CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Principeverzoek Windenergie Culemborg

Beeldvormende bijeenkomst 4 september 2025, gemeente CulemborgBij agendapunt: Proces en kaders principe verzoek wind15.658 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

<< Invoegen nieuw logo Windenergie Culemborg 100% lokaal >>

Principeverzoek Windenergie Culemborg

Een initiatief van Coöperatie Vrijstad Windwinning April 2025

Inhoudsopgave Inleiding ...................................................................................................................................................... 3 1.

Droom en ambitie ............................................................................................................................. 5

2.

Ruimtelijke deel ................................................................................................................................ 6 2.1.

Algemene projectomschrijving .......................................................................................................... 6

2.2. Provinciaal beleid ................................................................................................................................ 7 2.2.1. Omgevingsvisie ............................................................................................................................. 7 2.2.2. Gelders milieuonderzoek (plan-MER) ........................................................................................... 8 2.3. Gemeentelijk beleid ............................................................................................................................. 9 2.3.1. Ruimtelijke relevantie ................................................................................................................. 10 2.3.2. Ruimtelijk proces ........................................................................................................................ 13 2.3.3. Politieke relevantie ..................................................................................................................... 14 2.3.4. Financiële en juridische haalbaarheid ......................................................................................... 15 2.3.5. Zon-op-land ................................................................................................................................. 15 2.3.6.

Energieopslag systeem................................................................................................................ 16 2.4. Relatie met lokale ontwikkelingen .................................................................................................. 16 2.4.1. Netinpassing................................................................................................................................ 16 2.4.2. Lokale energie lokaal benutten (Local4Local) ............................................................................. 16 3.

Maatschappelijk deel ..................................................................................................................... 18 3.1. Participatie ......................................................................................................................................... 18 3.1.1. Participatieruimte ....................................................................................................................... 18 3.1.2. Gebiedsproces............................................................................................................................. 19 3.1.3. Lidmaatschap Coöperatie ........................................................................................................... 19 3.1.4. Gedragscode NWEA .................................................................................................................... 20 3.2.

Communicatie.................................................................................................................................... 20

3.3.

Stakeholder- en krachtenveldanalyse............................................................................................. 20

3.4.

Financiële participatie ...................................................................................................................... 20

3.5.

‘Eerlijk delen’ grondvergoeding ....................................................................................................... 20

BIJLAGEN ................................................................................................................................................... 22

2

Inleiding ‘Windenergie Culemborg’ is de (nieuwe) naam van het initiatief voor het opwekken van duurzame energie in Culemborg. Wij willen met windmolens een belangrijke bijdrage leveren aan de Culemborgse ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Het project is een initiatief van Coöperatie Vrijstad Windwinning. De gemeente Culemborg is begin 2016 gestart met een traject om te onderzoeken of het ontwikkelen van windmolens haalbaar is. Dit heeft geleid tot een Windvisie die op 23 november 2017 door de gemeenteraad is vastgesteld. In de Windvisie staat nadrukkelijk vermeld dat Culemborgers in het hele proces voor minimaal 50% moeten kunnen meedoen aan een windpark. Het initiatief kent een historie. In de periode 2016 – 2021 is een proces doorlopen dat uiteindelijk heeft geleid tot de volgende belangrijke punten: - Het oorspronkelijke initiatief van De Wolff/Eneco is uitgebreid met een samenwerking met burgercoöperatie Vrijstad Windwinning als gevolg van de gemeentelijke wens om 50% lokaal eigendom te realiseren. - Eind 2019/begin 2020 zijn er grondcontracten met een financiële regeling (Eerlijk Delen) gesloten tussen grondeigenaren en Eneco/Vrijstad Windwinning. - Gedurende het traject dat doorlopen is in de periode 2017 – 2021 zijn er diverse scenario’s uitgewerkt voor de (mogelijke) positionering van de windmolens in het plangebied.

- Door voormalig initiatiefnemers (Eneco en Vrijstad Windwinning) is een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor een plan uitgaande van 6 windturbines met een maximale hoogte van 270 meter. - Deze aanvraag is in 2021 door voormalig initiatiefnemers ingetrokken nadat is gebleken dat er onvoldoende politiek en maatschappelijk draagvlak was voor deze variant. - Vervolgens is het project ‘on-hold’ gezet en is door de voormalig initiatiefnemers (Vrijstad Windwinning en Eneco) besloten om pas op de plaats te maken. - In 2024 is de samenwerking tussen Vrijstad Windwinning en Eneco beëindigd. In onderling overleg is besloten dat Vrijstad Windwinning verder gaat met een ontwikkeling waarmee nu sprake is van een 100% lokaal initiatief. - In 2024 is door Vrijstad Windwinning een samenwerking aangegaan met Burgercoöperatie Betuwewind u.a. Om te komen tot een nieuw plan starten wij een nieuw gebiedsproces. Wij werken toe naar een nieuw perspectief. We kunnen niet alles wat in het verleden is gebeurd of vastgelegd, wegstrepen. Wel wil Vrijstad Windwinning nieuwe procesafspraken met de grondeigenaren maken en samen met omwonenden in gesprek over hoe we tot het nieuwe plan komen. Daarbij beseffen wij ons dat sinds het eerdere initiatief, er een drietal belangrijke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden: 1.

De gemeenteraad van Culemborg heeft zich duidelijk uitgesproken over de Culemborgse maat en schaal voor een initiatief (motie d.d. 6 april 2021). Dit is namelijk een plan dat invulling geeft aan de RES-ambitie van een opwekcapaciteit van 72 GWh en deze opbrengst te realiseren met zo laag mogelijke windmolens. 2. De samenwerking tussen Eneco en Coöperatie Vrijstad Windwinning is per 1 april 2024 beëindigd. Eneco is niet langer onderdeel van het initiatief. Coöperatie Vrijstad Windwinning treedt als enig initiatiefnemer op en heeft de ambitie een 100% lokaal windpark te ontwikkelen. 3

3. Het Rijk is voornemens nieuwe landelijke normen voor de ontwikkeling van windmolens op land vast te stellen. Deze ontwerp-normen zijn op het moment van schrijven van dit principeverzoek bekend, maar er is nog niet bekend wanneer de nieuwe normen in werking treden. Dit principeverzoek bevat een omschrijving van de ambitie om te komen tot ontwikkeling, realisatie en exploitatie van een 100% lokaal windpark (hoofdstuk 1). Het geeft inzicht in het beoogde plangebied, de ruimtelijke context waarin dit project zich bevindt (hoofdstuk 2), hoe we de omgeving gaan betrekken en wat het plan gaat opleveren voor de samenleving van Culemborg (hoofdstuk 3). Doel is uiteindelijk om een plan te ontwikkelen mét de grondeigenaren en in overleg met bewoners en omwonenden van het beoogde plangebied, dat invulling geeft aan de gemeentelijke ambitie zoals in de Regionale Energie Strategie (RES) voor FruitDelta Rivierenland 1 is genoemd én past bij de Culemborgse maat en schaal.

