Bijlage 1 Omgevingsvisie De Ronde Venen (oude versie)

► UITDAGINGEN EN KANSEN

woningbouw ook een bijdrage kunnen leveren. Bij nieuwbouw liggen er kansen om gelijktijdig maatregelen te nemen op het gebied van verduurzaming, het versterken van de gezonde leefomgeving en klimaatadaptatie. Onderdeel van een kwalitatieve woonomgeving vormt ook een sterke openbare ruimte, waar ruimte is voor sport, bewegen en ontmoeten. Het vergroenen van bestaande openbare ruimte dan wel het groen aanleggen van nieuwe openbare ruimte kan verbindend werken om al deze functies een plek te geven. Dat is belangrijk, want er zijn steeds meer functies die een plek zoeken in de openbare ruimte, dus het inzetten op combinaties van functies is nodig. Groen biedt daarvoor tal van mogelijkheden en heeft tevens een positieve invloed op de (mentale en fysieke) gezondheid van bewoners. Met name in het kader van de toenemende vergrijzing en het dalend aantal mantelzorgers is dit essentieel.

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

31

RUIMTEVOLK

2. WERKEN AAN EEN HERKENBAAR, WEERBAAR EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED

3. BORGEN AANTREKKELIJKHEID OP GROTE SCHAAL ÉN LOKAAL PROFIJT

4. VERSTEVIGEN ECONOMISCH PROFIEL

Met het herkenbare veenweidelandschap dat grotendeels voor melkveehouderijen wordt gebruikt, ligt er in het buitengebied van De Ronde Venen een belangrijke opgave om de transitie naar een duurzamere en toekomstbestendige landbouw een plek te geven. Daaronder valt ook het verlagen van de milieudruk op de omliggende beschermde natuurgebieden, zoals Botshol, alsook het tegengaan van bodemdaling en veenoxidatie, het omgaan met verzilting en het halen van waterkwaliteitsdoelen. Ook zijn er andere opgaven die ruimte vragen in het buitengebied, zoals natuurontwikkeling, woningbouw en duurzame energieopwekking. Deze ontwikkelingen en opgaven vragen daarom om een integrale afweging – keuzes in de aanpak van bodemdaling hebben invloed op woningbouwontwikkelingen, en vice versa. In De Ronde Venen is de agrariër van oudsher een zeer belangrijke landschapsbeheerder. Het bieden van voldoende ruimte om deze omslag te maken is dan ook een wezenlijke opgave. Tegelijkertijd liggen hier kansrijke koppelingen met andere opgaven, zoals het versterken van recreatieve mogelijkheden, het toevoegen van bijzondere woonmilieus, het beter uitdragen van de cultuurhistorische verhaallijnen in het gebied, het vergroten van de landschapsbeleving en het invullen van vrijkomende agrarische bebouwing.

Richting de toekomst valt nog een belangrijke keuze te maken in welke gebieden, en eventueel onder welke voorwaarden, welke vorm van agrarische bedrijvigheid het beste aansluit bij het halen van deze doelen.

Het buitengebied van De Ronde Venen is een parel van wereldformaat. Met het werelderfgoed van de Hollandse Waterlinies, de Vinkeveense Plassen en het turfontginningslandschap met de legakkers is de recreatieve aantrekkingskracht van de gemeente zeer groot. Samen met de beschermde dorpsgezichten van Baambrugge en Abcoude en de buitenplaatszone is De Ronde Venen belangrijk recreatief uitloopgebied voor de steden Amsterdam en Utrecht. Tegelijkertijd brengen deze kwaliteiten ook verplichtingen en kosten met zich mee, evenals een recreatiedruk die op plekken schuurt met natuurdoelstellingen en een druk legt op de bereikbaarheid en toegankelijkheid. Richting de toekomst ligt er een uitdaging in het duiden van de positie van het landschap. Is het bijvoorbeeld een recreatiegebied waar ook natuur te vinden is, of vice versa? Daarnaast ligt er een belangrijke kans om investeringen in landschapsbeleving en recreatieve voorzieningen nadrukkelijk ook ten goede te laten komen aan de lokale behoefte van inwoners. Denk hierbij ook aan het verbeteren van de (openbare) toegankelijkheid van de Vinkeveense Plassen voor bewoners.

Voor De Ronde Venen liggen er kansen om het economisch profiel richting de toekomst te versterken. Sectoren zoals de (maak)industrie, vervoer, bouw en groothandel zijn van oudsher belangrijke pijlers voor de lokale economie.De afgelopen jaren is dit verbreed. Zo is de laatste jaren de dienstverlening sterk in opkomst, wat andere voorwaarden stelt aan werklocaties. Het versterken en toekomstbestendig maken van het economische profiel en de bijbehorende (werk)locaties is een belangrijke opgave richting de toekomst. Daarbij hoort onder andere het beter benutten van de ruimte op bedrijventerreinen, net als vergroening, de opwekking van duurzame energie en het op peil houden van de bereikbaarheid. Hiermee kunnen we lokale ondernemers aan ons blijven binden en hun ruimtevraag faciliteren. Verder is de clustering van detailhandel in de centrumgebieden belangrijk voor het versterken van het economisch profiel, net als het laten groeien van de recreatieve potentie tot volwaardige pijler onder de economie van De Ronde Venen. Daarmee vallen ook goede koppelingen te leggen met lokale meerwaarde op het gebied van leefbaarheid, vitaliteit en een gezonde leefomgeving.

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

5. HET CREËREN EN STIMULEREN VAN MEERDERE VERVOERSVORMEN ALS SMEERMIDDEL VAN ONTWIKKELINGEN Het borgen van de bereikbaarheid blijft een belangrijke voorwaarde voor geplande ontwikkelingen in De Ronde Venen. Knelpunten op het wegennet – in combinatie met de bescheiden ov-bereikbaarheid van de gemeente – kunnen de ontwikkelmogelijkheden op het gebied van woningbouw, werklocaties en recreatieve voorzieningen in de toekomst beperken. Daarnaast zetten ze ook de leefbaarheid en verkeersveiligheid onder druk. Daarom is het belangrijk om hier tijdig en strategisch op te anticiperen en fietsen en openbaar vervoer tot aantrekkelijke alternatieven voor de auto te maken. Denk hierbij aan het verbeteren van de ov-bereikbaarheid op de lange termijn, het investeren in duurzame en beweegvriendelijke infrastructuur, zoals een fijnmazig fietsnetwerk en het introduceren van nieuwe vormen van (deel)mobiliteit. Zo blijft De Ronde Venen bereikbaar voor zowel bewoners als bezoekers en werkenden en kan de gemeente haar strategische ligging tussen 2 belangrijke metropoolregio’s optimaal benutten. Tegelijkertijd hoort hierbij ook het vraagstuk of de toenemende drukte altijd kan en moet leiden tot (infrastructurele) ingrepen: tot op welke hoogte vinden we toenemende drukte acceptabel?

Figuur 12. De Angstel en het buitengebied ten zuiden van Baambrugge gezien vanaf de Rijksstraatweg.

32

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

5

DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

In het Raamwerk De Ronde Venen 2040 is op 9 thema’s verkend waar we als gemeente De Ronde Venen nu staan, wat er op ons afkomt en tot welke kansen en opgaven dit leidt. Met deze informatie als vertrekpunt hebben we een aantal strategische keuzes geformuleerd waarmee we kunnen werken aan een toekomst die we wensen voor de Ronde Venen in 2040. Deze strategische keuzes zijn ondergebracht in 3 integrale kernambities: 1. Groen en gezond wonen in levendige en betrokken dorpen 2. Lokaal sterk in een dynamische regio 3. Een beleefbaar, veerkrachtig en toekomstbestendig buitengebied De strategische kernambities staan op de volgende pagina’s weergegeven. Meer achtergrond en uitleg bij deze kernambities is te lezen in het vastgestelde Koersdocument De Ronde Venen 2040.

