Bijlage 1. Ontwerp MVP 2023-2030
Tekst van het document
In opdracht van: Gemeente De Ronde Venen Projectnummer: M07721-R-C05 Datum: 31 mei 2023
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
1.
INLEIDING
4
1.1
Aanleiding
4
1.2
Bouwstenen
5
1.3
Proces
5
1.4
Leeswijzer
6
2.
HET VERTREKPUNT IN 2023
7
2.1
Mobiliteit in De Ronde Venen
7
2.2
Beleidskader
12
2.3
Lokale ambities en landelijke trends en ontwikkelingen
17
2.4
Wat vinden inwoners belangrijk?
20
3.
VISIE MOBILITEIT 2040
23
4.
AMBITIES EN BELEIDSUITGANGSPUNTEN
24
4.1
Thema A: Bereikbaarheid
24
4.2
Thema B: Veiligheid & leefbaarheid
29
4.3
Thema C: Duurzaamheid
33
4.4
Thema D: Toegankelijkheid
36
4.5
Thema E: Parkeren
39
5.
DOORKIJK NAAR UITVOERINGSPLANNEN PER DORP
42
BIJLAGE 1 – RESULTATEN ENQUÊTES
44
Enquête 1: Waarden mobiliteit
44
Enquête 2: Mobiliteitsbedrag
47
BIJLAGE 2 – UITGANGSPUNTENKADER
49
BIJLAGE 3 – TOETSINGSKADER PARKEREN RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN
50
BIJLAGE 4 – PARKEERNORMEN, AANWEZIGHEID EN LOOPAFSTANDEN
56
6.
61
BIJLAGE 5 – FIETSPARKEERNORMEN
Pagina 2 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Colofon Dit Mobiliteits- en verkeersveiligheidsplan 2023-2030 is opgesteld door Mobycon in opdracht van de gemeente De Ronde Venen. Mobycon: Eelco Bos, Veronique Rietman en Evelien van Beenen Gemeente De Ronde Venen: Michael Woerden en Iris Hes
Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.
Pagina 3 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
1.
INLEIDING
1.1 Aanleiding Mobiliteit is volop in ontwikkeling. Zo neemt de behoefte aan mobiliteit toe, blijven mensen steeds langer mobiel en komen er nieuwe vormen van vervoer. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de toekomstige bereikbaarheid en leefbaarheid van de gemeente onder druk staan. Daarnaast is verkeersveiligheid een zorgpunt. Landelijk neemt het aantal verkeersslachtoffers toe. Deze trend is er in De Ronde Venen niet en dat willen we zo houden. Verkeersveiligheid is – terecht – een belangrijk onderwerp voor onze inwoners. Een andere belangrijke ontwikkeling op het gebied van mobiliteit is dat er in 2019 in het Nationale Klimaatakkoord is afgesproken dat alle mobiliteit in 2050 emissieloos is. Daardoor verandert de manier waarop we ons verplaatsen. Zelf wil de gemeente De Ronde Venen in 2040 een leefbare, vitale en bereikbare gemeente zijn voor al haar inwoners. Daarom bouwen we de komende jaren veel woningen en ontwikkelen we een nieuw bedrijventerrein. Meer woningen en bedrijvigheid betekent echter ook meer mobiliteit, met gevolgen voor de bereikbaarheid en leefbaarheid. Hiermee komen de bereikbaarheid en leefbaarheid in de toekomst nog verder onder druk te staan.
Uit verschillende studies blijkt dat dat de groei van mobiliteit in de gemeente voor een groot deel zal worden opgevangen door meer autogebruik, als de alternatieven voor de auto niet voldoende voorradig, aantrekkelijk of gewenst zijn. Dit gaat, bovenop de hierboven beschreven ontwikkelingen, ten koste van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid en kan ruimtelijke ontwikkelingen in de weg staan. Als we onze doelstelling willen bereiken om in 2040 een bereikbare, leefbare en verkeersveilige gemeente te zijn, dan moeten we nu keuzes maken in hoe we omgaan met mobiliteit. De ontwikkelingen wat betreft woningbouw en bedrijvigheid die gaan plaatsvinden in onze gemeente vragen om een verandering in ons mobiliteitssysteem. De zogenoemde mobiliteitstransitie moet de komende jaren in De Ronde Venen vormkrijgen: actieve en duurzame mobiliteit moet een grotere plaats in het mobiliteitssysteem krijgen, naast de automobiliteit. Momenteel is het mobiliteitsbeleid van de gemeente vastgelegd in het Beleidsplan Verkeer 2017-2021. Dit beleidsplan is verlopen en geeft bovendien onvoldoende handvatten voor de beschreven ontwikkelingen en opgaven die op dit moment spelen.
In dit nieuwe beleidsplan, het Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 20232030, maken we de keuzes voor hoe we het gemeentelijke mobiliteitssysteem vormgeven tot 2030, om zo de ambitie te halen om ook in 2040 een leefbare, vitale en bereikbare gemeente te zijn. Dit Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan bestaat uit een overkoepelende visie en een ambitie en beleidsuitgangspunten voor vijf thema’s: 1. Bereikbaarheid 2. Veiligheid & leefbaarheid 3. Duurzaamheid 4. Toegankelijkheid 5. Parkeren
Pagina 4 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
1.2 Bouwstenen Diverse bouwstenen hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan. Onderstaand figuur vat samen hoe we van deze bouwstenen tot een overkoepelende visie, ambities en beleidsuitgangspunten zijn gekomen. Met deze verschillende bouwstenen borgen we dat het plan goed aansluit bij landelijke en lokale ontwikkelingen en het vigerende landelijke, provinciale en (omliggende) gemeentelijk beleid, maar ook bij de wensen en behoeften van inwoners en lokale partijen. We beschrijven deze bouwstenen in hoofdstuk 2. BOUWSTENEN
MOBILITEITS- EN VERKEERSVEILIGHEIDSPLAN 2030
Landelijke trends en ontwikkelingen Zoals nationaal Klimaatakkoord en de risico-gestuurde aanpak in Strategisch Plan Verkeersveiligheid Overkoepelende visie 2040 Hoe ziet het duurzaam bereikbare en verkeersveilige mobiliteitssysteem van De Ronde Venen er in 2040 uit? Mobiliteitsbeleid van provincie en naburige gemeenten O.a. Mobiliteitsvisie provincie Utrecht 2028 en Mobiliteitsvisie Uithoorn 2040
Bestaand beleid van de gemeente O.a. woningbouwambitie Ruimtelijk Perspectief, Strategisch OV-plan en Beleidsplan Verkeer 2017–2021
Inzichten uit bereikbaarheidsonderzoeken Deze worden in een parallel proces worden uitgevoerd
Ambities en beleidsuitgangspunten Per thema een ambitie op basis van de visie voor 2040 en beleidsuitgangspunten om die ambitie te halen: - Bereikbaarheid - Veiligheid/leefbaarheid - Duurzaamheid - Toegankelijkheid - Parkeren
Inwonersparticipatie De mening van inwoners over de visie en de beleidsuitgangspunten
Figuur 1 – Bouwstenen totstandkoming Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan
1.3 Proces Het proces voor het Mobiliteits- en verkeersveiligheidsplan is verdeeld in drie fases: de visiefase, de beleidsuitwerkingsfase en de zienswijzefase. 1.3.1
Visiefase
De visiefase vond plaats van oktober 2022 tot en met januari 2023. In deze fase hebben we alle informatie en inzichten verzameld om een visie op de mobiliteit in 2040 te kunnen vormgeven. We hebben in deze fase de volgende informatie betrokken: landelijke trends en ontwikkelingen, bestaand beleid van de gemeente, mobiliteitsbeleid van de provincie en naburige gemeenten en inzichten uit onderzoeken naar huidige bereikbaarheidsknelpunten.