1

https://www.resrivierenland.nl/wp-content/uploads/RES-1.0-Rivierenland-6-april-2021.pdf

4

1. Droom en ambitie Het klimaat verandert. De gemiddelde temperatuur stijgt en met periodes van langdurige droogte of heftige regenval wordt het weer ook extremer. Om prettig in Culemborg te blijven wonen en werken, is het belangrijk om onze gezamenlijke CO2-uitstoot te verminderen. Hier zijn op nationaal niveau afspraken over gemaakt. In het Nederlandse Klimaatakkoord (2019) is afgesproken dat Nederland voor 2030 de CO2-uitstoot vermindert met 49% (vergeleken met 1990). Om dit te halen moeten we de komende jaren overstappen van fossiele energiebronnen naar duurzame alternatieven. Met de stijging van gasprijzen en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers zoals Rusland, is de noodzaak voor een duurzamere inrichting van onze energiehuishouding nóg groter geworden. Ook de gemeente Culemborg werkt al hard aan de verduurzaming. De gemeente Culemborg heeft de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Dat wil zeggen dat in 2040 in Culemborg de hoeveelheid energie duurzaam wordt opgewekt die minimaal gelijk is aan de hoeveelheid energie die in Culemborg wordt verbruikt. Ons doel is om een belangrijke bijdrage aan deze ambitie te leveren. We willen daartoe een windpark ontwikkelen dat past bij de maat en schaal van Culemborg. Dat doen we samen met grondeigenaren, omwonenden, inwoners, ondernemers, organisaties én natuurlijk met de gemeente.

Samen delen Wij hebben de ambitie om de windenergie die we opwekken, 100% lokaal te gebruiken. We willen de stroom tegen een eerlijke prijs aanbieden aan onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Daarnaast is een deel van de opbrengsten bedoeld voor de Culemborgse gemeenschap. Samen met inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden gaan we op zoek naar een duurzame, maatschappelijke bestemming voor de opbrengsten. Dit doen we om bijvoorbeeld energiearmoede tegen te gaan of de directe leefomgeving en de biodiversiteit in/rond het windpark te verbeteren. De hoeveelheid windenergie die we opwekken, bepaalt hoe hoog deze bijdrage is. 100% lokaal Het windpark wordt ontwikkeld onder de naam Windenergie Culemborg op initiatief van Coöperatie Vrijstad Windwinning, een coöperatie voor en door inwoners van Culemborg. In samenwerking strategische partners, grondeigenaren, ondernemers en andere lokale partijen, bundelen we onze lokale krachten en geven we vorm aan het opwekken van groene energie met en voor Culemborg. Participatie We realiseren ons heel goed dat deze doorstart niet bij iedereen in goede aarde zal vallen. Er is in het verleden veel commotie geweest rond het eerdere initiatief. Wij zijn ons ervan bewust dat 100% draagvlak bij dit soort projecten niet mogelijk is.

Wél vinden we het van groot belang om een goed participatietraject te voeren dat er op is gericht om alle belangen in beeld te brengen ten behoeve van de besluitvorming. Wij gaan open en transparant in gesprek met de grondeigenaren en zeker ook met omwonenden, andere inwoners van Culemborg, met partijen die hier eerder bij betrokken waren en natuurlijk met college en gemeenteraad. Een communicatie- en participatieplan is daarom onderdeel van dit principeverzoek. 5

2. Ruimtelijke deel 2.1.

Algemene projectomschrijving

De gemeente Culemborg heeft nog geen locatie aangeduid voor de opwek van duurzame energie door middel van windmolens op land. Wel is in de Windvisie een aantal kaders aangegeven waarbinnen een ontwikkeling van wind op land kan worden opgezet. Uit de ruimtelijke verkenningen voor het plan is gebleken dat op het grondgebied van gemeente Culemborg slechts één mogelijkheid is om een windpark te ontwikkelen (zie paragraaf 2.3): het beoogde plangebied (zie figuur 1). Wij gaan uit van de ontwikkeling van een windpark binnen dit plangebied. Het plangebied voor het initiatief van Vrijstad Windwinning ligt in het buitengebied van Culemborg ten zuiden van bedrijventerrein Pavijen en de Provinciale weg N320. Het gebied is begrensd door de wegen Oude Beesdseweg, Kooiweg Oost, Daam van Dijkweg, Lange Aventuurseweg en Korte Aventuurseweg.

Figuur 1 Overzicht beoogd plangebied Windenergie Culemborg

Hierboven wordt het plangebied van Windenergie Culemborg weergegeven. De omvang van het windpark zoals genoemd in de motie ‘Kaderstelling tweede Windpark ‘ (d.d. 6 april 2021) is voor Vrijstad Windwinning richtinggevend: 72 GWh met zo laag mogelijke windmolens. Vrijstad Windwinning acht het kansrijk in het beoogde plangebied een nieuw windpark te realiseren dat hier invulling aan geeft. Als de Culemborgse gemeenschap méér duurzame energie dan 72 GWh wil realiseren, dan is Vrijstad Windwinning bereid dat te onderzoeken. Nadat in april 2024 de samenwerking met Eneco is geëindigd en Eneco zich heeft teruggetrokken uit het project, wil Vrijstad Windwinning de haalbaarheid van een nieuw windpark verder onderzoeken. Vrijstad Windwinning werkt hierin samen met Burgercoöperatie Betuwewind u.a.. Burgercoöperatie Betuwewind u.a. is een sterke partner met veel relevante regionale kennis en ervaring met het ontwikkelen van windprojecten op land. Nu het project 100% in lokale handen is 6

gekomen, zal de windenergie 100% lokaal worden opgewekt én gebruikt. Dit past uitstekend bij de uitgangspunten van de gemeente Culemborg om het windpark met lokale stakeholders coöperatief te ontwikkelen en te exploiteren. Vrijstad Windwinning wil op een eerlijke, transparante en consistente manier komen tot afspraken met alle stakeholders, waarbij speciale aandacht is voor de grondeigenaren, de bewoners in het plangebied en direct daaraan grenzend. Dit gaat over het open en transparant delen van informatie over het proces en de inhoud van het initiatief. Maar ook over betrokkenheid en financiële participatie. Daarnaast zorgen wij voor goede informatievoorziening naar omwonenden in de (directe) omgeving (o.a. de inwoners van Parijsch), bewoners in heel Culemborg en ondernemers op Pavijen. Uiteindelijk wil Vrijstad Windwinning tot een plan komen dat tot overeenstemming leidt met de grondeigenaren en waar omwonenden en betrokken gebiedspartijen aan bijgedragen hebben. Het is uiteindelijk aan de initiatiefnemer om tot indiening van een aanvraag omgevingsvergunning te besluiten. Het initiatief van Vrijstad Windwinning om een lokaal, zelfvoorzienend en duurzaam energiesysteem met het windpark als basis te ontwikkelen ondersteunt de gemeente Culemborg bij de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn.

Het is de ambitie om de materiële en nietmateriële inkomsten eerlijk te verdelen binnen de Culemborgse gemeenschap. Om te benadrukken dat er sprake is van een nieuw principeverzoek, een nieuw initiatief én het afscheid met Eneco, heeft initiatiefnemer Coöperatie Vrijstad Windwinning gekozen voor een nieuwe projectnaam: Windenergie Culemborg.

2.2.

Provinciaal beleid

2.2.1. Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland beschrijft de provincie ‘wat we willen en moeten veranderen en ontwikkelen om Gelderland door te geven aan de volgende generaties’. De provincie gaat daarbij voor een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Onderdeel van de Omgevingsvisie is de ‘Themakaart Ruimtelijk beleid’. Op deze kaart zijn de gebieden waar de opwek van zonne- en windenergie mogelijk is aangegeven. Het beoogde plangebied van Windenergie Culemborg ligt in een gebied dat is aangeduid als ‘windenergie mogelijk’. In deze gebieden ziet de provincie op voorhand geen belemmeringen voor de ontwikkeling van windenergie. In figuur 2 is een beeld uit de themakaart opgenomen.

7

Figuur 2 Uitsnede Themakaart Ruimtelijk beleid – waarbinnen het plangebied van Windenergie Culemborg ligt. Met ster is het plangebied aangemerkt als ‘windenergie kansrijke locaties extra ontwikkeling’. In rood omlijnd het beoogd plangebied (door initiatiefnemer toegevoegd).

