Bijlage 1 - Lokale aanpak isolatie koopwoningen De Ronde Venen 2023-2026
Tekst van het document
Lokale aanpak isolatie koopwoningen De Ronde Venen 2023-2026 In het kader van het Nationaal Isolatie Programma 2023-2024
Datum
18-10-2023
Inhoudsopgave Inleiding.................................................................................................................................. 4 1 Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie in het kort........................................................5 1.1 Aanvraagdeadline......................................................................................................... 5 1.2 Beschikbaar budget De Ronde Venen en besteding....................................................5 1.3 Beschikbare subsidie(s) per woning.............................................................................5 1.4 Welke woningen komen in aanmerking?.......................................................................6 1.5 Latere aanvraagtranches..............................................................................................6 1.6 Randvoorwaarde voor isolatie: SMP – natuurvriendelijk isoleren.................................6 1.7 Samenvatting voorwaarden SpUk LAI.........................................................................7 2 Lokale Inzet van NIP-middelen............................................................................................8 2.1 We gaan uit van de NHG kostengrens met energiebesparende voorzieningen............8 2.2 Verschillende financiële mogelijkheden van eigenaar-bewoners..................................8 2.3 Energetische
staat........................................................................................................9 2.4 De doelgroepen die in aanmerking komen voor een aanbod......................................10 2.5 Aanbod per doelgroep.................................................................................................11 3 Uitvoering.......................................................................................................................... 14 3.1 Benaderen en informeren...........................................................................................14 3.2 Uitvoering door intermediair........................................................................................14 .......................................................................................................................................... 17 3.3 Organiseren van aanbod vanuit de intermediair.........................................................18 3.4 Monitoring en verantwoording.....................................................................................18 3.5 Gezamenlijke uitvoering..............................................................................................18 4 Financiën...........................................................................................................................
20 4.1 Dekking kosten aanbod...............................................................................................20 4.2 Kosten aanbod per doelgroep.....................................................................................20 4.3 Proceskosten.............................................................................................................. 22 4.3 Dekking proceskosten.................................................................................................22 Bijlage 1 - Tabellen............................................................................................................... 24 Bijlage 2 – Financieringsmogelijkheden eigenaar-bewoners................................................28
2
3
Inleiding Gemeente De Ronde Venen streeft ernaar om in 2050 volledig klimaatneutraal te zijn, wat betekent dat er in dat jaar geen CO2-uitstoot meer is. Het loskoppelen van woningen, kantoren en bedrijven van aardgas is een belangrijke stap om dit doel te bereiken. De Transitievisie Warmte van de Ronde Venen (2021) beschrijft hoe we onze gebouwde omgeving aardgasvrij kunnen maken en welke stappen gezet moeten worden de komende jaren om over te gaan op duurzame warmte. Isoleren is de eerste stap in de overgang naar duurzame warmte. Slecht geïsoleerde woningen verbruiken relatief meer omdat warmte er gemakkelijk ontsnapt. Door deze woningen te isoleren daalt de warmtebehoefte en daarmee de energiekosten. ). Dit betekent minder verwarmingskosten en de mogelijkheid om duurzame warmtebronnen te gebruiken. De winter van 2022-2023 liet zien hoe kwetsbaar we zijn voor hoge gasprijzen, waardoor een goed geïsoleerd huis nog belangrijker is geworden. Regeling lokale aanpak isolatie In het Nederlands Klimaatakkoord staat dat er in 2050 in Nederland 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af zijn. Dit is een enorme opgave. De eerste stap is dat de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen worden verduurzaamd tot 2023. Het gaat om slecht geïsoleerde woningen. Het Rijk wil dat alle woningen in 2030 minstens energielabel D hebben.
Het Nationaal Isolatieprogramma ondersteunt doelgroepen die nog geen isolatiemaatregelen hebben genomen met financiële steun voor isolatie en ventilatie. De gemeente De Ronde Venen kan op basis van de Regeling Lokale Aanpak Isolatie voor 2023 en 2024 €537.280,- aanvragen om 368 slecht geïsoleerde woningen te isoleren. Hiervan heeft 80% een WOZ-waarde onder de NHG-kostengrens met energiebesparende voorzieningen (€429.300) of de gemeentelijke gemiddelde WOZ-waarde van €509.000,-. Dit plan vormt de basis voor de aanvraag van de Speciale Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk LAI).
4
1 Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie in het kort Alle Nederlandse gemeenten kunnen in 2023 bij het Rijk een ‘Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie’ aanvragen voor een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen. Het Rijk heeft hiervoor budget ter beschikking gesteld vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Alleen gemeenten kunnen deze regeling aanvragen. Gemeenten kunnen met de middelen uit de regeling eigenaar-bewoners van slecht geïsoleerde woningen met lage WOZ-waarde en een laag energielabel hebben tegemoetkomen. Met de gemeentelijke subsidie kunnen bewoners hun woning isoleren en zo hun energiegebruik en kosten verlagen. Gemeenten hebben de vrijheid om te bepalen hoe ze slecht geïsoleerde woningen willen verduurzamen.
1.1 Aanvraagdeadline Tussen 1 maart en 31 oktober 2023 kunnen gemeenten geld aanvragen voor de 1e tranche bij de RVO. De gemeente verplicht zich om deze fondsen te gebruiken voor het isoleren van minstens één bouwdeel bij 368 eigenaar-bewoners vóór 31 december 2026. Het beschikbare budget voor de gemeente wordt bepaald op basis van het aantal slecht geïsoleerde woningen en inkomens met een risico op energiearmoede.
1.2 Beschikbaar budget De Ronde Venen en besteding NIP 2023 NIP 2024 Totaal
Aantal woningen in verdeelsleutel 278 90 368
Beschikbaar budget €405.880,€131.400,€537.280,-
De gemeente heeft beleidsvrijheid bij de inzet van de middelen per woning. Naast het bieden van een financiële bijdrage voor isolatie- en eventuele energiebesparende ventilatiemaatregelen kan het ook gaan om hulp en ondersteuning. Bijvoorbeeld met gericht advies waarbij naar de specifieke situatie van de woning wordt gekeken en wordt geholpen bij het maken van plannen en bij de uitvoering. De gemeente kan ook een deel van de middelen besteden aan uitvoeringskosten.
1.3 Beschikbare subsidie(s) per woning Per aangevraagde woning ontvangen gemeenten gemiddeld €1.460,-. De gemeente kan ervoor kiezen om deze middelen per woning te differentiëren en sommige eigenaarbewoners meer financiële ondersteuning te geven en anderen minder. Dit kan tot een maximum van €4.000,- per woning. Een uitzondering hierop zijn woningen van eigenaarbewoners die in aanmerking komen voor energietoeslag, schuldhulpverlening of schuldhulpsanering. Het bedrag per woning kan worden gestapeld met andere landelijke en gemeentelijke beschikbare subsidies en regelingen, zoals de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) of de subsidie verduurzaming voor verenigingen van eigenaars (SVVE), de gelden uit de SpUk Energiearmoede en het Nationaal Warmtefonds (voor de voorfinanciering van de investering). Dit fonds biedt voor lagere inkomens financiering aan met een rente van 0%. Voor inwoners die niet willen/kunnen lenen wordt het ook mogelijk om ISDE voor te schieten. 5
1.4 Welke woningen komen in aanmerking? De SpUk LAI middelen voor lokale isolatie moeten specifiek worden gebruikt voor een bepaalde groep mensen. Dit zijn eigenaar-bewoners van koopwoningen of woningen in een gemengde vereniging met een energielabel D, E, F of G, of vergelijkbare slechte isolatie in minstens twee bouwdelen. Het doel is om deze eigenaar-bewoners te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning door extra hulp en financiële steun bovenop bestaande subsidies. Om dit te garanderen, moet minstens 80% van de geïsoleerde woningen een lagere WOZ-waarde hebben dan het de NHG kostengrens met energiebesparende voorzieningen van €429.300 of het gemiddelde voor koopwoningen in de gemeente, dat in 2022 €509.000 was. Bij gebrek aan een (definitief) energielabel, heeft het Rijk gedefinieerd wanneer een bouwdeel slecht geïsoleerd is. Een bouwdeel is slecht geïsoleerd als de waardes gelijk zijn aan of lager zijn dan de voor deze regeling bepaalde waardes. Zie onderstaand schema. Tabel 1 Isolatiewaardes slecht geïsoleerde bouwdelen SpUk Lokale Aanpak Isolatie
Bouwdeel: Dak (hellend of plat dak) Dak (zolder-/vlieringvloerisolatie) Gevel Vloer-/bodemisolatie Glas
Aanpakken bij een minimale dikte of Rc of U-waarde van: Minder dan 9 cm aanwezig of Rc ≤2.0 Rc ≤0.5 Rc ≤1.1 Minder dan 5 cm aanwezig of Rc ≤1.3 Ug waarde ≥1.6
De genomen maatregelen moeten voldoen aan de eisen van de ISDE en de SVVE met betrekking tot isolatie-eigenschappen (Rd-waarde of U-waarde) en het te isoleren oppervlak.