34

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

5.1

RUIMTEVOLK

GROEN EN GEZOND WONEN IN LEVENDIGE EN BETROKKEN DORPEN

Als gemeente De Ronde Venen zijn we trots op de manier van samenleven in onze dorpen. We hebben hechte dorpen, met een sterke sociale basis. De onderlinge netwerken, de maatschappelijke voorzieningen, het gevoel van ons-kent-ons onder de inwoners: dit zijn kernwaarden waar we de komende decennia op willen voortbouwen. Tegelijkertijd zien we de druk op de woningmarkt toenemen, zowel vanuit de lokale als de regionale woningzoeker. Ook zien we dat de samenstelling van onze bevolking naar de toekomst verder verandert: het aandeel ouderen

35

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

groeit, wat leidt tot een andere woonvraag en een hogere zorgvraag. Daarnaast zien we dat het een uitdaging is om in de kleinere dorpen (Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef) het voorzieningenniveau op peil te houden. Richting 2040 zetten we daarom in op een groei van onze gemeente ten opzichte van nu. Daarvoor gebruiken we de bestaande kwaliteiten en verschillen tussen de dorpen in onze gemeente als vertrekpunt, om te werken aan groene, gezonde en levendige

► UITDAGINGEN EN KANSEN

dorpen. Hierbij is het uitgangspunt dat het toevoegen van nieuwe woningen altijd een bredere meerwaarde oplevert dan enkel het toevoegen van een woning. Denk aan een verduurzamingsslag, het op peil houden of zelfs verhogen van de ruimtelijke kwaliteit, de vergroening van de leefomgeving, het verbeteren van de klimaatbestendigheid van de leefomgeving, het inspelen op demografische veranderingen (zoals vergrijzing en een toenemende zorgvraag), het inspelen op de mobiliteitstransitie en het versterken van de vitaliteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit.

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

STRATEGISCHE KERNAMBITIE 1 IN HET KORT: WE KIEZEN VOOR… →

→

36

Een groei met 4.800 woningen tot 2040, waarbij we duidelijke kaders meegeven om te borgen dat de kwaliteit van de leefomgeving meegroeit (Groen Groeit Mee) en het bestaande karakter van kernen wordt versterkt. Op de schaal van de hele gemeente leidt dit tot een afwisseling in meer dynamische en dorps-stedelijke woonmilieus in de grotere dorpen Mijdrecht, Abcoude, Wilnis en Vinkeveen en meer rustige en landelijke woonmilieus in de Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen.

→

Behoud van het huidige voorzieningenniveau in de gemeente, via concentratie van voorzieningen in Mijdrecht, Wilnis, Abcoude en Vinkeveen en met minimaal 1 ontmoetingsplek in alle dorpen.

→

Het toevoegen van meer kwalitatieve groenblauwe openbare ruimte in de dorpen, zowel ten behoeve van de (mentale) gezondheid van inwoners en als voor klimaatrobuustheid van de bebouwde omgeving.

Waar mogelijk realiseren we woningbouwlocaties binnen de contouren van de dorpen. Daarnaast kijken wij voor nieuwe woningbouwlocaties naar plekken in de gemeente die goed bereikbaar zijn met het ov, de fiets en de auto. Hier ligt de focus op geclusterde woningbouw om de impact op het groen en landelijke karakter in zijn totaliteit te beperken. Daarnaast bieden we dorpen via maatwerk de mogelijkheid voor een ‘straatje erbij’ op goed te ontsluiten locaties.

→

Een goed woon- en leefklimaat waarin we zorg dragen voor het milieu. Dit betekent onder andere voldoende aandacht voor (externe) veiligheid en een aanvaardbaar niveau van geluid-, licht- en geurhinder dat voldoet aan de wettelijke kaders.

→

Het koesteren en versterken van ons erfgoed.

→

Een stevige koppeling van de woningbouwopgave met andere opgaven, zoals de mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit en biodiversiteit, gezonde leefomgeving en water en bodem sturend. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is het Convenant Toekomstbestendig Bouwen. In alle nieuwbouwprojecten integreren we de ambities van het convenant, waarbij we minimaal streven naar ambitieniveau brons (m.u.v. de ambities rond de parkeernorm uit het Convenant).

→

Het toekomstbestendig maken van de huidige woningvoorraad via een wijkgerichte aanpak.

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

5.2

RUIMTEVOLK

LOKAAL STERK IN EEN DYNAMISCHE REGIO

Als gemeente De Ronde Venen zien we de waarde van onze lokale kracht en eigenheid. Door onze strategische ligging tussen de belangrijke stedelijke regio’s van Utrecht en Amsterdam bevinden we ons tegelijkertijd in een (inter)nationaal krachtenveld. Dit vertaalt zich in een specifieke regionale dynamiek die zijn weerslag heeft op onze gemeente. Op economisch gebied is er bijvoorbeeld veel interregionaal woon-werk verkeer en is het Bedrijventerrein Mijdrecht een echte economische speler van formaat met een stevige uitbreidingsopgave. Op het gebied van mobiliteit ligt er

37

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

een grote opgave in het op peil houden van de bereikbaarheid van de dorpen in De Ronde Venen; dit geldt voor zowel de dorpen onderling als voor de bereikbaarheid naar de omliggende grotere steden. Hierin ligt zowel een uitdaging voor auto- en (snel) fietsverkeer als voor openbaar vervoer. Daarnaast zijn de opgaven op het gebied van de energietransitie lokaal van aard, maar is het ook ingebed in een regionaal energiesysteem. Richting 2040 willen we deze opgaven aanpakken vanuit onze eigen kracht, maar we doen dit in synergie met (onze buren in) de regio. We

► UITDAGINGEN EN KANSEN

versterken ons economisch profiel en benutten de regionale kansen, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, economie en mobiliteit. Daarbij kijken we wat goed past bij onze lokale schaal en eigenheid. We borgen dat het benutten van economische kansen ook bijdraagt aan de brede welvaart en vitaliteit van onze gemeente. Ook op het gebied van mobiliteit en energie benutten we de regio om onze gemeente klaar te maken voor verdere groei. We hanteren het STOMP-principe en zetten zo in op het vergroten van de multimodale bereikbaarheid van onze gemeente. Op die manier verbreden we ons vervoersaanbod en dragen we bij aan onze ambitie om in 2050 een klimaatneutrale én circulaire gemeente te zijn.

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

STRATEGISCHE KERNAMBITIE 2 IN HET KORT: WE KIEZEN VOOR… →

Het versterken van onze huidige economische structuur. Daarbij zien we een hoofdrol voor Bedrijventerrein Mijdrecht, waar we een uitbreiding van 12 hectare voorzien. Bij deze ontwikkeling geven we duidelijke kaders mee op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en klimaatadaptatie. Het is een voorwaarde dat deze ontwikkeling een duidelijke meerwaarde biedt aan de lokale economie en werkgelegenheid van De Ronde Venen.

→

Het verbreden van het economisch profiel door meer in te zetten op recreatie en toerisme met oog voor de beheersbaarheid ervan voor zowel inwoners als bezoekers en het zoeken van een goede balans tussen economie, ecologie, bereikbaarheid en leefbaarheid.

→

Het herstructureren en revitaliseren van alle werklocaties, waarbij we – indien mogelijk – ook ruimte bieden aan functiemenging.

→

Het hanteren van het STOMP-principe* en daarmee het verbeteren van de mogelijkheden voor bijvoorbeeld fiets en openbaar vervoer en het beter aansluiten van deze netwerken op de regio.