Pagina 5 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Mobiliteit is een onderwerp dat alle inwoners van De Ronde Venen aangaat. Daarom hebben we naast deze objectieve data en vigerend beleid ook inwoners betrokken. We hebben een tweetal enquêtes onder de inwoners verspreid en breed gecommuniceerd, waarvan de eerste in de visiefase. Met deze enquête hebben we een indicatief beeld gekregen van de visie van de inwoners op de mobiliteit in de gemeente. De eerste enquête is door 689 inwoners ingevuld. In bijlage 1 vindt u de resultaten van deze enquête, met daarin ook onder andere de leeftijdsverdeling en de verdeling tussen de dorpen van de respondenten. In deze fase hebben we ook samengewerkt met een klankbordgroep, bestaande uit lokale partners (zoals wijkraden, ondernemers, welzijnsorganisaties, de JAC en de woningbouwcorporatie) en regionale partners (zoals de provincie, omliggende gemeenten en organisaties LTO, Veilig Verkeer Nederland en de Fietsersbond). Deze partijen hebben ons input gegeven voor de visie en ze hebben meegedacht over de participatie in de ambitieen beleidsuitwerkingsfase. 1.3.2
Ambitie- en beleidsuitwerkingsfase
De ambitie- en beleidsuitwerkingsfase liep van februari 2023 tot en met april 2023. In deze fase hebben we per thema (bereikbaarheid, verkeersveiligheid & leefbaarheid, duurzaamheid, toegankelijkheid en parkeren) een ambitie en beleidsuitgangspunten geformuleerd. Ook in deze fase hebben we inwoners betrokken om hun wensen, behoeften en ideeën te achterhalen. Waar zij in de visiefase op een algemener niveau konden laten weten wat zij belangrijk vinden als het gaat om mobiliteit, hebben we ze in deze fase concretere vraagstukken voorgelegd. Inwoners konden digitaal meedenken of met ons in gesprek op de markt in Mijdrecht en Abcoude. 1.327 inwoners hebben de tweede enquête ingevuld, we hebben 155 knelpunten op de kaart binnengekregen, en 29 suggesties op open vragen zoals wat we als gemeente moeten doen op het gebied van mobiliteit om de gemeente in 2050 klimaatneutraal te maken. In bijlage 1 vindt u de resultaten van de tweede enquête inclusief informatie over de respondentenverdeling. 1.3.3
Zienswijzefase
Weleggen het Ontwerp Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030 vanaf juli 2023 acht weken ter inzage (als de raad daarmee instemt), zodat inwoners en geïnteresseerden een zienswijze kunnen geven. Deze zienswijzen verwerken we in een zienswijzenota, waarin we aangeven of, hoe en waarom we de zienswijze wel of niet hebben verwerkt. Waar nodig en mogelijk passen we het Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan op basis van de zienswijzen aan, waarna de gemeenteraad het plan in november vaststelt.
1.4 Leeswijzer Het Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan bestaat uit een overkoepelende visie, gevolgd door ambities en beleidsuitgangspunten voor de 5 thema’s. In hoofdstuk 2 schetsen we eerst het vertrekpunt van 2023: hoe ziet mobiliteit in de gemeente er op dit moment uit en welke ontwikkelingen spelen er? Vervolgens geven we in datzelfde hoofdstuk een overzicht van de trends en ontwikkelingen waar we in Nederland mee te maken hebben en de uitdagingen die dat met zich meebrengt. Ook geven we een overzicht van het huidige beleid en lichten we toe wat inwoners van De Ronde Venen belangrijk vinden als het gaat om mobiliteit. Op basis van al deze informatie komen we in hoofdstuk 3 tot een visie op de mobiliteit in 2040: hoe ziet de mobiliteit eruit in de gemeente zoals die er dan uitziet? In hoofdstuk 4 geven we vervolgens per thema een ambitie en beleidsuitgangspunten tot 2030 om een verkeersveilig en bereikbaar mobiliteitssysteem in 2040 te kunnen bereiken. In hoofdstuk 5 geven we een doorkijk naar de uitvoeringsplannen: hoe komen we van alle genoemde beleidsuitgangspunten tot concrete maatregelen?
Pagina 6 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.
HET VERTREKPUNT IN 2023
De mobiliteit in gemeente De Ronde Venen is in beweging. In dit hoofdstuk schetsen we het huidige vertrekpunt: hoe ziet de mobiliteit er op dit moment uit in de gemeente, en met welke lokale ontwikkelingen moeten we rekening houden? Vervolgens verbreden we de horizon en beschrijven we welke trends en ontwikkelingen er landelijk spelen die van invloed zijn op de mobiliteit in onze gemeente. Ook lichten we toe wat onze inwoners belangrijk vinden als het gaat om mobiliteit.
2.1 Mobiliteit in De Ronde Venen Om een visie en plan te maken voor de mobiliteit en verkeersveiligheid tot aan 2030, is het van belang om te weten waar we op dit moment staan. In deze paragraaf geven we daarom een overzicht van het huidige mobiliteitsnetwerk en mobiliteitsgedrag in de gemeente. 2.1.1
Mobiliteitsnetwerk
Autoverkeer Er lopen twee provinciale wegen door de gemeente: de N212 die in noord-zuidelijke richting loopt en de N201 die in oost-westelijke richting door de gemeente loopt. De N201 heeft een hoge verkeersintensiteit met verkeer dat de N201 als doorgaande route gebruikt doordat de weg een belangrijke ontsluitingsweg van de gemeente is. Daarnaast loopt snelweg de A2 door de gemeente.
Figuur 2 – Wegennet in gemeente De Ronde Venen
Pagina 7 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Openbaar Vervoer Inwoners van gemeente De Ronde Venen wonen gemiddeld 500 meter van een bushalte af en ruim 9 kilometer van een treinstation. Het ov-netwerk bestaat uit de volgende trein- en busverbindingen: • Treinen met de (eind)bestemmingen Uitgeest, Driebergen-Zeist, Amsterdam Centraal, Utrecht Centraal Station en Rotterdam Centraal passeren station Abcoude. • Lijn 120 rijdt tussen Utrecht Centraal Station en station Amsterdam Bijlmer ArenA, deze lijn verbindt binnen de gemeente Abcoude met Baambrugge v.v. • Lijn 121 verbindt Mijdrecht met Hilversum. • Streekbus 123 verbindt Mijdrecht met Station Woerden, in de ochtendspits zijn Uithoorn en Oudewater ook aangesloten op deze verbinding. Vanaf station Woerden vertrekken Intercity’s naar Leiden en Utrecht. • Lijn 126 verbindt Mijdrecht met trein- en metrostation Amsterdam Bijlmer ArenA. • Bus 130 verbindt Uithoorn via Mijdrecht met Station Breukelen, vanwaar sprinters vertrekken in de richting van Amsterdam, Utrecht en Rotterdam. • Daarnaast rijdt er doordeweeks en op zaterdagen een buurtbus tussen Uithoorn, Amstelhoek, De Hoef, Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Breukelen. • Naast streekbussen is ook een vraaggestuurde dienst actief. SyntusFlex opereert zonder vaste dienstregeling op afroep tussen verschillende haltes in Mijdrecht, Wilnis en Waverveen.
Figuur 3 – Openbaar vervoersnetwerk in en rondom gemeente De Ronde Venen
Pagina 8 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Fietsverkeer Het fietsnetwerk in gemeente De Ronde Venen bestaat uit een aantal fietspaden en wegen die zijn aangesloten op het landelijke knooppuntennetwerk. Langs de relatief drukke wegen liggen vrijliggende fietspaden. De dorpen Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen en Waverveen liggen op fietsafstand van elkaar. Dat geldt ook voor de dorpen Abcoude en Baambrugge. Met de komst van de elektrische fiets zijn de afstanden die met de fiets (in redelijkheid) kunnen worden afgelegd, toegenomen. Voor afstanden tot aan 15 kilometer wordt de e-bike als meest logische vervoerskeuze beschouwd1. Als deze afstand op maximaal 15 kilometer wordt gesteld, dan liggen delen van grote steden en belangrijke werklocaties (Amsterdam, Amstelveen, Uithoorn, Aalsmeer, Breukelen etc.) op (elektrische) fietsafstand (<15 km) van Abcoude, en sommige van Mijdrecht. In onderstaand figuur zijn de gebieden binnen 15 kilometer fietsafstand van respectievelijk Mijdrecht en Abcoude weergegeven. De bestemmingen binnen deze gebieden liggen daarmee in potentie op fietsafstand, uitgaande van een elektrische fiets.
