Accountant 2 programmarekening incl verklaring
Tekst van het document
De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het landelijk gemiddelde in 2021 is € 811 aan gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Onze woonlasten sluiten hierop nagenoeg op aan. 7. De afschrijvingen nemen toe door de uitgevoerde investeringen van € 3,6 miljoen in 2018 naar € 4,0 miljoen in 2021. 8. Zie de toelichting bij onderdeel 7.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 89 van 266
Ontwikkeling investeringsplafond met een maatschappelijk nut
Bij het behandelen van de Kadernota 2018 is een amendement aangenomen om te komen tot een investeringsplafond voor investeringen met een maatschappelijk nut. Door aanpassing van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten zorgen deze investeringen namelijk voor nieuwe kosten van afschrijvingen en rente in het meerjarenperspectief. Bij investeringen met een maatschappelijk nut gaat het om investeringen in de openbare ruimte: (water)wegen, straten, pleinen, viaducten, geluidswallen, parken en openbare verlichting.
Basis voor de norm: o
Door onszelf een norm op te leggen die gebaseerd is op het investeringsvolume in relatie tot de onbenutte belastingcapaciteit ontstaat automatisch een waarschuwingsmechanisme. Dit mechanisme houdt in dat naarmate er minder onbenutte belastingcapaciteit is – en dus minder mogelijkheden om meer inkomsten te genereren – er minder risico’s genomen kan worden op het gebied van investeringen.
o
Als maatstaf voor het investeringsvolume werkt daarbij het beste om uit te gaan van de totale boekwaarde van investeringen met een maatschappelijk nut. Immers, de boekwaarde en daarmee het risico voor de gemeente loopt ieder jaar per investering af. Zo ontstaat er bij een continu onderhoudscyclus steeds ruimte voor vervangingsinvesteringen. Aangezien we vanaf 2017 zijn begonnen met het activeren van investeringen met een maatschappelijk nut is er nog geen sprake van een continu niveau.
o
Het is niet aannemelijk dat de raad besluit om in enig jaar de volledige onbenutte belastingcapaciteit in te zetten. Daarom is deze belastingcapaciteit op 50% gesteld maal de factor 7. We zijn de eerste gemeente die een investeringsplafond koppelen aan de onbenutte belastingcapaciteit.
In 2021 is het investeringsplafond besproken in de auditcommissie en daarin is aangegeven om vooralsnog de huidige werkwijze voort te zetten. Wel met de aanvulling om het totaal van afschrijvingen op te nemen bij de financiële kengetallen.
Door onze ambities in de openbare ruimte is er sprake van een oplopende omvang van de boekwaarden van investeringen met een maatschappelijk nut. Hierdoor overschrijden we vanaf 2022 onze eigen norm. Hiervoor doen we een voorstel in 2022.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 90 van 266
Relatie tussen de omvang van afschrijvingen en die van aflossingen In het Treasurystatuut 2018 - 2021 is opgenomen dat in zowel de begroting als in de verantwoording inzicht wordt verstrekt tussen de relatie tussen de omvang van afschrijvingen en die van aflossingen. Dit is van belang om inzicht te geven of op termijn de aflossingen ongeveer gelijk gaan lopen met de afschrijvingen.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 91 van 266
Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de kosten van afschrijvingen en aflossingen steeds meer naar elkaar toegroeien. Dit komt door enerzijds het aflopen van bouwgronden in exploitatie en anderzijds het afstemmen van duur van langlopende leningen aan de afschrijvingsduur van investeringen.
Ratio weerstandsvermogen 2020
2021
1
Beschikbare weerstandscapaciteit
28.558.000
33.795.000
2
Risico's
10.138.000
10.575.000
3
Ratio weerstandsvermogen
2,8
3,2
Een ratio hoger dan 2 wordt bestempeld als uitstekend.
