2306 15 GGD-Benchmark-2021-definitief
Tekst van het document
_
GGD Benchmarkrapportage 2021 foto: Jennifer Burk
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
2
Inhoudsopgave Zie ook de interactieve rapportage Wilt u dit document in Tableau gebruiken, dan kan dat via de volgende link: https://public.tableau.com/app/profile/ggd.ghor.nederland/viz/GGDBenchmarkrapportage2021 _
Inleiding
.......................................................................3
Pijler 1: monitoring, signalering en advisering (MSA)
..................5
Pijler 2: uitvoerende taken gezondheidsbescherming
. . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Pijler 3: publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises Pijler 4: toezicht houden
. . . . . . . 24
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Veel voorkomende taken die GGD'en uitvoeren voor gemeenten Bedrijfsvoering & governance
. . . 29
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Achtergrondgegevens
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Lijst met afkortingen
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
3
Inleiding De 25 gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD’en) in Nederland bewaken, bevorderen en beschermen de gezondheid van burgers. De GGD’en zetten zich vooral in voor de publieke gezondheidszorg: maatregelen die de gezondheid van grote delen van de bevolking en risicogroepen beschermen en bevorderen. Dit zijn preventieve maatregelen zoals vaccineren, onderzoek naar de gezondheid van grote groepen mensen, voorlichting over gezondheidsrisico’s als ongezonde voeding of onbeschermd vrijen en het bevorderen van psychosociale hulp en coördinatie van de geneeskundige hulpverlening bij rampen. De rol van de GGD’en rond infectieziektebestrijding was in 2020 en 2021 meer dan ooit zichtbaar, vanwege de coronapandemie. De GGD’en hebben zich ingezet voor het testen, bronnen- en contactonderzoek en het vaccineren. GGD’en houden zichzelf al jarenlang een spiegel voor om de kwaliteit van het werk te monitoren en van elkaar te leren. Dit gebeurt door middel van de Benchmark voor GGD’en. Sinds 2012 wordt een Benchmark opgesteld op basis van een aantal indicatoren. Vanaf 2018 zijn de resultaten openbaar. De Benchmark verschijnt om de twee jaar. In dit rapport worden de Benchmarkresultaten over het jaar 2021 weergegeven.
Effecten van de coronapandemie De coronapandemie heeft veel effect gehad op het werk van de GGD’en in 2020 en 2021 en heeft daarmee ook effect op de indicatoren voor de Benchmark. Het aantal medewerkers en de taken in de infectieziektebestrijding zijn enorm opgeschaald. Er is daarom een aantal aanpassingen in de Benchmark gedaan: - Bij alle indicatoren voor de wettelijke taken die gaan over fte is alleen het aantal fte voor de werkzaamheden behorende bij de gemeenschappelijke regeling (GR) opgevraagd. Dus niet de plustaken. Zo wordt een te grote invloed van de coronapandemie op de resultaten voorkomen. - De indicator die gaat over het aantal fte infectieziektebestrijding is dit jaar niet uitgevraagd. Deze gegevens wijken vanwege alle extra inzet van medewerkers voor covid-19 te zeer af van voorgaande en waarschijnlijk komende jaren om een representatief beeld te geven. De grote inzet van medewerkers voor de bestrijding van covid-19 heeft ook invloed gehad op de andere werkzaamheden van de GGD’en. Waar dit het geval is, wordt dit beschreven.
Rijksoverheid en gemeenten samen verantwoordelijk voor publieke gezondheid De organisatie van de publieke gezondheidszorg is in Nederland geregeld via de Wet publieke gezondheid (Wpg). De Rijksoverheid, in de persoon van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), is de eerstverantwoordelijke voor een goed functionerende infrastructuur voor publieke gezondheid. Het ministerie van VWS heeft vier taken als pijler benoemd voor de publieke gezondheid: 1 monitoring, signalering, advisering; 2 gezondheidsbescherming; 3 crisisbeheersing; 4 toezicht. Daarnaast is in de Wpg bepaald dat gemeenten ook jeugdgezondheidszorg (JGZ) moeten aanbieden. Deze taak hebben de meeste gemeenten belegd bij de GGD, maar dit geldt niet voor alle gemeenten. Regionaal en lokaal maatwerk De gemeente is verantwoordelijk voor de publieke gezondheid van haar inwoners. GGD’en zijn gemeenschappelijke regelingen en worden bestuurd door de wethouders van deelnemende gemeenten. Er zijn in totaal 25 GGD’en in Nederland; een landelijk dekkend netwerk. De Wpg schrijft voor welke taken de gemeenten aan de GGD moeten toewijzen. Deze taken worden landelijk uniform uitgevoerd. Dat pakket is verbonden met andere taken die de GGD’en van oudsher verrichten. Zo zijn het ministerie van VWS en de gemeenten samen verantwoordelijk voor de publieke gezondheid.
De taken die de GGD’en voor gemeenten in hun regio’s uitvoeren – collectief en/of op basis van maatwerk – zijn breed en voortdurend in ontwikkeling. Naast de basistaken, kunnen de taken die de GGD’en uitvoeren per regio dus variëren, omdat zij inspelen op de lokale en regionale behoeften in gemeenten.
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
4
Inleiding vervolg Instrument om van elkaar te leren Voor deze Benchmark is voor elk van de vier pijlers en voor de veelvoorkomende taken een aantal indicatoren geselecteerd. Zo geeft de Benchmark een beeld van het werk van de GGD’en. Doordat GGD’en regionaal en lokaal maatwerk leveren, verschillen de werkzaamheden van de 25 GGD’en. Dit zien we terug in deze Benchmark. Dit vraagt op sommige plekken om extra uitleg om de GGD’en te vergelijken. Ook kunnen bepaalde gegevens niet door alle GGD’en worden aangeleverd, bijvoorbeeld omdat de GGD geen JGZ uitvoert voor haar gemeenten. Het wel of niet uitvoeren van JGZ heeft een grote impact op de gegevens over de bedrijfsvoering. Bij veel indicatoren op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid van de jeugd of ouderen is er geen lineaire relatie tussen deze uitkomsten en het werk van de GGD. Vaak spelen allerlei lokale en regionale verschillen ook een belangrijke rol. Door de verschillende afspraken tussen gemeenten en GGD’en en door de keuze voor indicatoren die vooral monitorinformatie opleveren, biedt de benchmark vooral een ingang voor een nadere verdieping naar de achtergrond van verschillen en de mogelijkheid om van elkaar te leren. Deze Benchmarkrapportage geeft de resultaten weer over 2021. Het rapport is ingedeeld op basis van de vier pijlers en de veelvoorkomende taken.
De inhoud van de genoemde pijlers en de taken wordt in het rapport toegelicht, net zoals de bijbehorende indicatoren en de resultaten. De lijst met indicatoren is een selectie, die in overleg met de GGD’en steeds verder wordt ontwikkeld.
GGD Fryslân
GGD Groningen
GGD Hollands Noorden GGD Drenthe GGD Flevoland GGD IJsselland
GGD Zaanstreek-Waterland GGD Kennemerland GGD Gooi en Vechtstreek
GGD Amsterdam
GGD Twente
GGD Hollands Midden GGD Haaglanden
GGD Regio Utrecht
GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Hart voor Brabant
GGD Noord- en Oost-Gelderland Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Gelderland-Zuid
GGD Zeeland
GGD West-Brabant
In dit Benchmarkrapport worden sommige cijfers afgebeeld in een regiokaart. Op deze pagina ziet u welke regio correspondeert met welke GGD.
GGD Limburg Noord
GGD Brabant Zuidoost GGD Zuid-Limburg
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
5
Pijler 1: monitoring, signalering en advisering Gedrag heeft een grote invloed op de gezondheid van mensen. Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast. Roken is de belangrijkste oorzaak. Verder veroorzaakt een ongezond binnen- en buitenmilieu 4% van de ziektelast, met luchtverontreiniging als de belangrijkste oorzaak. Ongezonde arbeidsomstandigheden veroorzaken bijna 5% van de ziektelast. Niet voor alle bevolkingsgroepen zijn deze factoren hetzelfde. Het aantal mensen dat rookt, daalt harder onder mensen met een hoge sociaaleconomische status dan onder mensen met een lage sociaaleconomische status. Het percentage mensen met ernstig overgewicht stijgt sterker onder mensen met een lage sociaaleconomische status (Volksgezondheid Toekomst Verkenning, 2018).