Figuur 4 – Gebieden binnen 15 kilometer fietsafstand van Mijdrecht en Abcoude
Deelauto’s Het aanbod van deelauto’s in De Ronde Venen is beperkt. Het stijgende aanbod van deelauto’s op landelijk niveau (zie onderstaande figuur) wordt vooral beïnvloed door de grote steden. Hier is het aanbod en het gebruik relatief hoog, omdat niet alle inwoners daar een (tweede) auto hebben. In landelijk gebied, zoals in onze gemeente, is het autobezit hoger en daardoor de vraag (en het aanbod) van deelauto’s lager.
1 Aanschaf en gebruik van de elektrische fiets (2022). Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid
Pagina 9 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Figuur 5 – Aanbod deelauto’s per 100.000 inwoners. Bron: CROW 2.1.2
Mobiliteitsprofiel
Van de werkende inwoners blijkt dat 40% tot 50% binnen de gemeente werkt2. Daarnaast werkt een groot aandeel (40%) van de inwoners in de regio van Amsterdam. De overige werkende inwoners hebben een andere werkbestemming, veelal richting het zuidoosten. Modal split (verdeling van vervoerwijzen) De cirkeldiagrammen in onderstaande figuur tonen de modal split (de verdeling van vervoerswijzen) van inwoners van De Ronde Venen voor verschillende reisafstanden (op basis van data van ODiN).
Figuur 6 – Modal splits (bron: ODiN data 2015-2019)
Opvallend is het grote aandeel verplaatsingen tot 7,5 km dat gemaakt wordt met de auto (44%). De Ronde Venen in relatie tot vergelijkbare gemeenten In relatie tot gemeenten met een vergelijkbare omgevingsadressendichtheid en nabijheid van grote steden, valt op dat in gemeente De Ronde Venen relatief veel wordt autogereden (zie tabel 1). Voor de fiets is een 2 Bron: Mobiliteitsvisie De Ronde Venen, raadsbijeenkomst 3 maart 2021
Pagina 10 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
tegengesteld beeld te zien. Dit laat zien dat het autogebruik in De Ronde Venen voor een gemeente met onze ruimtelijke context relatief hoog is, terwijl het fietsgebruik relatief laag is. Het autogebruik van inwoners ligt bij woon-werkverkeer nog hoger, namelijk op 69,6%.
Modaliteit
De Ronde Venen (totaal) 59,6% 20,5% 12,3% 2,9%
Modal split (verdeling van vervoerswijzen) Vergelijkbare gemeenten De Ronde Venen (totaal) (afstanden tot 7,5 km) 53,5% 44,3% 26,2% 31,2% 14,2% 20,2% 1,2% 1,0%
Vergelijkbare gemeenten (afstanden tot 7,5 km) 39,1% 36,3% 21,9% 0,3%
Auto Fiets Lopen BTM (bus, tram, metro) Trein 1,7% 1,4% Overig 2,9% 3,4% 3,4% 2,4% Tabel 1 – Vergelijking modal split gemeente De Ronde Venen en vergelijkbare en andere gemeenten 2.1.3
Verkeersveiligheid
Het aantal ernstig verkeersgewonden en verkeersdoden in Nederland stijgt de laatste jaren (zie onderstaande figuur; let op: de schaal links en rechts in de figuur verschillen enigszins van elkaar). Deze stijging is onze gemeente (gelukkig) zeer beperkt. Het onderwerp vraagt wel om aandacht om een stijgende trend te voorkomen.
Figuur 7 – Verkeersongevallen per 100.000 inwoners (Bron: Bestand geRegistreede Ongevallen in Nederland)
Pagina 11 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.2 Beleidskader In deze paragraaf geven we een beknopt overzicht van het landelijke, regionale en gemeentelijke beleid, dat van invloed is op dit Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan. 2.2.1
Landelijk beleid
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) naar de Tweede Kamer gestuurd. Een belangrijk onderdeel is de verwachting dat we ons in 2050 anders verplaatsen dan nu. Het is echter nog te vroeg om exact in te kunnen vullen hoe wij ons in de toekomst verplaatsen. De verwachting is wel dat vraaggestuurd vervoer (‘Mobility-as-a- Service’) belangrijker wordt. Verder wordt bijna al het vervoer in de toekomst schoon en duurzaam. Strategisch Plan Verkeersveiligheid Zoals eerder benoemd neemt het aantal ernstige verkeersgewonden en -doden landelijk toe. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft daarom het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) opgesteld met het doel om het aantal verkeersgewonden en -doden terug te brengen en te streven naar nul verkeersslachtoffers. Aan de basis van dit plan ligt een risicogestuurde aanpak. Dit betekent dat voortaan de locaties waar het risico op een ongeval het hoogst is het vertrekpunt zal zijn voor het nemen van maatregelen, ongeacht of er een incident is geweest. Daarnaast is een aantal gedragingen en doelgroepen vastgesteld als risicovol. De thema’s vormen het kader voor landelijk, regionaal en lokaal beleid. Regio’s bepalen zelf welke risico’s het belangrijkst zijn om op te pakken.
Een belangrijke ontwikkeling op het gebied van verkeersveiligheid is het hanteren van 30 km/h als norm voor de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom. Op 27 oktober 2020 heeft de Tweede Kamer hierover een motie aangenomen. Dit heeft nog niet geleid tot wetgeving. In 2021 heeft het CROW een afweegkader voor 30 km/h binnen de bebouwde kom gepubliceerd. Het CROW werkt op dit moment aan inrichtingsrichtlijnen voor gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 30 km/h. Nationaal Klimaatakkoord In 2015 ondertekenden 192 landen het Klimaatakkoord van Parijs. In navolging hierop zet de Nederlandse overheid in op het verminderen van de CO2-uitstoot in 2030 met 49%. Verduurzaming van mobiliteit is steeds belangrijker en met de gevolgen voor het klimaat zelfs noodzakelijk. In het Nationale Klimaatakkoord uit 2019 is afgesproken dat alle mobiliteit in 2050 emissieloos is en is de ambitie gesteld dat in 2030 alle nieuw verkochte auto’s uitstootvrij zijn. In het Klimaatakkoord is een aantal afspraken opgenomen die relevant zijn voor dit Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan: • inzetten op het uitbreiden van oplaadinfrastructuur; • tankstations uitbreiden met laadpalen en waterstofstations; • nieuwe subsidies om schone en slimme mobiliteit te stimuleren; • fietssnelwegen worden met elkaar verbonden; • het delen van automobiliteit wordt makkelijker gemaakt.
Pagina 12 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.2.2
Beleid provincie Utrecht en omliggende gemeenten
Mobiliteitsvisie Provincie Utrecht De Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie (PRS) wordt uitgewerkt in de Mobiliteitsvisie Provincie Utrecht 20142028. In de visie ligt de focus vooral op een duurzaam gebruik van de openbare ruimte door de bestaande infrastructuur te verbeteren of her te gebruiken. Daarnaast zet de provincie met de visie in op het versterken van de netwerken door de keuzemogelijkheden voor reizen uit te breiden zodat ketenmobiliteit efficiënter wordt. Het doel voor de bereikbaarheid in 2028 ligt in de visie bij een robuuster openbaar vervoersnetwerk die nauw aansluit op het fiets- en autonetwerk bij grote knooppunten. Daarnaast start de provincie met de trajectgewijze aanpak waarin de streefwaarden voor de bereikbaarheid van de auto, fiets en ov achterhaalt en verbeterd worden. Daarbij streeft de provincie naar het beter benutten van de infrastructuur en een goede doorstroming op de aansluiting met de rijkswegen. In de visie gaat de provincie ook in op het doel voor het bieden van flexibiliteit bij een toename van mobiliteit, namelijk één integraal, multimodaal mobiliteitssysteem waarin het ov-product herkenbaar en multifunctioneel is. Op fietsersgebied stelt de provincie het doel dat in 2028 alle belangrijke werklocaties, middelbare scholen, en knooppunten veilig, comfortabel en snel bereikbaar zijn met de fiets.