Beschikbare weerstandscapaciteit, risico's en weerstandsvermogen De weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel van middelen en mogelijkheden om niet begrote, onvoorziene en (mogelijk) materiële kosten te dekken. De weerstandscapaciteit kan structureel en incidenteel van aard zijn. Incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit het vermogen van de gemeente om eenmalige risico’s te dekken, zonder dat dit invloed heeft op het bestaande beleid. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die permanent kunnen worden ingezet om risico’s af te dekken zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van het beleid.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 92 van 266
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is € 33.795.000 voor het jaar 2021. De berekening is opgenomen in onderstaande tabel.
Berekening beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december 2022 - 2025 (bedragen x € 1.000) 2020
2021
1
Resultaat 2020 - 2021
-1.535
4.615
2
Algemene reserve
18.676
16.992
3
Onbenutte belastingcapaciteit
7.500
7.900
4
Stille reserves
3.917
4.288
Totaal
28.558
33.795
Toelichting: 1. Hier zijn de opgenomen de resultaten van 2020 en 2021. 2. De algemene reserve is het niet-bestemde deel van het eigen vermogen van de gemeente. De algemene reserve speelt een belangrijke rol in de weerstandscapaciteit van de gemeente en in het opvangen van incidentele kosten.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 93 van 266
Berekening beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december 2022 - 2025 (bedragen x € 1.000) 2020
2021
3. De gemeente kan structureel (extra) middelen genereren door belastingen te verhogen en heffingen meer kostendekkend te maken (voor zover daar nog mogelijkheden voor bestaan). Het structureel genereren van extra middelen kan worden ingezet om de weerstandscapaciteit te versterken. De belastingruimte is hoofdzakelijk te vinden bij de onroerendezaakbelasting, omdat kostendekkende tarieven het uitgangspunt is bij de rioolheffing en afvalstoffenheffing. De onbenutte belastingcapaciteit van € 7.900.000 is afgeleid uit de norm die het Ministerie van Binnenlandse Zaken voor 2021 hanteert voor het aanvragen van financiële steun. 4. De stille reserves worden gevormd door de voorraden grond waarvan de taxatiewaarde hoger ligt dan de boekwaarde. Deze reserves zijn van betekenis in relatie tot het balanstotaal, dan wel de financiële positie. De omvang van de stille reserves bedraagt per per 31 december 2021 € 4.288.000. Zie hiervoor de paragraaf Grondbeleid. Naast de voorraden grond bezit de gemeente aandelen van de BNG Bank en Vitens. Deze kunnen op termijn verkocht worden. Doordat de aandelen van deze partijen in het bezit zijn van het Rijk, provincies en gemeenten is hiervoor geen ‘markt’. Hierdoor wordt volstaan met een melding in deze paragraaf.
Top tien van de risico's In het onderstaande overzicht is de top tien van de totale risico-inventarisatie opgenomen. Daarnaast zijn onder nummer 11 de overige risico's (totaal 41) samengevoegd.
Samenvatting kwantificering – bedragen x € 1.000 Onderwerp 1
Algemene uitkering
Gemiddeld 2.000
Beheersmaatregelen Ontwikkelingen vanuit het Rijk worden nauwlettend gevolgd.
2
Cybercrime - gijzeling van informatie en systemen
500
Toepassen van de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheden) en dan met name:
Vergroten informatieveiligheidsbewustzijn van de medewerkers
Toepassen van Multi Factor Authenticatie
Segmentering van het computernetwerk
Toepassen van firewall-technieken
Toepassen van NAC-technieken (Network Access Control)
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 94 van 266
Samenvatting kwantificering – bedragen x € 1.000 Onderwerp
Gemiddeld
Beheersmaatregelen
Toepassen van patch- en hardeningsmanagement
Monitoren van beheer-accounts (gepland 2022)
3
Cybercrime - Overig (o.a.