2.2.2. Gelders milieuonderzoek (plan-MER) De provincie Gelderland voert momenteel een milieuonderzoek uit op het gebied van wind, zon en warmte 2. Aan de hand van de uitkomsten van het onderzoek wordt het windbeleid van de provincie Gelderland aangepast zodat dit beter aansluit op de regionale energiestrategieën. Uit het door de provincie uitgevoerde milieuonderzoek (Plan MER) blijkt dat de door initiatiefnemers beoogde locatie voor windmolens binnen gemeente Culemborg, een geschikte locatie is. De milieu impact is beperkt en deze locatie is een geschikte locatie om de doelstellingen voor de Regionale Energie Strategie te behalen. Op onderstaande afbeelding afkomstig uit de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) van het provinciale onderzoek, is het plangebied van Windenergie Culemborg globaal aangegeven. Het ligt binnen het rode vierkant dat is toegevoegd door de initiatiefnemer. Het plangebied van Windenergie Culemborg is in de Plan MER benoemd als ‘Onderzoeksgebied voor Wind’.

2

https://www.gelderland.nl/themas/duurzaamheid/energietransitie/de-6-regionaleenergiestrategieen/onderzoeksagenda-milieu-voor-windbeleid-en-regionale-energiestrategie

8

Figuur 3 Overzicht uit de NRD ten behoeve van Gelders milieuonderzoek met midden in het rode vak (rode vak toegevoegd door initiatiefnemer) het plangebied dat is aangeduid als ‘Onderzoeksgebied Wind’.

Gedeputeerde Staten van provincie Gelderland is Bevoegd Gezag voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor het windproject en kan dit overdragen aan gemeente Culemborg.

2.3.

Gemeentelijk beleid

Dit principeverzoek sluit aan bij het raadsbesluit van 23 november 2017, waar de uitgangspunten voor de realisatie van windenergie in Culemborg zijn vastgesteld. De uitgangspunten zijn verdiept met aanvullende voorwaarden die initiatiefnemers op eigen initiatief hebben toegevoegd. In de gemeentelijke visie wordt ingegaan op de ruimtelijke en de maatschappelijke relevantie voor de plaatsing van meer windvermogen dan de huidige drie windmolens langs de provinciale weg. Naast financiële participatie wordt ook veel waarde gehecht aan een actieve procesparticipatie met omwonenden, inwoners en organisaties. Met dit principeverzoek en bijgesloten documentatie sluit Vrijstad Windwinning aan bij het door de gemeente Culemborg geformuleerde beleid voor de realisatie van windmolens. De gemeente Culemborg heeft via het bod in het kader van de Regionale Energie Strategie aangegeven welke ambitie er is qua opwek van wind- en zonne-energie. Dit is: 0,072 TWh/jaar voor wind-op-land en 0,016 TWh/jaar voor zon-op-land en op groot dak. De gemeente werkt aan een ruimtelijk kader voor zon-op-land waarin ruimtelijke voorwaarden worden vastgelegd. Een goede inpassing in de leefomgeving en het landschap met oog voor mens en natuur, is een belangrijk uitgangspunt. Evenals een goede afstemming met de 9

belanghebbenden (omwonenden en belangenorganisaties) en financiële participatie (minimaal 50% eigendom). Windenergie Culemborg is bereid om tijdens de onderzoeksfase ook de mogelijkheden voor zonop-land in het plangebied te onderzoeken.

2.3.1. Ruimtelijke relevantie In de gemeentelijke Windvisie staat beschreven dat het realiseren van windmolens in het buitengebied alleen verantwoord kan plaatsvinden op basis van zorgvuldig onderzoek, rekening houdend met de verschillende belangen. Vrijstad Windwinning ziet het plangebied als een goede locatie, waar de minste omgevingseffecten optreden, er sprake is van een logische landschappelijke inpassing in de omgeving en waar tevens verbinding met bestaande landschapskwaliteiten mogelijk is. Gemeentelijke verkenning mogelijke locaties In de verkenning naar mogelijke locaties die geschikt zijn voor de ontwikkeling van windenergie, heeft de gemeente een eerder onderzoek uitgevoerd (2017). Om aan de gemeentelijke doelstelling te voldoen, is het nodig een windpark te ontwikkelen met meerdere windmolens. Het onderzoek laat zien waarom Vrijstad Windwinning zich richt op het plangebied zoals eerder beschreven. Dit gebied beslaat namelijk de ruimte binnen de gemeente Culemborg waar zich de minste belemmeringen bevinden om tot een park te komen voor 72 GWh en waar mogelijkheden zijn om een lijnopstelling te realiseren. Vrijstad Windwinning heeft met grondeigenaren afspraken vastgelegd in grondovereenkomsten.

Onderzoek Windmolens Pavijen Wij hebben een extern onderzoek (Bijlage 1, 2018) laten uitvoeren naar de mogelijkheid voor de realisatie van windmolens op bedrijventerrein Pavijen. Dit onderzoek kwam voort uit de wens van de gemeenteraad (amendement Onderzoek windmolens op Pavijen – d.d. 23-11-2017). Op basis van het onderzoek bleek het niet mogelijk op Pavijen een windpark te realiseren bestaande uit meerdere windmolens. Meerdere windmolens zijn noodzakelijk om de gestelde doelstellingen uit de Windvisie te realiseren. Wij zien op dit moment geen gewijzigde omstandigheden om tot een andere conclusie te komen. Daarmee concluderen wij op basis van het onderzoek uit 2018, dat het niet mogelijk is om op Pavijen windmolens te realiseren. Relatie tot bestaande windpark Het bestaande windpark langs de provinciale weg N320 is voor Vrijstad Windwinning een gegeven. De eventuele effecten van een nieuw te ontwikkelen park op het bestaande park worden onderzocht. Vrijstad Windwinning treedt in overleg met de eigenaar van het bestaande windpark om hen te informeren over het proces en (de effecten van) het project. Vrijstad Windwinning doet geen onderzoek naar het voortzetten van het huidige windpark. Beslissingen hierover vallen buiten de scope van het project van Vrijstad Windwinning.

Beoogd plangebied In de verkenning naar mogelijke locaties die geschikt zijn voor de ontwikkeling van windenergie is uit de vorige fase (2018-2022) gebleken dat het beoogde plangebied (zoals in figuur 1 is 10

opgenomen) de potentie heeft voor het opstellen van windmolens. Het gebied sluit aan bij de eerdere onderzoeken die de provincie Gelderland heeft uitgevoerd. Bovendien is deze locatie in de huidige planMER onderzoek van provincie Gelderland als geschikt beoordeeld. Het gebied wordt gekenmerkt door vooral agrarisch grondgebruik en in vergelijking met de rest van de gemeente Culemborg staan er weinig woningen in en rondom het gebied. Verder zijn er bestaande windmolens aanwezig langs de N320. Voor het initiatief streven wij naar een optimale opstelling in goede afstemming met de omgeving. Dit alles passend bij de doelstelling van gemeente Culemborg voor duurzaam opgewekte energie door middel van windmolens (RES-bod 72 GWh). Hiervoor doorlopen wij een ruimtelijke procedure waarbij wij grondeigenaren, omwonenden en andere belanghebbenden betrekken. Een en ander zoals in dit principeverzoek is beschreven. Uitgangspunten Windenergie Culemborg Binnen dit plangebied kan een opstelling van windmolens worden gerealiseerd waarbij zal worden gezocht naar een logische inpassing in het landschap.