Het doel voor de verkeersveiligheid is gesteld op een continue daling van het aantal verkeersdoden en ernstig gewonden tussen 2013 en 2028. Integraal Ruimtelijk Perspectief 2021-2040 Het regionale samenwerkingsverband (U16) heeft het ruimtelijk perspectief waaronder mobiliteit tot 2040 vastgelegd in het Integraal ruimtelijk perspectief (IRP) 2021-2040. Dit samenwerkingsplan omvat het gezamenlijk en integraal perspectief van de regio en bevat de opgaven voor de komende jaren op het gebied van landschap, mobiliteit, wonen, werken en energie. De belangrijkste opgave voor de bereikbaarheid ligt bij het verbeteren en stimuleren van de alternatieven van de auto door bij goed bereikbare locaties voor de fiets en het openbaar vervoer woningen, voorzieningen en werkgelegenheid te realiseren. De regio moet daarin een schaalsprong maken in het regionale ov-systeem en bij knooppunten zoals multimodale hubs aangesloten zijn op goede fietsroutes. Het doel is in 2040 duurzame mobiliteit te zien als logische keuze. De opgave voor verkeersveiligheid ligt bij het verbeteren van de mobiliteitsknelpunten over de N201 (bijv. door het strekken van de bocht) en bij nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast ligt de focus op het samenbrengen van functies en het stimuleren van gedragsverandering zodat verkeersonveilige situaties verminderen.
De opgave voor leefbaarheid, vitaliteit en toegankelijkheid ligt in het teken van een gezonde leefomgeving wat uitnodigt tot gezonde mobiliteit. Dit doel sluit aan op de opgave voor bereikbaarheid en duurzaamheid. Convenant Duurzame Woningbouw van Provincie Utrecht Het Convenant Duurzame Woningbouw van provincie Utrecht is een initiatief dat voortkomt uit een samenwerking tussen de provincie Utrecht, de gemeenten Utrecht en Amersfoort en ROM Utrecht. Ook de gemeente De Ronde Venen heeft dit convenant ondertekend. Dit convenant brengt de belangrijkste duurzaamheidsthema’s samen en biedt een kader om de duurzaamheidsambities in de woningbouwopgave te integreren. De thema’s waar dit convenant zich op richt zijn: circulariteit, energie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, natuurinclusiviteit en gezondheid. Uitgangspunt zijn de landelijke doelstellingen op het gebied van CO2- reductie, circulariteit en de energietransitie. Een belangrijk onderdeel van dit convenant is een toetsingskader, met uitgangspunten op verschillende ambitieniveaus voor o.a. duurzame mobiliteit. De gemeente De Ronde Venen heeft hierin gekozen voor ambitieniveau ‘brons’.
Regionaal MobiliteitsProgramma Midden-Nederland In de Regio Midden-Nederland werken bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en overheden onder leiding van de provincie actief samen aan een schoon, slim en energiezuinig mobiliteitssysteem. In dat kader
Pagina 13 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
werkt de regio Midden-Nederland aan een Regionaal MobiliteitsProgramma (RMP). Deze vloeit voort uit het Nationale Klimaatakkoord. In dit RMP worden voor de 5 thema’s plannen van aanpak opgesteld. Vervolgens gaan verschillende coalities in de regio aan de slag met het uitvoeren van de plannen van aanpak voor deze thema’s. • Stads-/centrumlogistiek: De doelstellingen van dit thema zijn om de luchtkwaliteit in centra te verbeteren en de overlast van vrachtwagens te verminderen. Bijkomend voordeel is dat maatregelen binnen dit thema leiden tot een lagere CO2-uitstoot. • Fiets: Onder dit thema vallen het aanleggen van hoogwaardige fietsverbindingen, het realiseren van fietsparkeervoorzieningen bij knooppunten en het stimuleren van fietsgebruik. • Ruimtelijke inrichting nieuwbouwlocaties: Bij ruimtelijke ontwikkelingen speelt tot op heden de auto een centrale rol. Door bij ruimtelijke ontwikkelingen duurzame mobiliteit (fiets, lopen, laadinfra of deelvervoer) meer prioriteit te geven, kan worden bijgedragen aan een duurzaam mobiliteitssysteem. Bovendien kan het inzetten op andere vervoermiddelen leiden tot een lagere parkeernorm, waardoor de ruimte efficiënter kan worden ingericht. • Werkgeversaanpak: Het doel van een werkgeversaanpak is om woon-werk- of zakelijke kilometers te verminderen (bijv.
door thuiswerken), veranderen (door op andere tijden te reizen) of verschonen (door met een duurzamer vervoermiddel te reizen). Het RMP verwijst naar Goed Op Weg voor de werkgeversaanpak. • Stimuleren elektrisch vervoer en laadinfrastructuur: De verduurzaming van auto’s levert een grote bijdrage aan CO2-reductie. De provincie Utrecht ondersteunt samen met de provincies Noord-Holland en Flevoland gemeenten met de uitbreiding van laadinfrastructuur Regionale Risicoanalyse Verkeersveiligheid provincie Utrecht 2020 De Provincie Utrecht heeft in overleg met de gemeenten het Strategisch Plan Verkeersveiligheid van het Rijk vertaald naar een plan voor de provincie. Een belangrijk onderdeel van dit plan is de een verkeersveiligheidsmonitor. Deze monitor geeft inzicht in de prioritering van wegvakken en kruisingen bij de verbetering van de verkeersveiligheid. Deze monitor maakt gebruik van de verkeersveiligheidsrisico’s per thema. In onderstaande tabel zijn deze verkeersveiligheidsrisico’s weergegeven, met in de linker kolom de belangrijkste risicogroepen en risicogedrag, en in de rechter kolom de belangrijkste risico’s in het verkeersysteem (oftewel de meest risicovolle locaties). Aan de hand van de monitor worden vervolgens lokale en regionale uitvoeringsagenda’s bepaald, met concrete maatregelen en een investeringsstrategie.
Tabel 2 – Risicofactoren en verkeersveiligheidsrisico’s volgens provincie Utrecht (Bron: Regionale Risicoanalyse Verkeersveiligheid provincie Utrecht 2020)
Pagina 14 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Omliggende gemeenten Ook omliggende gemeenten werken aan de mobiliteitstransitie en geven daarin alternatieven voor de auto een prominentere plaats in het mobiliteitssysteem. Zo heeft de gemeente Utrecht in 2022 besloten om in de komende jaren buurt voor buurt betaald parkeren in te voeren. Dit heeft gevolgen voor het autoverkeer vanuit onze gemeente. Automobilisten zullen sneller een alternatief kiezen. De gemeente Amsterdam heeft besloten om op alle wegen binnen de bebouwde kom 30 km/h als maximumsnelheid in te stellen. Het doel hiervan is om de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid te vergroten door het autogebruik naar de stad te verlagen en te stimuleren dat bezoekers en werknemers alternatieve mobiliteitsvormen zoals de fiets en het ov gaan gebruiken. 2.2.3
Gemeentelijk beleid
Beleidsplan Verkeer 2017-2021 Het huidige mobiliteitsbeleid is vastgelegd in het Beleidsplan Verkeer 2017-2021. Dit beleidsplan is “vooral een afwegingskader om sneller en beter in te spelen op initiatieven van bewoners, ondernemers en andere overheden en ook op de uitvoering van het onderhoud van de gemeentelijke wegen. Het is geen uitgebreide opsomming van verkeerskundige oplossingen voor de nabije toekomst.” Hiermee is dit beleid hoofdzakelijk reactief, met een beperkt aantal ambities om bijvoorbeeld de bereikbaarheid en verkeersveiligheid in 2030 op hetzelfde peil te houden als in 2014. Onderdeel van dit beleidsplan is de Parkeervisie voor Abcoude. De directe aanleiding is de parkeersituatie rondom het station en het parkeervraagstuk rond enkele ruimtelijke ontwikkelingen in het centrum. De Parkeervisie beoogt om na te denken over én regie te voeren op het gebruik van de beschikbare ruimte. Dan gaat het erom een goed evenwicht te vinden tussen verschillende functies, belangen en wensen, waaronder de functie parkeren. De Parkeervisie bevat maatregelen om de huidige parkeersituatie acceptabel te houden en geeft een systematiek om de parkeereis bij nieuwbouw te bepalen. Strategisch OV Plan De provincies zijn verantwoordelijk voor het busvervoer.