500
fraude, phisingmails,
Toepassen van de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheden) en dan met name:
schade aan buiten installaties en software)
Vergroten informatieveiligheidsbewustzijn van de medewerkers
Toepassen van actuele endpointbescherming
Toepassen van een email-‘wasstraat’
Toepassen van ‘vier-ogen’-principe bij financiële transacties
Toepassen van software-whitelisting op de gemeentelijke apparaten
4
Extra onvoorziene
500
Focus op het voorkomen van verzuim door
personele uitgaven,
aandacht voor goede werkomstandigheden en -
vanwege toenemend
werkrelaties. Bij ziekte vroegtijdig aandacht voor
verzuim, afname van
herstel en begeleiding terug naar werk. Door
kennis door verloop,
opleidings- en ontwikkelmogelijkheden en
toenemende complexiteit
toepassing van arbeidsvoorwaarden voorkomen
van taken en betaling
dat medewerkers de organisatie vroegtijdig
WW door de
verlaten. Bij reorganisatie in overleg met de
reorganisatie.
betreffende medewerker op zoek gaan naar passende werkzaamheden binnen of buiten de organisatie.
5
6
Revitalisering en
500
Aan de hand van een extern onderzoek de
huurkwestie
behoeftestelling voor de 2e en 3e generatie
woonwagens
vaststellen
Openeinderegelingen
450
sociaal domein -
Gebruik sociale basis versterken en meer regie voeren op inzet jeugdhulp
Jeugdwet 7
Terugbetaling na verantwoording
400
Kennis over verantwoording doeluitkeringen en werkwijzen breder delen.
doeluitkeringen vanwege fouten, ziekte, nalatigheid, niet behalen
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 95 van 266
Samenvatting kwantificering – bedragen x € 1.000 Onderwerp
Gemiddeld
Beheersmaatregelen
van het doel of andere omstandigheden. 8
9
Financiering
Openeinderegelingen
300
Spreiding van leningenportefeuille.
Periodiek overleg met de bank
250
Inzet op snelle uitstroom van het bijstandsbestand.
225
In 2021 in is een nieuw normenkader voor
sociaal domein Regeling Participatiewet /Werk en inkomen 10
Openeinderegelingen sociaal domein - Wet
huishoudelijke hulp ingevoerd.
WMO 11
Overige risico's
4.950
Dit betreft de kwantificering van de overige 41 risico's.
Totaal
10.575
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 96 van 266
Onderhoud kapitaalgoederen Samenvatting In 2021 is op verschillende fronten gewerkt aan wegen, bruggen, openbare verlichting, openbaar groen en ons maatschappelijk vastgoed om daarmee een bijdrage te leveren aan een veilige en prettige woon- en werkomgeving.
Wegen | Beleid
Het wegenbeheerplan 2018 - 2022 is opgesteld op basis van assetmanagement en is een leidraad voor het wegenbeheer in deze periode.
Jaarlijks wordt er een risicoanalyse opgesteld om de (nieuwe) prioritering voor het wegenonderhoud op te stellen.
Onder het onderdeel wegen vallen ook de civieltechnische kunstwerken. Hiervoor heeft de raad in november 2019 een beheerplan 2020 - 2024 vastgesteld op basis van assetmanagement.
Het beleidsplan openbare verlichting 2020 - 2024 is in december 2019 door de raad vastgesteld.
