Bijlage 1 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - def
Tekst van het document
Gemeente De Ronde Venen
Nota detailhandelsstructuur 2023-2035
i van vi
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Venen 2023-2035 - 26 juni 2023 in Ronde samenwerking met
Gemeente De Ronde Venen
Nota detailhandelsstructuur 2023-2035
Datum: 26 juni 2023
in samenwerking met
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
2
1.2
Huidige situatie
5
1.3
Trends en ontwikkelingen
6
Visie en ambitie
8
2.1
Vertrekpunt en ambities
9
2.2
Hoofdkeuze en werkwijze
10
2.3
Visie gewenste winkelstructuur
12
Beleidskader
18
3.1
Uitvoering van beleid
19
3.2
Regels buiten de reguliere winkelgebieden
20
Bijlagen
22
Bijlage 1 | Context en huidige situatie
23
Bijlage 2 | Trends en ontwikkelingen
30
Bijlage 3 | Marktruimteberekening
34
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Inleiding
1.1
Aanleiding
Het detailhandelsbeleid van de gemeente De Ronde Venen is vastgelegd in de “Nota Detailhandelsstructuur 2020”. Deze nota is opgesteld in 2013 en geactualiseerd in 2018. In die actualisatie zijn geen grote veranderingen doorgevoerd.
stand van en de verwachte ontwikkelingen voor de
winkelondernemers in de gemeente uitgenodigd.
detailhandel. Tegelijkertijd geeft het marktpartijen
Tijdens de bijeenkomst was er ruimte voor vragen en
duidelijkheid over de initiatieven waar de gemeente wel
discussie. Daarna zijn alle ondernemers ook nog in de
en niet aan zal meewerken. Door die duidelijkheid
gelegenheid gesteld om het conceptdocument in te
kunnen marktpartijen met gerichte initiatieven komen
zien en daar een schriftelijke reactie op te geven. Deze
die de leefbaarheid in de gemeente bestendigen.
reacties zijn meegenomen bij het opstellen van dit uiteindelijke document.
Waarom dit nieuwe beleid?
Sturen op leefbare dorpen
De Nota Detailhandelsstructuur 2020 wordt door de
Op het moment van opstellen van deze nota is de
Plannen van Aanpak voor vier centra
gemeente gebruikt om nieuwe initiatieven voor winkels
precieze impact van de coronacrisis op De Ronde
Tegelijkertijd aan het opstellen van deze nieuwe nota
te toetsen, in de situaties waarin het bestemmingsplan
Venen nog onduidelijk. Wel is helder dat de aanwezig-
detailhandelsstructuur, werken wij als gemeente op dit
niet toereikend is. In het beleid staat waar de gemeente
heid van de winkelfuncties in de dorpen steeds minder
moment ook aan het opstellen van plannen van aanpak
welke soort winkels wenselijk acht en welke detailhan-
vanzelfsprekend is. Dat betekent ook dat de leefbaar-
voor elk van de vier hoofdcentra in onze gemeente:
delsstructuur zij nastreefd om een aantrekkelijk
heid van die dorpen in het gedrang kan komen. Een
Abcoude, Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis. Die plannen
winkelaanbod voor inwoners te kunnen bieden.
ontwikkeling op de ene locatie kan de haalbaarheid
van aanpak worden samen met lokale ondernemers
elders in de gemeente beïnvloeden. Daarom kiest de
opgesteld. Ze vormen een uitwerking van de positie die
Het aantrekkelijk blijven van het winkelaanbod in de
gemeente ervoor om meer actief te sturen op de
de centra hebben gekregen in dit ruimtelijke detailhan-
gemeente is geen zekerheid. Dat heeft de coronacrisis
detailhandelsstructuur. Deze nota biedt de handvatten
delsbeleid. In deze plannen van aanpak wordt integra-
duidelijk laten zien. Er is behoefte aan nieuw toekomst-
om initiatieven vanuit dat perspectief te beoordelen. In
ler gekeken naar de centra: ze gaan over het functione-
perspectief. De voorliggende, nieuwe nota detailhan-
deze nota kijken we vooruit naar 2035.
ren van het hele centrum en niet álleen over de detailhandel (winkels) in de centra.
delsstructuur geeft helderheid over de ontwikkelmogelijkheden binnen de gemeente voor winkels: waar is
Proces
wat gewenst? Dit biedt een nieuw, actueel toetsingska-
Het nieuwe detailhandelsbeleid is in concept gepresen-
der voor de gemeente voor nieuwe detailhandelsinitia-
teerd aan ondernemers van de gemeente De Ronde
tieven, waarbij rekening is gehouden met de acutuele
Venen. Voor deze bijeenkomst op 18 april 2023 zijn alle
2 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Leeswijzer
Waarom ruimtelijk detailhandelsbeleid?
Centrumgebieden bestaan uiteraard uit meer dan
In het vervolg van hoofdstuk 1 wordt een beknopte
Goed functionerende centrumgebieden dragen in
alleen detailhandel. Er is ook bijvoorbeeld veel
samenvatting gegeven van de huidige situatie en de
belangrijke mate bij aan de leefbaarheid van dorpen
horeca, cultuur en dienstverlening gevestigd. Het
belangrijkste trends en ontwikkelingen. Een uitgebrei-
en steden en zijn belangrijk voor de lokale economie.
totale aanbod bepaalt mede de aantrekkelijkheid van
dere beschrijving hiervan is verder in bijlage 1 en 2
De voorzieningen in centra leveren veel werkgelegen-
een centrumgebied. Het voorliggende beleid gaat
terug te vinden.
heid op.
echter alleen over detailhandel(sontwikkelingen). Doordat elke sector zijn eigen dynamiek en regelge-
Hoofdstuk 2 gaat vervolgens in op de gemeentelijke
Detailhandel is tot op heden de grootste functie in
ving heeft (zo heeft bijvoorbeeld horeca geheel eigen
ambities en visie voor detailhandel in De Ronde Venen.
centrumgebieden. Gemiddeld genomen is ongeveer
regels en is de samenhang met de buitenruimte veel
de helft van de voorzieningen in centra een winkel en
sterker), is het op structuurniveau relevant separaat
Deze visie op de detailhandelsstructuur wordt vervol-
maken winkels in oppervlak zelfs ongeveer driekwart
beleid op te stellen. Bínnen centra is het echter
gens in hoofdstuk 3 vertaald naar een beleidskader
van het aanbod uit. In kleinere boodschappencentra
logischer te kijken naar het samenspel van functies.
met regels.
en buurt- en wijkcentra is de rol van winkels zelfs nog veel groter. Ruimtelijke detailhandelsbeleid is gericht op het voorzien in een voorzieningenstructuur die zowel voor inwoners (consumenten), als ondernemers en vastgoedeigenaren, interessant is. Middels beleid kunnen inwoners op korte afstand van hun woning worden voorzien in hun dagelijkse levensbehoeften, en krijgen ondernemers en vastgoedeigenaren zekerheid over locaties die door de gemeente ondersteund worden en waar dus investeringszekerheid is.
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
3 van 38
Beleid provincie Utrecht
om de ambities te realiseren en is een bouwsteen voor lokale omgevingsvisies. Het
De Provincie Utrecht is actief bezig met beleid voor detailhandelsontwikkelingen. In
versterken van de hoofdwinkelstructuur door concentratie van winkels en andere
de provinciale Retailvisie uit 2018 wordt al gewezen op de krimpopgave in de niet-
publieksgerichte functies in een beperkt aantal compacte gebieden is een centraal
dagelijkse winkelsector. Door de provincie wordt ingezet op het waar mogelijk
uitgangspunt.
behouden en versterken van bestaande centra, het beperken van de leegstand en zelfs het actief saneren van winkelmeters buiten de reguliere detailhandelsstructuur. Per type locatie wordt een ander (economisch) perspectief benoemd. Voor De Ronde Venen geldt de opgave om de winkelgebieden te herpositioneren op lokale functie. Dat betreft onder andere het voorsorteren op een afnemend niet-dagelijks winkelaanbod. Voor het behoud en versterking van vitale centra is daarvoor, naast aandacht voor de winkelfunctie, ook aandacht nodig voor een goede mix aan functies en een aantrekkelijke openbare ruimte. Voor sommige centra kan de groei van toeristische recreatieve bestedingen enige compensatie bieden voor de daling van de bestedingen van de inwoners. In de Interim Omgevingsverordening van maart 2021 wordt benoemd dat in nieuwe bestemmingsplannen buiten de bestaande centra niet wordt voorzien in nieuwvestiging of uitbreiding van detailhandel, behalve onder zeer specifieke voorwaarden (o.a. oppervlakte neutrale verplaatsing van volumineuze detailhandel of wanneer een aantoonbare behoefte ontstaat als gevolg van grootschalige toevoeging van woningen). De regio U10 heeft het ‘Integraal Ruimtelijk Perspectief’ (2021) opgesteld. Dit kan worden gezien als basis voor samenwerking tussen gemeenten op inhoud en proces
4 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
1.2 Huidige situatie Spreiding van winkels in de gemeente De Ronde Venen (geschaald naar omvang in m² wvo) Aantal inwoners en prognose In de gemeente De Ronde Venen wonen ongeveer 45.000 inwoners a , waarvan het grootste deel ten westen van de A2 woont. Tot 2035 worden nog circa 3.200 b woningen gebouwd, met name rondom Mijdrecht en Wilnis. Het aatal inwoners zal hierdoor naar verwachting groeien tot circa 50.000 in 2035 c .