De Ronde Venen kiest met het Strategisch OV plan voor een proactieve rol, waarmee zij aan de Provincie Utrecht haar visie op het openbaar vervoer in de gemeente weergeeft. Het OV-plan is bedoeld als gemeentelijke input voor de nieuwe concessie voor het OV, die in december 2025 start. De Provincie heeft het Strategisch OV-plan positief ontvangen. Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor de halten en hun accommodatie, met (mede)financiering door de provincie Utrecht. De belangrijkste kernpunten uit het plan zijn de volgende: • Lijnen worden gestrekt via de route Mijdrechtse Dwarsweg, N212 en N201 en gaan zo mogelijk vaker rijden • Lijnen met een lage frequentie rijden door de kernen Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen • Een Flex-systeem vult de lijnen aan, ook in Vinkeveen, Abcoude, Baambrugge en Loenen • De bushalten van de gestrekte lijnen worden veilig en comfortabel uitgevoerd en tijdig aangelegd • De gemeente is voor aanpassing van de route van buslijn 120 via Station Abcoude • Op langere termijn is in te spelen op de Amsteltram (2024, door middel van een haalbaarheidsonderzoek) en eventueel station Loenersloot Laadvisie In het Nationale Klimaatakkoord is de ambitie gesteld dat in 2030 alle nieuw verkochte auto’s uitstootvrij zijn. Om deze ambitie te verwezenlijken ligt er een grote nationale opgave in het versneld realiseren van nieuwe laadinfrastructuur.
Hiervoor is op nationaal niveau een regionale aanpak afgesproken. De MRA-E is de regio waar gemeente De Ronde Venen onder valt. Gemeente De Ronde Venen heeft samen met MRA-E een laadvisie
Pagina 15 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
voor de gemeente opgesteld, die begin 2023 is vastgesteld. De verwachting is dat er in 2030 een behoefte is aan 1.000 publieke laadpunten in de gemeente. Op dit moment zijn 225 laadpunten in de gemeente. Het plaatsen van laadpalen gaat volgens de ‘Ladder van Plaatsen’. Deze bevat de volgende stappen: 1. Vraaggestuurd – verzoeken van inwoners en bedrijven: inwoners of bedrijven doen een aanvraag voor een laadpunt op een bepaalde locatie. 2. Vraaggestuurd – data: wanneer er gedetailleerde en actuele laaddata beschikbaar is in een straat of buurt kan snel op de oplopende vraag in gespeeld worden. 3. Aanbodgestuurd: de gemeente kan naar eigen inschatting op bepaalde locaties een publieke laadvoorziening realiseren. De Ronde Venen geeft voorkeur aan vraaggestuurd plaatsen, zowel op basis van data als op basis van verzoeken van inwoners en bedrijven.
Pagina 16 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.3 Lokale ambities en landelijke trends en ontwikkelingen De gemeente De Ronde Venen is continu in ontwikkeling. Sterker nog: we komen in een versnellingsfase terecht, bijvoorbeeld ten aanzien van het realiseren van extra woningen en werkplaatsen. Hiermee groeit de druk op de ruimte. Ook op landelijk niveau spelen er veel ontwikkelingen die van invloed zijn op mobiliteit. In deze paragraaf beschrijven we de ambities van de gemeente en de ontwikkelingen die van nationaal tot lokaal niveau spelen, waarbij we ingaan op de gevolgen voor de mobiliteit in de gemeente. 2.3.1
Meer woningen en werkgelegenheid
De woningbouwambitie van de Gemeente De Ronde Venen is opgenomen in het Ruimtelijk Perspectief, dat een indicatie van de ruimtelijke ontwikkelingen voor wonen en werken tot 2040 bevat. In dit Ruimtelijk Perspectief zijn 4.800 woningen opgenomen. De verdeling van deze woningen gebeurt op basis van het versterken van de vitaliteit en leefbaarheid van bestaande kernen. Daarom worden de meeste woningen voorzien in en rond Mijdrecht, Abcoude en Vinkeveen. Met deze extra woningen willen we jongeren, starters en ouderen de mogelijkheid bieden om in hun eigen gemeente te blijven wonen. Ook bouwen we voor inwoners die de volgende stap in hun woningcarrière willen zetten. Daarnaast willen we ons inzetten, in lijn met het Coalitieakkoord 2022-2026, om de uitbreiding van bedrijventerreinen met 12 hectare officieel toegekend te krijgen van provincie Utrecht. Ook buiten de gemeente worden woningen en bedrijven gebouwd. Uit verschillende studies blijkt dat de bereikbaarheid van de gemeente daardoor in de toekomst afneemt, ook zonder onze eigen woningbouwambitie. 2.3.2
Demografische ontwikkelingen
De Nederlandse bevolking vergrijst in toenemende mate. Dit zien we ook terug in gemeente De Ronde Venen, waarbij de leeftijdsgroep 50 tot 60 jaar relatief groter is dan gemiddeld in Nederland. De toekomstige vergrijzing zal in De Ronde Venen daarom sterker zijn dan gemiddeld in Nederland.
Figuur 8 – Bevolkingsopbouw De Ronde Venen – Bron: CBS
Pagina 17 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Het aantal ouderen neemt niet alleen toe, ook blijven ouderen tot steeds oudere leeftijd mobiel. Uit onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid blijkt dat fietsgebruik onder ouderen toeneemt, onder andere door de opkomst van de elektrische fiets. Ouderen zijn een kwetsbare groep in het verkeer; zij hebben een grotere kans om ernstig gewond te raken bij een verkeersongeval. Daarnaast zien we een toename in het aantal eenpersoonshuishoudens. Momenteel telt Nederland 3,2 miljoen eenpersoonshuishoudens. Dit neemt de komende jaren toe tot 3,5 miljoen eenpersoonshuishoudens in 2030. Met de groei van de bevolking, groeit ook het aantal personen dat zich verplaatst. Dit noemen we de ‘autonome’ groei van de mobiliteitsvraag, die ervoor zorgt dat de wegen en fietspaden in de toekomst meer gebruikt worden. 2.3.3
Mobiliteitstransitie
De mobiliteit zelf staat niet stil: er is ook een brede mobiliteitstransitie bezig, waarbij innovatieve vervoerswijzen elkaar de laatste jaren snel opvolgen. Ook de voertuigen zelf worden steeds meer datagedreven en autonomer. Er komen steeds meer nieuwe vormen van mobiliteit, zoals deelfietsen, deelauto’s, elektrische fietsen, speed pedelecs en andere licht elektrische voertuigen (LEV’s). De elektrificatie zien we niet alleen op het gebied van de fiets, maar natuurlijk ook voor de auto en het openbaar vervoer: de verwachting is dat 75% van de bussen in 2025 elektrisch is. De verwachting is ook dat het gebruik van een elektrische auto de komende jaren steeds goedkoper wordt. De samenleving verandert langzamerhand van mobiliteitsbehoefte: de verwachting is dat we toegaan naar minder voertuigbezit en meer voertuigdelen3. Deelmobiliteit biedt ons de kans om efficiënter om te gaan met de openbare ruimte. Omdat een deelauto meerdere personenauto’s vervangt, zijn er in totaal minder parkeerplaatsen nodig. Ook zien we een verschuiving in type verplaatsingen: mensen reizen steeds vaker multimodaal. Dit betekent dat verschillende vervoerswijzen worden gecombineerd tijdens een reis: iemand fietst bijvoorbeeld naar het station, stapt daar op de trein en legt het laatste stuk met de bus af. Dit noemen we ook wel een ketenreis.
Er zijn daarnaast tal van innovaties die bijdragen aan een betere spreiding van drukte op de weg en een betere leefbaarheid in kernen, denk bijvoorbeeld aan dynamische reisinformatie. Ook kunnen apps op onze smartphone steeds beter berekenen wat de meest comfortabele route en vervoerswijze is voor onze reis, op basis van de actuele reisinformatie. Dit noemen we Mobility as a Service (MaaS). Het huidige beleid en de huidige infrastructuur zijn niet altijd klaar voor innovatieve ontwikkelingen. Zo is het soms onduidelijk of een voertuig op het fietspad of op de autoweg moet rijden. Denk hierbij aan de speed pedelec met het uiterlijk van een fiets, die binnen de bebouwde kom 30 km/h mag rijden en buiten de bebouwde kom 45 km/h. De verwachting is dat de komende jaren meer van deze ‘slimme’ vervoerswijzen op de markt komen. We dienen op bovenstaande ontwikkelingen te anticiperen.