Door de opstelling te koppelen aan de aanwezige structuren van bijvoorbeeld de N320 of de wetering en te streven naar een passende verdeling qua tussenafstanden, proberen wij een visueel rustig beeld te creëren en waar mogelijk het landschap te versterken door bijvoorbeeld landschapselementen toe te voegen gericht op versterking van de biodiversiteit en van klimaatadaptatie. Landelijke normen windmolens op land Momenteel wordt op rijksniveau gewerkt aan het opstellen van landelijke normen voor windmolens. Deze normen hebben een belangrijke invloed op de mogelijkheden voor het opstellen van windmolens in het plangebied. Gemeente Culemborg heeft aangegeven deze landelijke normen als maatgevend te willen hanteren. De ontwerpnormen zijn bekend, maar het is op dit moment nog onbekend wanneer definitieve normen worden vastgesteld en in werking treden. Op basis van deze ontwerpnormen hebben wij de mogelijkheden en belemmeringen laten verkennen. Dit leidt tot het voorlopige inzicht dat er naar verwachting 3 of 4 windmolens mogelijk zouden kunnen zijn (tiphoogte variërend van 210 tot 250 meter). Dit is gebaseerd op de ruimtelijke belemmeringen, de grondovereenkomsten met de grondeigenaren en de concept landelijke normen. De ruimtelijke mogelijkheden gerelateerd aan de (nu nog concept) nieuwe normen hanteren wij als vertrekpunt voor de milieu effect rapportage.

De mogelijkheden zijn in figuur 4 en 5 weergegeven. Een uitgebreidere toelichting hierbij is in bijlage 2 opgenomen. Deze overzichten geven de kaders aan waarbinnen alternatieven onderzocht kunnen worden in het kader van de milieu effect rapportage. Binnen deze kaders wordt uiteindelijk bepaald welke hoogte en welke positionering van de windmolens het beste passend is in het gebied.

11

Figuur 4: Kaart met mogelijkheden voor windmolens Culemborg (210m tiphoogte).

Figuur 5: Kaart met mogelijkheden voor windmolens Culemborg (250m tiphoogte).

Landschappelijke structuur Een windpark is landschappelijk uitdagend om in te passen gezien de omvang van windmolens. Wel besteden we aandacht aan de landschappelijke versterking waar zich mogelijkheden 12

voordoen. In overleg met de omgeving brengen we deze elementen in beeld en geven we aan hoe we dit gaan realiseren en beheren. Verhouding windpark tot leefomgeving Het gaat hierbij om de mogelijke invloed van het windpark op de omgeving in aspecten als geluid, slagschaduw en externe veiligheid. De windmolens worden zo gesitueerd dat wordt voldaan aan wet- en regelgeving. In het plangebied zijn opstellingen mogelijk die aan normstellingen ten aanzien van afstand, geluid en slagschaduwduur voldoen. Overigens, qua slagschaduw hanteren wij het uitgangspunt van max. 30 minuten per jaar per gevoelig object. In het proces voeren wij onderzoeken uit op diverse gebieden, in ieder geval op het gebied van geluid, slagschaduw, landschap en flora & fauna. De rapportages vormen een basis voor het MilieuEffectRapport (MER).

2.3.2. Ruimtelijk proces Windenergie Culemborg resulteert naar verwachting in een totaal opgesteld vermogen van meer dan 15 MW. Daarmee is op de omgevingsvergunning de m.e.r.-beoordelingsprocedure van toepassing. Overwogen wordt geen m.e.r.-beoordeling uit te voeren, maar direct vrijwillig een plan-MER (locatie) en project-MER (invulling opgave) op te stellen – hierna te noemen combi-MER. Op deze manier wordt meer ruimte geboden voor inspraak en informatie richting omwonenden en anderen. Vrijstad Windwinning gaat er vooralsnog vanuit een combi-MER uit te voeren waarbij wordt gestart met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD staat open voor inspraak – het is mogelijk voor eenieder om zienswijzen daarop in te dienen. Het MER dient als onderbouwing voor het uiteindelijke nieuwe omgevingsplan en de aan te vragen omgevingsvergunning. Dit zijn noodzakelijke stappen om tot realisatie en exploitatie van het windpark te komen. Wij onderscheiden in dit proces in ieder geval de in tabel 1 genoemde onderzoeken. Document / Onderzoek Nota Reikwijdte en Detailniveau Combi MER Alternatievenonderzoek (o.b.v.

landelijke milieunormen) Onderzoek geluid en slagschaduw Onderzoek Externe veiligheid Natuurtoets Bureauonderzoek Archeologie Watertoets Toetsing LVNL TNO Radartoets Verklaring van geen bedenkingen Participatie- en communicatieplan AERIUS berekening stikstofdepositie Toets netinpassing Landschappelijke inpassing (incl. cultuurhistorisch onderzoek (HIA))

Betrokken instantie / toezichthouder Gemeente * Gemeente Grondeigenaren, Gemeente Gemeente / Omgevingsdienst Gemeente / Omgevingsdienst Provincie Gelderland Gemeente / Omgevingsdienst Waterschap Rivierenland Luchtverkeersleiding Nederland TNO Ministerie van Defensie Gemeente Gemeente / Omgevingsdienst Liander Gemeente / provincie / Rijksdienst Cultureel Erfgoed

Tabel 1 Benodigde onderzoeken *uitgaande van overdracht bevoegdheden provincie

13

De indicatieve procesplanning tot en met aanvraag omgevingsvergunning is in figuur 6 opgenomen.

Figuur 6 Indicatieve planning

2.3.3. Politieke relevantie Naar aanleiding van het proces van de aanvraag zoals deze in 2021 is ingediend, is een motie aangenomen waarin uitspraken zijn gedaan over de omvang en ambitie rond een tweede windpark (motie 6 april 2021) – zie bijlage 3. Kaderstelling tweede windpark Motie CDA, CvN, D66 – d.d. 6 april 2021 Kaderstelling tweede Windpark Roept het college op: De raad een voorstel te doen over mogelijkheden (en onmogelijkheden) rond de gevraagde bijstelling van het concept ontwerpbestemmingsplan voor een tweede Windpark. Daarbij ten behoeve van vergroting van het draagvlak de volgende kaders als verduidelijking van de in 2017 vastgestelde windvisie en uitvoeringsagenda duurzaamheid 2.0 te hanteren; 14

-

Een energieproductie capaciteit via wind op land op het Culemborgse grondgebied van 72 GWh per jaar; Deze opbrengst te realiseren met zo laag mogelijke molens.

En in het vervolgproces rond de gevraagde bijstelling van het concept ontwerpbestemmingsplan voor de raad inzichtelijk te maken op welke wijze: - Het benodigde draagvlak voor een windpark in de omgeving maximaal is gemaakt of alsnog wordt gemaakt, door de toepassing van de gedragscode van de NWEA, waarbij met “de omgeving” niet alleen direct omwonenden, maar ook inwoners van omliggende woonwijken (als Parijsch) en ondernemers op Pavijen wordt bedoeld; - Mogelijke maatwerkvoorschriften bij de vergunningverlening en-of andere contractuele bepalingen haalbaar en juridisch houdbaar zijn voor de voorkoming van overlast en onaanvaardbare risico’s op gezondheidsschade (o.a. slagschaduw en geluidshinder als gevolg van hoorbaar en laagfrequent geluid) in de exploitatiefase. Voor het project Windenergie Culemborg beschouwen wij de ambitie van 72 GWh per jaar als richtinggevend. Daarbij onderzoeken wij in het vervolgproces op welke wijze dit het beste behaald kan worden waarbij de hoogte van de windmolens en het aantal windmolens in een nader te bepalen verhouding staan om tot de voorgestelde energieproductie te komen. Qua participatieaanpak hebben wij naast de grondeigenaren en de bewoners/omwonenden van het plangebied ook zeker aandacht voor de bewoners van omliggende woonwijken, de ondernemers op Pavijen en andere inwoners en organisaties van Culemborg.