Indicatoren pijler 1: monitoring, signalering en advisering Aantal fte epidemiologie per 100.000 inwoners Percentage 10 jarigen met overgewicht (inclusief obesitas) Percentage 10 jarigen met obesitas Geografisch inzicht percentage 10 jarigen met obesitas Dagelijks rokende kinderen Alcoholgebruik bij kinderen
Gemeenten en de Rijksoverheid hebben beiden een verantwoordelijkheid voor het nemen van gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen, zoals vastgelegd in de Wpg. Om gerichte maatregelen te nemen, is informatie nodig over de gezondheid van burgers en over de factoren die van invloed zijn op de ziektelast. De GGD’en zijn verantwoordelijk voor het aanleveren van deze informatie. Zij monitoren daarvoor de gezondheid van burgers en gezondheidsrisico’s in de fysieke en sociale omgeving. Deze monitoring vormt voor de GGD’en de basis voor het signaleren en adviseren aan gemeenten over het beleid voor preventie en gezondheidsbescherming. De monitoringsinformatie biedt ook een belangrijke basis voor advies van de GGD’en over de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. De GGD brengt gezondheidsproblemen op wijk- en buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpakken en legt verbindingen met partijen in relevante sectoren. In de Benchmark zijn indicatoren opgenomen die invulling geven aan de pijler monitoring, signalering en advisering. Het betreft vooral informatie over de stand van zaken wat betreft gezondheid en welzijn van de burgers. Het adviseren over gezondheid in de Omgevingswet is ook opgenomen. Dat was tevens het geval in de vorige benchmark.
De invoering van de Omgevingswet is echter herhaalde malen uitgesteld en zal naar verwachting per 1 januari 2023 in werking treden. GGD’en bereiden zich actief voor op de invoering van deze wet en de consequenties hiervan op hun dagelijks werk.
Percentage ouderen (65+) met een goed ervaren gezondheid Lokaal beleid op lage sociaaleconomische positie Lokaal preventieakkoord Lokaal sportakkoord Omgevingswet
Bedrijfsvoering & Governance
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
6
Aantal FTE epidemiologie(per 100.000) fte epidemiologie Het aantal fte epidemiologie per 100.000 inwoners licht gedaald in 2021 GGD’en moeten kunnen beschikken over voldoende epidemiologen om te voldoen aan de taken rondom monitoring, signalering en advisering. Epidemiologen richten zich op het inzichtelijk maken van prevalenties, trends en verschillen in gezondheid en factoren die gezondheid beïnvloeden. Daarnaast houden ze zich bezig met het evalueren van gezondheidsinterventies. In de Wpg is aangegeven dat colleges van B&W moeten zorgen voor het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking. De GGD’en hebben gemiddeld 0,6 fte epidemiologie per 100.000 inwoners in dienst. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2019 (0,72 fte) en 2017 (0,73 fte). Deze daling hoeft overigens niet te betekenen dat er minder fte epidemiologen in dienst zijn. De indicator richt zicht op de inzet van epidemiologen voor de GR-taken. Sommige GGD’en hebben voor deze Benchmark de definitie nauwkeuriger toegepast. In de cijfers van GGD Regio Utrecht zijn niet de fte epidemiologie van stad Utrecht opgenomen. Zij hebben dit niet bij de GGD belegd. Er is geen norm vastgesteld voor het aantal fte epidemiologie per GGD. Het is afhankelijk van de omvang van het takenpakket. In de figuur staat het aantal fte per 100.000 en het absoluut aantal fte.
Jaar
2021 1,8
GGD Amsterdam 1,1
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD West-Brabant
0,9 0,8
GGD Hart voor Brabant GGD Kennemerland
0,7
GGD Zaanstreek-Waterland
0,7
GGD Groningen
0,6
GGD Twente
0,6
GGD Flevoland
0,6
GGD Haaglanden
0,6
GGD Hollands Midden
0,6
GGD Brabant Zuidoost
0,6
GGD Hollands Noorden
0,6
GGD Noord- en Oost-Gelderland
0,5
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
0,5
GGD Fryslân
0,5
GGD Zuid-Limburg
0,5
GGD Zeeland
0,5
GGD Regio Utrecht
0,5
GGD Drenthe
0,4
GGD Gelderland-Zuid
0,4
GGD IJsselland
0,4 0,4
GGD Limburg Noord
0,3
GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Gooi en Vechtstreek
0,1 2017
2019
2021
0,0
0,6 0,5
1,0
1,5
# fte epidemiologie (per 100k inw.)
2,0
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
7
Percentage 10-jarigen met overgewicht Overgewicht is een belangrijk onderwerp binnen publieke gezondheid, omdat het voorkomen, signaleren en vroegtijdig behandelen van overgewicht ernstige gezondheidsproblemen op latere leeftijd voorkomt. GGD’en zien het als een belangrijke opgave om overgewicht zoveel mogelijk te beperken. Dit gebeurt door te signaleren, te adviseren en door het ontwikkelen en uitvoeren van preventieprogramma’s. In het Nationaal Preventieakkoord is overgewicht één van de thema’s waar de meeste aandacht naar uit gaat. Ook op lokaal niveau zetten de GGD’en in op maatregelen in het kader van de lokale preventieakkoorden.
jongens GGD Fryslân GGD Flevoland GGD Zeeland GGD Gelderland-Zuid GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Hart voor Brabant Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Hollands Midden
Overgewicht Deze indicator is voor het eerst in 2019 opgenomen in de Benchmark. Ook in deze benchmark is het percentage overgewicht bij 10-jarigen opgevraagd, net zoals de percentages voor obesitas. Die percentages worden op de volgende pagina weergegeven.
GGD Groningen Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Zuid-Limburg GGD West-Brabant GGD Drenthe
De cijfers voor overgewicht en obesitas zijn sterk gekleurd door de coronacrisis. Veel GGD'en hebben een selectieve groep kinderen gezien. Niet alle kinderen konden worden gemeten vanwege de lockdowns en de inzet van personeel op coronagerelateerde taken. De GGD’en hebben gekozen voor het oproepen van kinderen uit kwetsbare gezinnen. De lichte stijging in 2021 ten opzichte van 2019 van 17,1% naar 18,2% wordt hierdoor mogelijk geheel verklaard. Een relatief groot aantal GGD'en heeft geen gegevens aangeleverd. Zij vonden hun cijfers te weinig representatief om te delen in de benchmark. Bij de cijfers die wel zijn opgenomen, geldt de voorzichtigheid voor de interpretatie echter ook. Hoewel overgewicht nog steeds vaker voorkomt bij meisjes dan bij jongens is het percentage jongens met overgewicht sneller gestegen dan het percentage meisjes, namelijk bij de jongens met 1,5 procentpunt en bij de meisjes met 0,5 procentpunt. Dit kan echter ook samenhangen met selectiviteit als gevolg van het feit dat niet alle GGD’en cijfers hebben aangeleverd. Vijf GGD’en laten overigens een daling van het aantal kinderen met overgewicht zien in tegenstelling tot de l..
GGD Regio Utrecht GGD Brabant Zuidoost GGD IJsselland GGD Limburg Noord GGD Amsterdam GGD Gooi en Vechtstreek GGD Haaglanden GGD Hollands Noorden GGD Kennemerland GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Twente GGD Zaanstreek-Waterland
meisjes
● 32,3% ◐ 25,0% ● 21,0% ◕ 20,8% ◐ 17,7% ● 17,1% ● 17,1% ● 17,5% ● 17,4% ◕ 16,3% ● 17,4% ◕ 17,1% ◕ 15,0% ● 13,3% ● 14,1% ● 12,8% ● 12,2% ● ○ ○ ● ◕ ○ ● ●
aantal gemeten
31,2%
27,5%
% obesitas Gantt
26,0%
23,2%
22,1%
20,3%
20,6%
21,4%
19,4%
18,9%
17,9%
18,7%
17,9%
17,3%
17,4%
17,2%
17,3%
17,8%
17,0%
16,6%
17,0%
16,2%
16,6%
16,3%
15,7%
15,4%
14,4%
13,1%
13,6%
12,4%
12,6%
11,4%
11,8%
Situatie JGZ
○ ◐ ◕ ●
geen JGZ JGZ 4-19 jaar JGZ 0-19 jaar: met toelichting JGZ 0-19 jaar
landelijk gemiddeld jongens 17,9%
meisjes 18,5%
totaal 18,2%
40,0%0,0% 0K percentage
aantal met overgewicht/obesitas
totaal
29,9%
10K 40,0%0,0% 0K
aantal
percentage
10K 40,0%0,0% 0K
aantal
percentage
10K
aantal
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
8
Percentage kinderen met obesitas Obesitas In 2021 ligt het landelijk gemiddelde van de 10-jarigen met obesitas voor jongens en meisjes op respectievelijk 3,8% en 3,7%. Er lijkt sprake van een stijging, maar ook deze cijfers moeten met de nodige voorzichtigheid beschouwd worden aangezien het geen representatieve groep kinderen betreft. De GGD'en hebben vooral kinderen uit kwetsbare gezinnen gezien.