1.5 Latere aanvraagtranches In 2024 volgt een 2e tranche en in 2025 een 3e tranche van deze SpUk. Voor deze laatste twee tranches is in totaal ruim 823 miljoen euro beschikbaar. Gemeenten kunnen voor deze twee laatste tranches uitgaan van minimaal het dubbele aantal woningen in totaal. Het precieze aantal wordt bekend gemaakt bij publicatie van de regeling voor de tweede tranche. De middelen zijn voor elke gemeente gereserveerd. Als gemeenten minder subsidie aanvragen dan nodig is of het aantal aangevraagde woningen niet op tijd isoleren, kan het overgebleven geld worden verdeeld onder andere gemeenten.
1.6 Randvoorwaarde voor isolatie: SMP – natuurvriendelijk isoleren In woningen en andere gebouwen kunnen beschermde diersoorten nestelen en verblijven, zoals huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen. Natuurvriendelijk isoleren betekent dat bij isolatiewerkzaamheden rekening wordt gehouden met beschermde diersoorten volgens de Wet natuurbescherming. Dit vereist vooraf onderzoek naar de aanwezigheid van deze diersoorten en, indien nodig, beschermingsmaatregelen. Met een soortenmanagementplan (SMP) wordt dit onderzoek in één keer voor de gehele gemeente gedaan. Een SMP beschrijft de staat van instandhouding van beschermde soorten in een bepaald gebied en welke maatregelen nodig zijn om bepaalde diersoorten te beschermen. Het doel van een soortenmanagementplan is om populaties van diersoorten in stand te houden. Met een SMP kan de gemeente een ontheffing aanvragen voor de Wet natuurbescherming. Dit betekent dat er geen individueel ecologisch onderzoek per woning of gebouw nodig is 6
voordat er geïsoleerd kan worden, omdat dit onderzoek al voor de hele gemeente is uitgevoerd. Een soortenmanagementplan beschermt dus de diersoorten en voorkomt vertraging bij het verduurzamen van woningen. Een randvoorwaarde bij de uitvoering van de Lokale aanpak Isolatie is dat er natuurvriendelijk wordt geïsoleerd. Er is dus een SMP nodig voordat er (grootschalig) geïsoleerd kan worden. Terwijl het onderzoek voor het SMP loopt, is het mogelijk om een pre-SMP ontheffing aan te vragen. Zo kan er geïsoleerd worden, terwijl er rekening wordt gehouden met beschermde soorten. De gemeente de Ronde Venen heeft een pre-SMP ontheffing. De verwachting is dat in 2023 het SMP is opgesteld en halverwege 2024 de nodige ontheffing is verkregen.
1.7 Samenvatting voorwaarden SpUk LAI Ø SpUk aanvraag 1e tranche (2023 en evt. 2024) indienen voor 31 oktober 2023. Ø Maximaal € 1.460 per woning aan te vragen, vrij in te zetten voor financiële ondersteuning voor isolatie- en energiezuinige ventilatiemaatregelen, het ontzorgen van bewoners en uitvoeringskosten van de gemeente zelf. Ø De SpUk Lokale Aanpak Isolatie kan worden gecombineerd met andere regelingen: ISDE, SVVE en SpUk energiearmoede. Ø Voorfinanciering kan via het Nationaal Warmtefonds (lagere inkomens krijgen daarbij financiering tegen 0% rente). Ø Maximaal €4000 per woning uit te keren, tenzij eigenaar-bewoner in aanmerking komt voor energietoeslag, schuldhulpverlening of schuldsanering. In dat geval geldt geen maximumbedrag voor de woning, zodat de gemeente extra hulp kan bieden. Ø Isolatiemaatregelen uitgevoerd tussen 1 januari 2023 en 31 december 2026. Ø Uitgangspunt daarbij is dat de inzet leidt tot één of meer isolatiemaatregelen (eventueel in samenhang met ventilatiemaatregelen) in het aantal woningen waarvoor de uitkering is verstrekt. Ø Er wordt natuurvriendelijk geïsoleerd.
Ø Doelgroep zijn eigenaar-bewoners van koopwoning of woning in gemengde vereniging met D, E, F of G label of vergelijkbare energetische staat (slechte isolatie van minimaal twee bouwdelen), waarvan minimaal 80% een WOZ-waarde heeft onder het gemeentelijk gemiddelde of de NHG kostengrens met energiebesparende voorzieningen. Ø In plan van aanpak moet aangegeven worden hoe huishoudens met energiearmoede worden bereikt. Ø Wijkgerichte straat-voor-straat aanpak wordt aangemoedigd, met seriematige bundeling van gelijksoortige woningen. Ø Samenwerking met andere gemeente(n) wordt aangemoedigd. Ø In aanvraag aangeven hoe de lokale aanpak NIP verbindt met TVW-plannen en eventueel focusgebieden in kader van Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Ø Wanneer meer woningeigenaren op het aanbod ingaan dan er voor de tranche aanvragen zijn gedaan, kunnen zij meetellen voor een volgende tranche. Ø Zolang de gemeente het isolatieprogramma uitvoert, uiterlijk tot 31 december 2026, moet de gemeente twee keer per jaar een voortgangsrapportage indienen. Ø Sisa-verantwoording is beperkt tot financiële aspecten.
7
2 Lokale Inzet van NIP-middelen Het budget van de 1e tranche van de SpUk Lokale Aanpak Isolatie uit het Nationaal isolatie Programma kunnen we besteden aan isolatiemaatregelen in slechts 368 koopwoningen. Dit betekent dat we niet genoeg geld hebben om alle in aanmerking komende eigenaarbewoners financieel te ondersteunen bij isolatiemaatregelen. Daarom moeten we bepalen welke eigenaar-bewoners in aanmerking komen voor financiële steun uit de eerste tranche van de SpUk Lokale Aanpak Isolatie. Gemeenten mogen zelf beslissen hoe ze het subsidiebudget gebruiken, inclusief wie als eerste in aanmerking komt en welke ondersteuning wordt aangeboden. De subsidie per woning is maximaal €4.000, behalve voor eigenaar-bewoners met een minimuminkomen. Dit plan gaat over hoe we de subsidies uit de eerste tranche van de SpUk Lokale Isolatie Aanpak willen besteden. Ons doel is om eigenaar-bewoners die financieel de meeste hulp nodig hebben voor isolatie, en zij die in de slechtst geïsoleerde woningen wonen, als eerste toegang te geven tot deze fondsen. We zullen hieronder onze specifieke keuzes uitleggen.
2.1 We gaan uit van de NHG kostengrens met energiebesparende voorzieningen Gemeenten kunnen bepalen of de 80% van de woningen die geïsoleerd worden, vallen onder de gemeentelijk gemiddelde WOZ-waarde van €509.000,- of onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) kostengrens met energiebesparende voorzieningen van €429.300,- of hiertussen in. In de 1e tranche richten we ons op de eigenaar-bewoners van koopwoningen met een laag inkomen die wonen in de slechtst geïsoleerde woningen. Om deze reden hanteren wij voor de NIP-bijdrage de NHG-kostengrens met energiebesparende voorzieningen.
2.2 Verschillende financiële mogelijkheden van eigenaar-bewoners Een isolatiemaatregel kan een flinke investering zijn, die niet alle eigenaar-bewoners gemakkelijk maken. Dit komt omdat: a. Het nemen van een isolatiemaatregel, na aftrek van de landelijke investeringssubsidie duurzame energie (hierna: ISDE) en de standaard NIP- bijdrage nog steeds een eigen bijdrage vereist. b. De ISDE wordt uitgekeerd nadat de isolatiemaatregel is getroffen. Dit deel van de kosten moet de eigenaar-bewoner dus eerst voorschieten. Daarom maken we in ons aanbod onderscheid tussen eigenaar-bewoners die een minimainkomen hebben, een financieel zetje nodig hebben en die de kosten van een isolatiemaatregel zelf kunnen bekostigen. Minima Eigenaar-bewoners met een minima-inkomen en/of die schuldhulp ontvangen hebben vaak onvoldoende financiële middelen om te isoleren. Voor de eigenaar-bewoners die hiervoor niet willen of kunnen lenen bij het Warmtefonds is het treffen van een isolatiemaatregel daarom niet toegankelijk. Om deze doelgroep toch te stimuleren om een isolatiemaatregel te treffen is het belangrijk dat: a. De ISDE bijdrage door de gemeente of de intermediair wordt voorgeschoten. b. De eigenaar-bewoner zoveel mogelijk wordt ontzorgd in het hele traject.