→

Het zoveel mogelijk ontzien van bestaande en toekomstige knelpunten in ons lokale wegennet bij nieuwe ontwikkelingen. Daartoe zetten we in op: • Knooppuntontwikkeling als basis voor nieuwe (grootschalige) ontwikkelingen: wonen, werken en voorzieningen brengen we zoveel mogelijk in de nabijheid van ov-haltes of hubs. • Verbeteren van de ov-bereikbaarheid van De Ronde Venen. We zetten maximaal in op frequent vervoer langs de gestrekte ov-as. Waar de gestrekte ov-as over de N201 loopt, zetten we in op een verbeterde doorstroming van het openbaar vervoer. Daartoe verkennen we ook de mogelijkheid van vrijliggende infrastructuur voor het openbaar vervoer. • Het opwaarderen van Amstelhoek tot multimodale hub voor De Ronde Venen, door de verbindingen met de nabijgelegen tramhalte van Uithoorn te verbeteren.

→

Klimaatneutraliteit en circulariteit in 2050, via slimme strategieën in energieopwekking, -opslag en -verbruik.

→

Het clusteren van duurzame energieopwekking in de vorm van zonnepanelen op grote daken en in het buitengebied alsook voor het faciliteren van bottom-up initiatieven vanuit de dorpen.

* STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service en ten slotte de Privéauto. Bij dit principe is de gedachte dat men bij mobiliteitsoplossingen eerst kijkt naar oplossingen voor voetgangers, dan voor fietsers, dan het openbaar vervoer, dan naar deelvervoer en ten slotte de privé-auto.

38

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

5.3

RUIMTEVOLK

EEN BELEEFBAAR, VEERKRACHTIG EN TOEKOMSTBESTENDIG BUITENGEBIED

Als gemeente De Ronde Venen zijn we trots op ons buitengebied. Het veenweidelandschap is een karakteristiek open, Hollands polderlandschap, met smalle percelen, lintbebouwing en veel sloten en weteringen. Als groot groen gebied tussen de omliggende grote steden, is het zowel een gebied met een duidelijke agrarische identiteit als een plek voor veel mensen om te recreëren en tot rust te komen. Dit is een kernwaarde van onze gemeente. Inwoners en bezoekers waarderen met name de ruimte voor natuur en de openheid van het landschap. Daarnaast kent het landschap de cultuurhistorisch waardevolle veenontginningsstructuren, militair verdedigingslandschap en watersystemen. Deze historische wortels vormen een stevige basis voor de toekomst.

39

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

Door de jaren heen is het buitengebied altijd in verandering geweest. Van ontginning en inpoldering van een aantal eeuwen geleden tot de stevige uitbreidingen van de dorpen en bedrijventerreinen in de 20ste eeuw. Ook de komende decennia zal het buitengebied van De Ronde Venen in beweging blijven, vanwege de vele opgaven die spelen, zoals de transitie naar toekomstbestendige landbouw, het hoge aandeel agrariërs zonder opvolging, de bodemdalingsopgave, het opwekken van duurzame energie en de forse opgave in water- en natuurkwaliteit. Ook in 2040 zien we landbouw op veel plekken nog steeds als belangrijke identiteitsdrager van het

► UITDAGINGEN EN KANSEN

buitengebied. Deze landbouw is toekomstbestendig. Dat betekent dat we ons buitengebied zien als plek voor duurzame en toekomstbestendige landbouw, in balans met het natuurlijke bodem- en watersysteem. Zo kunnen we ruimte bieden aan oplossingen voor urgente opgaven die een plek zoeken in het buitengebied, in synergie met passende agrarische activiteiten. Daarnaast wordt ons buitengebied in 2040 in belangrijke mate gekleurd door recreatie, cultuurhistorie en erfgoed en is er plek voor energieopwekking. We onderstrepen het belang van een heldere gemeentelijke visie op de toekomst van ons buitengebied en deze ontwikkelen we in lijn met de gesprekken op de provinciale en nationale tafels.

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

STRATEGISCHE KERNAMBITIE 3 IN HET KORT: WE KIEZEN VOOR…

40

→

Een toekomstbestendig buitengebied, met de landbouw als drager en hoeder van de kwaliteit van het buitengebied en met een belangrijke rol in de voedselvoorziening.

→

Actief meedenken met de agrariërs in onze gemeente om werk te maken van een leefbaar, klimaatrobuust en toekomstbestendig buitengebied. Waar nodig en wenselijk bieden we agrariërs hiervoor planologische ruimte.

→

Een gebiedsgerichte uitwerking van wat een duurzaam en klimaatrobuust buitengebied is dat past bij De Ronde Venen. Zo kunnen we agrariërs in de gemeente duidelijkheid en houvast bieden.

→

Meer mogelijkheden voor transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), met duidelijke kaders over wat waar wel en niet goed past.

→

Het realiseren van de noodzakelijke natuurontwikkeling en het behoud en herstel van de naturkwaliteit, in lijn met landelijke en provinciale doelstellingen en met de Basiskwaliteit Natuur als belangrijk streven.

→

Het ontwikkelen van een strategie van vernatting en waterberging, vanuit het principe ‘bodem-water-sturend’, op plekken waar dat het hardste nodig is. Op deze plekken zoeken we koppelkansen met natuurontwikkeling en recreatie. De provincie, het waterschap en lokale agrariërs zijn hierin belangrijke strategische partners.

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

→

Het koesteren en herstellen van de landschappelijke en cultuurhistorische waarde van het buitengebied. We borgen daarom dat nieuwe ontwikkelingen aansluiten bij de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten en ze waar mogelijk zelfs versterken.

→

Het benutten van de grote recreatieve kracht van het buitengebied. Hier bieden we meer ruimte voor nieuwe, alternatieve verdienmodellen.

→

Het blijven uitdragen, koesteren en beschermen van De Hollandse Waterlinies (UNESCO Werelderfgoed ), waarbij we verkennen hoe we de recreatieve potentie beter kunnen benutten, in harmonie met de cultuurhistorische erfgoedwaarden. We ontwikkelen de Hollandse Waterlinies tot een aantrekkelijk recreatief netwerk.

→

Het borgen van ons buitengebied als prettig woongebied, zoals in de buurtschappen en linten, waar een goede kwaliteit van leven te vinden is, rustig wonen en een gezonde leefomgeving.

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

6 GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

De Gemeente De Ronde Venen is veelzijdig. De verschillende gebieden in onze gemeente verdienen daarom ook een gebiedsgerichte, integrale aanpak. In dit hoofdstuk vertalen we onze ambities voor De Ronde Venen in gebiedsgerichte keuzes. Op deze manier geven we elke plek in onze gemeente een passende ontwikkelrichting mee voor de toekomst. We onderscheiden in totaal 9 gebieden:

3 GEBIEDSTYPEN MET HUN VERSCHILLENDE DEELGEBIEDEN: 1. DORPEN

3. BUITENGEBIED

1a. Grote dorpen

3a. Droogmakerijen

• • • •

Abcoude Mijdrecht Vinkeveen Wilnis

•

• •

1b. Kleine dorpen • • • •

3b. Veenweidelandschap

Amstelhoek Baambrugge De Hoef Waverveen

• • • •

2. WERKLOCATIES

• •

2b. Lokale bedrijventerreinen •

• • • •

Groot Wilnis-Vinkeveen Wilnisse Bovenlanden Mijdrechtse Bovenlanden en Blokland Polder Nellestein

3c. Angstel- en Geinlandschap

2a. Bedrijventerrein Mijdrecht

•

Eerste Bedijking, Tweede Bedijking, Derde Bedijking Groot-Mijdrecht West, Groot-Mijdrecht Oost Wilnis Veldzijde

Baambrugge Noord Bovenkamp Hollandse Kade Spoorlaan Voorbancken

Broekzijdse Polder Baambrugge Oostzijds, Baambrugge Westzijds Holendrecht-Waardassacker

3d. Angstel- en Geinlandschap • •

Vinkeveense Plassen Achterbos West

3e. Botshol

42

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

Figuur 13. Overzichtskaart van de gebiedstypen en deelgebieden in De Ronde Venen die worden onderscheiden in de omgevingsvisie.