jongens GGD Fryslân GGD Flevoland GGD Gelderland-Zuid GGD Zeeland Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Hart voor Brabant GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Groningen GGD Hollands Midden GGD West-Brabant GGD Hollands Noorden Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Zuid-Limburg GGD Drenthe GGD Regio Utrecht GGD IJsselland GGD Brabant Zuidoost GGD Limburg Noord GGD Amsterdam GGD Gooi en Vechtstreek GGD Haaglanden GGD Kennemerland GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Twente GGD Zaanstreek-Waterland
● ◐ ◕ ● ● ● ◐ ● ● ◕ ● ◕ ● ◕ ● ● ● ● ● ○ ○ ◕ ○ ● ●
meisjes 11,0%
10,4%
7,0%
8,0%
8,0%
5,1%
4,5%
4,8%
3,9%
4,5%
4,2%
3,9%
4,2%
4,0%
4,2%
3,8%
4,0%
3,9%
3,8%
3,8%
4,3%
3,1%
3,7%
3,1%
3,1%
3,1%
3,4%
2,7%
3,0%
3,0%
3,0%
3,0%
3,2%
2,7%
3,0%
3,3%
2,3%
2,8%
2,5%
2,8%
2,7%
2,3%
2,8%
2,6%
2,8%
1,9%
2,4%
2,3%
2,0%
2,1%
1,4%
1,2%
1,3%
40%
0% 0K
percentage
10K 40%
aantal
0% 0K
percentage
aantal met obesitas
totaal
9,8%
10K 40%
aantal
% overgewicht Gantt Situatie JGZ
○ ◐ ◕ ●
geen JGZ JGZ 4-19 jaar JGZ 0-19 jaar: met toelichting JGZ 0-19 jaar
landelijk gemiddeld
0% 0K
percentage
aantal gemeten
10K
aantal
jongens
3,9%
meisjes
3,7%
totaal
3,8%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
9
Percentage kinderen met obesitas op de kaart Toelichting bij ontbrekende cijfers De waarde van GGD Haaglanden ontbreekt omdat GGD Haaglanden geen Jeugdgezondheidszorg (JGZ) uitvoert. GGD Zaanstreek Waterland, GGD Kennemerland, GGD Amsterdam, GGD Gooi en Vechtstreek, en GGD Twente hebben de gegevens wel voor 2019 aangeleverd. Voor 2021 hebben zij de gegevens niet aangeleverd, omdat zij vanwege covid-19 veel minder kinderen hebben gewogen en gemeten dan gebruikelijk. Ze hebben zich gericht op de kwetsbare kinderen. Deze groep is niet representatief voor de totale groep. Zoals door GGD Kennemerland aangegeven: Er zijn vanwege corona veel minder kinderen gemeten en gewogen dan gebruikelijk. De nadruk van het preventieve JGZ-aanbod lag bij de kinderen en gezinnen op scholen en in wijken waar relatief meer overgewicht en obesitas voorkomt. Het percentage kinderen met overgewicht en obesitas zal daarmee relatief hoger uitkomen dan voorgaande jaren en is geen afspiegeling van alle 10-11 jarigen in de GGD-regio.
3,7% ▲ 2,8%
10,4% ▲ 2,0%
2,7% ▲ 2,4%
3,0% ▼ 4,0%
2,4% 3,7%
▼ 2,5%
8,0% ▲ 4,5%
De cijfers voor GGD Rotterdam-Rijnmond zijn afkomstig van het CJG Rijnmond. Zij verzorgen de JGZ voor 14 van de 15 gemeenten in de regio. Het CJG Rijnmond heeft in 2021 wel gemeten, maar zij hadden tijdens het aanleveren van de Benchmarkgegevens nog geen zicht op de mogelijke selectiviteit van de groep die gemeten is. De epidemiologen hebben de cijfers nog niet kunnen bekijken in verband met het werken met nieuwe systemen (DWH). GGD Fryslân en GDD Flevoland hebben de cijfers wel aangeleverd, maar geven aan dat het geen representatieve groep betreft. Er is waarschijnlijk sprake van een oververtegenwoordiging van kinderen met overgewicht. De stijging in deze regio's wordt mogelijk verklaard door deze oververtegenwoordiging. In de volgende Benchmark wordt duidelijk of er sprake is van een trend of een tijdelijke stijging.
3,0%
4,5%
4,8% 1,5%
3,1% ▼ 3,5%
5,6%
3,0% = 3,0%
3,8%
2,6%
▲ 3,0%
4,0%
▲ 1,8%
▲ 3,1%
4,8% ▲ 3,0%
% obesitas (2021)
4,0% 3,0%
1,3%
▲ 3,2%
▲ 2,8%
4,2% ▲ 3,3%
2,1%
1,3%
▲ 1,4%
▼ 2,9%
landelijke totaalcijfers 3,8% in 2021 3,2% in 2019
2,8% ▼ 3,8%
10,4%
▲
hoger dan 2019
=
gelijk aan 2019
▼
lager dan 2019
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
10
Dagelijks rokende kinderen in het voortgezet onderwijs rookt dagelijks (2021)
Percentage rokende kinderen in klas 2 licht toegenomen Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 en 2021 Roken veroorzaakt ernstige gezondheidsproblemen. Het onderwerp roken is daarom relevant voor GGD’en, omdat het voorkomen, signaleren en vroegtijdig interveniëren gezondheidsproblemen op latere leeftijd voorkomt. GGD’en zien het als een belangrijke opgave om roken zoveel mogelijk te beperken. Dit doen ze door voorlichting te geven en preventieprogramma’s aan te bieden. Als indicator is gekozen voor het percentage kinderen in klas 2 van het voortgezet onderwijs dat dagelijk rookt. In de Benchmark wordt sinds 2015 gebruik gemaakt van de cijfers uit de Gezondheidsmonitor Jeugd. In de vorige Benchmark staan de cijfers over 2019.¹ De Gezondheidsmonitor werd voorheen eens in de vier jaar uitgevoerd. Door de impact van covid-19 op de mentale gezondheid van de jeugd, hebben de GGD’en en RIVM ook in 2021 een jeugdmonitor uitgevoerd.² De cijfers in de Benchmark zijn hieruit afkomstig. Percentage kinderen in klas 2 dat dagelijks rookt In 2021 rookte gemiddeld 0,9% van de kinderen uit klas 2 van het voortgezet onderwijs dagelijks. Dit is een toename van 0,2 procentpunt. De variatie tussen de GGD’en is relatief groot. In veruit de meeste GGD-regio’s is sprake van een lichte toename.
Uitzondering hierop vormen GGD Zuid Limburg, GGD Gooi en Vechtstreek, GGD Zaanstreek-Waterland, GGD Regio Utrecht en GGD Brabant Zuidoost waar het percentage gelijk is gebleven. Voor GGD Amsterdam, GGD West-Brabant en GGD Limburg Noord is zelfs sprake van een daling. De daling voor Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) wordt verklaard doordat in de Benchmark van 2019 voor deze regio gebruik is gemaakt van gegevens verzameld via de reguliere contactmomenten JGZ. Dat zijn deels leerlingen uit de 4e klas, die ouder zijn. In de cijfers voor deze Benchmark gaat het voor VGGM alleen over de kinderen in 2e klas van het voortgezet onderwijs.