Aantal en omvang winkels Er zijn circa 185 winkels in de gemeente De Ronde Venen, met een gezamenlijk oppervlakte van ruim 63.000 m² winkelvloeroppervlak d (wvo), exclusief leegstaand winkelvastgoed. Veruit het grootste centrum is Mijdrecht (ca. 19.500 m² wvo, excl. leegstand), waar naast een sterk dagelijks winkelaanbod (o.a. supermarkten, verspeciaalzaken en drogisten), ook een ruim niet-dagelijks aanbod aanwezig is (o.a. mode, optiek, warenhuis). Dit centrum heeft een functie voor de hele gemeente. De overige centrumgebieden in de gemeente zijn relatief klein en hebben een overwegend lokale functie. Aan de Industrie- en Veenweg in Mijdrecht zijn daarnaast relatief veel grote winkels met een volumineus assortiment (m.n. wonen en doe-het-zelf). a b c d
CBS (2022) Gemeente De Ronde Venen (2023) ABF Research (2022), Primos prognosemodel Locatus (2023), bewerking DTNP
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
5 van 38
1.3 Trends en ontwikkelingen Landelijke trends en ontwikkelingen
totaalbeleving van een recreatief ‘dagje centrum’ is de
De winkelsector is sterk in beweging. Dit vond al plaats
consument selectief. Alleen de echt grote binnensteden
voor de coronacrisis, maar tijdens en na de coronacrisis
voldoen nog aan de gewenste diversiteit en massa aan
was dit extra turbulent. Consumenten besteden steeds
winkels, horeca, cultuur en activiteiten. De frequente-
meer online, ten koste van bestedingen in fysieke winkels.
benodigdheden koopt de consument grotendeels nog in
In de dagelijkse sector lag het marktaandeel van online
het nabije boodschappencentrum, zolang dat centrum
bestedingen in 2021 in de dagelijkse sector op circa 6%,
voldoet aan de eisen van aanbod, uitstraling (compleet,
en in de niet-dagelijkse sector op circa 32%. Tijdens de
modern) en bezoekgemak.
coronacrisis is (gedwongen) in elke branche een grote sprong naar online gemaakt, mede doordat fysieke
Boodschappensector
winkels toen gesloten werden. Daar vindt inmiddels een
In de dagelijkse sector is vooralsnog sprake van groei. Dit
correctie op plaats, maar nog steeds ligt het marktaandeel
komt vooral door een voortdurende schaalvergrotingsslag
van online bestedingen hoger dan voor de coronacrisis.
van supermarkten. Anno 2023 zijn nieuwe supermarkten al snel 1.200 m² wvo of groter. De groei in écht grote
Minder winkels
supermarkten (> 2.000 m² wvo), zoals Jumbo Foodmarkt,
Landelijk neemt het aantal winkels per inwoner al jaren af.
is beperkt. Supermarkten kleiner dan 1.000 m² wvo en in
Dit geldt voornamelijk voor niet-dagelijkse winkels, zoals
kleinere verzorgingsgebieden zijn de afgelopen jaren
boekenwinkels, modezaken en elektronica. Een deel van
regelmatig weggevallen. Supermarkten nemen een steeds
de verklaring hiervoor is dat een generatie zelfstandigen
groter ‘marktaandeel levensmiddelen’ voor hun rekening.
geen opvolging klaar heeft staan. Daarnaast ligt een
Supermarkten zijn voor de lokale winkelstructuur veruit de
belangrijke verklaring in veranderend consumentenge-
belangrijkste functie. Ze trekken duizenden bezoekers per
drag, waar veel middensegment winkel(filialen) wegvielen.
week, meer dan elke andere centrumfunctie. Overige voorzieningen kunnen profiteren van de grote bezoekers-
Veranderd consumentengedrag
aantallen van supermarkten, mits de supermarkt goed is
Gerichte aankopen gebeuren steeds minder in fysieke
ingepast. De afstand en zichtrelatie tot andere publieks-
winkels (voornamelijk niet-dagelijkse artikelen). Voor de
functies zijn daarbij bepalende factoren .
6 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Lokale ontwikkelingen in De Ronden Venen
mers in Mijdrecht actief zijn en het centrum daardoor in deze periode minder hard geraakt is door faillisse-
Ontwikkeling winkelaanbod gemeente is trendvolgend
menten van winkelketens.
De lokale aanbodontwikkeling komt overeen met de landelijke trends. Zo is het aantal niet-dagelijkse
Schaalvergroting supermarkten
winkels in De Ronde Venen over de periode 2012-2023
De stijging van dagelijkse winkels zit onder andere in
met 27% afgenomen. De grootste afname zit hier in de
groei van de supermarkten. Deze landelijke trend van
modebranche. Aan de andere kant is er een stijging in
schaalvergroting is ook in de gemeente te zien. De
het aantal dagelijkse winkels. De leegstand is niet in
gemiddelde grootte van supermarkten is toegenomen
dezelfde mate toegenomen als het aanbod is gekrom-
van circa 910 m² wvo naar circa 1.070 m² wvo a. Toch
pen. Sterker nog: anno 2023 is er bijna 30% minder
hebben slechts vijf supermarkten een omvang van
leegstand dan in 2012 (zowel in aantal units als in m²
1.000 m² wvo of meer en zijn er in De Ronde Venen nog
wvo). Winkelvastgoed is dus deels ook door andere
steeds relatief veel kleinere supermarkten. Vanuit deze
functies ingevuld (transformatie).
situatie zijn ontwikkelwensen te verwachten van
Modisch aanbod centrum Mijdrecht
supermarktpartijen, wat in potentie een grote toevoe-
Mijdrecht-Centrum doet het relatief goed
ging van meters winkelaanbod kan betekenen. Ook kan
Vanuit de landelijke trends zou de verwachting zijn dat
een schaalvergrotingsbehoefte in een dorpshart
in Mijdrecht-Centrum de grootste ‘klappen’ zijn
ruimtelijke vraagstukken betekenen, zoals in Abcoude
gevallen. De bestedingen en het aantal winkels in de
waar de Plus ten behoeve van schaalvergroting is
niet-dagelijkse sector zijn daar inderdaad gekrompen,
verplaatst.
maar de mate waarin valt in vergelijking met andere centra van deze omvang mee. Het aantal modewinkels daalde met circa 18% (-6) tussen 2012 en 2023, maar in omvang (m² wvo) bleef het aanbod gelijk. Mogelijk is een factor geweest dat er veel zelfstandige onderne-
a
Excl. de kleine supermarkten in Amstelhoek, Baambrugge en Rayan in Mijdrecht.