Met gebruik van diverse communicatiemiddelen informeren/betrekken wij iedereen zo goed als mogelijk.

2.3.4. Financiële en juridische haalbaarheid Als initiatiefnemer maken wij afspraken met grondeigenaren van de benodigde percelen. Hiertoe is een grondovereenkomst gesloten en worden vervolgovereenkomsten gesloten. Er zijn financiële vergoedingen vastgelegd voor het beschikbaar stellen van de benodigde gronden. De initiatiefnemers hebben afspraken gemaakt met grondeigenaren binnen het plangebied die bereid zijn hun gronden ter beschikking te stellen. Met deze grondeigenaren zijn afspraken gemaakt over financiële vergoedingen voor de grondeigenaren, bewoners binnen het plangebied en omwonenden. Ook grondeigenaren waar geen windmolens worden gerealiseerd maar wel binnen het plangebied liggen profiteren mee van deze ontwikkeling en daarmee is een sociale regeling afgesproken waarmee de lusten en lasten eerlijk verdeeld worden. Tussen de gemeente en initiatiefnemer wordt – bij een positieve reactie op dit principeverzoek – een voorovereenkomst gesloten. Opvolgend wordt uiterlijk voorafgaand aan de publicatie van de definitieve omgevingsvergunning een anterieure overeenkomst tussen initiatiefnemer en gemeente Culemborg gesloten waarin onder meer afspraken worden opgenomen over eventuele planschade, plankosten en fondsbijdragen waarvoor de initiatiefnemer verantwoordelijkheid neemt.

2.3.5. Zon-op-land Wanneer zich mogelijkheden voor doen voor het realiseren van zon-op-land binnen het plangebied, dan wordt gezocht naar optimaal en efficiënt gebruik van de te realiseren aansluitingen. 15

2.3.6. Energieopslag systeem De eventuele rol en bijdrage van een lokaal energieopslag systeem (EOS) in het plangebied of op bedrijventerrein Pavijen wordt door ons in beeld gebracht. Voor een wijziging van het omgevingsplan voor een locatie waar een zon- of windpark wordt ontwikkeld, kan de gemeente regels opleggen voor de toelaatbaarheid van toekomstige realisatie van elektriciteitsopslag op die locatie. Over de inpassing van een energieopslag systeem op het elektriciteitsnet gaan wij het gesprek aan met Liander, mede in relatie tot de netinpassing van het windpark en andere in de omgeving bekend voornemens. Voor de eventueel ruimtelijke en landschappelijke inpassing is de gemeente het bevoegd gezag en nemen wij dit mee in de ontwikkeling van het windpark, indien aan de orde.

2.4.

Relatie met lokale ontwikkelingen

2.4.1. Netinpassing Netinpassing voor het initiatief verloopt middels een aansluiting op het elektriciteitsnet dat beheerd wordt door Liander. Vanuit omliggende initiatieven weten wij dat een aansluiting altijd mogelijk zal zijn, maar dat de planning een risico vormt. Op korte termijn lijkt een aansluiting op het elektriciteitsnet moeilijk en vormt daarmee een risico voor de planning. Tegelijkertijd zien wij vanuit het project kansen om in afstemming met omliggende initiatieven zoals het project woningbouw Stationsomgeving Culemborg en de ontwikkelingen op Pavijen rond een energiegemeenschap, te komen tot een optimalisering qua aansluitingen via eventueel cable pooling of directe aansluitingen tussen de initiatieven. Op deze wijze menen wij te kunnen bijdragen aan vermindering van de netcongestie en een versnelde aansluiting op het elektriciteitsnet. De nieuwe energiewet biedt hiertoe juridische ruimte.

2.4.2. Lokale energie lokaal benutten (Local4Local) Het is de ambitie van Windenergie Culemborg op de lokaal opgewekte windenergie zoveel mogelijk lokaal te laten gebruiken. Dit kan door samen te werken aan een lokale energievoorziening. Daarvoor is er een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor lokale afzet van energie. Dit rapport is als bijlage 4 opgenomen bij dit principeverzoek. De doelstellingen van Local4Local (www.local4local.nu) zijn doelstellingen waar Coöperatie Vrijstad Windwinning invulling aan wil geven. Het realiseren van een lokale energievoorziening vergt de komende jaren de nodige procesinnovatie, om complexe institutionele, organisatorische, economische en juridische drempels te kunnen slechten. Lokaal opgewekte energie van Windenergie Culemborg wordt volgens onze ambitie lokaal geleverd en gebruikt. In grote lijnen houdt dit in dat we lokaal opgewekte energie op drie manieren lokaal kunnen inzetten: - Directe afname van elektriciteit: hierbij wordt op het moment dat er vraag is naar elektriciteit, direct elektriciteit afgenomen van de windmolens. - Omzetten naar warmte: hierbij wordt op het moment dat er elektriciteit beschikbaar is, deze elektriciteit omgezet in warmte ten behoeve van huishoudens of bedrijven. - Lokale opslag van elektriciteit: hierbij wordt ingezet op de opslag van elektriciteit in bijv.

batterijen (energieopslag systemen) op het moment dat er geen directe vraag is naar de opgewekte elektriciteit. 16

Het (duur) inkopen van energie op de markt wordt alleen gedaan als het echt niet anders kan. En het terugleveren van energie op de markt wordt alleen gedaan wanneer er lokaal geen (directe) vraag is. Om deze ambities concreet te maken, hebben we koppelkansen voor het Local4Local model in beeld gebracht. Dit zijn de volgende: - ontwikkeling woningbouw Stationskwartier - energiegemeenschap Pavijen - collectieve laadvoorziening Pavijen - lokale warmteinitiatieven. Samen met de betrokken partijen en de gemeente Culemborg zetten we vervolgstappen om deze lokale afzet mogelijk te maken en daarvoor de juiste contracten en afspraken vast te leggen.

17

3. Maatschappelijk deel 3.1.

Participatie

Als initiatiefnemer willen we de stakeholders zo actief mogelijk bij het project betrekken. Natuurlijk houden we hierbij rekening met de ervaringen en gevoelens uit het verleden. We vinden het belangrijk om de draad weer in een vroeg stadium op te pakken. Zo hebben we vanaf 2023 tot op heden overleggen met de grondeigenaren gehad met wie een grondovereenkomst is afgesloten. De verbinding met alle stakeholders gedurende het project is van bijzonder groot belang. We gaan hier dan ook uitgebreid aandacht aan besteden. Wij zien het belang in van vroegtijdig met elkaar in gesprek te gaan en samen te werken aan de ontwikkeling van een 100% lokaal windpark. Onder de Omgevingswet is participatie verplicht bij veel planologische procedures, waaronder bij een uitgebreide omgevingsvergunningsprocedure. Dit betekent dat er wordt gewerkt aan vroegtijdige betrokkenheid van belanghebbenden en vastlegging van participatieproces én opbrengsten in een participatieverslag. Dit doen wij niet alleen omdat het een verplichting is, maar juist omdat wij menen een dergelijk windpark niet te kunnen ontwikkelen zonder de inbreng en ideeën van direct betrokkenen, waarbij we waar mogelijk rekening houden met de zorgen van betrokkenen. De Omgevingswet stelt geen kaders aan de vorm of mate van participatie. Wel sluiten wij aan bij de Participatievisie van de gemeente Culemborg.