0%
1%
2%
GGD Fryslân GGD Drenthe GGD Zeeland GGD Zuid-Limburg GGD Hollands Noorden GGD Groningen GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Flevoland GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Twente Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
gemiddeld
gemiddeld
GGD Gelderland-Zuid GGD Gooi en Vechtstreek GGD Haaglanden GGD Hollands Midden GGD Amsterdam GGD IJsselland GGD Zaanstreek-Waterland GGD Kennemerland GGD West-Brabant Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Regio Utrecht GGD Hart voor Brabant GGD Limburg Noord GGD Brabant Zuidoost 0%
1%
rookt dagelijks (2019) 1. Gezondheidsmonitor Jeugd 2019, GGD’en en RIVM 2. Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021, GGD’en en RIVM
2%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
11
Alcoholgebruik bij kinderen in het voortgezet onderwijs Percentage kinderen in klas 2 dat alcohol drinkt is gestegen in coronatijd Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 en 2021 Alcoholgebruik kan tot ernstige gezondheidsproblemen leiden. GGD’en vinden het een belangrijke taak om problematisch alcoholgebruik zoveel mogelijk te beperken. Ze zetten hier op in door voorlichting en preventie. Door het voorkomen dat kinderen gaan drinken, te signaleren en vroegtijdig te interveniëren, kunnen gezondheidsproblemen voorkomen worden. In de Benchmark wordt sinds 2015 gebruik gemaakt van de cijfers uit de Gezondheidsmonitor Jeugd. In de vorige Benchmark staan de cijfers over 2019.¹ De Gezondheidsmonitor werd eens in de vier jaar uitgevoerd. Door de impact van covid-19 op de mentale gezondheid van de jeugd, hebben de GGD’en en RIVM in 2021 ook een jeugdmonitor uitgevoerd.² Percentage kinderen dat in afgelopen vier weken alcohol heeft gedronken De indicator voor alcoholgebruik onder de jeugd is geoperationaliseerd naar het alcoholgebruik van kinderen in de tweede klas van de middelbare school in de afgelopen vier weken. Het gemiddelde van 14,4% is een duidelijke stijging ten opzichte van 2019. Toen was het 10,7% . In vrijwel alle GGD-regio’s is sprake van een stijging. 14,4% is een relatief hoog percentage, aangezien de norm is dat kinderen onder de 18 jaar helemaal geen alcohol drinken.
Wettelijk is vastgelegd dat er geen alcohol verkocht mag worden aan deze doelgroep en dat zij in de publieke ruimte geen alcohol bij zich mogen hebben. Echter, het drinken in een niet-publieke ruimte is niet verboden en niet strafbaar. Mogelijk is de coronaperiode een verklaring voor deze stijging, waarbij de kinderen in de thuissituatie hebben gedronken.
drinkt alcohol in laatste 4 weken (2021)
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
16%
18%
20% 22%
GGD Drenthe GGD Twente GGD Fryslân GGD Zuid-Limburg GGD Zeeland GGD Limburg Noord GGD West-Brabant GGD Groningen GGD Gelderland-Zuid GGD Hollands Noorden GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD IJsselland GGD Flevoland GGD Gooi en Vechtstreek Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Hart voor Brabant
gemiddeld
gemiddeld
GGD Brabant Zuidoost GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zaanstreek-Waterland GGD Hollands Midden GGD Kennemerland Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Regio Utrecht GGD Amsterdam GGD Haaglanden 0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
16%
18%
drinkt alcohol in laatste vier weken (2019) 1. Gezondheidsmonitor Jeugd 2019, GGD’en en RIVM 2. Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021, GGD’en en RIVM
20% 22%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
12
Percentage ouderen (65+) met een goed ervaren gezondheid Goed ervaren gezondheid van ouderen gestegen Gezondheidsmonitor volwassen en ouderen 2020 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de preventieve ouderengezondheidszorg, dit is vastgelegd in de Wpg. In hoeverre de ouderengezondheidszorg bijdraagt aan het bevorderen van de gezondheid, kan gemeten worden door te kijken naar de ervaren gezondheid van ouderen. De ervaren gezondheid, ook wel subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving genoemd, weerspiegelt het oordeel over de eigen gezondheid. Ervaren gezondheid is een samenvattende gezondheidsmaat van alle relevante gezondheidsaspecten voor de persoon in kwestie. Deze onderliggende gezondheidsaspecten variëren per persoon, maar hebben vaak betrekking op zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid. In de Wpg is opgenomen dat gemeenten ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen en in gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren op systematische wijze volgen en signaleren. De indicator ervaren gezondheid past daar goed bij. Hoewel GGD’en geen specifieke taak hebben op het gebied van preventie of gezondheidsbevordering gericht op ouderen, is deze indicator wel opgenomen in de Benchmark.
Aangezien het aantal ouderen (65 jaar en ouder) steeds verder toeneemt, is het is van belang de gezondheid van deze groep te monitoren en hen waar mogelijk te bereiken via voorlichting en preventie.
GGD Gooi en Vechtstreek
71,3%
GGD Fryslân
71,2%
GGD Noord- en Oost-Gelderland
70,9%
GGD Hollands Midden
70,8%
GGD IJsselland
70,6%
GGD Hollands Noorden
69,8%
GGD Kennemerland
69,2%
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
69,0%
GGD Drenthe
68,7%
GGD Regio Utrecht
68,6%
GGD Twente
68,4%
GGD Flevoland
68,1%
GGD Hart voor Brabant
67,7%
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
67,3% 67,2%
GGD Zeeland gemiddeld
De indicator komt uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen die vierjaarlijks wordt uitgevoerd. In de Benchmark van 2019 waren de cijfers van 2016 opgenomen. In deze Benchmark gaat het om de cijfers uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van 2020.¹ Het gemiddelde percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart is toegenomen tussen 2016 en 2020: van 63% naar 67%.
67,1%
GGD Brabant Zuidoost
66,9%
GGD Zaanstreek-Waterland
66,4%
GGD West-Brabant
66,4%
GGD Groningen
66,3%
GGD Limburg Noord
65,0%
GGD Gelderland-Zuid
64,7%
GGD Haaglanden
64,3%
GGD Rotterdam-Rijnmond
62,8%
GGD Amsterdam
62,7%
GGD Zuid-Limburg
58,3% 40,0%
50,0%
60,0%
70,0%
80,0%
% goed ervaren gezondheid (2020)
1. Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020, GGD’en, CBS en RIVM
90,0%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
14
Lokaal beleid op lage sociaaleconomische positie Percentage gemeenten in de GGD-regio waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling en/of uitvoering van het lokaal beleid op lage sociaaleconomische positie De sociaaleconomische status (SES) staat voor de positie van mensen op de maatschappelijke ladder. Die positie is gebaseerd op een combinatie van (1) materiële omstandigheden; (2) vaardigheden, capaciteiten en kennis; en (3) het sociale netwerk en de status en macht van mensen in dat netwerk. De SES wordt bij benadering gemeten met de indicatoren inkomen, opleidingsniveau en beroepsstatus. De doelgroep mensen met een lage sociaaleconomische status, ongeveer 30% van de mensen in Nederland, is een belangrijke doelgroep als het gaat om het behalen van gezondheidswinst. Hun gezondheid is over het algemeen slechter dan van mensen met een hogere sociaaleconomische status. Dit kan gaan om financiële problemen, weinig ondersteuning in de sociale omgeving en onvoldoende kennis over gezond gedrag. Ook worden zij vaak slechts beperkt bereikt voor preventieve activiteiten. Het is daarom belangrijk om te weten om wie het gaat, zodat de interventies op maat aangeboden kunnen worden. In 2019 bleek dat het overgrote deel van de GGD’en deze doelgroep geheel of gedeeltelijk in beeld heeft gebracht.
In de huidige benchmark is daarom als verdiepende vraag gesteld bij welk percentage van de gemeenten in het werkgebied de GGD betrokken is bij beleid gericht op de doelgroep 'mensen met een lage sociaaleconomische positie'. De betrokkenheid kan op vele manieren worden ingevuld. Het kan gaan om het geven van informatie, het beantwoorden van vragen van de gemeente, het schrijven van voorstellen en het uitvoeren van beleid. GGD’en zijn bij een grote meerderheid van gemeenten (79%) betrokken bij het lokale beleid voor bewoners met een lage SES-score. In 16 regio’s is de GGD bij alle gemeenten betrokken bij dit beleid. In de overige regio’s varieert dit van 21 tot 77%.
0%
50%
100%
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
100%
GGD Zuid-Limburg
100%
GGD Zaanstreek-Waterland
100%
GGD Twente
100%
GGD Limburg Noord
100%
GGD IJsselland
100%
GGD Hollands Noorden
100%
GGD Hollands Midden
100%
GGD Haaglanden
100%
GGD Groningen
100%
GGD Gooi en Vechtstreek
100%
GGD Gelderland-Zuid
100%
GGD Fryslân
100%
GGD Flevoland
100%
GGD Brabant Zuidoost
100%
GGD Amsterdam
100% 100%
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Zeeland
77%
GGD West-Brabant
75%
GGD Regio Utrecht
73%
GGD Kennemerland
67% 67%
GGD Drenthe 47%
GGD Rotterdam-Rijnmond 27%
GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Hart voor Brabant
% gemeenten waarbij de GGD betrokken is
82%
21% 0%
50%
100%
bij beleid op lage sociaaleconomische positie 21%
100%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
15
Lokaal preventieakkoord Percentage gemeenten in de GGD-regio waarbij de GGD is betrokken bij de ontwikkeling en/of uitvoering van het lokaal preventieakkoord Eind 2018 hebben zeventig partijen, afkomstig uit het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven, de sport, de overheid en maatschappelijke organisaties, het Nationaal Preventieakkoord gesloten. Het akkoord moet ervoor zorgen dat over ruim twintig jaar roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik drastisch zijn teruggedrongen. Om dit te bereiken is het van belang dat er op regionaal en lokaal niveau akkoorden worden gesloten en uitgevoerd. De GGD is hierbij een belangrijke partner: goed op de hoogte van de belangrijkste gezondheidsproblemen binnen de gemeente. Het is daarom van belang dat de kennis en expertise van de GGD wordt ingezet voor de ontwikkeling van de lokale preventieakkoorden. In deze benchmark is daarom gevraagd naar het percentage gemeenten in de regio, waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling en/of uitvoering van het lokaal preventieakkoord. De betrokkenheid kan op verschillende manieren worden ingevuld, zoals het geven van informatie, het schrijven van voorstellen en het uitvoeren van beleid. Bij een grote meerderheid van gemeenten (89%) is de GGD betrokken bij het lokale preventiebeleid. In 15 regio’s is de GGD bij alle gemeenten betrokken bij dit beleid.
