schaalgrootte creëren, waardoor we meer branchegerichte trajecten kunnen starten. Hiermee willen we grotere groepen inwoners van een aanbod kunnen voorzien.
41
Inzet op SROI
Tot slot zal onderwijs, coaching on the job en ondersteuning van de ondernemer een belangrijke plaats moeten innemen wil het voor alle betrokkenen
Voor een succesvolle inzet van SROI is een goede samenwerking tussen
een succes worden.
gemeente, het onderwijs en de werkgevers essentieel. Het doel is SROI actief in te zetten om inwoners duurzaam uit te laten stromen naar de arbeidsmarkt.
Intensiveren samenwerking arbeidsmarktregio
Dit vraagt om een actieve rol van de gemeente, de werkgevers, de ondernemersverenigingen en het team Inkoop.
Gemeente De Ronde Venen is aangesloten bij de arbeidsmarktregio GrootHoewel SROI al onderdeel uitmaakt van ons inkoop-en aanbestedingsbeleid,
Amsterdam. Van oorsprong was regionale samenwerking vooral gericht op
benutten we deze mogelijkheid nog niet volledig. Om dit te verbeteren,
de realisatie van de doelstellingen uit de Banenafspraak. Sinds de coronacrisis
ontwikkelen we een werkproces en handleiding voor SROI. Dit zorgt ervoor
ontvangt de regio steeds vaker geld van de Rijksoverheid om projecten en
dat alle betrokkenen duidelijk weten wat er van hen wordt verwacht en hoe
regelingen te realiseren. Ook nieuwe wetgeving, zoals de wet van school
ze de SROI-verplichtingen kunnen vervullen.
naar duurzaam werk, vereist intensieve samenwerking tussen partijen binnen de Arbeidsmarktregio. Per 1 januari 2026 richten we in elke
Bij aanbestedingen, inkoop en contracten vervult het team Inkoop een centrale
Arbeidsmarktregio 1 Werkcentrum op als centrale toegang voor zowel
rol. Het doel is om zoveel mogelijk bedrijven te betrekken die een SROI-
werkgevers als werkzoekenden.
verplichting aangaan met de gemeente. Voor bedrijven betekent dit dat ze een licentie krijgen als ‘Maatschappelijk Verantwoord Ondernemer’ (MVO), terwijl de gemeente kan profiteren van extra mogelijkheden om inwoners met een bijstandsuitkering te plaatsen in een (betaalde)werkplek.
42
Als middelgrote gemeente is het zoeken naar een effectieve aansluiting die voldoet aan wat wij lokaal nodig hebben. Dit heeft te maken met geografische bereikbaarheid, een verschil in lokale focus (de grootstedelijke problematiek van Amsterdam is van een andere orde dan die van De Ronde Venen) en met beperkte ambtelijke capaciteit. We zijn in gesprek met de arbeidsmarktregio om te ontdekken hoe we beter kunnen aansluiten op een manier die past bij onze behoeften als middelgrote gemeenten. We willen dat onze inspanningen leiden tot een groter gebruik van het activiteitenaanbod, trajecten en expertise vanuit Groot-Amsterdam. We onderzoeken ook of het meer gezamenlijk optrekken met gemeenten Amstelveen, Uithoorn en Aalsmeer (satelliet Amstel en Venen) kan bijdragen aan een beter bereik van het aanbod vanuit de arbeidsmarktregio.
43
Visie samenwerking sociaal ontwikkelbedrijf
Gerichte aandacht voor kraptesectoren
Veel inwoners die gebruik maken van voorzieningen uit de Participatiewet
Binnen onze werkgeversdienstverlening hebben we gerichte aandacht voor
zijn nog niet klaar voor een betaalde baan. Daarom is het voor de gemeente
de kraptesectoren. Dit zijn onder andere de bouw/techniek, de zorg, de logistiek
belangrijk om samen te werken met een partnerorganisatie die hen helpt om
en de detailhandel. Bron: Kansrijke beroepen-UWV 2024. Onze doelstelling
‘werkfit’ te worden. We hebben al werkfit-trajecten lopen bij onder andere
is om jaarlijks minimaal één ontwikkel/opleidingstraject op te zetten in een
Kansis, de Kringkoop, AM-match en Utrechtse Werkbedrijven.
kraptesector. Dit doen we in samenwerking met werkgevers die inwoners met een uitkering een kans willen bieden.