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Plus-supermarkt Abcoude
7 van 38
Visie en ambitie
2.1 Vertrekpunt en ambities De uitdaging: winkelaanbod onder druk
del moet een kwalitatief hoogwaardige verzorging
De druk op de detailhandel neemt toe door de eerdere
bieden voor de eigen inwoners.
genoemde trends als online winkelen. De coronacrisis heeft dit versterkt. Gelijktijdig neemt de behoefte aan
Ambities voor de winkelstructuur van De Ronde Venen
fysieke winkelmeters landelijk af. Voor dit beleidskader
•
Het bieden van een zo divers en compleet mogelijk
waarmee vergunningaanvragen worden getoetst, is het
winkelaanbod voor alle inwoners van de gemeente
vetrekpunt dus een kritische houding over de toevoe-
zodat inwoners niet voor elke aankoop naar online
ging van winkelmogelijkheden.
aanbieders of grotere steden hoeven. •
Een leefbare gemeente waarin de inwoners in de
In de toekomst zal detailhandel niet overal houdbaar
directe woonomgeving boodschappen kunnen
zijn. Toch is er vraag om verschillende detailhandels-
doen.
concepten te ontwikkelen, onder andere op bedrijven-
•
Een duurzaam ondernemersklimaat, waarbinnen
terreinen en bij supermarkten. Met een dreigende groei
voor ondernemers op de lange termijn een renda-
van de leegstand in de centra vraagt dat om inkade-
bele exploitatie van de onderneming mogelijk is en
ring. Tegelijk ontstaat er ruimte voor andere voorzie-
er perspectief is voor investeringen en/of overname.
ningen in centra die de centrumgebieden relevant
•
Een structuur met aantrekkelijke, vitale winkelge-
kunnen houden in de toekomst, en zo ook weer
bieden waar het aangenaam is om te zijn en kopen,
bijdragen aan de kansen voor winkels.
en die goed bereikbaar zijn vanuit het beoogde verzorgingsgebied, daarmee rekening houdend met de afweging van de mobiele consument.
Uitgaan van eigen kracht en eigen mensen Met grote steden op korte afstand en het feit dat de
•
Het waar mogelijk behouden van de bijzondere
winkelgebieden voornamelijk lokaalverzorgd zijn zetten
ruimtelijke structuur van De Ronde Venen met
we in op het behouden van het huidige aanbod in onze
daarin vanuit de historie ook een rol voor voorzie-
dorpen. Het vergroten van oppervlakte draagt niet bij
ningen langs ‘het lint’.
aan een grotere aantrekking van buiten. De detailhan-
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
9 van 38
2.2 Hoofdkeuze en werkwijze Ruimtelijke hoofdkeuze: hoofdstructuur vitaal houden
bied. Op deze manier is een mate van spreiding
Het beleid van de gemeente is erop gericht om de
van (dagelijkse) winkelvoorzieningen op de lange
bestaande hoofdstructuur te versterken. Elk winkelge-
termijn houdbaar (ambitie leefbaarheid).
bied heeft daarin een eigen functie. Vanwege de
•
Het terugbrengen van de beschikbare winkel-
bepalende rol van winkels in de voorzieningenstructuur
ruimte buiten de gewenste structuur onder andere
wordt bij afwegingen naar de invloed op de gehele
door daar nieuw perspectief te bieden.
voorzieningenstructuur gekeken. Geen winkelgebied staat op zichzelf. Ontwikkelwensen worden dus
Optimaal gebruik trekkracht supermarkten
getoetst op de gewenste positie, zowel binnen de
Supermarkten zijn bepalende functies in het realiseren
betreffende kern als in de totale winkelstructuur van de
van veel van de bovenstaande ambities. Supermarkt-
gemeente. Marktpartijen worden zo uitgedaagd om
ontwikkelingen kunnen gewenste investeringen op de
met nieuwe initiatieven te komen die bijdragen aan het
ene locatie mogelijk maken, maar kunnen ook gewens-
verstevigen van onze detailhandelsstructuur. Dit vraagt
te ontwikkelingen elders in de weg zitten. Gezien de
in de basis om:
structuur van De Ronde Venen met veel dorpen van een
•
Waar mogelijk clustering van winkels in compacte
beperkte omvang is de verhouding van vraag en
gebieden. Een grote diversiteit in aanbod vraagt
aanbod gevoelig.
Hoogvliet in Mijdrecht-Centrum
om een mate van concentratie van winkels en
•
andere publieke voorzieningen. Door ruimtelijke
De haalbare omvang van supermarktaanbod wordt
concentratie ontstaat een grotere gezamenlijke
vooral bepaald door het lokale draagvlak, maar ook
aantrekkingskracht en synergie (o.a. combinatie-
met wat er elders gebeurt. Onder andere de omvang
bezoek, investering in randvoorwaarden, etc.)
van individuele supermarkten heeft invloed op de mate
waardoor een groter aanbod mogelijk is.
van bovenlokale aantrekkingskracht. In bijlage 1 is voor
Inzetten op onderling complementaire winkelge-
de verschillende verzorgingsgebieden in De Ronde
bieden die zich verhouden tot hun verzorgingsge-
Venen een berekening gemaakt van de marktruimte voor supermarkten. Blokker in een nieuw ‘oud’ pand in Mijdrecht Centrum
10 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
In de schaalontwikkeling van supermarkten acht de
beleidskaders, bestaande data en bovenal de ambitie
gemeente met betrekking tot de trends en de lokale
van de betrokken partijen. De gemeente voert de
context van De Ronde Venen (huidig aanbod en
komende jaren structureel overleg met ondernemers
verzorgingsgebieden) de volgende indeling handzaam:
en eigenaren om waar nodig in te spelen op nieuwe
•
1.000 m² wvo: minimum maat moderne super-
ontwikkelingen. Hierin wordt onder andere teruggekop-
markt;
peld wat er met het beleid is gedaan, welke ontwikke-
1.000 - 1.200 m² wvo: standaard lokale super-
lingen plaatsvinden in De Ronde Venen en welke
markt;
aandachtspunten er zijn (locaties, beleidsregels,
•
1.200 - 1.400 m² wvo: ruime supermarkt;
draagvlak, etc.).
•
≥ 1.400 m² wvo: bovenlokale supermarkt.
•
De gemeente streeft ernaar dat dorpen met voldoende inwoners tenminste één supermarkt van moderne omvang tot hun beschikking hebben. Bovenstaande indeling kan worden gelezen vanuit de beoogde functie
Supermarkt centrum Abcoude
en positie van winkelgebieden (par. 2.3). Samen met behoefteonderzoek (bijlage 3) en de principes van de Ladder voor duurzame verstedelijking biedt dit handvatten om supermarktontwikkelingen te kaderen.
Tijdshorizon en werkwijze De nota geeft een toetsingskader voor de ontwikkelingen voor de komende 10 jaar. De richting die we nu kiezen is op basis op van gesignaleerde trends, Supermarkt Herenweg Vinkeveen
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
11 van 38
2.3 Visie gewenste winkelstructuur Gewenste winkelstructuur Hoofd- en ondersteunende winkelstructuur De gewenste hoofdstructuur bestaat uit: •
Hoofdwinkelgebied met bovenlokale functie: Mijdrecht Dorp
•
Dorpscentra voor de lokale inwoner en bezoekers/ recreanten als ‘kers op de taart’: Abcoude, Wilnis Dorp en Lint Vinkeveen
•
Boodschappencentrum Zuiderwaard voor de dagelijkse behoeften van de lokale inwoner.
•
Supermarktcentrum Wilnis Veenzijde om te kunnen voorzien in de ambitie voor een moderne supermarkt voor de lokale inwoner.
Verder is er een ondersteunende structuur met een ondergeschikte positie als aanvulling op de bovenstaande hoofdstructuur: •
Ondersteunende supermarktlocaties: Adelhof Mijdrecht en Hofland Mijdrecht
•
Perifere uitzonderingslocatie volumineuze concepten: Industrieweg- en Veenweg Mijdrecht en Bovenkamp in Abcoude.
12 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Wat betekent dat per locatie?
modewinkels). Ook andere publieksfuncties (horeca,
De uitgangspositie is dat nieuwe ontwikkelingen
diensten, cultuur, ambacht, maatschappelijk, zorg, etc.)
bijdragen aan deze winkelstructuur en daarmee van
kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan de
toegevoegde waarde zijn voor de vitaliteit van onze
bovenlokale aantrekkingskracht van Mijdrecht-
dorpen. Bij ontwikkeling van supermarkten binnen
Centrum. Op deze locatie is binnen de gemeente het
deze gewenste structuur moet worden aangetoond dat
meeste ruimte voor dynamiek en dus om bijzondere,
het functioneren van ander dagelijks aanbod in de
onderscheidende concepten te ontplooien. Het
wenselijke structuur niet in gevaar wordt gebracht.
transformeren van weinig kansrijke winkelruimte (o.a.
Daarbij is het bijvoorbeeld logisch dat bovenlokale
aanloopgebieden, op verdieping) kan een bijdrage
supermarkten in Mijdrecht-Centrum zijn gevestigd en
leveren aan de vitaliteit van het centrum.