43

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

6.1

RUIMTEVOLK

DORPEN

Kenschets van het deelgebied De gemeente Ronde Venen heeft anno 2025 in totaal bijna 20.000 huishoudens met circa 45.800 inwoners, grotendeels verspreid over de acht aantrekkelijke dorpen die de gemeente rijk is. De dorpen vallen uiteen in de 4 grote dorpen Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis, met veel voorzieningen, zoals winkels, horeca en sportvoorzieningen. Daarnaast zijn er 4 kleine dorpen met weliswaar een beperkt voorzieningenaanbod, maar met zeer aantrekkelijke woonmilieus: Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen. De centrale ligging tussen Amsterdam en Utrecht maakt de dorpen van De Ronde Venen een aantrekkelijke woongemeente, met vooral een sterke binding met Amsterdam als werkgemeente. Elk dorp in De Ronde Venen heeft duidelijk een eigen ontstaansgeschiedenis en karakter. Toch zien we dat enkele overkoepelende keuzes gelden voor alle dorpen, of specifieker voor alleen de grote dorpen of kleine dorpen. Voor de keuzes geldt dat ze in ieder dorp op een eigen manier kunnen worden vertaald, passend bij het karakter van het betreffende dorp. Zo kan bijvoorbeeld de keuze voor het inrichten van een leefomgeving die een gezonde levensstijl stimuleert, in elk dorp anders worden ingevuld, passend bij de huidige openbare ruimte en de behoeften van inwoners.

44

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

Een belangrijke opgave die in alle dorpen speelt, is het bieden van voldoende ruimte voor het inpassen van de woningbouwopgave. Voor de hele gemeente is immers de inzet tot 2040 om 4.800 woningen toe te voegen. Hierbij ligt een specifieke opgave om deze woningbouwontwikkeling in nauwe samenhang te bekijken met de bereikbaarheid van de dorpen; er zijn momenteel al knelpunten met de doorstroming op de N201.Ook andere wegen lopen geregeld vast. Daarnaast speelt in alle dorpen de opgave om de bestaande woningvoorraad te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Een andere belangrijke uitdaging richting de toekomst is het op peil houden van het voorzieningenniveau, waarbij steeds lokale verschillen te duiden zijn over de omvang en invulling van het voorzieningenniveau. Ten slotte is het borgen van voldoende ‘groen en blauw’ een opgave die alle dorpen - groot en klein - van belang is voor de toekomst.

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

Gebiedsspecifieke keuzes voor alle dorpen: 1. Elk nieuwbouwplan moet uit 2/3e betaalbaar woningaanbod bestaan. Hieronder verstaan we 30% sociale huur en 37% betaalbare koop* of middeldure huur**. Op grotere ontwikkellocaties realiseren we altijd een mix van woningtypen en prijsklassen voor verschillende leeftijdsgroepen, huishoudenstypen en inkomensgroepen. Zo werken we aan evenwichtige wijken. 2. Bij ontwikkeling van de woningvoorraad in De Ronde Venen is het vertrekpunt dat nieuwbouw helpend moet zijn voor lokale woningzoekenden uit De Ronde Venen. Hiertoe nemen we als gemeente in onze huisvestingsverordening voorrangsregels op voor woningzoekenden met binding aan de gemeente of dorp. Daarnaast is de inzet dat nieuwe woningen bijdragen aan de doorstroming. Door aantrekkelijke woningen toe te voegen voor ouderen die nu in een grote woning wonen, kan een verhuisketen op gang komen, waardoor er vervolgens woningen voor gezinnen en starters op de markt komen. Ook bieden we waar mogelijk ruimte aan gemeenschappelijke woonvormen, bijvoorbeeld voor jongeren of ouderen. 3. Bij de locatiekeuze voor gebiedsontwikkelingen en het opstellen van kaders hiervoor is het principe ’water en bodem sturend’ het vertrekpunt. De * In de definitie van ‘betaalbaar’ volgen we de betaalbaarheidsgrens, die jaarlijks door het Rijk wordt geïndexeerd. In 2025 is deze grens vastgesteld op €405.000.

** In de definitie van ‘middeldure huur’ volgen we de Wet betaalbare huur. In 2025 betreft dit een huurwoning van een woningcorporatie of particuliere verhuurder met een huur tussen de €879,66 en €1.157,95 (vastgesteld door het Rijk).

45

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

‘geschiktheidskaart water en bodem sturend’ van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht vormt hierbij belangrijke input. 4. Het toevoegen van woningen dient altijd te gebeuren met oog voor de geldende eisen voor duurzaamheid en circulariteit. Hierbij volgen we het Convenant Toekomstbestendig Bouwen, waarbij we inzetten op ambitieniveau brons (m.u.v. de ambities rond de parkeernorm uit het Convenant). Voor bouw- en sloopactiviteiten is het minimum niveau uit de routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen 2030 het uitgangspunt voor het treffen van adequate maatregelen. Daarnaast dienen nieuwe uitleglocaties gepaard te gaan met een versterking van de kwaliteit en gebruikswaarde van het landschap (Groen Groeit Mee), de identiteit en ruimtelijke samenhang in de dorpen en de gezondheid en het welzijn van inwoners. Het bestaande groen dient bij de ontwikkeling van nieuwe woningen als belangrijk uitgangspunt. sm 5. Naast nieuwbouw gaan we aan de slag met de bestaande woningvoorraad. Dit doen we in samenwerking met onze bewoners en woningcorporaties. Er ligt een stevige opgave in kwaliteitsverbetering, verduurzaming en energiebesparing. Daarom zetten we in op het toekomstbestendig maken van de huidige woningvoorraad. Voor het klimaatadaptief maken van de (bestaande en nieuwe) woningvoorraad, volgen we de afspraken uit het kader Klimaatadaptief Bouwen Utrecht. Ook zien we in

► UITDAGINGEN EN KANSEN

de bestaande woningvoorraad kansen voor verdichting. Daarom bieden we mogelijkheden om woningen toe te voegen binnen de bestaande voorraad, bijvoorbeeld door ruimte te bieden aan woningdelen, woningsplitsen, optoppen of transformeren. 6. We zetten maximaal in op frequent vervoer langs de gestrekte ov-as die vanuit Uithoorn, via Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen naar Breukelen en Amsterdam Bijlmer Arena loopt. Deze as is te zien als hoofdader van onze gemeente waarlangs we wonen, werken en voorzieningen zoveel mogelijk bij elkaar brengen. Om de kwaliteit van deze openbaarvervoer-verbinding te garanderen, zetten we zoveel mogelijk in op het verbeteren van de doorstroming van het openbaar vervoer. Daartoe verkennen we ook de mogelijkheid van vrijliggende infrastructuur voor het openbaar vervoer. We investeren daarnaast in sterke fietsverbindingen en aanvullende vervoersdiensten, zoals deelmobiliteit en flexibel openbaar vervoer. Met deze combinatie ontstaat een sterke keten die zowel de grote en kleine dorpen als de buurtschappen in de gemeente goed bereikbaar houdt. 7. Bij nieuwe ontwikkelingen in de dorpen hanteren we het STOMP-principe: we kijken eerst naar de mogelijkheden voor de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), ov en MaaS (Mobility as a Service: deelmobiliteit) en als laatste de privé-auto. Hieraan gekoppeld investeren we

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

met prioriteit in het verbeteren van het fietsnetwerk in onze gemeente. 8. We faciliteren elektrische mobiliteit en zetten daarom in alle dorpen in op een toereikende laadinfrastructuur, zowel voor de auto als de fiets. 9. We zetten ons in voor een openbare ruimte die ontmoeting, ontspanning en bewegen stimuleert, onder andere door te borgen dat er voldoende groen, ontmoetingsplekken en sport- en speelvoorzieningen dicht bij huis zijn. Bij de inrichting van onze leefomgeving kiezen we voor ontwikkelingen die een gezonde en veilige leefomgeving versterken en gezondheidsschade en veiligheidsrisico’s zoveel mogelijk voorkomen. Ook zetten we in op het aanleggen van meer

wandelverbindingen vanuit de dorpen naar het buitengebied om ommetjes te faciliteren. De exacte vorm van deze wandelverbindingen kan op basis van de karakteristieken van het landschap en de intensiteit van het gebruik verschillen per dorp. 10.We maken ons energiesysteem qua netcapaciteit gereed voor de toekomst. We zorgen dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen inspelen op het optimaliseren van het energiesysteem, bijvoorbeeld door zoveel mogelijk energie lokaal op te wekken en te gebruiken.