8
c. De NIP-bijdrage minimaal hoog genoeg is dat er voor een isolatiemaatregel geen eigen bijdrage benodigd is.
Eigenaar-bewoners die een financieel zetje nodig hebben Deze eigenaar-bewoners hebben een hoger inkomen dan het sociaal minimum en wonen in een woning met een WOZ-waarde onder de NHG kostengrens met energiebesparende voorzieningen met een isolatieopgave (energielabel DEFG of gebouwd voor 1992). We gaan ervanuit dat zij meer financiële mogelijkheden hebben om een eigen bijdrage te leveren aan een isolatiemaatregel. Daarnaast hebben zij ook de mogelijkheid om een duurzaamheidslening aan te gaan bij het Warmtefonds. Toch kunnen er in deze doelgroep eigenaar-bewoners zitten die toch moeite hebben om een grote eigen bijdrage te leveren. bijvoorbeeld omdat ze inkomen hebben net boven de minima-grens. Deze eigenaarbewoners zijn wel gebaat bij een financiële stimulans, om een investering te doen in een isolatiemaatregel. Ook kunnen deze eigenaar-bewoners behoefte hebben aan het gemak en ontzorging vanuit een collectie inkoopactie. Eigenaar-bewoners die zelf een isolatiemaatregel kunnen bekostigen Deze eigenaar-bewoners hebben een hoger inkomen en wonen vaker in een woning met een hogere WOZ-waarde. We gaan ervan uit dat deze eigenaar-bewoners genoeg financiële middelen hebben om bij te dragen aan isolatiemaatregelen. Echter, ze kunnen wel profiteren van deelname aan een collectieve inkoopactie vanwege het gemak en de ondersteuning die het biedt.
2.3 Energetische staat In de 1e tranche willen we ons ook richten op de woningen die het slechtste zijn geïsoleerd. Dit is ook een voorwaarde vanuit de SpUk: alleen de koopwoningen een definitief energielabel D, E, F, G of een minimaal twee slecht geïsoleerde bouwdelen komen in aanmerking. Deze voorwaarde leidt echter nog tot een ruime doelgroep met veel onderlinge verschillen in energetische staat. Het merendeel van de koopwoningen heeft geen recent, vastgesteld energielabel. Om wel een indruk te krijgen van de energetische staat van deze koopwoningen (en hoeveel er waarschijnlijk minimaal twee slecht geïsoleerde bouwdelen hebben) kijken we naar het bouwjaar. Het bouwjaar zegt veel over de isolatiewaarde van de woning en de isolatieopgave, mits de woning niet meer recentelijk is geïsoleerd. Vanaf 1975 is er matige isolatie van dak en spouwmuur toegepast bij de bouw van woningen. Dit betekent dat woningen gebouwd voor 1975 niet geïsoleerd zijn tijdens de bouw en hier potentieel de grootste isolatieopgave ligt. Dit wordt ook bevestigd door de energielabels die zijn vastgesteld bij de koopwoningen gebouwd voor 1975. Alleen bij de koopwoningen gebouwd tot 1975 zijn ook de laagste energielabels (F en G) vastgesteld. Na 1975 is er tijdens de bouw matige isolatie toegepast. Bij koopwoningen gebouwd tussen 1976 en 1992 komen zijn de laagste energielabels D en E.
Hier ligt potentieel een wat kleinere isolatieopgave. In de 1e, 2e en 3e tranche van de SpUk lokale isolatieaanpak richten we ons op koopwoningen gebouwd voor 1992, met bekende of onbekende energielabels. Woningen gebouwd tussen 1992 en 2005 zijn de eerste waarvoor de isolatie-eisen duidelijk in het bouwbesluit zijn vastgelegd, en daarom hebben ze geen D, E, F of G labels. Zie bijlagen voor meer informatie per bouwperiode en de geldende energielabels (augustus 2023). Deze woningen zijn voorlopig niet opgenomen in de lokale isolatieaanpak. 9
Tabel 2 toont de verdeling van twee doelgroepen eigenaar-bewoners over twee bouwperiodes: doelgroep 1 (minima) en doelgroep 2 (financieel zetje nodig). Deze verdeling helpt bij het maken van een keuze welke eigenaar-bewoners welk aanbod ontvangen vanuit de middelen uit de 1e tranche van de SpUk lokale aanpak isolatie.
Tabel 2 Overzicht verdeling minima (1) en financieel zetje nodig (2) over de koopwoningen die behoren tot de totale isolatie opgave NIP. Gegevens: augustus 2023.
Koopwoningen
Gebouwd ≤1975
Gebouwd 1992
1
2
1
2
1
2
290
0
34
5
324
953
19
1070
58
2.023
1.243
19
1.104
63
2.347
WOZ ≤€429.300,met 5 vastgesteld DEFG label WOZ ≤€429.300,- zonder 39 vastgesteld label Totaal 44
1976-
Totaal
Uit de tabel blijkt dat er 63 eigenaar-bewoners met een minima-regeling wonen in een woning met een isolatieopgave. Dit is een relatief kleine groep, waarvoor zeker voldoende middelen zijn in de 1e tranche. De eigenaar-bewoners die een financieel zetje nodig hebben vormen een zeer grote groep: 2.347. Op basis van een recente marktconsultatie door de Provincie Utrecht kan voor deze doelgroep uitgegaan worden van een conversiepercentage van 30%. Dit komt neer op 704 eigenaar-bewoners die mogelijk gebruik willen maken van het aanbod, terwijl er maar financiële middelen zijn voor 368 – het aantal minima die gebruik maken van het aanbod. Het is dus nodig om hierin een keuze te maken welke eigenaarbewoners uit de doelgroep financieel zetje nodig een financieel aanbod krijgen vanuit de middelen uit de 1e tranche van de SpUk lokale aanpak isolatie.
2.4 De doelgroepen die in aanmerking komen voor een aanbod We willen de middelen uit de 1e besteden aan de eigenaar-bewoners die financieel de meeste moeite hebben om isolatiemaatregelen te treffen en/of in de slechtst geïsoleerde woningen wonen. In onderstaande tabel staat weergeven welke doelgroepen een doelgroep specifiek aanbod ontvangen. Het aanbod bestaat uit een ontzorgingstraject en wel/geen financiële bijdrage aan de isolatiemaatregel. De verwachte respons is in totaal 267 voor minima en financieel zetje nodig.
1
2
3
Doelgroep
Wie
Minima
Eigenaar-bewoners met een minima-regeling in een slecht geïsoleerde koopwoning met een WOZ-waarde onder de €429.300 Eigenaar-bewoners uit de buurten Proostdijland, Zuiderwaard-Westerheul en Hofland van een koopwoning met een WOZwaarde onder de €429.300 en energielabel DEFG of onbekend energielabel gebouwd voor 1975. Alle overige eigenaar-bewoners
Financieel zetje nodig
Momentum nodig
Respons %1
Respons aantal
63
60%
38
1.168
30%
350
7.105
2%
142
Aantal
We beginnen daarom met het financieel zetje aanbod in de buurten Proostdijland, Zuiderwaard-Westerheul en Hofland. In deze buurten wonen veel mensen met een laag 1
Op basis van recente marktconsultatie met uitvoerders van isolatieaanpak.
10
inkomen en zijn de meeste huizen zijn niet goed geïsoleerd. Hier staan de meeste huizen gebouwd voor 1975 en de meeste huizen met een laag vastgesteld energielabel. Daarom is het risico op energiearmoede hier het hoogst. Bovendien hebben de huizen in deze buurten een lagere gemiddelde WOZ-waarde. Hier staan vooral rijtjes- en twee-onderéénkapwoningen uit de jaren ’60 en ’70. Deze woningen zijn eenvoudig te isoleren en geschikt voor efficiënte grootschalige verbeteringen. Daarom zijn deze buurten ideaal voor een buurtgerichte aanpak. Voor het financieel zetje aanbod geldt altijd op=op. Eventuele volgende ronde(s) Elk jaar wordt opnieuw gekeken of er nieuwe eigenaar-bewoners zijn die in aanmerking komen voor ondersteuning met een minima-regeling. Ook wordt onderzocht of we eigenaarbewoners in aanmerking kunnen laten komen voor het financieel zetje aanbod als ze profiteren van renovatie/verduurzaming door een woningcorporatie in andere buurten. Het exacte aantal woningen is momenteel nog niet bekend.