In de overige regio’s varieert dit van 53% tot 93%. Dit kan betekenen dat die gemeenten geen lokaal preventieakkoord hebben of dat zij de GGD hierbij niet hebben betrokken.
0%
50%
100%
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
100%
GGD Zuid-Limburg
100%
GGD Zeeland
100%
GGD Zaanstreek-Waterland
100%
GGD Rotterdam-Rijnmond
100%
GGD Noord- en Oost-Gelderland
100%
GGD Limburg Noord
100%
GGD IJsselland
100%
GGD Hollands Noorden
100%
GGD Hollands Midden
100%
GGD Groningen
100%
GGD Gooi en Vechtstreek
100%
GGD Fryslân
100%
GGD Brabant Zuidoost
100%
GGD Amsterdam
100% 100%
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
93%
GGD Gelderland-Zuid GGD Kennemerland
89% 83%
GGD Drenthe GGD Regio Utrecht
81%
GGD Haaglanden
78% 75%
GGD Hart voor Brabant
69%
GGD West-Brabant GGD Flevoland
67%
GGD Twente
64% 0%
50%
% gemeenten waarbij de GGD betrokken is
92% 100%
bij het lokaal preventieakkoord 64%
100%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
16
Lokaal sportakkoord Percentage gemeenten in de GGD-regio waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling en/of uitvoering van het lokaal sportakkoord In 2018 hebben de sport, gemeenten en rijksoverheid samen met de provincies en bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties een nationaal sportakkoord gesloten, om de kracht van sport in Nederland verder te benutten. Er zijn zorgen over de motorische vaardigheid van kinderen, lage sportdeelname onder specifieke doelgroepen, de omgangsvormen op en langs het veld en over de verenigingsinfrastructuur die onder druk staat. Gemeenten geven lokaal invulling aan dit beleid en kunnen lokale sportakkoorden sluiten. De GGD kan daar op basis van haar kennis en expertise een belangrijke bijdrage aanleveren. In deze benchmark is daarom gevraagd naar het percentage gemeenten in de regio, waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling en/of uitvoering van het lokaal sportakkoord. De betrokkenheid kan daarbij op verschillende manieren worden ingevuld, zoals het geven van informatie, het schrijven van voorstellen en het uitvoeren van beleid. In 68% van gemeenten is de GGD betrokken bij het lokale sportakkoord. In 4 regio’s is de GGD bij alle gemeenten betrokken. In de overige regio’s varieert dit van 9% van de gemeenten waarbij de GGD niet betrokken is tot bij geen enkele gemeenten betrokken.
Dit kan betekenen dat die gemeenten geen lokaal sportakkoord hebben gesloten of dat zij de GGD hierbij niet hebben betrokken.
0%
50%
100%
GGD West-Brabant
100%
GGD Rotterdam-Rijnmond
100%
GGD Hollands Midden
100%
GGD Groningen
100% 91%
GGD IJsselland GGD Brabant Zuidoost
90%
GGD Fryslân
89% 86%
GGD Gelderland-Zuid
81%
GGD Zuid-Limburg GGD Hart voor Brabant
79%
GGD Haaglanden
78%
GGD Noord- en Oost-Gelderland
68%
GGD Flevoland
67%
GGD Zaanstreek-Waterland
63%
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
60%
GGD Drenthe
58%
GGD Gooi en Vechtstreek
57%
GGD Kennemerland
56%
GGD Limburg Noord
53% 53%
GGD Hollands Noorden GGD Regio Utrecht
46% 40%
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden GGD Zeeland
8%
GGD Twente
7%
% gemeenten waarbij de GGD betrokken is
0%
bij het lokaal sportakkoord
68%
GGD Amsterdam 0% 50%
100%
0%
100%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
17
Omgevingswet Percentage gemeenten in de GGD-regio waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling van de Omgevingswet De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit’ is het motto. De nieuwe wet zou moeten zorgen voor minder en overzichtelijke regels, een samenhangende benadering van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. Gezondheid speelt binnen de fysieke leefomgeving een belangrijke rol. Het gaat hierbij om gezondheidsbescherming (zoals luchtkwaliteit, geluidshinder, geur) en gezondheidsbevordering (bijvoorbeeld stimuleren van bewegen, groen in de leefomgeving). Het ligt daarom een belangrijke rol voor de GGD binnen de ontwikkeling en uitvoering van de Omgevingswet. In de afgelopen jaren is de betrokkenheid van de GGD steeds concreter geworden naarmate de invoering van de Omgevingswet dichterbij leek te komen. Voorbeelden hiervan zijn advisering van de gemeente rondom gezonde en veilige leefomgeving, betrokkenheid bij het opstellen van omgevingsvisies en plannen en samenwerking met diverse partners rondom de veilige en gezonde leefomgeving.
Ook wordt er door diverse GGD’en gewerkt aan dashboards om de relatie tussen gezondheid en veiligheid in de fysieke leefomgeving inzichtelijk te maken voor andere gemeentelijke beleidsdomeinen dan het gezondheidsdomein. De invoering van de Omgevingswet is herhaaldelijk uitgesteld, nu naar 1 januari 2023. Dit heeft effect op het percentage gemeenten waarbij de GGD betrokken is bij de ontwikkeling van de wet. In 2017 en 2019 waren gemeenten bezig met voorbereiding op de wet en werd de GGD door de meeste gemeenten betrokken. Op één GGD-regio na zijn alle GGD’en in de afgelopen jaren betrokken geweest of nog betrokken bij de voorbereidingen op de uitvoering van de wet. Enkele GGD’en geven aan in 2021 niet meer bij alle gemeenten in hun regio betrokken te zijn, terwijl dat in 2019 wel het geval was. Door het herhaalde uitstel van de wet hebben in die gemeenten in 2021 waarschijnlijk geen nieuwe ontwikkelingen plaatsgevonden, waarbij de GGD betrokken is.
2017 2019 2021 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
100%
GGD Zuid-Limburg
100% 100% 100%
60% 100%
GGD Zeeland
100%
GGD Zaanstreek-Waterland
100% 100% 100%
69% 100%
GGD Twente
86% 100% 100%
GGD Rotterdam-Rijnmond
100%
33% 100%
GGD Noord- en Oost-Gelderland
100%
95% 100%
GGD Limburg Noord
100% 100% 100%
GGD Kennemerland
100% 100% 100%
GGD IJsselland
73%
GGD Hollands Noorden
100% 100% 100%
64% 100%
GGD Hollands Midden
100% 100% 100%
GGD Groningen
85% 100% 100%
GGD Gooi en Vechtstreek
100% 100% 100%
GGD Gelderland-Zuid
100% 100% 100%
GGD Drenthe
67% 100% 100%
GGD Brabant Zuidoost
100% 100% 100%
GGD Amsterdam
100% 100% 100%
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
100% 100% 100%
94%
67% 44%
50%
88%
75%
GGD Fryslân
63% 100%
94%
GGD West-Brabant
100% 100%
88%
GGD Hart voor Brabant
36%
64%
75%
GGD Flevoland
100% 100%
67%
% gemeenten waar de GGD betrokken is
GGD Regio Utrecht
100%
81%
50%
bij de Omgevingswet
GGD Haaglanden
100%
11%
44%
11%
100%
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
18
Pijler 2: uitvoerende taken gezondheidsbescherming Burgers nemen zelf maatregelen om zich te beschermen tegen ziekten, maar zij vertrouwen er ook op dat zij beschermd worden als er risico’s bestaan op de verspreiding van infectieziekten. GGD’en hebben een aantal, in de Wpg vastgelegde, gezondheidsbeschermende taken die om specialistische medische deskundigheid vragen. Het gaat om de uitvoeringstaak voor gemeenten op het terrein van infectieziektebestrijding (IZB), medische milieukunde en technische hygiënezorg. Geen uitvraag fte IZB in 2021 Gemeenten moeten maatregelen nemen die ervoor zorgen dat overdracht van infectiezieken zo veel mogelijk voorkomen wordt. De GGD’en voeren dit uit. Daarnaast geldt een wettelijke meldingsplicht voor verschillende ziekten. Artsen en laboratoria die een dergelijke ziekte vaststellen, moeten dat aan de GGD melden. Onder infectieziektebestrijding vallen de volgende taken: - Bron- en contactonderzoek. GGD’en proberen de bron van de besmetting te achterhalen en contacten te beschermen. - Vaccinaties en voorschrijven van preventieve medicijnen. - Adviseren over hygiënemaatregelen. Voorlichting en adviezen geven over het voorkomen van infectieziekten. Ook wijzen GGD’en op eventuele risico’s van infectieziekten. - Melden van meldingsplichtige ziekten bij het RIVM.