Uitgangspunt voor het niveau van participatie is het in de visie beschreven niveau voor ‘VEEL participatie’. Met onze participatieaanpak sluiten wij aan op de principes zoals in de participatiegids van gemeente Culemborg zijn aangegeven. Dit zijn: mogelijk & zinvol, open & transparant, op maat, duidelijkheid, inzicht in issues, inzicht in doelgroepen, terugkoppeling en mogelijkheden voor ondersteuning vanuit gemeente. We realiseren ons heel goed dat deze doorstart niet bij iedereen in goede aarde zal vallen. Er is in het verleden veel commotie geweest rond dit initiatief. Wij zijn ons ervan bewust dat 100% draagvlak bij dit soort projecten niet mogelijk is. Wél vinden we het van groot belang om een goed participatietraject te voeren, om open en transparant in gesprek te gaan, met de grondeigenaren en zeker ook met omwonenden, andere inwoners van Culemborg, met partijen die hier eerder bij betrokken waren en natuurlijk met college en gemeenteraad. Op deze manier willen we ervoor zorgen dat voor- en tegenstanders zich gezien en gehoord voelen, ook al zijn we het inhoudelijk niet (of niet geheel) met elkaar eens. Hun belangen, zorgen, bezwaren, meningen, kennis, ideeën en creativiteit willen we in een vroeg stadium met elkaar bespreken.

Met elkaar willen we binnen duidelijke kaders (waaronder de landelijke normen en de motie van de gemeenteraad) het best mogelijke voorkeursalternatief bepalen. Overigens kunnen wij dit niet zonder de (proces)rol van de gemeente. Voor de omgeving zal ook in een vroeg stadium duidelijk moeten zijn dat de gemeente uiteindelijk over de aanvraag voor de omgevingsvergunning beslist én welk belang de gemeente hecht aan de totstandkoming en realisatie van het plan. Bij dit principeverzoek verstrekken wij ook het communicatie- en participatieplan (bijlage 5).

3.1.1. Participatieruimte Om te kunnen bepalen waarop belanghebbenden kunnen participeren is het belangrijk om vooraf de ‘participatieruimte’ vast te stellen en met elkaar te delen. Aan de voorkant communiceren we 18

deze kaders helder naar de omgeving, zodat iedereen weet waarop inbreng geleverd kan worden en wat er mee gedaan wordt. Zo gaat Vrijstad Windwinning niet in gesprek/participeren over de vraag óf er een tweede windpark moet komen, wat de beoogde opbrengst gaat zijn en in welk plangebied dit gerealiseerd kan worden. Dat is aan de gemeente, die ook over de vergunningaanvraag beslist. Ook gaan we niet in gesprek/participeren over de normen. Deze zijn voor ons uitgangspunt. Wel kijken we naar de specifieke situatie binnen het plangebied in relatie tot de normen en waar er mogelijkheden zijn voor lokaal maatwerk. Verder gaan we samen onderzoeken wat mogelijke alternatieven zijn binnen het beoogde plangebied met elk hun vooren nadelen op het gebied van de milieueffecten, en wat uiteindelijk het voorkeursalternatief is gebaseerd op deze milieueffecten. De inrichting rond de windmolens en de benodigde infrastructuur komen tot stand in overleg met de grondeigenaren en in afstemming met de omgeving.

3.1.2. Gebiedsproces We zijn voornemens om op korte termijn het gebiedsproces weer op te starten. Hoe we dit exact vormgeven, spreken we nader af met in ieder geval de betrokken grondeigenaren. Doel van het gebiedsproces is om met betrokkenheid van de grondeigenaren, bewoners en omwonenden van het plangebied en de relevante gebiedspartijen te komen tot een nieuw plan. Uitgangspunt hierbij is de gedeelde ambitie om in het plangebied een windpark te realiseren. Deze doelstelling is geen onderdeel van de participatie. Wel wordt gesproken over de exacte aantallen, afmetingen, posities en inrichting van het plangebied. Dit alles gerelateerd aan de onderzoeksthema’s die voortkomen uit de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en de milieueffectrapportage (m.e.r.). Het uiteindelijke plan moet zich verhouden tot de gemeentelijke ambitie om 72 GWh aan opwekcapaciteit te realiseren met bijpassende windmolens. Als initiatiefnemer willen we met de grondeigenaren een aantal alternatieven onderzoeken, waarbij we open en transparant met elkaar de mogelijkheden, de voor- en nadelen van de diverse alternatieven bespreken. Via verschillende vormen van overleg bespreken we deze alternatieven met de relevante partijen zoals provincie, omgevingsdienst, omwonenden en andere partijen/partners.

Zo werken wij toe naar een voorkeursalternatief, en wordt de bijbehorende gebiedsinrichting zo veel mogelijk op maat en in afstemming met de grondeigenaren ontworpen. Dit voorkeursalternatief wordt besproken met relevante partijen. Onderdeel van het gebiedsproces is ook dat wij met geïnteresseerde betrokkenen een of twee windparken bezoeken, om daar de ervaringen direct van mee te krijgen. Voor de overige betrokkenen zullen we informatiebijeenkomsten/ inloop/ windcafé organiseren, waarbij we ook andere belangrijke partijen (waaronder de gemeente, en wellicht ook de Omgevingsdienst en GGD) uitnodigen om informatie te geven. Onderwerp van gesprekken met de betrokkenen zal ook zijn hoe zíj bij voorkeur worden betrokken, in welke vorm etc. Het is aan Vrijstad Windwinning om dat samen met hen te bepalen.

3.1.3. Lidmaatschap Coöperatie Iedere inwoner en ondernemer van Culemborg kan lid worden van Coöperatie Vrijstad Windwinning. Op die manier kunnen leden via de Algemene Ledenvergadering (ALV) meepraten over het te ontwikkelen plan en de besteding van de opbrengsten. Verder biedt het lidmaatschap mogelijkheden om te investeren in het project. 19

3.1.4. Gedragscode NWEA De omgeving wordt, conform de NWEA Gedragscode Acceptatie & Participatie Wind op Land, betrokken bij de planontwikkeling en exploitatie van het windpark. Windenergie Culemborg wordt niet gezien als einddoel, maar als middel om (nog) meer toegevoegde waarde te kunnen creëren in de gemeente en regio. Hiervoor hebben wij onderzoek gedaan naar de lokale afzetmogelijkheden van de opgewekte energie. Dit rapport is bijgevoegd onder bijlage 4 van dit principeverzoek.

3.2.

Communicatie

Met Windenergie Culemborg willen we een belangrijke bijdrage leveren aan de (lokale) energietransitie. Tegelijkertijd zijn we ons ook bewust van de impact op de omgeving die deze ontwikkeling heeft. Daarom nemen we geleerde lessen uit het verleden mee en zijn ‘dialoog met de omgeving’ en ‘een open en heldere informatieverstrekking’ onze communicatiepijlers. We willen de transitie vormgeven samen met de stakeholders. Communicatie is hierbij een sleutelfactor. In onze communicatieaanpak focussen we ons op het bouwen aan duurzame relaties. Persoonlijk contact met de belangrijkste stakeholders is hierom een belangrijk uitgangspunt van onze communicatieaanpak. Juist door samenwerking met onze stakeholders kunnen we een windpark realiseren dat voldoet aan de landelijke, provinciale en gemeentelijke normen (en moties). De kennis en ervaring van stakeholders zijn daarbij onmisbaar. Hierbij zijn we ons bewust dat 100% draagvlak niet mogelijk is. Daar is een dergelijk project te gevoelig voor en zijn er te veel verschillende (al dan niet persoonlijke) belangen. Door frequent, zorgvuldig en eerlijk te communiceren, streven we er wel naar om mensen zo goed mogelijk te informeren en te betrekken, en waar mogelijk hun zorgen en ideeën mee te nemen in ons initiatief.