12.We zetten in op een veilige en gezonde leefomgeving. Zo houden we in gebiedsontwikkelingen - bijvoorbeeld via zonering - slim rekening met lucht-en geluidsoverlast door bijvoorbeeld (lucht)verkeer. Daarnaast nemen we bij nieuwbouw bij loodverontreiniging in de bodem extra maatregelen, indien nodig ook bij hoeveelheden onder de interventiewaarde. Hiervoor werken we samen met de GGD.

11. We stimuleren duurzame energieopwekking via energiecoöperaties.

OMGEVINGSVEILIGHEID In onze gemeente is het garanderen van (externe) veiligheid altijd een randvoorwaarde bij (nieuwe) ontwikkelingen. We willen risico’s voorkomen en daarom sturen we op Omgevingsveiligheid. Hiertoe hanteren we als gemeente de volgende uitgangspunten: →

In onze gemeente vormt (externe) veiligheid een belangrijk uitgangspunt bij (nieuwe) ontwikkelingen. We willen risico’s zo veel mogelijk voorkomen en sturen op externe veiligheid.

→

In onze gemeente werken we nauw samen met de Veiligheidsregio Utrecht om ervoor te zorgen dat de risico’s van activiteiten beheersbaar zijn.

→

De risico’s voor de omgeving door het gebruik en vervoer van risicovolle stoffen en materialen bij activiteiten en nieuwe ontwikkelingen, zoals duurzame energie, zijn beheersbaar.

→

We houden rekening met het aantal personen dat wordt blootgesteld aan deze risico’s.

→

Een risico is onaanvaardbaar als de mogelijkheden van zelfredzaamheid en beheersbaarheid van een ramp ontoereikend worden geacht.

→

Nieuwe risicobedrijven staan we slechts toe op de aangewezen bedrijventerreinen.

→

We houden rekening met de aandachtsgebieden die voor brand, explosies en gifwolken gelden. Voor lokale wegen waar gevaarlijke stoffen over worden vervoerd, stellen we veiligheidszones vast als de vervoersaantallen hiervoor aanleiding geven.

→

We vinden het niet wenselijk dat zeer kwetsbare objecten en locaties, bijvoorbeeld ten behoeve van personen met een verminderde zelfredzaamheid, zich bevinden in het aandachtsgebied van risicobronnen. Voor bestaande situaties streven we naar het verbeteren of opheffen van de risico’s.

→

In het kader van overstromingsrisico’s wordt rekening gehouden met het toedelen van functies aan gebouwen en locaties, bijvoorbeeld als het gaat om kritieke nutsvoorzieningen en infrastructuur. Dit vormt ook een belangrijk uitgangspunt met betrekking tot de energietransitie.

→

We vinden het belangrijk dat de rampenbestrijding en de beheersbaarheid van een ramp op orde zijn. Daarom betrekken we de Veiligheidsregio bij de start van een ruimtelijke ontwikkeling binnen aandachtsgebieden.

46

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

6.1.1 GROTE DORPEN Kenschets van het deelgebied Gemeente De Ronde Venen kent 4 grote dorpen, verdeeld in 2 grote ‘clusters’. Mijdrecht, Wilnis en Vinkeveen aan de westzijde van de A2 en Abcoude aan de oostzijde ervan. Mijdrecht is het grootste dorp van de gemeente en kent momenteel een centrumfunctie aan de westzijde. Het is van oorsprong een lintdorp, net als veel andere dorpen in de droogmakerijen van De Ronde Venen. Door de explosieve groei van het stedelijk gebied in de jaren ‘70 en ‘80 – met zowel wonen als werken – is het uitgegroeid tot een kern van formaat met veel woningen, voorzieningen en werkgelegenheid. De komende jaren wordt er aan de westzijde van Mijdrecht gewerkt aan woningbouw op de uitleglocatie Oosterland. Het dorp Wilnis heeft een rustige, historische kern, maar kent ook een aantal naoorlogse wijken. Het heeft een dagelijkse voorzieningen in het dorp en is voor een groot deel ook afhankelijk van Mijdrecht. De afgelopen decennia is Wilnis steeds meer naar Mijdrecht toegegroeid. Tussen het Bedrijventerrein Mijdrecht en het oorspronkelijke lint van Wilnis ligt nog een open ruimte; de driehoek. Wilnis heeft de afgelopen jaren een bescheiden groei doorgemaakt door de oplevering van de Maricken I en blijft doorgroeien, met name door de bouw van de Maricken II.

47

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

Vinkeveen is het ‘dorp aan de plassen’ met een duidelijk recreatief en watergerelateerd imago. De afgelopen jaren is er gewerkt om de relatie met het water te verbeteren. Vinkeveen is ook ontstaan vanuit ontginningslinten maar is na de oorlog ook stevig verder gegroeid in de vorm van de wijken Zuiderwaard en Westerheul. In het dorp zijn dagelijkse en maatschappelijke voorzieningen aanwezig, en langs de Vinkeveense plassen zijn veel luxe woningen gebouwd. De (recreatieve) voorzieningen en het unieke landschap zijn nog steeds belangrijke redenen waarom mensen graag in het dorp wonen of de directe omgeving bezoeken.

hierbij een belangrijke uitdaging. Het sturen op de voorzieningenstructuur en het bereikbaar houden van de (voorzieningen in de) grote dorpen - en daarbij voldoende passende alternatieven voor de auto ontwikkelen - is een andere belangrijke opgave voor de toekomst.

Aan de oostzijde van de A2 is het in Abcoude gemoedelijk wonen in een dorpse sfeer. Het dorp ademt dankzij zijn rijke geschiedenis een duidelijker historisch karakter, dat zich uit in de architectuur en ruimtelijke opzet van het dorp. Dit unieke karakter – in combinatie met de ligging in een groene omgeving op een steenworp afstand van Amsterdam, inclusief uitstekende ov-verbindingen – maakt Abcoude al jaren een aantrekkelijk en zeer gewild dorp om te wonen. De belangrijkste ruimtelijke opgave tot 2040 voor de grote dorpen Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis is het huisvesten van een significant deel van de groeiopgave van de gemeente; deels binnenstedelijk, maar deels ook buitenstedelijk. Dit vraagt afwegingen waar en op welke manier er ruimte geboden moet worden voor woningbouw. Het borgen van voldoende groen in en om de dorpen, met voldoende kwaliteit, is

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

48

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

RUIMTEVOLK

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

Gebiedsspecifieke keuzes voor de grote dorpen: 1. We kiezen voor groei van de 4 dorpen Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis. Tot 2030 staan er voor de 4 grote dorpen reeds woningbouwontwikkelingen gepland, zoals Oosterland (Mijdrecht), Maricken II (Wilnis), Centrumplan (Vinkeveen) en de Bon-gronden (Abcoude). We kiezen ervoor om deze eerst verder uit te werken. 2. Voor de woningbouwopgave ná 2030 bewandelen we twee sporen: • We spannen ons maximaal in om voor deze woningbouwopgave eerst zoveel mogelijk te kijken naar locaties binnen de bestaande dorpen. Goed bereikbare locaties in de buurt van voorzieningen genieten de voorkeur. Daartoe zetten we in op verdichting en transformatie. Waar mogelijk kijken we ook naar ‘middenbouw’: gestapelde bouw met compacte woonvormen die past bij de schaal van De Ronde Venen. • Voor de resterende opgave die niet past binnen bestaande dorspcontouren kiezen we voor een clustering van beperkte dorpsuitbreidingen rond de dorpen: Mijdrecht en Abcoude. • In Mijdrecht zetten we voor de periode na 2030 in op een uitbreidingslocatie aan de westzijde van het dorp bij Hofland. • Bij Abcoude verkennen we voor de periode na 2030 de mogelijkheden voor uitbreidingslocaties rond Abcoude-Zuidwest.