Er zijn circa 50 meldingsplichtige ziekten, bijvoorbeeld TBC, polio, hepatitis A, covid-19 en apenpokken. - (Wetenschappelijk) onderzoek. De coronapandemie was dus bij uitstek het domein van de GGD en heeft grote invloed gehad op de formatie IZB. De GGD’en vervulden een spilfunctie in de uitvoering van het beleid rond Covid-19. Door een enorme toename in werkzaamheden op het terrein van vaccineren, bron- en contactonderzoek en adviseren, zijn er grote schommelingen in de formatie opgetreden in 2020 en 2021. Voor de Benchmark van 2021 is besloten om de invloed van covid-19 zoveel mogelijk uit te sluiten. De indicator fte IZB is daarom ook niet meegenomen in deze benchmarkrapportage.
Indicatoren pijler 2: uitvoerende taken gezondheidsbescherming Aantal nieuwe tbc-gevallen per 100K inwoners Aantal opgespoorde latente infecties tbc (ltbi) per 100K inwoners THZ functies in 2021 Aantal fte technische hygiënezorg (THZ, per 100K) Aantal fte medisch milieukundigen (MMK, per 100K)
Bedrijfsvoering & Governance
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
19
Aantal nieuwe tbc-gevallen per 100.000 inwoners Aantal nieuwe tbc-gevallen gedaald De infectieziekte tuberculose is wereldwijd een groot probleem. Jaarlijks krijgen 10 miljoen mensen tuberculose en overlijden er meer dan 1,5 miljoen mensen aan. Vooral vanwege de combinatie met een hiv-infectie en multiresistente vormen is het moeilijk om de ziekte wereldwijd onder controle te krijgen. Driekwart van de tbc-patiënten in Nederland komt uit landen waar tuberculose veel voorkomt. GGD’en zijn verantwoordelijk voor de bestrijding en doen onder andere screening (van immigranten, asielzoekers, gedetineerden) en bron- en contactonderzoek. Tuberculose wordt bijna altijd overgedragen via de lucht door een patiënt met besmettelijke longtuberculose. Bij het hoesten worden de bacteriën vanuit de longen via kleine druppeltjes in de omgeving verspreid. Deze kleine druppeltjes kunnen bij inademing in de longblaasjes terecht komen, waar de bacteriën kleine ontstekingshaarden veroorzaken. In Nederland worden de meeste patiënten vastgesteld door longartsen, internisten en andere ziekenhuisspecialisten. In 2019 werden 759 patiënten gerapporteerd, een daling ten opzichte van de jaren daarvoor. Tijdens de coronapandemie in 2020 daalde het aantal tbc-meldingen in Nederland fors naar 622.
Waarschijnlijk speelden hierbij de lagere instroom van migranten en asielzoekers, de verminderde verspreiding van de tuberculosebacterie en uitgestelde zorg een rol. Ook waren er minder contactmomenten tussen mensen. In 2021 is het aantal licht toegenomen naar 680. Ook op dit cijfer heeft de coronapandemie mogelijk invloed gehad. Het aantal meldingen in 2021 past, ondanks de toename ten opzichte van 2020, in de dalende trend van tbc-meldingen in Nederland in de afgelopen decennia.¹ De dalende trend is ook bij de GGD’en te zien. Het gemiddelde is gedaald van 4,96 naar 3,04 per 100.000 inwoners. Wel laten de GGD’en een wisselend beeld zien. Bij sommige GGD’en is het aantal toegenomen; bij de meeste gedaald. Dit heeft onder meer te maken met de mate waarin de GGD-regio’s te maken hebben met de instroom van asielzoekers en immigranten. Toelichting/verklaring GGD Amsterdam heeft voor 2021 geen gegevens aangeleverd.
2021 GGD Haaglanden
7,574
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
7,273 5,602
GGD Zaanstreek-Waterland GGD Flevoland
5,137
GGD Brabant Zuidoost
4,590
GGD Rotterdam-Rijnmond
3,912
GGD Limburg Noord
3,643
GGD Regio Utrecht
3,379
GGD IJsselland
3,366
GGD Hollands Noorden
3,304
GGD Kennemerland
3,167
GGD Gelderland-Zuid
3,014
GGD Noord- en Oost-Gelderland
3,007
GGD Hart voor Brabant
2,966
GGD Hollands Midden
2,947
GGD Fryslân
2,763 2,674
GGD West-Brabant
2,223
GGD Drenthe Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
2,169
GGD Groningen
1,875
GGD Twente
1,583
GGD Gooi en Vechtstreek
1,575 1,557
GGD Zeeland
0,841
GGD Zuid-Limburg GGD Amsterdam
3,317 2017
1. RIVM (2021) Tuberculose Kerncijfers Nederland 2021
2019
2021
0
2
4
6
8
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
20
Aantal opgespoorde latente infecties tbc (ltbi) per 100.000 inwoners Tuberculose komt in Nederland vergeleken met honderd jaar geleden veel minder voor. Toch wordt iedere dag nog bij gemiddeld twee patiënten tuberculose vastgesteld. Jaarlijks overlijden ongeveer tien mensen aan de ziekte. GGD’en blijven daarom investeren in de bestrijding van tuberculose en de vroege opsporing ervan. Een latente tuberculose-infectie (ltbi) is een infectie zonder klinische, bacteriologische of radiologische aanwijzingen voor actieve tuberculose. Na het constateren van een latente tuberculose-infectie wordt bron- en contactonderzoek gedaan. De contacten van een tbc-patiënt worden onderzocht op besmetting. Ze krijgen hiervoor eerst een huidtest. Daarna wordt de definitieve diagnose gesteld met een bloedtest. Een belangrijke eigenschap van de tbc-bacterie (Mycobacterium tuberculosis ) is dat deze na infectie een mensenleven lang latent aanwezig kan blijven in het lichaam. Het landelijk gemiddelde van het aantal opgespoorde latente tbc-infecties voor de GGD’en is gedaald tussen 2019 en 2021 van 7,68 naar 5,48 per 100.000 inwoners. Ook hier geldt dat de coronapandemie effect heeft gehad op het aantal latente tbc-besmettingen en het opsporen daarvan. De daling zien we bij meer dan de helft van de GGD’en. Er zijn ook zeven GGD’en waar het aantal juist gestegen is.
2021 GGD Regio Utrecht
13,66
GGD Zaanstreek-Waterland
12,97
GGD Limburg Noord
7,86
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
7,70
GGD Haaglanden
7,66
GGD Gelderland-Zuid
7,09
GGD Flevoland
6,77
GGD Brabant Zuidoost
6,50
GGD Hollands Noorden
6,46
GGD Rotterdam-Rijnmond
6,32 5,98
GGD IJsselland GGD Gooi en Vechtstreek
5,12
GGD Fryslân
4,45
GGD Groningen
4,43
GGD Drenthe
4,24 4,11
GGD Twente
3,44
GGD Hollands Midden GGD Hart voor Brabant
3,34
GGD West-Brabant
3,24
GGD Noord- en Oost-Gelderland
3,13
GGD Zeeland
2,85 2,82
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ GGD Zuid-Limburg
1,51
GGD Kennemerland
1,41
GGD Amsterdam
5,48 2017
2019
2021
0
5
10
15
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
21
Technische hygiënezorg bij de GGD'en Technische hygiënezorg (THZ) is een onderdeel van de preventieve gezondheidszorg. De technische hygiënezorg richt zich vooral op het voorkomen van infectieziekten op plekken of bij gebeurtenissen waar veel mensen komen en er kans op besmetting is. Gemeenten moeten zich er van verzekeren dat instellingen of voorzieningen met een verhoogd risico passende maatregelen nemen. De GGD’en voeren deze taken voor de gemeenten uit. Ze kunnen de gemeenten ook adviseren waar toezicht op gehouden moet worden.
wordt aangeboden wordt niet aangeboden
Collectieve ruimten
Grote evenementen
Prostitutiebedrijven
Scheepvaart
piercen/ permanente make-up
Verzorgingsen verpleeghuizen
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ ...