Conform de Culemborgse Participatievisie doen we dat op een manier waarbij we respect hebben voor elkaar en we bereid zijn om ons te verdiepen in het standpunt van de ander.

3.3.

Stakeholder- en krachtenveldanalyse

Om de stakeholders goed in kaart te brengen, hebben we een stakeholder- en krachtenveldanalyse gemaakt. Gedurende het project blijven we dit document aanvullen en onderhouden.

3.4.

Financiële participatie

Als initiatiefnemer vinden we het erg belangrijk dat Culemborgers actief kunnen participeren in het project. Ook in financiële zin. Zo is het voor iedereen mogelijk om financieel te gaan deelnemen in het project. Dit kan in ieder geval door lid te worden van de coöperatie.

3.5.

‘Eerlijk delen’ grondvergoeding

Voor dit project is het concept ‘Eerlijk delen’ vastgesteld. Deze regeling ligt ten grondslag aan de overeenkomsten zoals deze er zijn tussen de grondeigenaren en Vrijstad Windwinning. Voor Vrijstad Windwinning is dit het uitgangspunt voor een eerlijke verdeling tussen lusten en lasten in het gebied. Waar nodig kan dit verder aangevuld of uitgewerkt worden op basis van het definitieve plan dat opgesteld wordt in overleg met de grondeigenaren.

20

In het concept ‘Eerlijk delen’ delen alle stakeholders in het plangebied (zie figuur 1) mee in de grondopbrengst. De totaal beschikbare grondvergoeding wordt bepaald door de volgende formule: MW per windturbine X aantal turbines X grondvergoeding per MW = totaal beschikbare grondvergoeding Van deze totale grondvergoeding valt in het concept “Eerlijk delen” 20% toe aan de omwonenden. Dat zijn huishoudens die woonachtig zijn binnen het plangebied of op de rand ervan. Voor het plangebied, dat begrensd wordt door de Daam van Dijkweg, Korte Aventuurseweg, Lange Aventuurseweg, Oude Beesdseweg en de Kooiweg Oost, komt dat neer op 33 omwonenden. Eigenaren/pachters met een windturbine op hun perceel ontvangen een schadeloosstelling. Deze vergoeding bestaat uit een vergoeding voor inkomensschade, vermogensschade, herstelschade, toekomstschade en een afsluit/meewerkvergoeding. Naast deze schadeloosstelling ontvangen de betreffende eigenaren/pachters een bonus van 50% van de schadeloosstelling. Het totale bedrag voor de schadeloosstelling inclusief de bonus wordt omgerekend in een vergoeding per m2 gebruikte grond. Het resterende bedrag van de totale grondvergoeding wordt verdeeld onder de grondeigenaren afhankelijk van het ingebrachte aantal hectare. Het genoemde gebied beslaat ca. 243 hectare.

21

BIJLAGEN 1. Onderzoek windmolens Pavijen

22

Belemmeringenkaart Culemborg

1

Belemmeringen Belemmering

Toelichting

Bestaande windturbines

Tussen windturbines moet ongeveer 4x de rotordiameter (RD) afstand aangehouden worden vanwege zogeffecten. Wij hebben de RD van de bestaande windturbines aangehouden.

Spoorwegen

Buisleidingen

Hoogspanningsinfrastructuur

Het Handboek Risicozonering Windturbines (HRW) geeft een afstandscriterium van 7,85m + 1/2x rotordiameter. De aan te houden afstand is, volgens Gasunie, de grootste waarde van: maximale werpafstand bij nominaal toerental of 1/3de wieklengte + ashoogte. De aan te houden afstand is in HRW aangehouden als de grootste afstand van de maximale werpafstand bij nominaal toerental of tiphoogte.

Buffer (m) 320

87

190

n.v.t. op locatie

2

Belemmeringen Belemmering

Toelichting

Buffer (m)

Wegen

HRW geeft voor Rijkswegen een afstandscriterium van 1/2x rotordiameter. Dit is voor N-wegen niet van toepassing.

Geen buffer

Woningen

Er is een minimale afstand van 350m tot gevoelige objecten waaronder woningen aangehouden.

Panden

Panden zijn een bepekt kwetsbaar object. Bij deze objecten moet een afstand van een halve rotordiameter worden aangehouden.

Ecologie

In de analyse is aangenomen dat natuurgebieden (Natura 2000 en Gelders Natuurnetwerk) niet geschikt zijn voor de plaatsing van windturbines.

350

79

Geen buffer

3

Provinciaal beleid voor windturbines binnen de gemeentegrenzen

4

Zoekgebied en omgevingsaspecten

5

Overzicht belemmeringen (Excl. Wegen)

6

Samenvoeging van alle belemmeringen

7

Plaatsing hypothetische windturbine (Windpark is niet mogelijk op locatie)

8

Contour Slagschaduw Rond hypothetische windturbine

9

Contour Geluidimmissie (dB Lden) Rond hypothetische windturbine

10

Bij de geluidberekening is rekening gehouden met bodemeffecten.

11

Conclusie • Een windpark op voorgestelde locatie is niet mogelijk • Een solitaire windturbine is op basis van een Quick Scan hypothetisch mogelijk op 1 locatie: • • • •

Locatie binnen 400m van nabijgelegen woningen Wieken draaien over openbare weg Afstand tot nabijgelegen windturbines is kritisch (bestaande windturbine in de dominante windrichting op een afstand van 2x de rotordiameter) Externe veiligheid is niet onderzocht. Expert judgement: kritisch i.v.m. overdraai op weg en parkeerplaats, daarnaast zijn diverse wegen en bedrijven gelegen binnen de maximale werpafstand in het geval van bladbreuk

12

2. Kansenkaarten voor windmolens Culemborg i.r.t. landelijke windturbinebepalingen

23

Titel

Windturbines Culemborg

Datum Auteur

13 december 2023 D. Booij, M. Maan

Inleiding Het projectteam van Windwinning Culemborg heeft aan Bosch & van Rijn gevraagd de effecten van de vernieuwde windturbinebepalingen1 op de ruimtelijke mogelijkheden voor een windproject in het plangebied bij Culemborg te onderzoeken. Daarbij zijn er twee scenario’s uitgewerkt: één voor windturbines met een tiphoogte van 250 meter en één voor windturbines met een tiphoogte van 210 meter. De vernieuwde ontwerp windturbinebepalingen bevatten meerdere wijzigingen ten opzichte van de voorheen geldende normen, die van invloed zijn op de ruimtelijke mogelijkheden in het plangebied. De rapportage bevat ook een toelichting op deze concept windturbinebepalingen. Het belangrijkste zijn de nieuw toegevoegde vaste afstandsnorm en een (strengere) standaardwaarde voor de geluidsbelasting van het windpark.