49

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

3. Bij de locatiekeuze voor de woningbouwopgave houden we zoveel mogelijk rekening met de verkeersdoorstroming en bereikbaarheid van de gemeente. Daartoe hanteren we een aanpak met de volgende onderdelen*: • De inzet is om te bouwen op locaties die de (potentiële) knelpunten zo min mogelijk verzwaren. • Gekoppeld aan de uitbreidingslocatie aan de westkant van Mijdrecht onderzoeken we de mogelijkheden voor een nieuwe aansluiting op de N201. • We investeren in nieuwe en verbeterde fietsverbindingen en volwaardig openbaar vervoer als alternatief voor de auto. Om de doorstroming van het ov te verbeteren, verkennen we - zoals eerder gezegd - ook de mogelijkheid van vrijliggende infrastructuur voor het openbaar vervoer. • We verkennen de mogelijkheden om doorgaand vrachtverkeer via het hoofdwegennet (A2, A9) te leiden. 4. In de 4 grote dorpen kiezen we voor een divers woningbouwprogramma dat aansluit op de wensen en behoeften van verschillende doelgroepen: gezinnen, starters en ouderen. In het bijzonder gaat aandacht uit naar de realisatie van betaalbare woningen, het faciliteren van doorstroming voor ouderen en het ruimte bieden * Met deze aanpak sluiten we aan bij de conclusies en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport ‘Scenariostudie stedelijke ontwikkeling en mobiliteit De Ronde Venen’ (Mobycon i.o.v. gemeente De Ronde Venen, 2023).

► UITDAGINGEN EN KANSEN

aan nieuwe gezinnen. Daarnaast laten we de opgave om zorggeschikte woningen toe te voegen in De Ronde Venen landen in de 4 grote dorpen, vanwege het aanwezige voorzieningenniveau. Zo faciliteren we dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen in hun eigen vertrouwde omgeving. We werken hieraan door in te zetten op voldoende passende en toegankelijke woningen en geclusterde woonvormen voor senioren en mensen met een zorgvraag, waarbij de nodige zorg- en ondersteuningsdiensten lokaal beschikbaar zijn. Hierbij benutten we ook kansen voor nieuwe (collectieve) woonconcepten voor ouderen. 5. Nieuwe ontwikkelingen - denk aan nieuwbouw, verdichting of transformatie, versterken het karakter van Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis als meer dynamische en dorps-stedelijke woonmilieus. 6. Bij de locatiekeuze voor woningbouw en het opstellen van kaders voor woningbouwontwikkelingen is het principe ’water en bodem sturend’ het vertrekpunt. Dat betekent dat we bij de locatiekeuze zeer kwetsbare gebieden voor overstroming en bodemdaling zoveel mogelijk mijden. Indien mijden echt niet kan, treffen we maatregelen om de negatieve effecten van de water en bodemvraagstukken tegen te gaan. Denk bijvoorbeeld aan het bouwen op een terp of het zettingsarm maken van de

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

ondergrond. Dit leidt bijvoorbeeld tot de keuze om het gebied tussen Wilnis en Vinkeveen niet verder te bebouwen. 7. We koesteren het groen-blauwe karakter in en om de dorpen, ook - of juist - met het oog op de toenemende woningdruk. Zo zetten we in op het behouden van het bestaande, open landschap tussen Wilnis en Mijdrecht, benutten we dit als groene buffer tussen de dorpen met een eigen identiteit en vergroten we hier de recreatieve gebruiksmogelijkheden. Daarnaast zijn we zuinig op de waardevolle dorpsgroenvoorzieningen binnen de dorpen, zoals het Hugo de Vriespark in Abcoude, Park De Meijert en Wickelhofpark in Mijdrecht, het Speelwoud in Wilnis en het Zwanenpark in Vinkeveen. ‘Ook kleinere groene plekken hebben onze aandacht. We focussen bij het groen zowel op kwantiteit als kwaliteit, waarbij we extra aandacht besteden aan hoe het groen ook daadwerkelijk door bewoners gebruikt kan worden, hoe het de biodiversiteit ten goede kan komen en de mate waarin het groen bijdraagt aan verkoeling (bomen, schaduw). Specifiek voor de oostzijde van Wilnis zoeken we samen met eigenaren naar mogelijkheden om met vergroenen en verblauwen bij te dragen aan de ecologische verbinding die het dorp hier in noord-zuid richting doorkruist. 8. We verbeteren de fietsbereikbaarheid van en naar de grote dorpen. • Enerzijds investeren we in het fietsnetwerk naar de regionale (ov-)knopen.

Hiertoe zetten

50

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

•

•

we in op het comfortabel, aantrekkelijk en veilig maken van de volgende regionale fietsroutes: • Mijdrecht - Uithoorn • Utrecht - Baambrugge - Abcoude Amsterdam (van Dom tot Dam route) • Vinkeveen - Baambrugge (als aansluiting op van Dom tot Dam route) • Wilnis/Vinkeveen - Breukelen • Wilnis - Woerden Anderzijds investeren we in het onderlinge fietsnetwerk tussen de (grote) dorpen. Hiertoe zetten we in op het comfortabel, aantrekkelijk en veilig maken van de fietsroutes zoals indicatief weergegeven op de visiekaart. Bij het verbeteren van de fietsbereikbaarheid vormt het verbeteren van de verkeersveiligheid voor de fietser een integraal onderdeel. Voor iedere verbinding verkennen we op maat welke maatregelen hierbij het beste passen en welke mogelijkheden er zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren. Op sommige plekken gaat dit over de combinatie met landbouwverkeer. Op andere plekken gaat dit over de combinatie met recreanten en bezoekers, zoals bij Achterbos in Vinkeveen. Per deelgebied wordt hiervoor een belangenafweging gemaakt.

9. In elk van de 4 dorpen zetten we in op een mobiliteitshub die past bij de maat, doelgroep en het voorzieningenaanbod van de kern. Deze plek is uitstekend aangetakt op het fietsnetwerk en hier komen verschillende modaliteiten samen, zoals (flex)bushaltes, deelvervoer, veilige stallingsmogelijkheden en oplaadpunten voor

► UITDAGINGEN EN KANSEN

e-bikes. Specifiek voor Abcoude kiezen we voor het ontwikkelen van het stationsgebied tot buitenpoort voor de regio. Specifiek voor Vinkeveen kiezen we voor een meer lokale mobiliteitshub die vooral bijdraagt aan de bereikbaarheid voor de eigen inwoners. 10.Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis zijn de voorzieningenkernen in onze gemeente. Richting 2040 zetten we in op verdere concentratie van voorzieningen (maatschappelijke voorzieningen, detailhandel, horeca) in Mijdrecht, Vinkeveen, Abcoude en Wilnis. Hierbij ligt het zwaartepunt aan voorzieningen in Mijdrecht en Abcoude. In de 4 grote dorpen zetten we ons in om een zogeheten dorpshuis of ‘Multifunctionele Accommodatie’ te faciliteren. Specifiek voor Abcoude geldt dat er expliciete aandacht uitgaat naar het compact en aantrekkelijk houden van de winkelstructuur. 11. We zetten in op een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Waarbij de nadruk ligt op waterberging en het vergroenen van de dorpen, ter voorkoming van hittestress en wateroverlast en het vergroten van de biodiversiteit. Hiertoe zullen we, ook bij verdichtingsprojecten, zuinig zijn op de bestaande groenstructuren in de dorpen, inzetten op het verwijderen van onnodige verharding en toezien op het creëren van voldoende schaduwrijke plekken. Daarbij gaan we ook in gesprek met eigenaren van privétuinen om hier een rol in te vervullen.