2.5 Aanbod per doelgroep We bieden specifieke ondersteuning aan elke doelgroep om hun financiële situatie en behoeften te respecteren. Dit is schematisch weergeven in tabel 3 onderaan deze paragraaf. Van het aanbod kan gebruik gemaakt worden tijdens collectieve inkoopacties. Hierbij geldt voor het financieel zetje nodig aanbod op=op. Minima – Aanbod Twee gratis maatregelen (indien nog geen gebruik gemaakt van de isolatievoucher van de Provincie). a. Gratis spouwmuur en/of vloerisolatie. b. Spouwmuur en/of vloerisolatie al uitgevoerd of niet mogelijk? Dan keus uit glas of dakisolatie. Doel: Eigenaar-bewoners met een minimuminkomen hebben aan het einde van de isolatieaanpak minstens twee geïsoleerde bouwdelen, inclusief spouwmuurisolatie. c. Extra volledige ontzorging: oriëntatie, indien gewenst of nodig een huisbezoek incl. advies, offerte, financiering (inclusief aanvragen en voorschieten van ISDE), uitvoering en afronding (inclusief bezoek energiecoach.) Doel: alle eigenaar-bewoners hebben de financiële mogelijkheid om twee isolatiemaatregelen te laten uitvoeren en worden daarnaast ook ondersteund bij kleine maatregelen. Financieel Zetje Nodig – Aanbod Deze eigenaar-bewoners ontvangen twee vouchers die zij kunnen besteden aan twee isolatiemaatregels naar keuze.
Hierdoor krijgen eigenaar-bewoners met kleinere woningen meer subsidie in verhouding tot eigenaar-bewoners met grotere woningen. Andersom, ontvangen eigenaar-bewoners van een grotere woning meer subsidie wanneer een isolatiemaatregel tegen vaste bijdrage of vaste eigen bijdrage of 50% korting wordt aangeboden. Daarom is gekozen voor vouchers in plaats van een vaste (eigen) bijdrage of korting. Hoogte voucher bepalen Het is de bedoeling dat eigenaar-bewoners uit deze doelgroep een eigen-bijdrage moeten betalen voor een isolatiemaatregel.. Om de voucherwaarde vast te stellen, hebben we 11
gekeken naar de overgebleven kosten voor eigenaar-bewoners na ontvangst van ISDEsubsidie voor één maatregel in tussen- en hoekwoningen. We zijn uitgegaan van de gemiddelde totaalbedragen berekent door Milieu Centraal. De isolatiekosten liggen hoger bij woningen met een extra buitenmuur (zoals een hoekwoning). De meeste eigenaar-bewoners in de buurten Proostdijland en Zuiderwaard-Westerheul met een WOZ-waarde ≤ €429.300 wonen in een tussenwoning, gevolgd door een kleine minderheid in een hoekwoning of twee-onder-een-kapwoning. In werkelijkheid kunnen de kosten daarom lager zijn, aangezien spouwmuurisolatie voor een rijwoning gemiddeld €790 kost (exclusief natuurvriendelijk isoleren, wat ongeveer €450 extra kost). Tabel 1 Isolatiekosten tussenwoning Isolatie- maatregel
Investering
+ Meerkosten voor Natuur-vriendelijk
- ISDE-subsidie
Rest. kosten
Spouwmuur isolatie
€1.100
€450
€155
€1395
Vloerisolatie
€2.250
€0
€350
€2.650
HR++ glas in bestaande kozijnen
€3.700
€0
€450
€3.250
Dakisolatie (schuin)
€5.100
€450?
€800
€4.750
Tabel 2 Isolatiekosten hoekwoning Isolatie- maatregel
Investering
+ Meerkosten voor Natuur-vriendelijk
- ISDE-subsidie
Rest. kosten
Spouwmuur isolatie
€2.350
€450
€350
€2450
Vloerisolatie
€2.350
€0
€225
€2.125
HR++ glas in bestaande kozijnen
€3.900
€0
€500
€3.400
Dakisolatie (schuin)
€5.400
€450?
€850
€5.000
Het financieel zetje aanbod is daarom het volgende: a. Twee vouchers ter waarde van €750 b. Volledige ontzorging: oriëntatie, huisbezoek incl. advies, offerte, financiering, uitvoering en afronding. Doel: voor alle eigenaar-bewoners wordt het aantrekkelijk om een isolatiemaatregel te nemen, omdat ze hierin volledig worden ontzorgd. Ze krijgen een goed kwaliteit-prijs aanbod. Momentum nodig – Aanbod Deze eigenaar-bewoners krijgen de mogelijkheid om ook gebruik te maken van het aanbod vanuit de collectieve inkoopactie. Ze ontvangen geen extra financieel aanbod uit de SpUk gelden 1e tranche vanuit de lokale aanpak isolatie. a. Beperkte ontzorging: offerte, uitvoering en afronding. Een huisbezoek inclusief een advies is mogelijk tegen een kleine eigen bijdrage. Door de lokale aanpak isolatie te verbreden met het momentum aanbod, bereiken we een grotere impact met de regeling. Dit betekent dat er meer inwoners met een koophuis hun woning gaan isoleren. Gemiddeld per eigenaar-bewoner gaan de proceskosten er ook mee omlaag, omdat het momentum aanbod veel minder proceskosten kost dan het minimaaanbod. 12
Daarnaast heeft het momentum aanbod nog een voordeel. We kunnen deze eigenaarbewoners tot op zekere hoogte meetellen bij het behalen van de doelstellingen voor geïsoleerde koopwoningen met de budgetten uit de 1e, 2e en 3e tranche, afhankelijk van wanneer de isolatie plaatsvindt. Dit komt omdat zij indirect ook procesgeld ontvangen, waarmee de beperkte ontzorging door de uitvoerende partij wordt betaald. In de verantwoording kan worden aangegeven welk deel van de proceskosten wordt gedekt door de SpUk of andere bronnen zoals CDOKE. Dit biedt flexibiliteit. Bovendien mag hoogstens 20% van de slecht geïsoleerde woningen die met de SpUk LAI worden geïsoleerd, een hogere WOZ-waarde hebben dan het gemiddelde voor koopwoningen in de gemeente. Tabel 3 Aanbod per doelgroep 1e tranche SpUk Lokale Aanpak Isolatie Minima
Financieel zetje
Momentum
Wie
Energietoeslag = ja WOZ ≤ €429.300 Energielabel ≠ ABC
Energietoeslag = nee WOZ ≤ €429.300 Energielabel ≠ ABC Bouwjaar ≤ 1992 Buurt = Proostdijland, Hofland en ZuiderwaardWesterheul
Overige eigenaar-bewoners
Aantal eigenaar-bewoners
63
1.168
7.105
Gratis vloerisolatie. Niet mogelijk? Dan glas of dak.
2 vouchers van €750 in te zetten voor 2 verschillende isolatiemaatregelen.
Nee.
Nee.
Nee.
Oriëntatie Advies Offerte Financiering Uitvoering Afronding
Oriëntatie Advies (optioneel) Offerte Financiering Uitvoering Afronding
Voorschieten ISDE, maar alleen als de intermediair bereid is dit risico te dragen.
Advies, optioneel en tegen eigen bijdrage.
Isolatiemaatregel vanuit SpUk Isolatiemaatregel met voucher Provincie
Ontzorging
Extra ontzorging
Ja, gratis spouwmuur (alternatief: vloer) indien nog niet gebruikt. Oriëntatie Advies Offerte Financiering Uitvoering Afronding Altijd voorschieten ISDE door gemeente of intermediair. Evt. extra bezoek Energiecoach
13
3 Uitvoering De uitvoering van de lokale aanpak isolatie wordt uitbesteed aan een intermediair, oftewel een uitvoerende partij. Dit is vergelijkbaar met de uitvoering van de spouwmuurisolatie vouchers, waarbij het Duurzaam Bouwloket de uitvoerende partij was. We moeten nu marktpartijen vragen om de uitvoering van het minima-aanbod, financieel zetje aanbod en momentum aanbod te verzorgen. Het minima-aanbod en financieel zetje aanbod hebben een uitgebreide ontzorging (klantreis), terwijl het momentum aanbod een beperkte ontzorging heeft (klantreis). De proceskosten voor de uitbesteding aan een intermediair liggen hoger dan de grens van enkelvoudig onderhands aanbesteden. Er is hiervoor daarom sowieso een meervoudige onderhandse aanbesteding nodig. Deze uitvraag kunnen we zelfstandig doen, of gezamenlijk met andere gemeenten.