Uit onderzoek in opdracht van het Rijk blijkt dat de infrastructuur van een sociaal ontwikkelbedrijf een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling van inwoners. We ontwikkelen een visie voor een intensievere samenwerking met één of meerdere sociaal ontwikkelbedrijven.
44
Inhoud
Inleiding
1
De Ronde Venen
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
Financiën
45
3
Actielijnen
5
Bijlagen
Financiën De belangrijkste inkomstenbron in de meerjarenbegroting zijn middelen vanuit De meerjarenbegroting van programma 2, taakveld 6.3, 6.4 en 6.5, vormen het
het Rijk. De gebundelde uitkering (BUIG) voor het verstrekken van bijstands
budgettaire kader waarbinnen de ambities van dit beleidskader moeten worden
uitkeringen en loonkostensubsidies vormt het grootste deel hiervan. Voor de
gerealiseerd. Jaarlijks gaat het om een totale begroting van circa € 13,5 mln.
re-integratie en begeleiding van werkzoekenden worden rijksmiddelen vanuit
Het grootse deel hiervan (zo’n 68%) zijn de kosten van bijstandsuitkeringen
het gemeentefonds beschikbaar gesteld. Inkomsten vanuit de WSW zijn de
en loonkostensubsidies. Daarnaast gaat het om inkoop van re-integratie-
detacheringsvergoedingen die worden ontvangen. De doeluitkering BUIG blijft in
instrumenten voor werkzoekenden en de salarislasten van de Wsw’ers (14%).
2025 en 2026 rond de 7,9 miljoen om de uitkeringen te betalen. We begroten dat
Het overige deel heeft betrekking op apparaatlasten voor uitvoering van
we rond de 7,1 miljoen uitgeven aan uitkeringen (participatiewet, IOAW, IOAZ,
de Participatiewet (18%). De actuele programmabegroting heeft een looptijd
beginnend BBZ (excl. gevestigd BBZ) en loonkosten subsidie). Deze prognose
tot en met 2028. De gemeente verwacht echter geen grote financiële wijzigingen
levert een positief saldo op, dat wordt benut in de verdere begroting,
in de periode hierna op de genoemde taakvelden en daarom gaan we voor 2029
niet toegespitst op een bepaald onderdeel. Het re-integratiebudget blijft
en 2030 uit van dezelfde bedragen.
de komende jaren constant op € 411.000.
Begroting
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Doeluitkering BUIG
€ 7.900.000
€ 7.900.000
€ 7.900.000
€ 7.900.000
€ 7.900.000
€ 7.900.000
Uitkeringen
€ 7.095.000
€ 7.095.000
€ 7.095.000
€ 7.095.000
€ 7.095.000
€ 7.095.000
WSW
€ 1.624.000
€ 1.588.000
€ 1.588.000
€ 1.608.000
€ 1.608.000
€ 1.608.000
Arbeidsparticipatie
€ 411.000
€ 411.000
€ 411.000
€ 411.000
€ 411.000
€ 411.000
Figuur 3: Programmabegroting DRV ’25-’28 46
Inhoud
Inleiding
1
De Ronde Venen
2
Economie, arbeidsmarkt en ontwikkelingen vanuit het Rijk
3
Actielijnen
Bijlagen Bijlage 1: Bestandsanalyse Bijlage 2: Arbeidsmarktanalyse Bijlage 3: Compact overzicht doelstellingen en activiteiten Bijlage 4: Literatuurlijst
47
4
Financiën
Bijlage 1: Bestandsanalyse Figuur 4: Ontwikkeling van Bijstandsdichtheid* per regio (2018-2023). Bron: CBS *Bijstandsdichtheid (= aantal uitkeringen als percentage van het aantal inwoners in de leeftijd van 15-70 jaar).