Mijdrecht-Centrum
dat er in de ondersteunende structuur geen ruime supermarkten worden ontwikkeld.
Abcoude Dorp Abcoude Dorp is dé aankoop-, verblijfs- en ontmoe-
Mijdrecht Dorp
tingsplek in het bijzondere dorp Abcoude. De histori-
Het centrum van Mijdrecht heeft dé bovenlokale
sche kwaliteiten onderscheiden het centrum van veel
functie binnen de winkelstructuur. Het overeind houden
andere winkelgebieden. Naast de winkelfunctie speelt
van die bovenlokale functie is essentieel om een divers
horeca hier een belangrijke rol, en daarmee is er naast
en compleet winkelaanbod voor inwoners van de
het doelgerichte aankoopmotief een duidelijk recrea-
gemeente te behouden. Dat is geen kleine uitdaging in
tief karakter. Dat multifunctionele karakter van het
de huidige en toekomstige markt. Om dit ook in de
centrum moet behouden blijven. Dit sluit aan op de
toekomst zo goed mogelijk te kunnen borgen zijn
dorpsvisie van Abcoude. De invulling van de oude Plus
zowel voor de dagelijkse sector als de niet-dagelijkse
en het beter aansluiten van de supermarktlocatie in het
sector de bovenlokale functies alleen hier wenselijk
noorden van het centrum op de rest van het centrum is
(bijv. grootste supermarkten, winkels als Action/Hema,
een blijvend aandachtspunt. Horeca Wilnis
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
13 van 38
Wilnis Dorp
verdwijnen van huidige supermarkt aan het lint en
Het aanbod in Wilnis Dorp bestaat uit enkele kleine
verhouden zich tot het draagvlak in Vinkeveen en de
winkels, de supermarkt ligt elders in het dorp en het
ambities in Zuiderwaard.
grote Mijdrecht-Centrum is nabij. Ambitie is om hier een aantrekkelijk en karakteristiek ‘publiek gezicht’ aan
Vinkeveen kent met de Vinkeveense Plassen veel
het lint te behouden. De winkelfunctie loopt reeds iets
recreatief bezoek. Ontwikkelingen die zijn gericht op
terug en een aaneengesloten winkellint is niet noodza-
het beter faciliteren van die potentiële doelgroep
kelijk voor bovenstaande ambitie. Afwisseling van
kunnen worden overwogen als complementair aan de
verschillende functies als winkelen, werken, dienstver-
bestaande structuur. Verdere ontwikkeling wacht op
lening, et cetera is passend. Voor initiatieven die de
besluitvorming over de ontsluiting.
leefbaarheid in de kern kunnen vergroten en passen bij het aanwezige draagvlak is dit de aangewezen plek.
Boodschappencentrum Zuiderwaard
Voor de woonfunctie wordt in dit gebied in beginsel
Boodschappencentrum Zuiderwaard in Vinkeveen
niet direct meer ruimte geboden. Alleen als anders
heeft als primaire functie het voorzien in de frequente
structurele leegstand en verloedering dreigt kan
benodigdheden van de inwoners ten westen van de
daarvan af worden geweken.
dijk. Zuiderwaard is één van de planmatige locaties
Centrum Wilnis
waar modernisering wenselijk is. Verdere planvorming
Lint Vinkeveen
wacht op besluitvorming over de ontsluiting en hangt
Langs de Herenweg is er een lang gebied met een
samen met ontwikkelingen aan het lint. Het totale
afwisseling van wonen, winkelen en recreëren. De
toekomstige (supermarkt)aanbod in Vinkeveen moet
gemeente ziet het behoud van de huidige structuur van
passend zijn bij het lokale draagvlak.
het dorpslint als wenselijk. Voor grootschalige nieuwe ontwikkelingen aan het lint is in principe geen ruimte.
Supermarktcentrum Wilnis Veenzijde
Eventuele nieuwe supermarktontwikkelingen in deze
Lokaal verzorgend supermarktcentrum voor Wilnis
omgeving kunnen alleen plaatsvinden bij verplaatsing/
passend bij het (groeiende) verzorgingsgebied Wilnis Winkelcentrum Zuiderwaard
14 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
maar rekening houdend met de nabijheid tot Mijdrecht.
Uitzondering perifere vestiging volumineus assortiment
Inpassing in het excentrisch gelegen dorpscentrum
Het uitstallen van volumineus assortiment kan moeilijk
Wilnis Dorp is niet realistisch en de uitbreiding van
inpasbaar zijn in reguliere winkelgebieden. Daarom kan
Wilnis richting het noorden maakt een centrale
hiervoor als uitzondering mogelijkheid worden gebo-
supermarktlocatie in Wilnis een logisch onderdeel van
den tot vestiging buiten de winkelstructuur. Het gebied
de hoofdstructuur van De Ronde Venen.
aan de Industrieweg/Veenweg in Mijdrecht en Bovenkamp in Abcoude zijn hiervoor aangewezen als
Ondersteunde winkellocaties hebben een onderge-
PDV-locaties (perifere detailhandelsvestiging). De
schikte functie in de winkelstructuur ter aanvulling op
gemeente wil dit gebied als concentratiegebied
de hoofdstructuur. Bij eventuele nieuwe ontwikkelingen
behouden voor volumineuze detailhandel. Om ontwik-
van de ondersteunende (supermarkt)locaties is het
kelingen die niet bijdragen aan de ambities/beoogde
belangrijk dat deze ondergeschikt blijven functioneren
functie van de PDV-locatie tegen te gaan zijn regels
aan de hoofdcentra.
opgenomen in paragraag 4.2.
Adelhof Mijdrecht
Voor enkele bestaande landelijke winkelconcepten met
Lokaal verzorgend boodschappencentrum voor het
een volumineus assortiment, te weten de tuincentra en
westen van Mijdrecht met één supermarkt als basis-
Piet Jonker, wordt de huidige locatie passend geacht
voorziening.
en is verplaatsing naar de Industrieweg geen beleids-
Supermarkt Adelhof Mijdrecht
ambitie. Vanwege de grote schaal van de gemeente en
Hofland Mijdrecht
de barrière werking van de A2 is er ook de mogelijkheid
Lokaal verzorgend supermarktcentrum voor het
op de Bovenkamp in Abcoude vestiging van volumi-
noorden van Mijdrecht.
neus winkelaanbod te overwegen (in lijn met de Dorpsvisie Abcoude).
Supermarkt Hofland Mijdrecht
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
15 van 38
Buiten de structuur
Voor winkels buiten de structuur geldt in principe dus
Met nieuwe initiatieven wordt alleen meegewerkt als
dat bestaande rechten die in gebruik zijn worden
het past binnen de winkelstructuur zoals hierboven
gerespecteerd. Bij langdurig leegstaande panden
beschreven. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te
wordt bij voorkeur een andere, passende functie
ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten
gevonden.
deze centra in principe ongewenst en kiest zij ervoor winkelmeters buiten de gewenste detailhandelsstruc-
Detailhandel is verder alleen in zeer beperkte mate
tuur te verminderen. Dit doet zij door:
mogelijk als ondergeschikte nevenactiviteit bij de
•
winkeliers te motiveren en faciliteren om te
agrarische sector. Concentratie van detailhandelsacti-
verplaatsen naar de gewenste structuur;
viteiten in het buitengebied wordt tegengegaan,
eigenaren te motiveren om te investeren in de
vanwege de invloed op de centra, verkeersaantrek-
transformatie van hun leegstaande of weinig
kende werking, behoud van het landschappelijk
kansrijke winkelpand buiten de structuur naar een
karakter en het open weidelandschap. Ook past het
niet-winkelfunctie. De gemeente zal een positieve
verkopen van boerenproducten in de winkelstraat van
houding hanteren bij een benodigde planologisch-
vandaag (zie bijv. concepten als Appeltje-Eitje).