3.1 Benaderen en informeren De gemeente benadert eigenaar-bewoners die in aanmerking komen voor het minimaaanbod en het financiële zetje nodig aanbod via persoonlijke brieven. Minima ontvangen eerst een brief met informatie over het voor hen geldende aanbod en dat ze zich moeten aanmelden om hierover informatie te ontvangen. Ze moeten dan instemmen dat hun gegevens mogen worden gebruikt voor deze regeling. Daarna ontvangen de minima die zich hebben aangemeld en de eigenaar-bewoners die in aanmerking komen voor het financieel zetje een brief over het concrete aanbod en het proces van aanvraag tot oplevering. Eigenaar-bewoners die al meetellen voor de SpUk lokale isolatieaanpak (energielabel DEFG of onbekende energetische staat met WOZ ≤ gemeentelijk gemiddelde van €509.000) ontvangen ook persoonlijke brieven. Hierin wordt uitgelegd dat ze in de 2e of 3e tranche in aanmerking komen voor een financieel aanbod. Dit zorgt ervoor dat ze goed geïnformeerd kunnen beslissen om deel te nemen aan het momentum-aanbod tijdens de 1e tranche. De gemeente gaat buurtcampagnes voor collectieve inkoopacties en lokale isolatieaanbiedingen voeren. Denk hierbij aan flyers, een (gratis) koffiekar of ijskar en aansluiten bij Duwtje aanpak in Proostdijland. Hierbij wordt ook actief gekeken naar koppelkansen met andere acties, bijvoorbeeld klimaatadaptatie.
Voor minima worden persoonlijke bezoeken afgelegd om interesse te wekken en eventuele redenen voor nonparticipatie te achterhalen. Dit is ook relevante informatie om de aanpak te verbeteren. De precieze buurtcampagne wordt nader uitgewerkt met communicatie. Op de website van de gemeente wordt ook een pagina ingericht waarop alle informatie over de lokale aanpak en welk aanbod voor welke eigenaar-bewoner geldt toegelicht. Niet alle bewoners zullen de brief lezen of direct gebruik maken van het aanbod. Daarom wordt gelijktijdig met de briefverzending en gedurende de lokale aanpak regelmatig via normale communicatiekanalen bekendheid gegeven aan de actie.
3.2 Uitvoering door intermediair Een eenvoudig proces en ontzorging van bewoners is van belang om bewoners aan te zetten tot het verduurzamen van de woning middels de NIP-bijdrage. De uitvoering van de isolatiemaatregelen wordt daarom volledig verzorgd door een intermediair. Deze partij ontzorgt de gemeente, de inwoner en de isolatiebedrijven. De intermediair organiseert in 2024 collectieve inkoopacties voor de vier isolatiemaatregelen (HR++ glas en spouwmuur-, vloer- en dakisolatie) tegelijkertijd. De gemeente informeert 14
eigenaar-bewoners over hun aanbod vanuit de lokale aanpak isolatie en de beschikbare collectieve inkoopacties. De eigenaar-bewoner meldt zich hiervoor aan bij de intermediair. De intermediair zorgt voor een geautomatiseerd aanvraagproces en klantreis (zie tabel 9). De controle omvat de WOZ-waarde, bouwjaar en energielabel om de doelgroep te bepalen. Hierna regelt de intermediair dat er een (onafhankelijke) adviseur langskomt bij de eigenaarbewoner thuis. Tijdens het huisbezoek bespreekt de adviseur de wensen en mogelijkheden van de eigenaar-bewoner en inspecteert de te isoleren bouwdelen. Als de woning geen definitief energielabel heeft, wordt ook gecontroleerd of de isolatie slecht genoeg is voor de lokale subsidieregeling. Dit huisbezoek is gratis voor eigenaar-bewoners in de doelgroepen minima en financiële ondersteuning. Bij de eigenaar-bewoners die tot de momentum doelgroep horen, wordt er een drempelbedrag gevraagd. Bij het akkoord gaan met de voorwaarden van de desbetreffende inkoopactie, wordt de NIPbijdrage aan de eigenaar-bewoner toegekend en gereserveerd. De eigenaar-bewoner heeft zo zekerheid over de kosten en weet op dat moment ook of er nog een restbedrag is, wat zij zelf dienen te bekostigen. De intermediair verrekend de gemeentelijke subsidie vanuit de lokale aanpak isolatie én de ISDE subsidie direct op de offerte van het uitvoerende bedrijf.
Indien de kosten van de isolatiemaatregel hoger waren dan de ontvangen subsidies, ontvangt de eigenaar-bewoner een restfactuur. Toekomstperspectief We gaan verkennen of het in de loop van de 1e tranche of in latere tranches ook mogelijk is om een doe-het-zelf aanbod te ontwikkelen. Dit zullen we meenemen als wens in de uitvraag. In dat geval komt er altijd een adviseur langs bij de eigenaar-bewoner thuis (huisbezoek) voor advies, inventarisatie van de mogelijkheden en het opmeten van het te isoleren bouwdeel. De intermediair bestelt dan alle materialen die nodig zijn voor de isolatie, zodat de factuur en oppervlakten voldoen aan de ISDE en SpUk eisen van de lokale aanpak isolatie. Dit voorkomt onvolledige facturen, onzekerheid en extra werk bij de inwoner, intermediair en bij bouwwinkels.
15
Tabel 9 De klantreis van eigenaar-bewoners bij collectieve inkoopactie
Activeren en oriënteren
Gemeente informeert eigenaar-bewoners over het aanbod vanuit de lokale aanpak isolatie en de collectieve inkoopacties. Start communicatiecampagne in de buurten. Eigenaar-bewoner meldt zich aan bij de intermediair voor één of meerdere collectieve inkoopacties.
Controle aanmelding
Intermediair controleert de aanmelding om te beoordelen voor welk aanbod de eigenaar-bewoner in aanmerking komt, o.b.v. lijst met minima-inkomens, bouwjaar en energielabel. Inplannen huisbezoek minima en financieel zetje doelgroep en bij momentumdoelgroep indien gewenst.
Advies
Financieren
Uitvoeren
Afronden
Tijdens het huisbezoek ontvangen eigenaar-bewoners advies of het bouwdeel geschikt is om te isoleren en de gewenste comfort en besparing oplevert. Bij onbekend energielabel controleert de adviseur ook of er twee niet/slecht geïsoleerde bouwdelen zijn Financieel advies (in het geval van toekenning ELENA-subsidie).
ISDE wordt geregeld en voorgeschoten voor minima en/of alle eigenaarbewoners. Intermediair attendeert eigenaar-bewoner die eigen bijdrage moet betalen op de mogelijkheid voor een lening bij het Warmtefonds. Gemeente wordt ontzorgd in de geldstromen. Intermediair betaald de gemeentelijke subsidie vanuit de lokale aanpak uit.
Intermediair regelt wie wanneer komt om de isolatiemaatregel uit te voeren. Intermediair handelt klachten en vragen af.
Intermediair levert de gemeente de nodige gegevens voor de SiSaveerantwoording. Intermediair levert op adresniveau informatie aan bij de gemeente welke maatregel is uitgevoerd zodat de gemeente dit kan monitoren. Indien nodig, krijgt de eigenaar-bewoner o.b.v. de eindfactuur en meldcode voor de maatregel, hulp bij het aanvragen van de ISDE-subsidie bij het Rijk.
16
17
3.3 Organiseren van aanbod vanuit de intermediair We zoeken een intermediair die kan voldoen aan de volgende wensen: -
-
Ook lokale installatie- en isolatiebedrijven voorafgaand aan de collectieve inkoopacties vragen of zij interesse hebben in de uitvoering van de maatregelen en of zij voldoende capaciteit hebben. Geen voorselectie van installatie- en isolatiebedrijven, zodat er gelijke kansen zijn. Ontzorgt bedrijven in de processen die de uitvoering ondersteunen: administratie, planning en facturering. Inzicht of dienstverlener een vergoeding (ook wel kick-back fees of succes fees) over de omzet per aangedragen lead. En zo ja, in de hoogte van deze vergoeding.
3.4 Monitoring en verantwoording De gemeente heeft een online Power BI-dashboard ontwikkeld om de deelnemers en de genomen maatregelen in woningen bij te houden. De gegevens worden halfjaarlijks in Excelformaat geleverd om de voortgang van de lokale isolatieaanpak te monitoren. Half jaarlijks wordt de actie geëvalueerd en worden de behaalde resultaten, participatiegraad / conversiefactor en de beoordelingen van bewoners en uitvoerende partijen bekeken. Indien nodig kan het uitvoeringsprogramma worden bijgestuurd of de communicatie worden aangepast of geïntensiveerd. Het is verplicht om elk halfjaar moet een voortgangsrapportage met een monitoringsbestand bij het RVO worden ingediend, wat gemakkelijk is met behulp van het dashboard en halfjaarlijkse evaluaties. Bovendien moet verantwoording worden afgelegd aan het Rijk via de SiSa-systematiek voor specifieke uitkeringen inzake lokale isolatieaanpak en energiearmoede.