3 Jorritsma, P., Witte, J., González, M. & Hamersma, M. (2021). Deelauto- en deelfietsmobiliteit in Nederland. Kennisinstituut voor
Mobiliteitsbeleid
Pagina 18 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.3.4
Toerisme en beleving
Het inkomend toerisme (toeristen uit het buitenland) is in 2023 inmiddels weer bijna op het niveau van voor de Covid-pandemie. Het binnenlandse toerisme is sinds 2019 gegroeid met 14%4. Dat betekent dat het totale aantal toeristen de afgelopen jaren is toegenomen. Naar verwachting blijft dit ook toenemen. De Ronde Venen heeft de ambitie om verblijfsrecreatie gematigd te laten groeien, gemiddeld met 3% per jaar tot aan 20305. Toeristen hebben een ander verplaatsingspatroon dan andere typen reizigers. Omdat toeristen vooral op feestdagen, weekenden en in de vakanties de gemeente bezoeken, kunnen er op deze dagen leefbaarheids- of parkeerknelpunten ontstaan. Met het stijgende aantal toeristen stijgt ook het aantal recreatieve fietsers. Voor recreatieve fietsers zijn, anders dan voor utilitaire fietsers, beleving en comfort van groot belang. Hierbij gaat het voornamelijk om de aantrekkelijkheid en onderhoud van fietsroutes, en de koppeling met natuurlocaties of andere toeristische punten. Hier dienen we rekening mee te houden in ons recreatieve fietsnetwerk.
Mobiliteit en verkeersveiligheid onder druk Het landelijke en regionale beleid en de beschreven trends en ontwikkelingen hebben gevolgen voor de mobiliteit in de gemeente: mobiliteit moet duurzamer en verkeersveiliger worden, ruimtelijke ontwikkelingen zetten de bereikbaarheid en verkeersveiligheid onder druk en de veranderingen van de bevolking en van mobiliteit vragen om aandacht. Als alternatieven voor de auto niet voldoende voorradig, aantrekkelijk of gewenst zijn, dan zal de groei van mobiliteit in de gemeente voor een groot deel worden opgevangen door meer autogebruik. Dit gaat verder ten koste van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid en staat ruimtelijke ontwikkelingen in de weg. Voor een bereikbare, leefbare, vitale en verkeersveilige gemeente is daarom een verandering nodig van het huidige reactieve beleid naar actief mobiliteitsbeleid dat inspeelt op de trends en ontwikkelingen en rekening houdt met de bredere mobiliteitstransitie.
4 Bron: Verblijfstoerisme in Nederland in 2023 (https://www.nbtc.nl/nl/site/download/download-toelichting-bij-verwachting-
verblijfstoerisme-in-nederland-in-2023.htm?disposition=inline) 5 Bron: Visie verblijfsrecreatie (2020)
Pagina 19 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.4 Wat vinden inwoners belangrijk? Middels een enquête hebben we inwoners betrokken bij het opstellen van de visie: wat vinden inwoners van De Ronde Venen belangrijk als het gaat om mobiliteit? Vanuit deze enquête hebben 689 inwoners met ons meegedacht. In bijlage 1 is achtergrondinformatie over de respondenten weergegeven. Samengevat vallen de volgende punten op met betrekking tot de kenmerken of het reisgedrag van de respondenten: • In totaal heeft 71% van de respondenten betaald werk. Van deze 71% werkt 64,9% buiten de gemeente en 35,1% in de gemeente. • Ruim de helft van de respondenten (54,4%) reist het vaakst met de auto. De (elektrische) fiets wordt door 34,7% van de respondenten het vaakst gebruikt. • Slechts 3,5% van de respondenten heeft geen auto in het huishouden. 44,4% van de respondenten heeft één auto in het huishouden, en 51,2% van de respondenten heeft meer dan één auto in het huishouden. 2.4.1
Mobiliteitswaarden
Er bestaan uiteenlopende opvattingen over mobiliteit. Het is van belang om opvattingen over mobiliteit en deze variëteit hierin te herkennen en te begrijpen. Allerlei onderliggende waarden spelen daarbij een rol. Waarden zijn diepgevoelde voorkeuren, idealen, wensbeelden en principes. Zo kan ‘bereikbaarheid’ op verschillende manieren worden geïnterpreteerd en ervaren, bijvoorbeeld afhankelijk van het type vervoersmiddel. Voor anderen is ‘status’ verbonden aan mobiliteit, bijvoorbeeld het bezit van een oldtimer of het bewust bezitten van een auto uit bereikbaarheidsoverwegingen. De Waardenkaart Mobiliteit is ontwikkeld door de Hogeschool Windesheim en functioneert als een analyseinstrument om deze veelkleurigheid aan waarden in beeld te brengen. De Waardenkaart Mobiliteit voorziet in een overzicht van waarden die ten grondslag liggen aan opvattingen over mobiliteit. Aan de hand van de Waardenkaart Mobiliteit zijn de opvattingen over mobiliteit in gemeente De Ronde Venen geïdentificeerd. Op de Waardenkaart Mobiliteit worden zes categorieën onderscheiden (zie figuur 3). In de enquête is de respondenten verschillende vragen gesteld waarvan de antwoordopties corresponderen met de waarden uit de Waardenkaart. In figuur 4 zijn de resultaten hiervan weergegeven.
Hieruit blijkt dat de categorieën ‘rechtvaardigheid & wederkerigheid’, ‘zorg & empathie’ en ‘respect voor autoriteit’ het meest belangrijk worden gevonden. Dit lichten we hieronder toe. Waarden De Ronde Venen Respect voor autoriteit
Zuiverheid & schoonheid
Zorg & empathie
Rechtvaardigheid & wederkerigheid
Vrijheid
Loyaliteit & trots
Figuur 10 – Waardenkaart Mobiliteit
Figuur 9 – Mobiliteitswaarden in De Ronde Venen
Pagina 20 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
Rechtvaardigheid & wederkerigheid Rechtvaardigheid & wederkerigheid wordt door inwoners gezien als meest belangrijke fundamentele waarde gelinkt aan mobiliteit. Deze waarde omvat de volgende onderwerpen: • mobiliteit is de basisvoorwaarde voor het functioneren van steden/dorpen en omgeving; • het effect van mobiliteit op milieu en mens dient minimaal te zijn; • ieder heeft recht op mobiliteit. Inwoners die deze waarde belangrijk vinden, hechten er waarde aan dat de reismogelijkheden die mensen hebben en de bereikbaarheid van gebieden eerlijk verdeeld moeten zijn. Toegang tot mobiliteit dient op alle vlakken en alle modaliteiten in de basis op orde te zijn. Hierdoor moeten alle dagelijkse en noodzakelijke bezigheden zonder belemmeringen kunnen plaatsvinden. Het is van belang om voorzieningen toegankelijk en bereikbaar te houden. Tegelijkertijd dienen we ons zo te verplaatsen dat negatieve consequenties voor komende generaties minimaal zijn. Duurzaam reisgedrag moet worden gestimuleerd. Zorg & empathie De een na belangrijkste mobiliteitswaarde is volgens inwoners van De Ronde Venen zorg & empathie. Bij deze waarde gaat het om de volgende onderwerpen: • verkeersdeelnemers zijn veilig; • mobiliteit draagt bij aan de gezondheid van mensen; • mobiliteit draagt bij aan de kwaliteit van leven; • mobiliteit maakt het mogelijk om deel te nemen aan de samenleving.
Hoewel het wellicht vanzelfsprekend is dat veiligheid een belangrijke rol speelt bij mobiliteitsvraagstukken, is het van belang dat deze vanzelfsprekendheid goed wordt geborgd. Bijvoorbeeld door het uitvoeren van verkeersveiligheidsmaatregelen gericht op aanpassingen aan de infrastructuur en gedragsbeïnvloeding. Ook het stimuleren van actieve mobiliteit (fietsen en lopen) hoort bij deze waarde. De waarden geven weer dat toereikende mobiliteit voor iedereen de mogelijkheid dient te bieden om deel te nemen aan de samenleving, ook op hogere leeftijd, voor huishoudens met een minimaal inkomen of mensen met een beperking. Respect voor autoriteit De waarde respect voor autoriteit omvat de volgende onderwerpen: • mobiliteit dient te worden gefaciliteerd door de overheid; • mobiliteit wordt geordend in verkeersystemen en -netwerken; • verkeersregels moeten verkeersgedrag sturen. Inwoners vinden het belangrijk dat de overheid het mobiliteitsnetwerk onderhoudt en uitbreidt. De gemeente is aan de lat om te zorgen voor een passende verdeling van ruimte voor de verschillende modaliteiten, gebaseerd op de gebruikersfunctie. Zo dienen woonomgevingen met name als prettige leefomgevingen te functioneren en niet als doorgaande routes voor verkeer. Samengevat vinden de inwoners van De Ronde Venen dat iedereen het recht heeft op hetzelfde basisniveau mobiliteit.