•
Verspreid gelegen winkel
juridische procedure voor transformatie naar •
•
alternatieve gewenste functies op die locatie;
Belang van andere functies dan detailhandel
het schrappen van bestaande, in onbruik zijnde
Centrumgebieden staan voor grote uitdagingen, ook
juridische detailhandelsmogelijkheden in bestem-
functies anders dan winkels vallen weg (banken,
mingsplannen buiten de gewenste structuur, ofwel
reisbureaus). De toekomstbestendigheid wordt
zogenaamde ‘ongewenste planologische planca-
versterkt door een breed programma aan publiek
paciteit’ (zoals bijvoorbeeld waar de Aldi ontwikke-
aantrekkende functies. Bijvoorbeeld ook de kapper, de
ling in Mijdrecht door heeft kunnen plaatsvinden
bibliotheek en de tandarts. Naast die verbreding ligt er
wat niet bijdraagt bij de ambities in dit beleid);
een opgave om meer de functie als ontmoetingsplek te
te handhaven op illegale detailhandel. Kringloopwinkel op bedrijventerrein
16 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
faciliteren, met bijvoorbeeld meer aandacht voor verblijfskwaliteit (van place to buy naar place to be/ stay/meet/eat). In de plannen van aanpak die voor de vier hoofdcentra worden opgesteld, wordt hier verder op ingegaan.
Leefbaarheid kleine kernen Leefbaarheid is een belangrijk thema, vooral in de kleinere kernen. De gemeente wil daarom sociaalmaatschappelijke voorzieningen in de kleinere dorpen in stand houden. Specifiek voor detailhandel geldt dat er voldoende draagvlak moet zijn voor ondernemers om op rendabele wijze hun winkel te kunnen runnen. De trend van schaalvergroting brengt met zich mee, dat winkels steeds meer economisch draagvlak (omzet) en een minimum verzorgingsgebied nodig hebben om rendabel hun winkel te kunnen exploiteren. De gemeente wil in deze gebieden alleen meewerken aan duurzame initiatieven.
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
17 van 38
Beleidskader
3.1 Uitvoering van beleid De gemeente De Ronde Venen daagt de markt uit om
Daarnaast werkt de gemeente aan:
te komen tot initiatieven die de winkelstructuur
•
versterken. De toetsing vindt plaats op randvoorwaar-
Samenwerking met ondernemers en andere belanghebbende
den die zijn gesteld door het Rijk, de provincie en het
•
Het aantrekkelijker maken van de openbare ruimte.
gemeentelijk beleid. Deze nota is voor nieuwe initiatie-
•
Bereikbare en veilige winkelgebieden waarborgen
ven daarmee een belangrijk toetsingskader. Het beleid wordt bij de eerstvolgende herziening ook vertaald
Leidend principe: winkels in complementaire
naar nieuwe bestemmingsplannen dan wel het
winkelgebieden
omgevingsplan en is input voor de omgevingsvisie.
Winkels horen in winkelgebieden. Naast de gewenste functie en positie van een winkelgebied worden
Tijdens deze actualisatie van de nota detailhandels-
initiatieven getoetst op de inpasbaarheid op de
structuur werd er een nieuw bestemmingsplan
beoogde locatie. De toetsing vindt plaats op fysieke
opgesteld voor de woonkernen. Het doel was om
ruimte, parkeercapaciteit en de bereikbaarheid. Hierna
eenduidige bestemmingsplannen te hebben voor de
volgen enkele regels over uitzonderingen buiten de
dorpscentra van de gemeente. In de vorming hiervan is
reguliere winkelstructuur, maar het bovenstaande
het geactualiseerde beleid, de plannen van aanpak en
principe is altijd vertrekpunt bij beoordeling van
de provinciale afbakeningen van de winkelgebieden
initiatieven.
een leidraad geweest. Het ontwerp-bestemmingsplan ‘Dorpskernen’ lag bij de afronding van deze nota ter inzage.
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
19 van 38
3.2 Regels buiten de reguliere winkelgebieden Aard en omvang van artikelen
duurzaam vastgoedgebruik niet in de hand gewerkt en
De aard of omvang van goederen die winkels verkopen
daarnaast is een mix van consumenten- en bedrijfsver-
volumineuze detailhandel die noodzakelijk is
is ruimtelijk relevant voor vestigingsbeleid. Denk
keer een veiligheidsrisico. Een ander argument voor
vanuit het oogpunt van hinder, veiligheid, verkeers-
bijvoorbeeld aan explosiegevaarlijke stoffen, die wil je
concentratie is dat de consument bij typisch volumi-
aantrekkende werking of het maatschappelijk
niet in je centrumgebieden. Ook de uitstalling van
neus aanbod zoals meubels wil ‘kijken en vergelijken’.
functioneren van het gebied en onder de voor-
volumineuze artikelen is vaak moeilijk inpasbaar in
De Industrieweg in Mijdrecht is daarvoor de aangewe-
waarde dat de bouwvlakken van de te verplaatsen
reguliere centrumgebieden. Daarom kan voor de
zen locatie.
detailhandel een andere bestemming krijgen;
•
het gaat om oppervlakte neutrale verplaatsing van
vestiging van deze winkels bij uitzondering een locatie buiten de reguliere detailhandelsstructuur worden
De genoemde branches zijn in principe ook in centra
Overige vormen van detailhandel
overwogen. Onder andere winkels binnen de volgende
inpasbaar. Om een toetsingskader te vormen voor de
Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor iedereen
branches voeren een assortiment waardoor vestiging
‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een
altijd direct duidelijk. Dit is wel belangrijk voor de
op deze uitzonderingslocatie kan worden overwogen:
winkel een ruimtelijke relevante en toetsbare factor.
gemeente in het toetsen van initiatieven, bijvoorbeeld
•
detailhandel in volumineuze woninginrichtingsarti-
Een winkel met volumineus assortiment op de
wanneer die te maken hebben met vormen van
kelen, zoals keukens, badkamers, sanitair, vloeren,
Industrieweg moet daarom een minimum omvang van
internetverkoop en detailhandel als ondergeschikte
zonwering, meubels en jacuzzi’s;
1.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo) hebben.
nevenactiviteit. Voor de planologische vertaling naar
•
bestemmingsplannen zijn de ruimtelijke effecten (op
bouwmarkten en andere allround doe-het-zelfzaken;
De provincie stelt aan nieuwvestiging of uitbreiding van
beoogde winkelstructuur, aantrekkende werking
•
tuincentra;
volumineuze detailhandel de volgende additionele
consumentenverkeer) en verschijningsvorm (ruimtege-
•
andere detailhandel in uitsluitend zeer volumineu-
eisen:
bruik, uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter
ze artikelen (> 1 m³), zoals speeltoestellen als
•
het gaat om nieuwvestiging of uitbreiding van
plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online
volumineuze detailhandel indien daarvoor aan-
betaling, niet meer relevant voor ruimtelijk beleid. Van
toonbare behoefte bestaat en in de regio geen
een detailhandelsactiviteit is in ieder geval sprake
Het is niet gewenst dit type winkels op veel verschil-
mogelijkheden voor volumineuze detailhandel
wanneer er een ruimte is die gericht is op en/of
lende bedrijvenlocaties toe te staan. Daarmee wordt
aanwezig is;
toegankelijk is voor consumenten (winkelruimte,
trampolines.
showroom, afhaalpunt). Met het inrichten van een ruimte voor consumenten is het aannemelijk dat 20 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
detailhandel een wezenlijk onderdeel is van de bedrijfs-
nevenfunctie wordt daarom een maximale maatvoering
Binnen de winkelstructuur leidt branchevervaging in
voering. Daarnaast is zichtbaarheid van een verkoop-
gehanteerd van 50 m² wvo.
beginsel niet tot problemen, doordat daar meestal de
functie vanaf de openbare weg een duidelijk kenmerk van detailhandel.
afzonderlijke activiteiten ook mogelijk zijn volgens het Overige vormen van ondergeschikte nevenactiviteiten
bestemmingsplan. Branchevervaging is daar voor
zijn niet toegestaan buiten de vastgestelde winkelge-
ondernemers een goede mogelijkheid om onderschei-
Online verkoop creëert nieuwe vormen van bedrijvig-
bieden, behalve bij trafficlocaties bij een hoofdactiviteit
dende concepten neer te zetten en in te spelen op
heid. Voor de vormen die consumenten aantrekken
benzinestation of OV-knooppunt. In dat geval zijn de
veranderende consumentenvoorkeuren. Blurring wordt
(showrooms en afhaalpunten) geldt dat deze enkel
verkochte artikelen gericht op ‘consumptie of gebruik
toegestaan binnen de winkelstructuur (gewenste
binnen de winkelstructuur zijn toegestaan. Deze centra
ter plaatse/onderweg’, zoals motorolie of een belegd
dynamiek), maar niet op de PDV-locaties, en alleen als
zijn gericht op consumentenverkeer en hier voegen
broodje, maar geen pakken pasta of koffiebonen.
het passend is binnen de mogelijkheden van het
deze functies iets toe aan de ambities van de gemeen-
bestemmingsplan en wettelijke regels (Alcoholwet
te (synergie). Hiervoor geldt hetzelfde beleid als voor
Detailhandel vanuit huis is niet toegestaan. Dit omdat
alle andere vormen van detailhandel.
het de bestaande structuur kan aantasten, kan leiden
verbiedt schenken van alcohol i.c.m. detailhandel).
tot precedentwerking, zorgt voor een ongewenste
Afwijkingsbevoegdheid
Internetwinkels zonder consumentenverkeer vallen niet
spreiding van het winkelaanbod, en het ongewenste
Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te wijken
onder het detailhandelsbeleid en moeten voldoen aan
verkeersbewegingen oproept. Dit sluit aan op het
van vastgesteld beleid in situaties die vanwege het
de geldende bestemming van de desbetreffende
beleid rondom internetverkoop.
uitzonderlijke karakter een bijzondere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend
locatie (bijv. logistiek op het bedrijventerrein).