Vanuit gezondheidsoogpunt (tegengaan van hittestress) geven we hierbij extra prioriteit aan buurten met kwetsbare ouderen

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

en aan gebieden met zorggeschikte- en geclusterde woningen. 12.We koesteren en versterken de monumenten en het erfgoed in de dorpen. We zoeken hierbij de koppeling met de verduurzamings- en verdichtingsopgave. Voor het beschermd dorpsgezicht Abcoude geldt dat we kiezen voor een strategie van behoud door ontwikkeling. We zetten de toekomst niet op slot, maar zoeken naar manieren om via het inpassen van nieuwe en eigentijdse functies bij te dragen aan het versterken van de cultuurhistorische kwaliteiten.

51

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

6.1.2 KLEINE DORPEN Kenschets van het deelgebied De gemeente kent 4 kleine dorpen verspreid over de gemeente, met Amstelhoek, De Hoef aan de westgrens van de gemeente, Waverveen in het hart van de droogmakerij tussen Mijdrecht en de Vinkeveense Plassen en Baambrugge ten oosten van de A2. Amstelhoek is een klein dorp in het uiterste noordwesten van de gemeente aan de Amstel. Het ontwikkelde zich bij een brug over de Amstel en omvatte aanvankelijk alleen een buurtschap dat Mennonietenbuurt heette. Door de jaren ontwikkelde zich het dorp zich vooral ten noorden van de Mijdrechtse Zuwe. Deze kern stond vanaf de 20e eeuw bekend als Amstelhoek, naar de bocht in de rivier. Tegenwoordig wordt Mennonietenbuurt als onderdeel van Amstelhoek gezien en telt het dorp anno 2024 zo’n 1.000 inwoners. Het ligt op de provinciegrens met Noord-Holland en daarmee direct tegen de grotere kern en gemeente Uithoorn aan. Het is voor de voorzieningen in sterke mate gericht op Uithoorn, maar beschikt zelf over een buurtvereniging, een café, een kleine supermarkt, een evenementenlocatie in de voormalige kerk en diverse kleine bedrijfjes. Iets zuidelijker ligt het lintdorp De Hoef. Het dankt zijn naam aan de plek langs de Kromme Mijdrecht waar het ontstond: hier leek de vorm van de rivier op de hoef van een paard.

Het dorp ontwikkelde zich door de jaren heen aanvankelijk met name in de lengte (langs beide zijden van de rivier). Omdat de Kromme

52

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

Mijdrecht de provinciegrens vormt, ligt het kleinere, westelijke deel van De Hoef in Zuid-Holland. In recentere jaren is het dorp ook meer ‘in de breedte’ gegroeid ten opzichte van de rivier, met name rond de Merelslag. Het Utrechtse deel van De Hoef heeft anno 2024 zo’n 900 inwoners en beschikt over een kerk, gemeenschapshuis, basisschool, een pannenkoekenrestaurant en enkele bedrijven, waaronder een zand-en grindhandel. Waverveen ligt midden in de droogmakerij en is een echt lintdorp. Het ontleent zijn naam aan het ten noorden van het dorp gelegen riviertje de Waver. Waverveen lag oorspronkelijk in agrarisch gebied, waarvan de omgeving vanaf de 17e eeuw werd verveend voor turfwinning. Hierdoor ontstonden grote plassen ten noorden en zuiden van het dorp. Toen de plassen werden drooggemalen kwam het dorp hoger te liggen dan de omgeving, aan een smalle dijk die Polder Groot Mijdrecht in tweeën deelt. Vrijwel alle bebouwing gelegen aan de Cliffordweg die over de dijk loopt, op de woningen aan de Selijnsweg na. Het dorp telt tegenwoordig zo’n 800 inwoners en heeft, op de Hervormde Kerk, een boerderijautomaat en wat kleine bedrijvigheid na, geen voorzieningen.

door het ontstaan van buitenplaatsen langs de Angstel en ontstond een zeer karakteristiek dorp, met een inmiddels beschermd dorpsgezicht als bijzondere kwaliteit. Vanaf de tweede helft van de 20e eeuw breidt het dorp verder landinwaarts uit. Het kent vandaag de dag zo’n 1.500 inwoners en diverse voorzieningen, zoals een basisschool, dorpshuis, een door het dorp zelf gerunde supermarkt en een tennisvereniging. Voor de overige voorzieningen is Baambrugge met name gericht op Abcoude. Specifiek voor de kleinere dorpen in De Ronde Venen ligt er een opgave om de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeenschappen op peil te houden. Hieraan zou (kleinschalige) woningbouw ook een bijdrage kunnen leveren. Een andere uitdaging is om de richting de toekomst te zorgen dat vanuit de kleine dorpen de omliggende voorzieningen goed toegankelijk en bereikbaar blijven.

Aan de andere zijde van de A2, aan de rivier de Angstel en ten zuiden van het grotere Abcoude, ligt Baambrugge. Het ontwikkelde zich als rivierlintdorp aan beide zijden van de Angstel, met het oudste deel aan de westzijde van de rivier. Vanaf de 17e eeuw verdichtte de bebouwing van het dorp steeds verder

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

53

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

RUIMTEVOLK

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

Gebiedsspecifieke keuzes voor de kleine dorpen: 1. We kiezen voor kleinschalige groei in de 4 kleine dorpen om bij te dragen aan de vitaliteit van de gemeenschap. We maken daarom kleinschalige ontwikkelingen mogelijk, passend bij de schaal van het dorp en de lokale behoefte. Hierbij kijken we eerst naar mogelijkheden voor verdichting en transformatie binnen de bestaande dorpscontouren. Daarnaast is er via maatwerk de mogelijkheid voor het kwalitatief afhechten van de dorpsranden via een ‘straatje erbij’. Hierbij geldt dat de noodzaak van woningbouw een randvoorwaarde vormt, evenals de meerwaarde die een ontwikkeling biedt voor het dorp en de mate waarin het aansluit op de behoefte vanuit het dorp. Specifiek voor Amstelhoek geldt dat we inzetten op enigszins grootschaligere uitbreiding, vanwege de strategische ligging aan de gestrekte ov-as met de nabijheid van de tramhalte Uithoorn. Hiervoor zullen we als gemeente nauwe afstemming zoeken met de gemeente Uithoorn. Omdat Amstelhoek zelf over relatief weinig voorzieningen beschikt, ligt hier de focus hoofdzakelijk op doelgroepen die goed in staat zijn om gebruik te maken van voorzieningen elders, zoals in Uithoorn.

Ook wat betreft een (toenemende) druk op (zorg)voorzieningen in Uithoorn ten gevolge van een uitbreiding bij Amstelhoek en de eventuele noodzaak om bepaalde voorzieningen in de uitbreidingsplannen te integreren, wordt in overleg getreden met de gemeente Uithoorn.