Mobiliteit stelt iedereen in staat om deel te nemen aan de samenleving en iedereen heeft hier recht op. Ook is het van belang dat we rekening houden met de negatieve effecten die mobiliteit kan hebben voor toekomstige generaties. De gemeente is (samen met andere overheden zoals de provincie) verantwoordelijk voor het onderhouden en uitbreiden van het mobiliteitsnetwerk en het faciliteren van mobiliteit.
Pagina 21 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
2.4.2
Mobiliteitsdilemma’s
Ook is de inwoners van De Ronde Venen een vijftal mobiliteitsdilemma’s voorgelegd (zie hiervoor bijlage 1). Hieruit trekken wij de volgende conclusies: • Inwoners vinden het overwegend acceptabel dat de doorstroming van de auto verslechtert als hierdoor de verkeersveiligheid op straat verbetert of de fietsdoorstroming verbetert; • Inwoners vinden het overwegend minder acceptabel om in nieuwe woonwijken verder te moeten lopen naar de auto of bij voorzieningen met een brandstofauto verder te moeten parkeren dan met een elektrische auto; • Inwoners vinden het overwegend acceptabel om te moeten omrijden met de auto als dat de leefbaarheid van bepaalde straten ten goede komt. • Kortom: inwoners van De Ronde Venen lijken het belangrijk te vinden om de mogelijkheid te hebben om dichtbij huis of de eindbestemming te kunnen parkeren. Als inwoners echter in de auto zitten, hebben ze er overwegend begrip voor dat ze langer onderweg zijn of om moeten rijden als dat ten goede komt van de verkeersveiligheid, leefbaarheid of doorstroming van de fiets.
Pagina 22 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
3.
VISIE MOBILITEIT 2040
De gemeente De Ronde Venen is in 2040 een leefbare, vitale en bereikbare gemeente. Er zijn echter ontwikkelingen die deze ambitie in de weg staan: de behoefte aan mobiliteit neemt toe, mobiliteit moet duurzamer worden, er komen nieuwe vormen van vervoer en de verkeersveiligheid staat onder druk. Uit verschillende studies blijkt dat de groei van mobiliteit in de gemeente voor een groot deel wordt opgevangen door meer autogebruik, als alternatieven voor de auto niet voldoende voorradig, aantrekkelijk of gewenst zijn. Hierdoor neemt de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid verder af, wat de ontwikkeling van woningen en bedrijventerreinen in de weg kan staan. De gemeente heeft verder de opgave om landelijk en regionaal beleid voor duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid te implementeren. Als we ook in 2040 een bereikbare, leefbare en verkeersveilige gemeente willen zijn, dan moet de zogenoemde mobiliteitstransitie ook in De Ronde Venen vorm krijgen: actieve en duurzame mobiliteit moet een grotere plaats in het mobiliteitssysteem krijgen, naast de automobiliteit. Er zijn dus maatregelen nodig om de noodzakelijke wijzigingen in het mobiliteitsgedrag van de bewoners en bezoekers te bewerkstelligen. Dit betekent dat maatregelen minder op basis van meldingen van bewoners worden genomen (zoals in het huidige beleid) en meer op basis van analyses en prognoses.
Hiermee kunnen we zowel huidige knelpunten oplossen als toekomstige mobiliteitsknelpunten voorkomen. We kiezen daarom voor actief mobiliteitsbeleid dat bijdraagt aan onze ambitie. In dit actieve beleid staat actieve en duurzame mobiliteit (Stappen en Trappen) qua prioriteit voorop, gevolgd door het Openbaar Vervoer en op maat gemaakte mobiliteitsdiensten (MaaS). De privéauto krijgt hierbij de minste prioriteit. Het gaat hierbij niet om het belemmeren van autogebruik, maar om het verbeteren van de voorzieningen en infrastructuur voor alternatieven. Door het toepassen van dit principe, genaamd STOMP6, geven we prioriteit aan kwetsbare en actieve verkeersdeelnemers, zonder de auto(infrastructuur) als oplossing uit te sluiten.
Door het toepassen van het STOMP-principe De Ronde Venen versterken we de kwaliteit van de leef- en verblijfsomgevingen en stimuleren we gezond reizen. Door bijvoorbeeld de verkeersveiligheid en aantrekkelijkheid van het fietsnetwerk te verbeteren beperken de negatieve effecten op de leefbaarheid (denk aan geluidsoverlast en luchtvervuiling) en maken we gezonde mobiliteit aantrekkelijker. Niet alleen voor ‘utilitaire’ verplaatsingen (zoals woon-werkverkeer), maar ook voor recreatieve verplaatsingen. Mobiliteit is tot slot ook een middel om deel te nemen aan de samenleving. In gemeente De Ronde Venen doet iedereen mee en dat betekent dat in 2040 alle inwoners, werknemers en bezoekers beschikking moeten hebben over passende mobiliteit. Daarbij gaat het om de gehele (keten)verplaatsing van deur tot deur. Voor mensen die minder goed zelfstandig kunnen reizen, bieden wij voldoende alternatieven. 6 https://www.crow.nl/downloads/pdf/mobiliteit/toepassen-stomp.aspx
Pagina 23 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
4.
AMBITIES EN BELEIDSUITGANGSPUNTEN
In dit hoofdstuk beschrijven we voor de verschillende thema’s welke ambitie we vanuit de beschreven visie hebben en welke beleidsuitgangspunten we tot (in ieder geval) 2030 hanteren om de visie en de ambitie per thema voor 2040 te bereiken. Ook gaan we per thema kort in op de opbrengst vanuit de participatie.
4.1 Thema A: Bereikbaarheid 4.1.1
Ambitie
Om de gemeente ook in de toekomst bereikbaar te houden is het noodzakelijk om actieve mobiliteit een grotere plaats in het mobiliteitssysteem te geven naast de automobiliteit. Dit betekent dat meer ritten op een andere wijze dan met de auto moeten worden afgelegd. Hiervoor moeten de voorzieningen voor fiets, openbaar vervoer en voetganger als alternatieven voor de auto actief worden versterkt en verbeterd. Vooral voor de fiets is er potentie. Uit onderzoek blijkt namelijk dat een groot deel van de verplaatsingen korter dan 7,5 kilometer per auto wordt afgelegd en het fietsgebruik in de gemeente laag is vergeleken met andere gemeenten (zie paragraaf 2.1.2). Daarnaast zijn door de komst van de e-bike en speed pedelec ook werkgebieden buiten de gemeente binnen een acceptabele fietsafstand komen te liggen. Daarom is onze ambitie dat we de gemeente bereikbaar houden door met het STOMP-principe in te zetten op een modal shift (een verschuiving in gebruik van vervoerwijzen), waarbij vooral de T (trappen) een bijdrage kan leveren aan de bereikbaarheid. 4.1.2
Wat is er tijdens de inwonersparticipatie gezegd?