Blurring
en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om
Detailhandel als ondergeschikte nevenfunctie is in
Van oudsher vindt detailhandel plaats als onderge-
een juridische toetsing te kunnen doorstaan. Met
principe niet gewenst. Alleen bij boerderijen worden
schikte nevenactiviteit bij andere bedrijfsactiviteiten.
dergelijke afwijkingen dient terughoudend omgegaan
vanuit de ambities voor een levendig platteland enige
De afgelopen jaren is deze branchevervaging ook sterk
te worden. Een onzorgvuldige uitzondering op beleid
mogelijkheden geboden. Levensmiddelen zijn echter
aanwezig tussen horeca en andere bedrijfsactiviteiten:
creëert onzekerheid en mogelijk een juridische
een bepalende factor in de winkelstructuur, dus grote
vaak met detailhandel, maar ook steeds meer met
precedent. Dit verzwakt de kracht van deze nota als
winkels met een eigen aantrekkingskracht zijn niet
bijvoorbeeld dienstverlening en ambachten. Dit wordt
beleidsinstrument.
gewenst. Voor detailhandel als ondergeschikte
ook wel blurring genoemd.
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
21 van 38
Bijlagen
Bijlage 1 | Context en huidige situatie Ligging, inwoners en positie in de regio
inw.) en Wilnis (circa 7.250 inw.) de grootste kernen. De dorpen Abcoude (circa 8.150 inw.) en Baambrugge (circa 1.500 inw.) liggen ten oosten van de A2.
Ligging en positie van De Ronde Venen De Ronde Venen ligt aan de rand van het Groene Hart, nabij grote steden als
Tot 2035 worden er nog circa 3.200 woningen gebouwd in de gemeente. Het grootste
Amsterdam, Amstelveen, Hilversum en Utrecht. Mijdrecht-Centrum is het grootste
deel daarvan ligt in Mijdrecht (44%, ruim 1.400) en Wilnis (22%, ca. 700). Ook voor de
winkelgebied van de gemeente, en groter dan bijvoorbeeld het nabijgelegen centrum
periode na 2035 heeft de gemeente een grote woningbouwambitie (tot 2040 in totaal
van Uithoorn. De grootstedelijke hoofdcentra hebben een aanzienlijk ruimer winkelaan-
4.800 woningen).
bod. Ook voor doelgerichte aankopen bij grootschalige winkels, zoals keukens en bouwmarkten, hebben inwoners van de Ronde Venen een ruimere keuze in de directe
De toevoeging van deze aantallen woningen zal ook leiden tot een toename van het
omgeving buiten de gemeente (o.a. Ikea, Woonmall Villa Arena).
aantal inwoners in de gemeente. De prognoses van Primos b gaan uit van een groei van circa 50.000 inwoners in 2035 (en 52.000 in 2040, daarna stabiliseert het aantal
De gemeente wordt doorkruist door de A2, met Abcoude en Baambrugge ten oosten en
inwoners).
de overige dorpen ten westen hiervan. De meeste dorpen zijn van oorsprong ‘lintdorpen’, waarvan de historische kern later is uitgebouwd (uitbreidingswijken). Het open
Een van de grootste woningbouwlocaties is De Maricken in Wilnis. Door deze nieuwe
landschap en de waterwegen zijn kenmerkend voor de gemeente, met onder andere de
wijk groeien Mijdrecht en Wilnis steeds meer naar elkaar.
Vinkeveense plassen als recreatieve hotspot. De dorpen om de gemeente heen liggen vaak aan de andere kant van een riviertje (bijv. Nigtevecht aan Amsterdam-Rijnkanaal,
Lokale detailhandelsstructuur
en Noorden en Zevenhoven aan Kromme Mijdrecht) en/of hebben een volwaardig eigen
De structuur van historische linten en meer planmatige wijken is terug te zien in de
winkelaanbod (Uithoorn). Dit alles maakt dat het winkelaanbod binnen de gemeente De
winkelspreiding. Zo zijn er in Wilnis en Vinkeveen bijvoorbeeld zowel winkelvoorzienin-
Ronde Venen vooral lokaal verzorgend is. De winkelomzet in de gemeente komt voor
gen langs het lint als een boodschappenlocatie in de wijk.
het overgrote deel vanuit de lokale inwoners . Het resultaat is een weinig gebundelde winkelspreiding waar 40% (ca. 75) van de winkels buiten herkenbare ‘winkelgebieden’ is gevestigd. In winkelvloeroppervlak (wvo)
Inwoners De gemeente kent ongeveer 45.000 inwoners waarvan het grootste gedeelte ten a
westen van de A2 woont. Hier zijn Mijdrecht (circa 15.950 inw.), Vinkeveen (circa 9.500 a
CBS (2022)
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
is dat zelfs 60%, bijna 40.000 m² wvo (o.a. enkele grote winkels zoals tuincentra). In die b
Primos is een prognosemodel van ABF Research dat landelijk wordt gebruikt. Het geeft op gemeente- en buurtniveau prognoses voor bevolking, huishoudens en woningvoorraad naar diverse kenmerken.
23 van 38
Gemeente De Ronde Venen in de omgeving (winkelconcentratie geschaald naar omvang in m² wvo) spreiding zit een verschil tussen waar de dagelijkse winkels (supermarkten, drogisten, verszaken) en de niet-dagelijkse winkels zijn te vinden. De dagelijkse winkels zijn meer geconcentreerd binnen de bebouwde kom en de winkelgebieden. Voorbeelden van niet-dagelijkse winkels buiten de structuur zijn hengel-/watersportwinkels in Vinkeveen of meer grootschalige, doelgericht bezochte winkels zoals De Vreugde Wilnis, Piet Jonker bij Baambrugge en tuincentra zoals De Huifkar en Kwekerij Rijdes.
Typering centrumgebieden Veruit het grootste centrum in de gemeente is Mijdrecht (19.500 m² wvo, excl. leegstaande m² wvo). Door deze grote concentratie is hier ook meer recreatief niet-dagelijks winkelaanbod mogelijk (deels afhankelijk van impulsaankopen), hier is dan ook het overgrote deel van het mode-aanbod in de gemeente gevestigd. Uit de gemeentelijke inwonersenquête (2021) blijkt dat zowel inwoners voor hun dagelijkse als niet-dagelijkse boodschappen het meest naar Mijdrecht Dorp gaan. De overige centrumgebieden in de gemeente zijn klein, passend bij een lokale functie. Er zijn twee meer planmatige locaties met voornamelijk een boodschappenfunctie
24 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Spreiding van winkels in de gemeente De Ronde Venen (geschaald naar omvang in m² wvo) (winkelcentrum Zuiderwaard in Vinkeveen en Adelhof in Mijdrecht), en supermarktlocaties zoals de Jumbo aan de Molmlaan in Wilnis of de Albert Heijn in het noorden van Mijdrecht (Leicester). Aandachtspunt bij planmatig winkelvastgoed is dat dit op enig punt verouderd raakt. Abcoude ligt meer op zichzelf en heeft een bijzonder winkelaanbod met o.a. niet-dagelijkse winkels en horeca in een historische, kleinschalige setting en net ten noorden daarvan een planmatige supermarktlocatie (Plus). Tot slot is er op het bedrijventerrein in Mijdrecht winkelaanbod te vinden, deels aan de perifere detailhandelslocatie (PDV) langs de Industrieweg.