Wegen | Uitvoering In 2021 is er voor de wegen het volgende gebeurd:
Reconstructie Hoofdweg Waverveen. De werkzaamheden zijn begin 2021 gestart. Vervolgens is het werk na enige tijd stilgelegd door slechte prestaties van de aannemer. Dit heeft ertoe geleidt dat de opdracht is teruggetrokken en dat er opnieuw een aanbesteding moest plaatsvinden. Deze aanbesteding loopt door tot februari 2022. In 2022 zijn de werkzaamheden gereed;
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 97 van 266
Reconstructie Bovendijk. Vanuit de Flora- en Faunawet moeten maatregelen getroffen worden voor de bescherming van vleermuizen. Hierdoor kan de oorspronkelijke planning niet gehaald worden. De start van de werkzaamheden staat gepland voor april 2022;
Reconstructie Ringdijk 2e Bedijking. In de voorbereidende fase zijn we tegen een aantal zaken opgelopen wat de doorlooptijd van dit project niet ten goede is gekomen en komt. De laatste hiervan is dat uit de quick scan Flora en Fauna is gebleken dat nader onderzoek nodig was naar de waterspitsmuis en de vleermuis. Hieruit bleek dat er een ontheffing moet worden aangevraagd voor het werken in gebied waar de waterspitsmuis leeft. Doorlooptijd hiervan is minimaal 26 weken. Dat betekent dat de uitvoering van deze weg pas in het 3e kwartaal van 2022 kan worden opgepakt. Omdat de reconstructie Bovendijk al eerder start, en beide projecten niet gelijktijdig kunnen worden uitgevoerd in verband met de bereikbaarheid, start de uitvoering na gereedkomen van de Bovendijk. Dat wordt medio 2023;
Voorbereiding reconstructie Baambrugse Zuwe is nog niet gestart.
In 2021 zijn de volgende werkzaamheden gedaan aan de volgende bruggen (kunstwerken):
De Overzetbrug (beweegbare brug) is in uitvoering. De laatste werkzaamheden worden begin 2022 afgerond;
De Gemeenlandsevaartbrug (beweegbare brug) heeft in een nieuw brugdek gekregen. De werkzaamheden aan de installaties worden begin 2022 (voor het vaarseizoen) uitgevoerd;
De Botsholsebrug (beweegbare brug) wordt geheel in 2022 uitgevoerd;
Diverse betonnen en houten vaste bruggen zijn vernieuwd.
In 2021 is het volgende gedaan aan openbare verlichting:
Voor de openbare verlichting is er in 2021 een groot deel van de buitenwegen en de wijk Molenland verled.
Er zijn circa 350 masten en circa 1.300 armaturen vervangen.
Wegen | Financiën De exploitatiekosten van wegen, kunstwerken en openbare verlichting zijn opgenomen in programma 2 "Verkeer, vervoer en waterstaat". Van de investeringsbudgetten is in 2021 € 3,2 miljoen euro besteed aan o.a. reconstructie Hoofdweg Waverveen, voorbereiding reconstructie Bovendijk en Ringdijk 2e Bedijking, afrondende werkzaamheden reconstructie Pieter Joostenlaan, vervanging diverse bruggen en vervanging masten en armaturen openbare verlichting (zie investeringsrapportage).
Riolering | Beleid Een goede riolering draagt bij aan de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Met het gemeentelijk rioleringsplan (geactualiseerd en vastgesteld bij raadsbesluit van 30 november 2017) geeft de gemeente aan hoe zij op een doelmatige manier omgaat met de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 98 van 266
Riolering | Uitvoering Het onderhoud van het gemeentelijk rioolstelsel omvat onder meer het reinigen, ontstoppen en repareren van riolen, dagelijks beheer van rioolgemalen en het vegen van straten. De renovatiewerkzaamheden aan de riolering zijn voorbereid en aanbesteed. De daadwerkelijke uitvoering van de renovatiewerkzaamheden vindt in 2022 plaats.
Riolering | Financiën In het budgetoverzicht van programma 7 "milieu en duurzaamheid" zijn de jaarlijkse kosten en opbrengsten van riolering opgenomen. Zoals blijkt uit de paragraaf Lokale heffingen zijn de tarieven van rioolheffing kostendekkend.
Water | Beleid Water is van grote betekenis voor maatschappij, mens en milieu. Om "droge voeten" te houden is het van belang dat de gemeente haar watergangen goed beheert. Dit betekent dat de watergangen tijdig gebaggerd en geschoond moet worden. Daarnaast moet de gemeente de oevers in stand houden. Het waterschap stelt door middel van haar Keur eisen aan de watergangen. De gemeente heeft ontvangstplicht voor de vrijgekomen bagger en maaisel. Het huidige beleid beperkt zich op calamiteitenonderhoud van beschoeiingen en baggeren.