3.5 Gezamenlijke uitvoering De provincie Utrecht werkt samen met verschillende gemeenten aan een Energie Diensten Centrum (EDC), inclusief aan het identificeren van concrete samenwerkingskansen. Eén van deze samenwerkingskansen is het (door)ontwikkelen en uitvoeren van de lokale aanpak isolatie en het aanvragen van ELENA-subsidie ter ondersteuning van de lokale aanpak isolatie. Concreet betekent dit dat de provincie Utrecht namens een groep geïnteresseerde gemeenten vanuit het EDC een uitvraag doet aan marktpartijen voor de uitvoering van de klantreis van de lokale aanpak isolatie. Dit is voor veel marktpartijen aantrekkelijk, omdat het een grotere opdracht is. Daarnaast wil de provincie Utrecht namens de geïnteresseerde gemeenten vanuit het EDC ook ELENA-subsidie aanvragen voor een deel van de proceskosten en het bekostigen van aanvullende diensten (op de lokale aanpakken) zoals het leveren van financieel advies e.d.. Gezamenlijke uitbesteding voor uitvoering Via verbouwstromen is er een marktconsultatie geweest voor de uitvoering van de lokale isolatie aanpakken van de groep geïnteresseerde gemeenten. Twaalf marktpartijen hebben hierop gereageerd en toegezegd met een offerte te komen. De kosten van deze aanbesteding overschrijden het Europese drempelbedrag van €215.000,- voor levering en diensten voor decentrale overheid.
Een Europese aanbestedingsprocedure duurt gemiddeld 3 maanden. De gezamenlijke uitbesteding wordt in november op de markt gezet, wat betekent dat in februari gestart kan worden met de uitvoering. Voordelen van gezamenlijk uitbesteden zijn:
18
-
Volledige ontzorging in het aanbestedingsproces. Er is beperkte interne capaciteit en dit betekent dat deze voor andere projecten en werkzaamheden beschikbaar is. We dan vanaf de start van de lokale aanpak aanspraak maken op de ELENAsubsidie (indien we die krijgen). Dit betekent dat er minder CDOKE gelden ingezet moeten worden als procesgeld en er ook financieel advies bekostigd kan worden voor o.a. minima.
Voorstel voor gezamenlijke uitvoering vanuit het EDC -
-
-
Onder regie van een gezamenlijke projectleider (EDC) werken gemeenten samen bij het uitwerken van hun eigen Lokale Aanpak Isolatie. Er wordt gezocht naar synergie in aanpak en uitvoer, vergelijkbaar met de isolatievouchers. Het EDC speelt een rol in de planvorming en brengt kennis in over aanbesteding / gezamenlijke aanbesteding en het betrekken van relevante partners. Er is ruimte om partners zoals lokale energie-initiatieven, energieloketten en intermediairs te betrekken. Elke gemeente voert haar Lokale Aanpak Isolatie zelf uit, maar deelt ervaringen met andere gemeenten en maakt indien nodig gebruik van de diensten van het EDC.
Zelfstandig uitbesteden voor uitvoering Als we zelf onze intermediair willen kiezen en/of eerder willen starten dan februari, moeten we zelf een meervoudige onderhandse aanbesteding opzetten. Hiermee kunnen we starten in november en de verwachting is dat we dan 1 à 2 maanden eerder kunnen starten met de uitvoering. We hebben dan naar verwachting meer grip op het kiezen van de passende intermediair en op de gewenste uitvoering van de aanpak. Op dit moment wordt nog verkend of we gezamenlijk of zelfstandig gaan uitbesteden. Gezamenlijk ELENA-subsidie aanvragen voor dekking proceskosten en extra services De European Investment Bank stelt ELENA-subsidie beschikbaar voor bijkomende kosten van zogenaamde ‘Sustainable Residential Envelope Investment Programmes’. Dit zijn grootschalige investeringsprojecten op het gebied van energie en transport. De lokale aanpak isolatie van gemeenten die (gaan) samenwerken binnen het EDC kan worden beschouwd als een grootschalig investeringsproject op het gebied van energie. Met ELENAsubsidie kunnen de uitvoeringskosten voor 90% gedekt worden. Dit betekent dat slechts 10% van de uitvoeringskosten gedekt moeten worden door de gemeenten zelf (bijvoorbeeld uit de CDOKE-gelden). De uitvoeringskosten bestaan onder andere uit het procesgeld (betalen van de intermediair, maar ook extra financieel en technisch advies).
In de drie jaar van de subsidielooptijd moet minstens 10x zoveel euro als de verstrekte ELENA-subsidie geïnvesteerd worden in de daadwerkelijke verduurzaming van de woningen waarvoor subsidie is aangevraagd. De maximale ELENA-aanvraag heeft een omvang van €3,- miljoen tot €3,5 miljoen. De benodigde bijbehorende investering in verduurzamingsmaatregelen in woningen, dient dan dus een omvang van €30,- miljoen tot €35,- miljoen te hebben. (Ter illustratie: bij een investering van gemiddeld €5.000,- per woning, betreft dat 6.000 woningen). Het is nog onzeker of de ELENA-subsidie kan worden toegekend voor de ontwikkeling en uitvoering van de lokale aanpakken. Daarnaast wordt deze als deze toegekend wordt, pas beschikbaar in Q2 van 2024. Dit betekent dat we rekening moeten houden met de mogelijkheid dat er geen ELENA-subsidie beschikbaar is en dat alle proceskosten uit de CDOKE-middelen moeten worden gefinancierd. 19
4 Financiën 4.1 Dekking kosten aanbod Om de kosten uit deze aanpak te dekken kiezen we ervoor om het maximaal beschikbare bedrag aan te vragen uit de SpUk Lokale Aanpak isolatie. Dit zijn de gelden voor 2023 en 2024, gezamenlijk €537.280,-. Deze middelen kunnen gecombineerd worden met de middelen uit SpUk Energiearmoede, want ze behoren tot één specifieke uitkering. Het college ontvang in 2023 opnieuw middelen uit de SpUk energiearmoede, namelijk €204.999. Voor het gehele bedrag van €742.279 – dus de combinatie aan middelen – gelden dezelfde bestedingsvoorwaarden. Het is geen voorwaarde vanuit de SpUk Energiearmoede om de middelen uitsluitend te besteden aan inwoners met energietoeslag. Door de gecombineerde inzet van SpUk Lokale Aanpak Isolatie en SpUk Energiearmoede kunnen alle inwoners met een slecht geïsoleerde koopwoning en een laag inkomen (niet beperkt tot minima-inkomensgrens) structureel worden geholpen om aanzienlijk lagere energiekosten te bereiken door grote energiebesparende maatregelen. Energiearmoede is namelijk niet beperkt tot inwoners met energietoeslag. Op basis van de gemaakte keuzes in de aanpak zijn twee financiële scenario’s doorgerekend: 1. Maximale kosten bij 100% respons op duurste maatregel 2. Realistische kosten o.b.v. respons van 60% minima-aanbod
4.2 Kosten aanbod per doelgroep De kosten van het minima-aanbod en het financieel zetje aanbod zijn in beeld gebracht. Belangrijk om te weten: eigenaar-bewoners ontvangen nooit meer subsidie dan de resterende kosten van de genomen isolatiemaatregel. Tabel 3 Overzicht kosten minima-aanbod per maatregel Potentieel aantal E-B
Isolatiemaatregel
38
Spouwmuur isolatie
63 (afhankelijk van wat in woning kan)
Kosten incl. natuurvriend elijk isoleren en ISDE
Voucher provincie
Eigen bijdrage
Kosten gemeente
Maximale totaal kosten
Realistische kosten met 60% respons
€2450
Volledig gedekt
€0
€0
€0
€0
Vloerisolatie
€2.125
€0
€0
€2.125
€133.875
€80.750
HR++ glas in bestaande kozijnen
€3.400
€0
€0
€3.400
€214.200
€129.200
Dakisolatie (schuin)
€5.000
€0
€0
€5.000
€315.000
€190.000
In het geval dat alle bij alle eigenaar-gebruikers die behoren tot de minima-doelgroep geen vloerisolatie mogelijk is en zij daarom kiezen voor gratis dakisolatie (duurste isolatiemaatregel) zijn de kosten van het minima-aanbod €315.000,-. Dit is erg onrealistisch. We kunnen een respons van maximaal 60% op het minima-aanbod verwachten, waarvan naar alle waarschijnlijkheid ook bijna alle woningen geschikt zijn voor vloerisolatie. In het geval deze allemaal geschikt zijn voor vloerisolatie, komen de totale kosten van het minimaaanbod uit op slechts €80.750. Dit zal in werkelijkheid niet zo zijn. We gaan uit van 20
gemiddeld €4.500 aan kosten per eigenaar-bewoner die gebruik maakt van het minimaaanbod. Bij een verwachte respons van 60% (38 eigenaar-bewoners) komen de maximaal te verwachten kosten van het minima-aanbod uit op €170.000. Kosten voorschieten ISDE minima-aanbod Onderdeel van het minima-aanbod is het voorschieten van ISDE subsidie. De eigenaarbewoner machtigt de intermediair om de ISDE subsidie aan te vragen en sluiten een overeenkomst met de gemeente. In deze overeenkomst wordt overeengekomen dat de eigenaar-bewoner de ISDE na ontvangst terugbetaald aan de gemeente. De intermediair verrekend de ISDE subsidie direct op de offerte van het uitvoerende bedrijf. Dit kan omdat de gemeente het bedrag dat men aan ISDE subsidie alvast betaald aan de intermediair. Uitgaande van een respons van maximaal 60% en bij alle woningen vloerisolatie mogelijk is, is een bedrag van 38 (60% respons) x €350 (ISDE subsidie vloer 2-onder-1 kap) = €13.300 benodigd. In het geval bij enkele geen vloerisolatie mogelijk en gekozen wordt voor HR++ glas (€550 ISDE 2-onder-1 kap) of dakisolatie (€850 ISDE 2-onder-1 kap), wordt een bedrag van €20.000 gereserveerd. Zodra de ISDE-subsidie ontvangen is, binnen 8 weken na de aanvraag, wordt dit potje weer terug aangevuld.