48
Bijlage 1: Bestandsanalyse Figuur 5: Ontwikkeling van het BUIG-saldo in de afgelopen jaren.* Begroting
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Aalsmeer
852.259
555.029
681.544
378.062
50.629
50.113
De Bilt
-455.515
164.774
922.594
704.895
201.364
871
De Ronde Venen
581.867
1.156.816
1.101.423
1.247.286
994.585
780.219
Soest
946.486
759.245
1.700.929
1.455.583
858.676
622.735
Stichtse Vecht
-125.299
418.330
629.723
474.806
-406.701
-182.387
Utrechtste Heuvelrug
-1.176.567
-1.211.091
-614.439
-276.082
79.158
-78.487
Woerden
1.037.990
743.371
1.474.525
288.863
-939.935
-1.031.983
Bron: CBS *BUIG-saldo= Rijks budget voor uitkeringen en loonkostensubsidies. Een positief saldo betekent dat een gemeente haar bijstandsuitgaven goed beheerst.
49
Figuur 6: Gemiddelde maandelijks in-en uitstroompercentage voor
Figuur 7: Gemiddeld percentage instroom per leeftijdsklasse (elk
De Ronde Venen (nov ’23-okt’24).
percentage geeft het gemiddelde van de afgelopen 12 maanden weer)
Bron: Divosa Benchmark W&I. Bron: Divosa Benchmark W&I.
50
Figuur 8: Redenen beëindiging uitkering naar verblijfsduur in
Figuur 9: Duur actieve uitkering in jaren (peildatum 6 dec ’24).
de afgelopen 12 maanden (nov ’23 - nov ’24).
Bron: BI-tool.
Bron: Divosa Benchmark W&I.
51
Figuur 10: Beëindiging uitkering naar verblijfsduur in
Figuur 11: Percentage herinstroom binnen 12 maanden na eerdere uitstroom
de afgelopen 12 maanden (nov ’23 - nov ’24).
gedurende de afgelopen 12 maanden (nov ’23 - nov ’24).
Bron: Divosa Benchmark W&I.
Bron: Divosa Benchmark W&I.
52
Figuur 12: Aantal uitkeringsgerechtigden* op 6-12-2024 naar geslacht en leeftijd in
Figuur 13: Gebruikers Bijstand
De Ronde Venen (*Participatiewet-, IOAW- of IOAZ-uitkering).
op 6-12-2024 naar leefvorm. Uitkeringsgerechtigden naar leefvorm in De Ronde Venen
Aantal uitkeringsgerechtigden naar geslacht en leeftijd in De Ronde Venen 65+
5
7
61 - 65
32
27
56 - 60
34
31
51 - 55
26
39
46 - 50
23
38
41 - 45
17
27
36 - 40
25
50
31 - 35
31
30
26 - 30
20
25
21 - 25
15
20
15 - 20
8
7
30
20 Man
10
236
0 Totaal:
537
Weduwstaat 1,1% Ongehuwd 44%
Gehuwd 37,9%
Gescheiden geregistreerd partner 0,2%
10
20
301
30
40
Gescheiden 16,6%
50 Totaal:
Vrouw
537
Bron: BI-Tool.
Bron: BI-Tool.
53
Figuur 14: Percentage algemene bijstand naar leefvorm:
Figuur 15: Percentage inwoners dat parttime werkt, gemeten over
‘alleenstaande ouder’ (nov ’23-okt ’24).
de afgelopen 12 maanden (nov ’23-okt ’24).
Bron: Divosa Benchmark W&I.
Bron: Divosa Benchmark W&I.
54
Figuur 16: Totaal aantal inwoners met een formeel vastgestelde arbeidsbeperking (Banenafspraak, Wsw of Beschut Werk) (peildatum 6-12-2024). Totaal aantal inwoners met een formeel vastgestelde arbeidsbeperking Caseload WSW
Bijstandsuitkering Waarvan 34 personen geen arbeidsvermogen