Tijdens de inwonersparticipatie zijn veel opmerkingen gemaakt over het verbeteren van de fiets- en ovbereikbaarheid. Wat betreft de fietsbereikbaarheid vinden inwoners het belangrijk dat fietsers meer voorrang krijgen op belangrijke doorgaande fietsroutes en bij verkeerslichten. Ook is gesuggereerd om op drukke fietsverbindingen fietsstraten te realiseren, waar de auto te gast is. Wat betreft ov willen inwoners een betere busverbinding tussen de dorpen (bijv. tussen Mijdrecht en Abcoude) en naar omliggende steden (Amsterdam, Utrecht, Hilversum, Woerden etc.). 4.1.3
Beleidsuitgangspunten
De ambitie van het thema bereikbaarheid gaan we invullen met de volgende beleidsuitgangspunten: A1. We realiseren voetgangersvriendelijke inrichtingen rondom belangrijke bestemmingen A2. We stellen een prioritering op van benodigde bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsmaatregelen en geven hierin prioriteit aan fietsverkeer A3. We stellen een hoogwaardig hoofdfietsnetwerk vast A4. We streven naar een fijnmazig onderliggend fietsnetwerk A5. We geven fietslocaties die niet voldoen aan de landelijke inrichtingseisen voorrang in herinrichtingsafwegingen A6. Het Strategisch OV-plan blijft de basis voor ons OV-beleid A7. Voor het aanbieden van deelmobiliteit in bestaande gebieden volgen we de kansen van de markt en hogere overheden A8. Voor de autobereikbaarheid maken we zoveel mogelijk gebruik van bestaande infrastructuur A9. We onderzoeken de grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen en nemen waar nodig maatregelen
Pagina 24 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
A10. De N201 zien we primair als ontsluitende weg van de gemeente. Daarom gaan we in overleg met provincie, omliggende gemeenten en bovengemeentelijke gebruikers over het tegengaan van het doorgaande verkeer richting de bloemenveiling en Schiphol op de N201 4.1.4
Toelichting
A1. We realiseren voetgangersvriendelijke inrichtingen rondom belangrijke bestemmingen Een goed voetgangersklimaat is voor iedereen belangrijk. Elke verplaatsing begint te voet en verplaatsingen die te voet worden afgelegd nemen weinig ruimte in, zijn duurzaam, geven geen overlast, hebben weinig kosten en zijn goed voor de gezondheid. De voetganger dient als volwaardige verkeersdeelnemer te worden gezien en alle belangrijke essentiële voorzieningen in de gemeente moeten ook te voet bereikbaar worden. Uit onderzoek van het CROW7 blijkt dat acceptabele loopafstand vanaf huis naar voorzieningen zoals winkels, horeca, sport of gezondheidszorg ongeveer 500 meter is. De verplaatsing naar deze bestemmingen zouden primair te voet moeten worden afgelegd om ongewenst autoverkeer te voorkomen. Voetgangersvriendelijke inrichtingen zijn voldoende breed, obstakelvrij en hebben rechtstreekse verbindingen. We bepalen de belangrijke bestemmingen, waarvoor deze beleidslijn geldt, en definiëren het begrip “voetgangersvriendelijk”. Koppeling met andere thema’s: toegankelijkheid A2.
We stellen een prioritering op van benodigde bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsmaatregelen en geven hierin prioriteit aan fietsverkeer Om fietsen aantrekkelijk en verkeersveilig te maken, dient de fietser een prominente plek in het beleid en op de weg te krijgen. Bij bereikbaarheidsknelpunten onderzoeken we daarom eerst of deze opgelost kunnen worden door het faciliteren en stimuleren van fietsgebruik. Bij concrete maatregelen (zoals de herinrichtingen van wegen) hanteren we binnen de beschikbare ruimte zoveel mogelijk de maximale maatvoeringen voor fietsvoorzieningen en de minimale maatvoering voor het gemotoriseerde verkeer (zie uitgangspuntenkader in bijlage 2 en uitgangspunt B3). Daarnaast is het uitgangspunt dat de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk 30 km/h wordt (zie uitgangspunt B4). Ook het wijzigen van de voorrangssituatie ten gunste van de fietser en kwalitatief goede stallingsvoorzieningen voor fietsers kunnen een bijdrage leveren aan het faciliteren en stimuleren van fietsverkeer. Om tot een volgorde te komen van aan te pakken locaties, stellen we een prioritering op van locaties waar bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsmaatregelen genomen dienen te worden.
Deze prioritering baseren we op de volgende beleidsuitgangspunten: • (Fiets)locaties met een hoog verkeersveiligheidsrisico (B2) • Fietslocaties die niet voldoen aan de landelijke inrichtingseisen (A5) • Maatregelen die wandelen en fietsgebruik faciliteren en stimuleren (A2 en B1) Koppeling met andere thema’s: verkeersveiligheid & leefbaarheid en toegankelijkheid
7 CROW-KpVV publicatie Inzicht in acceptabele loopafstanden
Pagina 25 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
A3. We stellen een hoogwaardig hoofdfietsnetwerk vast Het is noodzakelijk om de fietsinfrastructuur op een kwalitatief hoger niveau te brengen om het fietsgebruik te stimuleren. Daarbij is het onvoldoende om uitsluitend aanpassingen in de bestaande fietsinfrastructuur aan te brengen. Het fietsnetwerk moet namelijk aaneengesloten, direct, aantrekkelijk, veilig en comfortabel zijn. Daarom stellen we het hoofdfietsroutenetwerk vast, zoals weergegeven in Figuur 11. Dit netwerk bestaat binnen de gemeente uit verbindingen tussen de dorpen inclusief het Bedrijventerrein Mijdrecht. Hiermee faciliteren en stimuleren we het fietsgebruik binnen de gemeente. Het netwerk loopt ook van en naar de belangrijke ov-bestemmingen (A’dam-Zuid-Oost, Uithoorn en Breukelen) en sluit aan op omliggende fietsnetwerken, zodat we ook fietsritten van en naar buiten de gemeente stimuleren. De fietspaden van dit hoofdfietsroutenetwerk maken we aantrekkelijk, veilig en comfortabel (zie uitgangspuntenkader in bijlage 2 en uitgangspunt B3). Ook maken we ze voldoende breed, zodat ook snelle fietsen (speed pedelecs) zonder overlast voor andere fietsers hiervan gebruik kunnen maken.
Figuur 11 – Hoofdfietsroutenetwerk – De aanleg van een deel van deze routes is onderdeel van het Coalitieakkoord. Voor de overige delen is nader onderzoek nodig naar de uitvoering en inrichting
Koppeling met andere thema’s: geen A4. We streven naar een fijnmazig onderliggend fietsnetwerk Om het fietsnetwerk aaneengesloten te maken, streven we naar een fijnmazig onderliggend fietsnetwerk. Dit fietsnetwerk ‘voedt’ het hoofdfietsroutes en zorgt ervoor dat alle bestemmingen binnen de gemeente goed per fiets bereikbaar zijn. Dit betekent dat bestaande fietsvoorzieningen moeten worden verbeterd en nieuwe moeten worden aangelegd. Het onderliggend netwerk stellen we bij de uitvoeringplannen vast. Koppeling met andere thema’s: geen
Pagina 26 van 64
Mobiliteits- en Verkeersveiligheidsplan 2023-2030
A5.
We geven fietslocaties die niet voldoen aan de landelijke inrichtingseisen voorrang in herinrichtingsafwegingen Er zijn landelijke richtlijnen voor de inrichting van fietspaden en fietsoversteken bij kruispunten en rotondes, die borgen dat fietsen veilig en comfortabel is. Locaties die niet aan deze richtlijnen voldoen geven we prioriteit bij afwegingen over de volgorde waarin locaties in de gemeente aangepakt moeten worden (zie uitgangspunt A2). Dit betekent dat er intensieve afstemming plaatsvindt tussen het beheer van de wegen en verkeer. Koppeling met andere thema’s: verkeersveiligheid en leefbaarheid A6. Het Strategisch OV-plan blijft de basis voor ons OV-beleid Het uitgangspunt van het Strategisch OV Plan is het inzetten op een robuust, toekomstbestendig en inclusief ov-netwerk. Dit bestaat uit snelle en frequente verbindingen naar drie OV-knooppunten (Amsterdam Bijlmer/Arena, Breukelen NS en Uithoorn-Busstation) en een onderliggend, flexibel netwerk. Het Strategisch OV-plan is de gemeentelijke input voor de nieuwe OV-concessie voor het busvervoer van de provincie Utrecht. Het busvervoer is een verantwoordelijkheid van de provincie. De provincie stelt de eisen vast voor de lijnvoering en dienstregeling van de bus. De gemeente is continue in gesprek met de provincie om dit te bereiken, onder andere met hoogwaardige haltevoorzieningen.
De gemeente doet samen met de provincie onderzoek om van de haltes langs de versnelde lijnen multimodale hubs te maken, met bijvoorbeeld deelmobiliteit en pakketophaalpunten en de overige haltes toegankelijker te maken. De huidige halte Mijdrecht-Centrum moet daarbij uitgroeien tot een mobiliteitsknooppunt, waarbij meerdere vervoersstromen samenkomen. Koppeling met andere thema’s: toegankelijkheid A7.