Er wordt rekening gehouden met €170.000 aan kosten voor het minima-aanbod, dit is inclusief het budget van €20.000 dat gereserveerd wordt om ISDE-subsidie mee voor te schieten. Hieronder staan de geschatte kosten van het financieel zetje aanbod. Uit een recente marktconsultatie is gebleken dat er maximaal een respons verwacht kan worden van 30% op dit aanbod. De doelgroep voor het financieel zetje aanbod bevat 1163 eigenaargebruikers. Een respons van 30% betekent dat 350 eigenaar-gebruikers van het financieel zetje aanbod gebruik willen maken. Bij een maximale respons van 60% op het minimaaanbod, is er budget voor een financieel zetje aanbod voor 330 eigenaar-bewoners. Er geldt op=op, tenzij de respons van het minima-aanbod lager uitvalt of de maximale kosten van het minima-aanbod lager uitvallen.
Tabel 4 Kosten financieel zetje aanbod (kosten isolatiemaatregel zijn incl. natuurvriendelijk isoleren met aftrek ISDE subsidie bij 1 maatregel. Potentieel aantal E-B
830
338
Isolatiemaatregel
Spouwmuur isolatie (rijwoning) Spouwmuur isolatie (overige woningen) Vloerisolatie
Kosten
Voucher gemeente
Eigen bijdrage
€1395
€750
€645
€2450
€750
€1.700
€2.125
€750
€1.375
Aantal EB met 30% respons
350
1168
HR++ glas in bestaande kozijnen
€3.400
€750
€2.650
Dakisolatie (schuin)
€5.000
€750
€4.250
Maximaal mogelijke respons o.b.v. 60% respons minima
330
Kosten 30% respons 1 voucher
Kosten 30% respons 2 vouchers
€247.500
€495.000
21
Daarnaast verwachten we niet dat alle eigenaar-bewoners gebruik maken van geheel of gedeeltelijk gebruik maken van het financieel zetje aanbod, vanwege de volgende redenen: -
-
-
Niet elke eigenaar-bewoner heeft voldoende financiële middelen om twee maatregelen te doen en is bereid om hiervoor een verduurzamingslening af te sluiten. Sommige eigenaar-bewoners hebben hun woning gekocht voor 2008 en al één of meerdere isolatiemaatregelen getroffen en hierna niet meer een energielabel aangevraagd. Niet alle eigenaar-bewoners willen (op dit moment) isoleren, bijvoorbeeld omdat zij een verhuizing gepland hebben of het nut er niet van inzien.
We verwachten daarom dat de totale kosten van het financieel-zetje aanbod uitkomen op €495.000,-. Dit ronden we af naar €500.000. De kosten voor het momentum-aanbod vallen onder de proceskosten. Vanuit het aanbod is er namelijk geen vergoeding voor uitvoeringskosten van isolatiemaatregelen. Dit aanbod leidt alleen tot hogere proceskosten en deze worden beschreven in paragraaf 4.3. We verwachten een respons van 2% op het momentum-aanbod per collectieve inkoopactie. We verwachten dat we minimaal 4 collectieve inkoopacties kunnen organiseren. Dit levert een totale respons op van 8%. Daarnaast kunnen eigenaar-bewoners die hun vouchers bij voorgaande acties al hebben gebruikt, ook meedoen met het momentum-aanbod voor een andere isolatieactie. Al met al verwachten we dat ongeveer 710 isolatiemaatregelen getroffen worden met het momentum-aanbod.
4.3 Proceskosten De proceskosten zijn de kosten van de intermediair voor het uitvoeren van het ontzorgingstraject en de projectinrichting. De proceskosten zijn het hoogste voor het minimaaanbod, omdat de ontzorging voor deze doelgroep het grootste is. Kosten procesbegeleiding per uitgevoerd Totaalkosten adres Minima-aanbod €250 €9500 Financieel zetje €75 €78.00 aanbod + momentum aanbod Projectinrichting €10.000 Communicatie en marketing €50.000 Totaal €147.500 Dit zijn de totale kosten voor de 3-jarige aanpak. Daarnaast zijn voor marketing en communicatie van de aanpak nog eens €50.000 nodig.
4.3 Dekking proceskosten De proceskosten voor communicatie worden gedekt door de SpUk Lokale Aanpak Isolatie. De proceskosten van de intermediair (voor projectinrichting en procesbegeleiding) worden volledig gedekt door een gedeelte van de CDOKE middelen. CDOKE is een tijdelijke regeling vanuit de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO) ter vergroting van de capaciteit van decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. Met de regeling CDOKE kunnen gemeenten o.a. externe deskundigen inhuren in de sector gebouwde omgeving. Dit kan voor meerdere jaren. Het is dus mogelijk om een gedeelte van de CDOKE gelden in te zetten om externe capaciteit (een intermediair) in te huren voor de uitvoering van de lokale 22
aanpak isolatie. Deze gelden mogen breder ingezet worden dan de voorwaarden uit de SpUk Lokale Aanpak Isolatie en maken het dus mogelijk om ook de beperkte ontzorging van eigenaar-bewoners onder het momentum-aanbod te financieren. De totale proceskosten bedragen ongeveer €97.500. Hiervoor is ruim voldoende dekking binnen de CDOKE gelden. Samenvattend overzicht Kostenpost Minima-aanbod Financieel zetje aanbod Proceskosten (begeleiding en projectinrichting) Communicatie
Kostenraming Maximaal €170.000 Maximaal €500.000 Maximaal €97.500
Dekkingsbronnen SpUk Lokale Aanpak Isolatie 2023 SpUk Lokale Aanpak Isolatie 2024 SpUk Energiearmoede 2024-2025 CDOKE 2024, 2025 en 2026
Maximaal €50.000
SpUk Lokale Aanpak Isolatie 2023
Conclusie Er is voldoende dekking uit de SpUk Lokale Aanpak Isolatie 1 e tranche, SpUk energiearmoede en de CDOKE gelden.
23
Bijlage 1 - Tabellen Tabel 10 Relatie bouwjaar en isolatieopgave
Bouwperiode
Isolatiewaarde
Isolatieopgav Mogelijkheden e Beperkt en Dak, bodem/vloer, vaak duurder ramen, kozijnen en muren Relatief Dak, vloer, ramen, makkelijk kozijnen en (spouw)muur Makkelijk Dak, vloer, ramen, kozijnen en spouwmuur Makkelijk Overal betere isolatie en dubbel glas in slaapkamers Makkelijk Overal betere isolatie en soms dubbel glas in slaapkamers
Voor 1925
Niet
1925-1965
Niet
Geen spouw Geen kruipruimte Soms monument Vaak lege spouw
1966-1975
Niet
Lege spouw
1975-1983
Matig
1983-1992
Matig
1992-2000
Goed
Vanaf 2000
(Zeer) goed
Matige spouwmuuren dakisolatie met isolatiedikte <4cm Overal matige isolatie, met isolatiedikte tussen de 5 en 7cm Overal goede Zeer makkelijk isolatie, met isolatiedikte tussen de 8 en 12 cm Overal goed tot zeer Niet nodig goede isolatie, met isolatiedikte vanaf 13 cm.