De supermarktstructuur van De Ronde Venen In de huidige supermarktstructuur van de gemeente is een duidelijk zwaartepunt in Mijdrecht. In de rest van de dorpen is de omvang van het supermarktaanbod meer in verhouding tot het inwonertal. Dat is deels logisch gezien de bovenlokale functie van Mijdrecht-Centrum, maar er zijn duidelijke signalen dat de markt in Mijdrecht ruim voorzien is, helemaal na de recente verplaatsing en uitbreiding van Aldi (van Adelhof naar het industrieterrein)
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
25 van 38
Omvang en branchering winkelgebieden in De Ronde Venen, naar m² winkelvloeroppervlak (wvo) en de verdere groei van online boodschappen. De situatie anno 2023 is als volgt: •
Centrum Mijdrecht: AH van circa 1.700 m² wvo, Hoogvliet van circa 1.400 m² wvo, Boni van circa 1.000 m² wvo en Rayan van circa 150 m² wvo;
•
Adelhof Mijdrecht: Lidl van circa 650 m² wvo;
•
Hofland Mijdrecht: Albert Heijn van circa 950 m² wvo;
•
Industrieterrein Mijdrecht: Aldi van circa 900 m² wvo.
•
Wilnis: Jumbo van circa 900 m² wvo;
•
Zuiderwaard Vinkeveen: Jumbo van circa 1.250 m² wvo;
•
Herenweg Vinkeveen: Albert Heijn van circa 850 m² wvo;
•
Centrum Abcoude: Albert Heijn van circa 500 m² wvo en Plus van circa 1.650 m² wvo;
•
Amstelhoek: Food Plus van circa 200 m² wvo;
•
Baambrugge: Dagwinkel van circa 75 m² wvo.
Mijdrecht •
Mijdrecht-Centrum: Dit centrum biedt het grootste en meest diverse winkelaanbod binnen de gemeente. Dit centrum heeft zowel een divers dagelijks als een divers niet-dagelijks winkelaanbod. Zo heeft Mijdrecht-Centrum veruit het grootste supermarktaanbod, met drie moderne supermarkten, waaronder
26 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Omvang en branchering winkelgebieden in De Ronde Venen, in aantal verkooppunten (vkp) de grootste van de gemeente (AH). Ook het overig dagelijkse aanbod is ruim. Consumenten hebben de keuze uit twee drogisten en meer dan tien verszaken, waaronder concepten met consumptie ter plaatse, zoals het Chocoladehuisje en Prinselijk Proeven. Mijdrecht-Centrum huisvest, met circa 4.500 m² wvo, het overgrote deel van het mode-aanbod in de gemeente. Opvallend is het hoge aandeel lokale/ zelfstandige mode-ondernemers. De aanwezige ketens, met winkels als Hema, Action, Blokker en Xenos, sluiten goed aan op de frequente benodigdheden. De overige niet-dagelijkse winkels zijn veel zelfstandigen, zoals juweliers en een dieren speciaalzaak. Naast winkels zijn er circa 50 andere publieksfuncties, waaronder 20 horecagelegenheden. De leegstand in Mijdrecht-Centrum bedraagt circa circa 2.780 m² wvo, verdeeld over elf panden. Ruim 1.700 m² wvo betreft vier naast elkaar liggende aan de Dorpsstraat, waar inmiddels een nieuwe invulling voor gevonden is. De leegstand neemt daarmee sterk af. •
Adelhof: Adelhof is een boodschappencentrum dat nog geen 500 meter ten westen van MijdrechtCentrum ligt. Hier bevinden zich één supermarkt, twee verszaken, een dierenbenodigdhedenwinke en de
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
27 van 38
•
non-foodwinkel van Lidl. Er staat circa 900 m² wvo leeg, waaronder de voormalige
(zoals dat van Mijdrecht). Het centraal gelegen pand van de voormalige Plus aan
Aldi. Het centrum heeft een verouderde uitstraling.
de Hoogstraat staat leeg (circa 900 m² wvo) en wordt verbouwd tot enkele winkel-
Industrieweg: De ‘Industrieweg’ is het gebied tussen Groot Mijdrechtstraat en
units met zorgappartementen.
Ondernemingsweg. Hier zijn elf winkels van samen circa 10.500 m² wvo gevestigd.
Naast winkels zijn er 25 andere publieksfuncties gevestigd waaronder circa elf
Het betreft dus grote winkels, met name in de woninginrichtingsbranche, zoals
horecazaken. De horeca is daarmee duidelijk aanwezig in het straatbeeld.
keukens, en in de doe-het-zelfbranche, zoals bouwmarkt Karwei. Ook zijn er twee
•
winkels in elektronica/computers. Op verdieping staat een pand van circa 800 m²
Vinkeveen
wvo te huur.
•
Zuiderwaard: Zuiderwaard is een planmatig winkelcentrum gericht op de bood-
Bedrijventerrein: Op de rest van het bedrijventerrein Mijdrecht (buiten de afbake-
schappenfunctie. Er zijn circa negen winkels gevestigd, allen gericht op de frequen-
ning van het gebied ‘Industrieweg’) zijn verspreid nog eens 18 winkels gevestigd,
te benodigdheden (supermarkt, verszaken, bloemist, drogist, etc.). Het overgrote
van samen 12.300 m² wvo. Dit zijn zowel vergelijkbare winkels als op de
deel van het oppervlak wordt ingevuld door de supermarkt. Het centrum heeft,
Industrieweg, met grote meubelzaken als Seats en Sofas en keukenzaak Intermat,
zoals vele vergelijkbare boodschappenlocaties, een functionele, ‘standaard’ uitstra-
maar ook kleine winkels en andere branches, zoals fietsen, kringloop, dieren
ling.
benodigdheden en supermarkt Aldi.
•
Herenweg: De Herenweg is de doorgaande weg langs de Vinkeveense Plassen. Verspreid langs de weg is een supermarkt en een aantal andere winkels gevestigd,
Abcoude
waaronder modewarenhuis Lutz. Ook bevinden zich hier horecagelegenheden
•
gericht op de recreant.
Abcoude-Centrum: Het historische centrum van Abcoude is een kleinschalig dorpscentrum, met circa 20 winkels van samen 2.500 m² wvo. De helft van de winkels valt binnen de dagelijkse sector, met o.a. verszaken, een drogist en een
Wilnis
relatief kleine Albert Heijn. Het niet-dagelijkse aanbod bestaat met name uit
•
Dorpsstraat: Aan de Dorpsstraat in Wilnis Dorp zijn acht winkels en negen andere
zelfstandigen. In Abcoude-Centrum zijn vier modewinkels gevestigd, met name
publieksfuncties gevestigd. Het grootste deel van de winkels valt onder de niet-
gericht op dames.
dagelijkse branches, zoals fietsen, wol, juwelier en mode. Het betreft bijna allemaal
Net ten noorden van het historische centrum ligt de grote Plus-supermarkt, met
kleine winkels van lokale zelfstandigen. Er is geen supermarkt gevestigd. Ondanks
daarbij Trekpleister, Bakker Both en Gall&Gall. Mede door de historische setting
de kleine omvang van het winkelaanbod (in m² wvo) voelt het gebied wel aan als
(vastgoed) en de ligging van de grotere supermarkt buiten het centrum is de
centrumgebied.
gemiddelde omvang van winkels kleiner dan in meer planmatig ontwikkelde centra 28 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
•
Molmlaan: In het noorden van Wilnis is aan de Molmlaan een supermarkt geves-
ing’ van niet-dagelijkse bestedingen landt met name in Mijdrecht-Centrum en aan de
tigd, met daarbij een bakker en drie horecagelegenheden.
Industrieweg, maar ook die locaties functioneren grotendeels op bestedingen van lokale inwoners.
Amstelhoek •
Het winkelaanbod in Amstelhoek is beperkt en ligt verspreid. Hier is aan de
De meeste omzet van de winkels in de gemeente wordt in de dagelijkse sector verdiend,
Mijdrechtse Zuwe een Poolse supermarkt gevestigd (Food Plus) en zit aan de
ook in het hoofdcentrum van Mijdrecht. Dit is kenmerkend voor een lokale winkelstruc-
Amstelkade de grote woonwinkel Klinkenberg Wonen.
tuur. De dagelijkse boodschappen worden voornamelijk in de eigen gemeente gedaan (86%). Niet-dagelijkse aankopen doet het merendeel van de inwoners van De Ronde
Buiten de bebouwde kom
Venen juist elders; deels online (ca. 31%) maar ook voor een groot deel bij winkelgebie-
Buiten de bebouwde kom bevinden zich met name niet-dagelijkse winkels. In de
den in omliggende gemeenten (ca. 34%). Ongeveer 35% kwam dus bij lokale winkels
omgeving van Vinkeveen kom je bijvoorbeeld hengel-/watersportwinkels tegen. De
terecht.
meeste meters zitten in de grootschalige, doelgericht bezochte winkels, zoals De Vreugde Wilnis, Piet Jonker bij Baambrugge en tuincentra zoals De Huifkar en Kwekerij
Ontwikkeling van de koopstromen
Rijdes.