Water | Uitvoering Uitgevoerd in 2021:
Voor de beschoeiingen zijn alleen de calamiteiten uitgevoerd.
De watergangen zijn geschoond van vegetatie.
De vrijgekomen bagger is verwerkt, conform de wettelijke ontvangstplicht.
Water | Financiën In 2021 zijn voor € 350.000 aan kosten gemaakt voor het waterbeheer. Het beschikbare budget voor het waterbeheer was eveneens € 350.000.
Groen | Beleid
Hoe we met ons openbaar groen om willen gaan en wat we belangrijk vinden, is vastgelegd in het groenbeleidsplan 2017 - 2040. We zijn bezig met een plan hoe dit uitgewerkt kan worden in beheer. Het thema klimaatadaptatie en de bewustwording van het belang van groen heeft in 2021 aandacht gekregen.
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 99 van 266
Groen | Uitvoering In 2021 zijn diverse werkzaamheden voor groen verricht:
Het reguliere onderhoud aan het groen en de bomen is uitgevoerd.
De resultaten van het natuurvriendelijker bermbeheer in Abcoude zijn veelbelovend en dit gaan we continueren. Ook op de overige locaties blijven we de bloemrijke soorten stimuleren. We zijn er nog lang niet, maar de verbeterpunten zijn duidelijk zichtbaar. Het is wenselijk dit ook na 2022 voort te zetten.
Er is uitvoering gegeven aan het vervangingsplan voor populieren. Populieren die aan het einde van hun levensduur zijn en een slechte toekomstverwachting hebben zijn vervangen.
We hebben de Japanse duizendknoop op verschillende locaties bestreden, met als resultaat dat de oppervlakte met Japanse duizendknoop op deze plekken niet is toegenomen.
Groen | Financiën In programma 5 Cultuur, recreatie en sport zijn de kosten voor onderhoud van openbaar groen en speelvoorzieningen opgenomen. Het wordt steeds lastiger om met het beschikbare structurele budget het reguliere en vervangingsonderhoud van het groen te dekken. Het is nodig gebleken dat het incidentele budget nodig was om dit op te vangen. We hebben te maken met een bomenbestand met relatief veel oude bomen en ook de beplanting is verouderd. Naast de structureel beschikbare budgetten voor onderhoud hebben we in 2021 met de incidenteel beschikbare (extra) budgetten de (extra) activiteiten kunnen uitvoeren, die zijn vermeld bij de uitvoering.
Gebouwen | Beleid De nota Vastgoed is in 2017 vastgesteld en wordt uitgevoerd. In 2021 zijn de Duurzame Meerjarige Onderhoud Plannen (DMJOP) opgemaakt. Op basis van dit DMJOP worden beheerplannen opgesteld voor de gemeentelijke gebouwen. Duurzaamheid is in deze DMJOP opgenomen en wordt planmatig opgepakt. In 2022 worden de DMJOP's en de beheerplannen aan de gemeenteraad aangeboden met de daarbij behorende dotaties. Deze plannen vormen het beleid voor de komende jaren.
Gebouwen | Uitvoering Stand van zaken: 1. Jaarplan planmatig en preventief onderhoud is grotendeels uitgevoerd; 2. De toekomstige meerjaren onderhoudsplannen zijn gebaseerd op basis van de werkelijk staat van het object in plaats van een theoretische levensduur; 3. Het verbeteren van de toegankelijk van onze objecten in het kader van de inclusieve samenleving is in uitvoering; 4. Preventief onderhoudscontract klimaatinstallaties gemeentehuis is met een jaar verlengd; 5. Groot onderhoud kazerne Mijdrecht heeft plaatsgevonden, zonnepanelen worden in 2022 geplaatst; 6. Voorbereidingen groot onderhoud kazernes Wilnis en Vinkeveen zijn opgepakt uitvoering in 2022; 7. Voorbereiding nieuwbouw kazerne Abcoude is gestart;
Programmarekening 2021 versie 15 juni 2022.docx - pagina 100 van 266