Overal betere isolatie
Triple glas
Tabel 11 Energielabel verdeling koopwoningen met WOZ-waarde ≤ €429.300,-
Bouwperiode Tot 1925 1926-1965 1966-1975 1976-1983 1984-1992 1992-2000 Na 2000
Totaal 135 656 850 792 1052 373 382
A-C 7 96 251 293 428 198 283
D-G 42 148 105 26 8 (alleen D) -
Onbekend 86 412 494 473 616 175 99
24
Tabel 12 Buurtgegevens van zes buurten met laagste gemiddelde WOZ-waarde en hoogste aandeel laagste inkomens.
Buurt
Gemid delde WOZ 2022
Aandeel personen landelijke 40% met laagste inkomen 2021
Energietoe slag koopwonin Bouwperiode g, WOZ ≤ €429.300
Proostdijland
€295.000
41,9%
15
Mijdrecht Dorp
€321.000
52,7%
1
ZuiderwaardWesterheul
€352.000
28,7%
21
€352.000
26,3%
4
Voornamelijk jaren ‘50 Gemengd Noordelijk gedeelte: jaren ’50 en ‘60 Midden: Jaren ‘70 Zuidelijk gedeelte: nieuwbouw Jaren ’80 en ‘90
€360.000
23,6%
3
Jaren ’80 en ‘90
13
10
Een helft: 1966-1975 en 1975-1983. Andere helft: 19831992
67
Molenland TwistvliedWickelhof Hofland
€369.000
22,7%
DEFG labels (totaal)
76 6
37
5
25
Tabel 13 Buurtcijfers van koopwoningen met een WOZ-waarde ≤ €429.300
Buurt Bedrijventerrein Mijdrecht Proostdijland Mijdrecht Dorp ZuiderwaardWesterheul Molenland TwistvliedWickelhof Hofland de MarickenVeenzijde Amstelhoek De Hoef Waverveen Wilnis Dorp Vinkeveen Dorp Baambrugge Dorp AbcoudeNoordoost Mijdrecht Buitengebied Waverveen Buitengebied de Hoef Buitengebied Wilnis Buitengebied Vinkeveen Buitengebied Abcoude-Zuidwest Abcoude Buitengebied Baambrugge Buitengebied Vinkeveen Plassengebied Totaal
Gemidd elde WOZ 2022
DEFG
? ≤1975
? 1976-1992
Totaal
€289.000
7
7
4
18
€295.000
76
244
3
323
€321.000
6
21
-
27
€352.000
37
281
163
481
€352.000
5
-
244
249
€360.000
13
-
219
232
€369.000
67
83
253
403
€378.000
6
93
147
246
€402.000
19
44
8
71
€407.000
4
20
9
33
€423.000
3
3
-
6
€438.000
34
63
11
108
€462.000
24
33
2
59
€501.000
1
11
6
18
€528.000
3
10
-
13
€531.000
5
20
3
28
€557.000
2
7
4
13
€571.000
3
13
1
17
€575.000
1
4
4
9
€605.000
-
2
3
5
€633.000
11
16
3
30
€773.000
2
10
1
13
€775.000
-
4
-
4
€1.037.000
-
3
-
3
329
992
1088
2315
26
Tabel 5 Isolatiekosten voor eigenaar-bewoner in tussenwoning Isolatiemaatregel Spouwmuur isolatie Vloerisolatie HR++ glas in bestaande kozijnen Dakisolatie (schuin) Spouwmuur isolatie + vloerisolatie Dakisolatie (schuin) + HR++ glas in bestaande kozijnen
Investering
+ Meerkosten voor Natuurvriendelijk
- ISDE-subsidie
€1.100
€450
€155
€2.250
€0
€265
€3.700
€0
€450
€5.100
€450?
€800
€3.350
€450
€840
€9.000
€450
€2.500
-Voucher €750 €750 €750
Rest. kosten
€645
Besparing per jaar bij gasprijs 1,20/m3 €210 €100 €80
€1.235 €2.500
€750
€450
€4.000
€310 €1.500
€1.460
€1.500
€530 €5.450
Tabel 6 Isolatiekosten voor eigenaar-bewoner in hoekwoning Isolatiemaatregel Spouwmuur isolatie Vloerisolatie HR++ glas in bestaande kozijnen Dakisolatie (schuin) Spouwmuur isolatie + vloerisolatie Dakisolatie (schuin) + HR++ glas in bestaande kozijnen
Investering
+ Meerkosten voor Natuurvriendelijk
- ISDE-subsidie
- Voucher
€2.350
€450
€350
€2.350
€0
€275
€750
€1.325
€3.900
€0
€500
€750
€2.650
€5.400
€450?
€850
€4.700
€450
€1.250
€9.300
€450
€2.700
€750
€750 €1.500
Rest. kosten
€1.700
Besparing per jaar bij gasprijs 1,20/m3 €480 €160 €85 €500
€4.250 €2.400
€640
€1.500
€585 €5.550
Tabel 7 Tabel isolatiekosten voor eigenaar-bewoner twee-onder-één-kapwoning Isolatiemaatregel Spouwmuur isolatie Vloerisolatie HR++ glas in bestaande kozijnen Dakisolatie (schuin) Spouwmuur isolatie + vloerisolatie Dakisolatie (schuin) + HR++ glas in bestaande kozijnen
Investering
+ Meerkosten voor Natuurvriendelijk
- ISDE-subsidie
-Voucher
€2.450
€450
€360
€3.000
€0
€350
€750
€1.900
€4.500
€0
€550
€750
€3.200
€5.600
€450?
€900
€5.450
€450
€1.420
€750
€750
Rest. kosten
€1.790
Besparing per jaar bij gasprijs 1,20/m3 €500 €200 €95 €550
€4.400
€700 €1.500
€2.980 €645
€1.500 €10.100
€450
€ 2.900
€6.150
27
Bijlage 2 – Financieringsmogelijkheden eigenaar-bewoners Eigenaar-bewoners die van het minima-aanbod gebruik maken ontvangen twee isolatiemaatregelen waarvoor zij geen eigen-bijdrage moeten leveren. Als zij meer isolatiemaatregelen willen treffen moeten zij die zelf financieren. Eigenaar-bewoners die van het financieel zetje-aanbod gebruik maken, moeten altijd een eigen-bijdrage leveren. Om deze eigen-bijdrage te financieren heeft de eigenaar-bewoner meerdere mogelijkheden: 1. Eigen (spaar)-geld 2. Hypotheek op het huis verhogen t.b.v. energiebesparende maatregel. 3. Energiebespaarlening bij het Warmtefonds. Het Warmtefonds heeft 1,2 miljard euro beschikbaar voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Het fonds regelt alles, zoals informatie verstrekken, leningen verstrekken en het beheer van de leningen. Er is dus geen aparte verordening en financiering vanuit de gemeente of de provincie nodig. De Energiebespaarlening is een landelijke regeling, waarbij huiseigenaren tegen een gunstige rente een lening kunnen afsluiten voor energiebesparende maatregelen zoals dak-, vloer- en gevelisolatie, isolatieglas en zonnepanelen. Het Warmtefonds wil het mogelijk maken dat iedere eigenaar-bewoner de eigen woning kan verduurzamen. Daarom komen ook huizenbezitters die ouder zijn dan 75 jaar of onvoldoende leenruimte hebben mogelijk in aanmerking voor deze lening.
Het Warmtefonds biedt 3 typen leningen aan voor eigenaar-bewoners van een koopwoning: 1. Energiebespaarlening 2. Energiebespaarlening met een combinatielening 3. Energiebespaarhypotheek 1. Energiebespaarlening Voor alle eigenaar-bewoners van een koopwoning die voldoende leenruimte hebben. Er is geen bovengrens aan leeftijd. -
-
Vanaf €1000 tot €27.000 lenen m.u.v. twee pakketten. Er mag tot €54.000 geleend worden voor een Zeer Energiezuinig Pakket (ZEP) en tot €71.000 voor een Nul Op Meter (NOM) pakket. Altijd 0% rente bij een verzamelinkomen onder de €60.000,- per jaar. De rente van de lening is voor de meeste woningeigenaren fiscaal aftrekbaar. Rentetarief van de lening staat vast tijdens de looptijd. Vrije keuze voor een looptijd van 7, 10 of 15 jaar en voor leenbedragen vanaf €15.000 ook voor 20 jaar. Vervroegd aflossen (minimaal € 250) mogelijk zonder extra kosten. Het geleende bedrag wordt in een bouwdepot gestort. De Energiebespaarlening wordt onderhands verstrekt. Geen afsluitkosten. Geen notariskosten. De lening is annuïtair, dus aan het einde van de looptijd is de volledige lening terugbetaald. Je betaalt over de hele looptijd een vast bedrag per maand. Afnemers van de lening krijgen een BKR-registratie. Bij meer dan 2 maanden geen betaling, wordt dit gemeld bij het BKR. Niet voor doe-het-zelf. Altijd uitvoering met installateur of aannemer. 28