De koopstromen in de dagelijkse winkelsector zijn in gemeente De Ronde Venen sinds 2016 weinig veranderd. Er is slechts beperkt minder lokaal gebonden, voornamelijk
Verzorgingsfunctie winkels De Ronde Venen
door een beperkte groei van de online boodschappensector.
Grootschalig koopstromenonderzoek in de Randstad biedt het beste inzicht in het consumentengedrag. Dit onderzoek werd voor het laatste uitgevoerd in 2021 a (direct
In de niet-dagelijkse sector hebben grotere wijzigingen plaatsgevonden. Sinds 2016 en
nadat winkels weer geopend waren). Ook zijn er onderzoeksresultaten beschikbaar uit
2018 wordt een veel groter deel van de bestedingen van inwoners uit De Ronde Venen
2016 en 2018, zodat een ontwikkeling in tijd mogelijk is.
online gedaan. Tegelijkertijd bleef de oriëntatie op niet-dagelijkse winkels in de eigen gemeente op bijna hetzelfde niveau. Inwoners zijn dus vooral minder gaan kopen bij
Uit dit onderzoek uit 2021 blijkt dat de omzet van de winkels in de gemeente De Ronde
winkels buiten de gemeente.
Venen voornamelijk van inwoners uit de eigen gemeente komt. Voor de niet-dagelijkse winkels geldt dat circa 25% van de omzet van buiten de gemeente komt. Die ‘toevloeia
I&O Research (2022), Koopstromenonderzoek Randstad en Noord-Brabant 2021
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
29 van 38
Bijlage 2 | Trends en ontwikkelingen De afgelopen jaren spelen er verschillende landelijke trends in de winkelsector. Deze
Minder winkels
zijn in verschillende mate ook kaderend voor de mogelijkheden en opgaven in onze
Landelijk neemt het aantal winkels per inwoner al jaren af. Dit is een trend die voorna-
gemeente.
melijk geldt voor niet-dagelijkse winkels, zoals boekenwinkels, modezaken en elektronica, maar ook bakkers en slagers legden het vaak af tegen de supermarkt. Een deel
Online
van de verklaring hiervoor is dat een generatie zelfstandigen geen opvolging klaar heeft
De ontwikkeling op het gebied van online winkelen is snel gegaan. In 2018 werden al
staan. Daarnaast zijn er flinke klappen gevallen in het middensegment winkelfiliaal, met
ongeveer een kwart van de niet-dagelijkse bestedingen in de Randstad online gedaan.
faillissementen van ketens als V&D, Coolcat, Miss Etam, etc. zijn er in alle Nederlandse
Tijdens de coronacrisis is (gedwongen) in elke branche een grote sprong naar online
centra wel gaten gevallen.
gemaakt. In de niet-dagelijkse sector ligt het marktaandeel online inmiddels op circa 32%. Opvallend is dat ook in de dagelijkse sector een barrière is geslecht naar online
Veranderd consumentengedrag
aankopen. Door grote logistieke investeringen zijn de mogelijkheden en het gemak om
Als gevolg van de nieuwe online aankoopkanaal is het fysieke winkelgedrag veranderd.
online boodschappen te bestellen verbeterd en is het marktaandeel doorgegroeid naar
Gerichte aankopen gebeuren steeds minder in fysieke winkels (voornamelijk niet-dage-
circa 6%.
lijkse artikelen). Voor de totaalbeleving van een recreatief ‘dagje centrum’ is de consument selectief. Alleen de echt grote binnensteden voldoen nog aan de gewenste diversiteit en massa aan winkels, horeca, cultuur en activiteiten. De frequente beno-
30 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
digdheden koopt de consument grotendeels nog in het nabije boodschappencentrum,
Daarnaast neemt het aantal faillissementen van landelijk bekende winkelketens weer
zolang dat centrum voldoet aan de eisen van aanbod, uitstraling (compleet, modern) en
toe. Tijdens de coronacrisis waren er nauwelijks faillissementen doordat bedrijven over-
bezoekgemak.
eind werden gehouden door steun van de overheid. Die overheidssteun (o.a. uitgestelde belastingen en onterecht gekregen NOW-gelden) moeten nu worden terugbetaald.
Impact coronacrisis
De globale verwachting is dat bestaande trends zich versneld doorzetten met als
Er werd veel gespeculeerd over de uiteindelijke effecten van de coronacrisis op de
gevolg een verdere krimpopgave voor winkelruimte. Ook grote binnensteden krijgen nu
detailhandel. Inmiddels beginnen de eerste effecten zichbaar te worden. Zo heeft
te maken met een transformatieopgave van commercieel vastgoed. Belangrijke vraag
tijdens de crisis een versnelde toename in de bestedingen via internet plaatsgevonden
voor grote delen van Nederland is in hoeverre de effecten van online aankopen gevoeld
in alle branches. Op die sprong ‘omhoog’ vindt nu een correctie plaats, maar het online
gaan worden in de boodschappensector. In de fijnmazige Nederlandse winkelstructuur
aandeel ligt nog steeds hoger dan vóór corona. De verwachting is dat een deel van de
is de verwachting dat goede boodschappenlocaties (compleet, modern, bezoekgemak)
sprong in het online koopgedrag blijvend is.
aantrekkelijk kunnen blijven, zolang overaanbod wordt voorkomen.
* *
Faillissementen van winkelketens in Nederland *
* *
*
*
*
*
*
* *
* *
* *
*
*
*
*
*
*
*
*
2014 *
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Heeft een doorstart gemaakt
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
31 van 38
Boodschappensector
verzorgingsgebieden zijn de afgelopen jaren regelmatig weggevallen. Partijen als Spar
Waar in veel niet-dagelijkse branches sprake is van krimp van winkelaanbod is in de
lukt het soms nog wel om in kleine dorpen moderne, kleine supermarkten te exploite-
dagelijkse sector juist sprake van groei. De hevige concurrentie onder supermarkten
ren, waar ook allerlei aanvullende diensten te vinden zijn (stomerij, drogist, OV-chip
wordt namelijk deels uitgevochten door schaalvergroting van winkels. Grotere super-
oplaadpunt, etc.).
markten betekent ook meer benodigd draagvlak per winkel. Supermarktpartijen willen met de grootste en mooiste winkel op de beste locatie voor de lange termijn de
Supermarkten nemen een steeds groter ‘marktaandeel levensmiddelen’ voor hun
dominante positie innemen in de lokale markt.
rekening. Zo ontstaat er een sterke concurrentiemarkt waarin de groei van de één al snel ten koste gaat van de ander. Voor corona verloren de bakkers en de slagers, tijdens
Dat betekent anno 2023 dat supermarktpartijen al snel een winkel van 1.200 m² wvo of
corona was de traditionele horeca de verliezer.
groter willen bouwen. De groei in écht grote supermarkten (> 2.000 m² wvo), zoals de Jumbo Foodmarkt, is beperkt. Supermarkten kleiner dan 1.000 m² wvo en in kleinere
Ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten 2017 - 2023
32 van 38
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
Potentiële trekkersfunctie supermarkten Supermarkten zijn voor de lokale winkelstructuur veruit de belangrijkste functie. Supermarkten trekken duizenden bezoekers per week, meer dan elke andere centrumfunctie. Overige voorzieningen kunnen profiteren van de grote bezoekersaantallen van supermarkten, mits de supermarkt goed is ingepast. De afstand en zichtrelatie tot andere publieksfuncties zijn daarbij bepalende factoren.
Combinatiebezoek supermarkten en overige functies in de nabije omgeving
2410.0123 Nota Detailhandelsstructuur gemeente De Ronde Venen 2023-2035 - 26 juni 2023
33 van 38
Bijlage 3 | Marktruimteberekening Supermarktinitiatieven worden beoordeeld op basis van kwalitatieve (ruimtelijke)