GGD Amsterdam GGD Brabant Zuidoost GGD Drenthe GGD Flevoland
Veel van de THZ-taken zijn wettelijke taken, zoals - taken op basis van Wet publieke gezondheid; - inspectie Ship Sanitation ; - vergunningverlening tatoeëren en piercen; - toezicht kindercentra en gastouderopvang; - calamiteitentoezicht WMO.
GGD Fryslân
De GGD’en voeren naast taken uit die omschreven staan in landelijke wetgeving, ook andere hygiënezorg uit. Bijvoorbeeld: - taken op basis van landelijke beleidsafspraken, zoals advisering bij asielzoekerscentra; - taken die voortvloeien uit landelijk of regionaal gesloten convenanten zoals advisering bij evenementen; - taken vanuit gemeentelijke regelgeving, zoals toezicht bij seksbedrijven.
GGD Hollands Midden
Of de GGD de toezichtstaken uitoefent, is mede afhankelijk van de aanwezigheid van bijvoorbeeld scheepvaart of asielzoekerscentra en de afspraken met gemeenten over de invulling van de adviestaak. In de tabel wordt aangegeven welke onderdelen door de GGD'en worden geïnspecteerd.
Tatoeëren en AsielzoekersBasisscholen centra
GGD Gelderland-Zuid
... ...
GGD Gooi en Vechtstreek GGD Groningen GGD Haaglanden GGD Hart voor Brabant ...
GGD Hollands Noorden GGD IJsselland GGD Kennemerland GGD Limburg Noord
...
GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Regio Utrecht ...
GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Twente
...
GGD West-Brabant GGD Zaanstreek-Waterland GGD Zeeland GGD Zuid-Limburg Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
...
Zorgboerderijen
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
22
Aantal FTE technische hygiënezorg (THZ) fte THZ per 100.000 inwoners (exclusief formatie kinderopvang) Aantal fte THZ per 100.000 vrijwel gelijk gebleven, absolute aantal gestegen Het aantal fte THZ is afhankelijk van de aanwezigheid van bijvoorbeeld scheepvaart of asielzoekerscentra en de afspraken met de gemeenten. In vergelijking met 2019 is het aantal fte per 100.000 inwoners gelijk gebleven. Het totaal aantal fte is afgerond 51,2 fte. Een meerderheid (15) van de GGD’en laat een stijging zien, de anderen hebben daarentegen iets minder fte beschikbaar.
2021 GGD Amsterdam
1,3
GGD Zeeland
0,6 0,5
GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
0,4
GGD Hart voor Brabant
0,4
GGD Kennemerland
0,3
GGD Groningen
0,3
GGD Brabant Zuidoost
0,3
GGD Haaglanden
0,3
GGD Flevoland
0,2
GGD Noord- en Oost-Gelderland
0,2
GGD Limburg Noord
0,2
GGD Hollands Noorden
0,2
GGD Hollands Midden
0,2
GGD West-Brabant
0,2
GGD Zuid-Limburg
0,1
GGD Drenthe
0,1
GGD Regio Utrecht
0,1
GGD Twente
0,1
GGD Zaanstreek-Waterland
0,1
GGD Gelderland-Zuid
0,1
GGD Fryslân
0,1
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
0,1
GGD IJsselland
0,1 0,0
GGD Gooi en Vechtstreek 2017
2019
2021
0,0
0,3 0,5
1,0
1,5
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
23
Aantal FTE medischmilieukundigen milieukundigenper (MMK) fte medisch 100.000 inwoners Het aantal fte medisch milieukundigen per 100.000 inwoners heel constant Medische milieukunde (MMK) is een specialisme dat zich bezighoudt met de interactie tussen milieufactoren en gezondheid. Het belangrijkste doel van de medische milieukunde is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door positieve omgevingsfactoren te stimuleren en risico’s van milieufactoren te beperken. De medische milieukunde kent een zeer divers werkveld, zoals: leefomgeving, bodem- en waterverontreiniging, de binnenlucht van huizen, de buitenlucht, geuroverlast, geluidsoverlast, straling, chemische stoffen en veiligheid. Het gaat bij deze indicator alleen om medewerkers MMK. De Gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) wordt buiten beschouwing gelaten. Het aantal fte medisch milieukundige per 100.000 inwoners is nagenoeg gelijk in de verschillende Benchmarkjaren, namelijk rond de 0,42 fte. Toelichting Het aantal fte medische milieukundigen binnen de drie GGD’en in Noord Brabant is een samenwerkingsverband. Het aantal fte's is gelijkmatig verdeeld over de drie GGD’en.
2021 0,75
GGD Amsterdam
0,67
GGD Kennemerland 0,56
GGD Groningen GGD IJsselland
0,52
GGD Haaglanden
0,51
GGD Fryslân
0,51
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
0,50 0,49
GGD Flevoland GGD Zaanstreek-Waterland
0,44
GGD Noord- en Oost-Gelderland
0,43
GGD Gelderland-Zuid
0,43
GGD Drenthe
0,42
GGD Hollands Midden
0,39
GGD Zeeland
0,39
GGD West-Brabant
0,38
GGD Regio Utrecht
0,37
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
0,37
GGD Limburg Noord
0,36
GGD Zuid-Limburg
0,36
GGD Rotterdam-Rijnmond
0,35
GGD Brabant Zuidoost
0,32
GGD Hollands Noorden
0,30 0,28
GGD Twente
0,25
GGD Hart voor Brabant 0,04
GGD Gooi en Vechtstreek 2017
2019
2021
0,00
0,42 0,20
0,40
0,60
0,80
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
24
Pijler 3: publieke gezondheid bij incidenten, rampen en crises Bij rampen en crises is er voor de gezondheidszorg een rol weggelegd voor zowel de GGD als de veiligheidsregio. De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) is op grond van de Wet publieke gezondheid en de Wet veiligheidsregio's directeur van de GGD én de GHOR (geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio). De DPG heeft zodoende een verantwoordelijkheid in zowel het gezondheidsdomein als in het veiligheidsdomein. De Benchmark gaat in op de processen in het kader van publieke gezondheid (de GGD-processen). Afhankelijk van de aard van het incident of crises is de GGD betrokken bij infectieziektebestrijding, gezondheidskundig advies over gevaarlijke stoffen, psychosociale hulpverlening (PSH) en/of gezondheidsonderzoek na rampen (GOR). In acute situaties voert de DPG de regie op deze processen en de uitvoering van de taken. Om goed voorbereid te zijn op rampen en crises is het van belang dat een aantal zaken op orde is. In de Benchmark van 2019 is gevraagd of: 1 De GGD samenwerkingsafspraken heeft met de ketenpartners over psychosociale hulp bij rampen. 2 Het crisisteam van de GGD minimaal 2 keer per jaar hun inzet oefent voor ten minste 2 van de 4 GGD-processen. 3 De GGD een procedure heeft voor het proces leiding en coördinatie bij rampen en crises. Alle GGD’en antwoordden bevestigend op bovenstaande vragen.
Dat is de reden om in deze Benchmark de indicatoren verder uit te werken. De indicatoren zijn deze keer: - Welke rollen speelt uw GGD in het PSH-proces? - Hoe vaak oefent het crisisteam van uw GGD per jaar op de vier processen? - Op welke processen is er binnen uw GGD in 2021 geoefend?