54

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

2. Nieuwe ontwikkelingen - denk aan nieuwbouw, verdichting of transformatie, versterken het karakter van Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen als rustige, landelijke woonmilieus. 3. In Amstelhoek zetten we in op het nadrukkelijker meeprofiteren van de nabijgelegen tramhalte Uithoorn-centrum en de verbinding van de Uithoornlijn met Amstelveen en Amsterdam-Zuid. We zoeken de samenwerking op met de gemeente Uithoorn om te werken aan het opwaarderen van de tramhalte tot multimodale hub rond de busbrug Uithoorn - waarbij we inzetten op een goede verbinding over de Amstel voor voetgangers en fietsers - en het ontwikkelen van een buitenpoort voor de regio vanuit waar recreanten kunnen overstappen op andere vervoersvormen om de nabijgelegen Hollandse Waterlinies (Stelling van Amsterdam) en haar forten te verkennen. 4. Voor Amstelhoek, Baambrugge, De Hoef en Waverveen zetten we in op het verbeteren van de bereikbaarheid en nabijheid van voorzieningen in de 4 grote dorpen via veilige, snelle en waar mogelijk vrijliggende fietspaden en kleinschalige mobiliteitshubs in elk dorp. Bij deze hubs komen (flex)bushaltes en deelvervoer samen. 5. Elk van de 4 kleine dorpen houdt minimaal 1 ontmoetingsplek per dorp. Deze zijn passend bij de schaal van het dorp – bijvoorbeeld groene zitplekken in de openbare ruimte, een kleinschalige

► UITDAGINGEN EN KANSEN

sportaccommodatie of een dorpshuiskamer. Verder blijven we als gemeente lokale initiatieven faciliteren in de kleine dorpen. Hierbij zijn ook ‘mobiele voorzieningen’ denkbaar, bijvoorbeeld een mobiele bibliotheek. Hierbij vormen de inzet en draagkracht van vrijwilligers en het daadwerkelijk gebruik ervan belangrijke randvoorwaarden. 6. We zetten in op een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Waarbij de nadruk ligt op waterberging en het vergroenen van de dorpen, ter voorkoming van hittestress en wateroverlast. Hiertoe zullen we, ook bij verdichtingsprojecten, zuinig zijn op de bestaande groenstructuren in de dorpen, inzetten op het verwijderen van onnodige verharding en toezien op het creëren van voldoende schaduwrijke plekken. Daarbij gaan we ook in gesprek met eigenaren van privétuinen om hier een rol in te vervullen. 7. In alle dorpen geldt dat we inzetten op het behoud van de cultuurhistorische waarden en een zorgvuldige omgang hiermee bij eventuele ontwikkelingen. Dit geldt in het bijzonder voor Baambrugge, waarvan een groot deel is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. We zetten in op ‘behoud door ontwikkeling’. We geven historische bebouwing bestaansrecht door nieuwe functies toe te staan wanneer dit nodig is, zolang deze geen afbreuk doen aan de historische waarden.

Hierbij onderscheiden we, in het geval van Baambrugge, het deel van het beschermd dorpsgezicht dat in de dorpskern is gelegen en het

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

deel dat gelegen is in het landelijk gebied. Voor De Hoef geldt dat hierbij speciale aandacht uitgaat naar het borgen van de publieke waarde van de Kromme Mijdrecht: hiertoe zetten we in op het behoud van doorkijkjes, beleefbaarheid en de toegankelijkheid voor wandelaars.

55

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

6.2

RUIMTEVOLK

WERKLOCATIES

Kenschets van het deelgebied De bedrijventerreinen van De Ronde Venen zijn van groot sociaaleconomisch belang: ruim een derde van de banen in de gemeente bevindt zich op een van de bedrijventerreinen en een groot deel van die banen wordt ingevuld door inwoners uit de gemeente zelf. De lokale betrokkenheid van de ondernemers is groot, met tegelijkertijd een duidelijke binding met Amsterdam en Utrecht. Van de bedrijventerreinen is Bedrijventerrein Mijdrecht verreweg de grootste met een netto oppervlakte van zo’n 144 hectare (netto). De overige, lokale bedrijventerreinen in de gemeente zijn relatief kleinschalig, tot zo’n 5 hectare netto. Ondanks dat alle bedrijventerreinen een eigen profiel hebben, zijn er enkele duidelijke overkoepelende keuzes te benoemen voor alle bedrijventerreinen. Gezien het onderscheid in maat, schaal en karakter worden daarnaast nog keuzes nader gespecificeerd voor Bedrijventerrein Mijdrecht en de lokale bedrijventerreinen.

terreinen toekomstbestendig, veilig en aantrekkelijk te houden. Daarbij is het verduurzamen van de terreinen en het tegengaan van netcongestie voor gebruikers ervan een grote opgave voor de toekomst, wat keuzes en ruimte vraagt, evenals het klimaatadaptief maken van de terreinen.

De groeiende economie in de gemeente leidt tot een toenemende ruimtevraag voor bedrijven. Dit gaat zowel over ruimte voor uitbreiding van bestaande bedrijven als over nieuwe bedrijven die een plek zoeken. Deze ruimtevraag speelt op alle bedrijventerreinen in De Ronde Venen. Tegelijkertijd wil de gemeente zorgvuldig met ruimte omgaan en liggen op de bestaande terreinen uitdagingen om de

56

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKINGEN

► UITVOERING

OMGEVINGSVISIE DE RONDE VENEN

RUIMTEVOLK

Gebiedsspecifieke keuzes voor alle werklocaties: 1. We zetten in op het behouden van voldoende, passende ruimte op de werklocaties zodat er ook in de toekomst ruimte is om te (blijven) ondernemen in De Ronde Venen. We kiezen voor het toekomstbestendig maken van onze bestaande bedrijventerreinen en het duurzaam ontwikkelen van nieuw bedrijventerreinareaal op Bedrijventerrein Mijdrecht. Hierbij zetten we in op het verduurzamen van onze bedrijventerreinen en zetten we in op het beter benutten van de bouwvlakken, bouwhoogtes en milieuruimte. Hiertoe stellen we als gemeente per bedrijventerrein randvoorwaarden op, waarbij bijvoorbeeld goed wordt gekeken naar de bestaande karakteristiek van het bedrijventerrein en directe omgeving in relatie tot geschikte locaties om hoger te bouwen. 2. Het toevoegen van bedrijfspanden op de bedrijventerreinen dient altijd te gebeuren met oog voor de geldende eisen voor duurzaamheid en circulariteit. Hierbij volgen we het Convenant Toekomstbestendig Bouwen, waarbij we inzetten op ambitieniveau brons.

4. We zetten in op kwaliteitsverbetering van alle bedrijventerreinen in De Ronde Venen door aan de slag te gaan met herstructurering, revitalisering, vergroening, verblauwing en het vergroten van de biodiversiteit. 5. Als gemeente zetten we in op een betere fiets- en ov-bereikbaarheid van de werklocaties. Hiertoe stimuleren we als gemeente initiatieven voor deelmobiliteit op de werklocaties. Daarnaast kiezen we voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op de terreinen voor fietsers en wandelaar. Dit werken we nader uit in een uitvoeringsplan mobiliteit. 6. Met het oog op de transitie naar duurzame mobiliteit werken we aan een toereikende laadinfrastructuur op de werklocaties, zowel voor de (vracht)auto als voor de fiets. 7. We staan geen nieuwe bedrijfswoningen toe op onze bedrijventerreinen.

3. We zetten op de bedrijventerreinen in op het zoveel mogelijk zelf duurzaam opwekken van de benodigde energie, bijvoorbeeld door het benutten van de daken voor zonne-energie van zowel bestaande als nieuwe bedrijven. Hiervoor geven we in de toekomst duidelijke kaders mee. Hierbij houden we oog voor eventuele nieuwe, innovatieve vormen van duurzame energieopwekking in de toekomst.

57

► INLEIDING

► TOEKOMSTVERHAAL

► DNA VAN DE RONDE VENEN

► UITDAGINGEN EN KANSEN

► DRIE INTEGRALE STRATEGISCHE KERNAMBITIES