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
25
Rollen in PSH-proces Welke rollen speelt uw GGD in het PSH-proces? In de Wpg staat dat het college van burgemeester en wethouders zorg draagt voor psychosociale hulpverlening (PSH) bij rampen. Deze taak is belegd bij de DPG van de GGD. GGD’en hebben een coördinerende rol op het proces PSH en maken samenwerkingsafspraken met ketenpartners. Psychosociale hulpverlening heeft tot doel om getroffenen door professionele begeleiding het gevoel van zelfcontrole na een schokkende gebeurtenis terug te laten krijgen. De psychosociale hulp wordt uitgevoerd door instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ), Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) en Slachtofferhulp Nederland (SHN). Na een ramp hebben huisartsen ook een belangrijke rol. Zij kunnen zorgen voor signalering en doorverwijzing. De multidisciplinaire richtlijn PSH bij rampen en crises beschrijft dat voor taken die in samenwerking met anderen plaatsvinden, gezamenlijke voorbereiding nodig is. Een hulpmiddel hierbij is het PSH-modelconvenant voor de samenwerking tussen GGD en ketenpartners. Aangezien alle GGD’en deze samenwerkingsafspraken hebben gemaakt is deze indicator verder uitgewerkt en meer gericht op de rol die de GGD speelt in een crisis. Veruit de meeste GGD’en zijn leider van het kernteam en hebben ook coördinerende taken.
In verschillende regio’s is de benaming van de rollen net anders en heeft de GGD bijvoorbeeld de rol van procesleider kernteam. Onder andere opties is te zien welke rollen de GGD nog meer heeft.
Leider
Leider
Andere
Coördinator
kernteam
opvangteam
opties
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
x
x
GGD Amsterdam
x
x
x
x
GGD Brabant Zuidoost
x
x
x
GGD Drenthe
x
x
x
GGD Flevoland
x
x
GGD Fryslân
x
x
GGD Gelderland-Zuid
x
x
x
x
GGD Gooi en Vechtstreek GGD Groningen
x
GGD Haaglanden
x
x
GGD Hart voor Brabant
x
x
x
x x
x
GGD Hollands Midden
x
x x
GGD Hollands Noorden
x
x
x
GGD IJsselland
x
x
x
GGD Kennemerland
x
x
GGD Limburg Noord
x
x
GGD Noord- en Oost-Gelderland
x
x
GGD Regio Utrecht
x
x
x
x x
x x
GGD Rotterdam-Rijnmond x
GGD Twente
x
GGD West-Brabant
x
x
x
x
GGD Zaanstreek-Waterland
x
x
x
x
GGD Zeeland
x
x
x
GGD Zuid-Limburg
x
x
x
x
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
20
23
10
15
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
26
Jaarlijkse oefeningen crisisteam Hoe vaak oefent het crisisteam van uw GGD per jaar op de vier GGD-processen? Opleiden, trainen en oefenen is van groot belang voor functionarissen uit het crisisteam. Onder meer omdat zij in het crisisteam een rol vervullen die afwijkt van hun reguliere taken. Door te oefenen kan de werkwijze van het crisisteam eigen worden gemaakt, zodat ten tijde van een crisis als vanzelfsprekend via de crisisteamstructuur wordt gewerkt. De vier GGD-processen waarop geoefend kan worden, zijn infectieziektebestrijding, medische milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen. Het gaat hier om een specifieke indicator uit het GGD Rampenopvangplan (GROP), en vormt niet een algemeen geformuleerde norm uit het concept Kwaliteitskader crisisbeheersing en OTO 2.0. In het Kwaliteitskader zijn wel additionele richtlijnen opgenomen (‘hoe’ normen) die organisaties handvatten en richting geven bij het werken aan de voorbereiding op rampen en crises. De betreffende richtlijnen luiden (R5 en R6): “de organisatie organiseert ten minste jaarlijks twee OTO-activiteiten en deelprocessen uit het Crisisplan” en “Een oefening moet zijn uitgevoerd conform een oefenplan waarin tenminste zijn omschreven: de oefendoelen, organisatie/uitvoering van de oefening en de evaluatie”.
In de vorige uitvraag scoorden alle GGD’en 100% op de vraag of er minstens tweemaal per jaar wordt geoefend. In deze Benchmark is er daarom voor gekozen om specifieker uit te vragen hoe vaak er wordt geoefend en op welke processen. Op deze indicator heeft de coronacrisis een duidelijke invloed gehad. Er is vanwege covid-19 in verschillende regio’s minder geoefend dan het plan was. Tegelijkertijd hebben de GGD'en voor infectieziektebestrijding de crisiscommunicatie en andere processen real-time kunnen inzetten. Toelichting Als de GGD’en aangeven eenmaal geoefend te hebben, kan het ook betekenen dat ze de vier processen allemaal eenmaal geoefend hebben. Andere GGD’en hebben het totaal aantal oefeningen gegeven.
20
GGD Amsterdam 8
GGD Hart voor Brabant 7
Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ 5
GGD Brabant Zuidoost GGD Hollands Midden
4
GGD Gelderland-Zuid
4
GGD Fryslân
4
GGD Flevoland
4 3
GGD Drenthe GGD Twente
2
GGD Rotterdam-Rijnmond
2
GGD Noord- en Oost-Gelderland
2
GGD Kennemerland
2
GGD Haaglanden
2
GGD Zeeland
1
GGD West-Brabant
1
GGD Regio Utrecht
1
GGD Limburg Noord
1
GGD IJsselland
1
GGD Groningen
1
GGD Gooi en Vechtstreek
1
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden 0 GGD Zuid-Limburg 0 GGD Zaanstreek-Waterland 0 GGD Hollands Noorden 0 0
Gemiddeld: 3 5
10
15
20
# jaarlijkse oefeningen van het crisisteam op de vier processen
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
27
Op welke processen is geoefend? Op welke processen is er in 2021 geoefend? Behalve naar de frequentie is ook gevraagd op welke vier GGD-processen geoefend is. Ook hier heeft de coronacrisis veel invloed gehad. Zes GGD’en hebben helemaal niet kunnen oefenen. Verder hebben de GGD’en vooral de psychosociale hulpverlening geoefend. Dit kwam ook aan de orde in de bestrijding van covid-19, die voor veel mensen veel impact had. Verder heeft één GGD een cyberattack geoefend, omdat die alle processen raakt. De informatieveiligheid had ook de aandacht bij GGD’en. Zo heeft een GGD naar aanleiding van de datadiefstal in 2021 op hoog niveau een oefening gesimuleerd voor informatieveiligheid. Een andere GGD heeft niet de reguliere oefenkalender kunnen volgen als gevolg van covid-19. Wel hebben zij vanuit opschaling vanwege covid-19 twee tussenevaluaties georganiseerd die de basis vormen voor een volgende oefening.
Gezondheidsonderzoek na rampen Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ
x
GGD Amsterdam GGD Brabant Zuidoost
x
GGD Drenthe GGD Flevoland
x
Infectieziektebestrijding
Medische milieukunde
Niet geoefend vanwege corona
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x x
GGD Fryslân
x
GGD Gelderland-Zuid GGD Gooi en Vechtstreek
x
x
x
x
GGD Groningen GGD Haaglanden GGD Hart voor Brabant
x
x
x
x
x
x
x
GGD Hollands Midden
x
GGD Hollands Noorden
x
GGD IJsselland
x
GGD Kennemerland GGD Limburg Noord
x
x x
GGD Noord- en Oost-Gelderland GGD Regio Utrecht
x
x
x
x
x x
GGD Twente x
x
x x
x
x
x
x
x x
GGD Zuid-Limburg Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden
x x
GGD Zaanstreek-Waterland GGD Zeeland
x x
GGD Rotterdam-Rijnmond
GGD West-Brabant
Psychosociale hulpverlening
x
10
x
12
11
x
6
19
Inhoudsopgave
Inleiding
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Pijler 4
Veel voorkomende taken
Bedrijfsvoering & Governance
28
Pijler 4: toezicht houden Percentage onderzoeken bij geregistreerde kinderopvangvoorzieningen in de GGD-regio Burgers maken gebruik van verschillende voorzieningen, zoals een sporthal, een kinderdagverblijf of een tatoeageshop. Mensen vertrouwen erop dat het gebruik daarvan veilig is. Onder pijler 2 is het THZ-toezicht al aan de orde gekomen. Binnen pijler 4 staat het toezicht op de kinderopvang centraal. Dit is de grootste wettelijke toezichtstaak van de GGD’en. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van de kinderopvangvoorzieningen. De uitvoering van het toezicht is wettelijk belegd bij de GGD. GGD-toezichthouders beoordelen de kwaliteit van de opvang, leggen dit vast in een openbaar inspectierapport en geven al dan niet een advies tot handhavend optreden richting de gemeenten. De Inspectie van het Onderwijs is aangewezen door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voor het interbestuurlijk toezicht en rapporteert jaarlijks over de manier waarop gemeenten hun wettelijke taken uitvoeren. Zowel de kwaliteitseisen waaraan kinderopvangorganisaties moeten voldoen, als de rechten en plichten van de toezichthouder staan omschreven in de Wet kinderopvang (Wko) plus onderhavige regelgeving (besluiten, regelingen en beleidsregels). In de Wko (art.