Concept windturbinebepalingen Door de uitspraak van de Raad van State over Windpark Delfzijl-Zuid Uitbreiding2 waren de regels uit het Activiteitenbesluit milieubeheer niet meer geldig voor windparken van meer dan 2 windturbines. Op 12 oktober (2023) is het Ontwerpbesluit Windturbines leefomgeving gepubliceerd, waarin nieuwe landelijke conceptnormen zijn opgenomen. Deze normen zullen eveneens van toepassing zijn op solitaire windturbines en windparken van 2 windturbines. De nieuwe normen zullen naar verwachting in werking treden op 1 juli 2025. In de onderstaande paragrafen is een toelichting op de normen gegeven met in Tabel 1 een samenvatting. Geluidnorm Voor geluid is de norm aangescherpt. De normen tot 1 juli 2025 bedragen 47 dB Lden en 41 dB Lnight. Voor de nieuwe norm geldt een standaardwaarde van 45 dB Lden en 39 dB Lnight waarvan kan worden afgeweken tot een grenswaarde van 47 dB Lden en 41 dB Lnight. Dit biedt lokale bevoegde instanties de ruimte voor maatwerk, tot maximaal de grenswaarde. Een hogere waarde dan de grenswaarde is dus niet toegestaan, een lagere waarde wel. Afstandsnorm In de toelichting bij het besluit is aangegeven dat er vanuit milieubeschermingsoogpunt geen duidelijke noodzaak bestaat voor het opnemen van een Afstandsnorm.

1

https://www.platformparticipatie.nl/windturbinesleefomgeving/ontwerpbesluit-windturbines-leefomgeving/default.aspx 2 Uitspraak Raad van State: ECLI:NL:RVS:2021:1395.

Desondanks is toch besloten om een afstandsnorm vast te stellen. De norm bedraagt een minimale afstand van 2 keer de tiphoogte tot windturbinegevoelige objecten (hetzelfde als geluidgevoelige en slagschaduwgevoelige objecten). De afstandsnorm geldt vooralsnog ook voor woningen op een gezoneerd industrieterrein. Slagschaduw De slagschaduwnorm is herzien en in concept vastgesteld op maximaal 6 uur per jaar en 20 minuten per dag, in plaats van de vorige norm van maximaal 5 uur en 40 minuten per jaar. In de praktijk zal er weinig veranderen, aangezien we reeds uitgingen van een strikte interpretatie van de norm die beperkt was tot een maximum van 5 uur en 40 minuten per jaar. Externe veiligheid Voorheen gold een grenswaarde voor het plaatsgebonden risico (PR) van 10-5 per jaar bij beperkt kwetsbare objecten (zoals kleine kantoren en bedrijfsgebouwen) en een grenswaarde voor het PR van 10-6 per jaar bij kwetsbare objecten (zoals woningen en grote kantoorgebouwen). In het ontwerp van de nieuwe windturbinebepalingen is sprake van een grenswaarde voor het PR van 10-6 per jaar voor (zeer) kwetsbare gebouwen en locaties en een standaardwaarde voor het PR van 10-6 per jaar voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties. Het bevoegd gezag heeft de ruimte om op basis van een eigen, goed gemotiveerde, afweging van de standaardwaarde voor het PR bij beperkt kwetsbare objecten af te wijken.

In de toelichting op de nieuwe windturbinebepalingen staat vermeld dat deze afwijking maximaal mogelijk is tot een PR van 10-5 per jaar. Deze maximale afwijking is echter niet als grenswaarde in de normen opgenomen. Een vermeende discrepantie tussen wettekst en toelichting dus. Het is daarom nog niet met zekerheid uitgesloten dat een PR van meer dan 10-5 per jaar bij beperkt kwetsbare objecten is toegestaan. Tabel 1

Geluid

Samenvatting ontwerpbesluit windturbines. Oude situatie tot vóór 30 Situatie van 1 juli juni 2021 2021 tot 1 juli 2025 47 dB Lden en 41 dB Lokale normen Lnight.

Slagschaduw

Externe veiligheid

Afstandsnorm

Maximaal 17 dagen meer dan 20 minuten slagschaduw. Vaak vertaald is maximaal 17x20 minuten = 5:40 uur per jaar. Beperkt kwetsbare objecten: 10-5 Kwetsbare objecten: 10-6

Lokale normen

n.v.t.

n.v.t.

Pagina 2 van 6

Lokale normen

Windturbines vergund na inwerkingtreding nieuwe regels (1 juli 2025) Standaardwaarde: 45 dB Lden en 39 dB Lnight Grenswaarde: 47 dB Lden en 41 dB Lnight Maximaal 6 uur per jaar en maximaal 20 minuten per dag.

Maximaal plaatsgebonden risico (PR) van 10-6 bij (zeer) kwetsbare objecten en beperkt kwetsbare objecten. Bij (zeer) kwetsbare objecten geldt deze norm als grenswaarde waarvan niet mag worden afgeweken. Bij beperkt kwetsbare objecten geldt de norm als streefwaarde, waarvan het bevoegd gezag gemotiveerd mag afwijken. Minimaal 2x tiphoogte tot ‘windturbinegevoelige gebouwen’

Geluid of afstandsnorm maatgevend De afstand die tot woningen aangehouden moet worden is afhankelijk van twee aspecten: de geluidsnorm en de nieuwe afstandsnorm die twee keer de tiphoogte bedraagt. Welke van deze twee maatgevend is, hangt af van meerdere factoren (met name de locatie, positionering van de windturbines en het windturbinetype). Om dit te visualiseren kunnen we kijken naar een grafiek waarin wordt aangegeven of de afstandsnorm of de milieubeschermingsnorm van 45 decibel Lden (de gangbare maat voor geluidsbelasting) maatgevend is. Het is belangrijk op te merken dat de exacte afstand tot waar de geluidsbelasting van een windturbine 45 dB Lden reikt, naast het windturbinetype ook afhankelijk is van de locatie en andere factoren zoals het windaanbod en de bodemsamenstelling. Desondanks geeft Figuur 1 een goede indicatie van de benodigde afstand voor een lijnopstelling van drie windturbines met een onderlinge afstand van vier keer de rotordiameter en een zachte bodem, zoals grasland. Deze analyse is uitgevoerd voor een locatie in het midden van Nederland. Uit de onderstaande figuur kan worden geconcludeerd dat indien er bij een stil windturbinetype (met een tiphoogte van 210 of 250 meter) de afstandsnorm maatgevend is. Daarom gaan we van deze belemmeringenstudie uit van een stil windturbinetype waarbij we de afstandsnorm als harde belemmering inzichtelijk maken.

Figuur 1

Indicatief overzicht van de afstand waarop de afstandsnorm of de geluidnorm maatgevend is uitgesplitst voor een aantal gangbare windturbinetypes.

Pagina 3 van 6

Belemmeringenanalyse In Bijlage A zijn de belemmeringen die gelden rondom het projectgebied beschreven, inclusief een toelichting op de belemmeringen met de specifieke afstanden die moeten worden aangehouden. De grafieken in Figuur 1 en Figuur 2 bieden een weergave van de belemmeringen voor windturbines van respectievelijk een tiphoogte van 210 en 250 meter. N.B.: het projectgebied overlapt ook met de provinciale belemmeringen ‘Groene Ontwikkelingszone’ en ‘waardevol open gebied’. De begrenzing van deze gebieden is, ten opzichte van het eerdere onderzoek in het projectgebied, ongewijzigd gebleven. De gebieden zijn daarom niet op onderstaande kaart weergegeven. Figuur 2

Belemmeringenkaart windturbines Culemborg (210m tiphoogte).

Pagina 4 van 6

Figuur 3

Belemmeringenkaart windturbines Culemborg (250m tiphoogte).

Bijlage A Belemmeringen Tabel 2

Belemmeringen in het plangebied. Harde belemmering Afstandsnorm

Buisleidingen

Provinciale en gemeentelijke wegen

Panden

Natuurnetwerk Nederland

Toelichting Een afstandsnorm van 2x de tiphoogte tot alle gevoelige objecten. Om te voldoen aan de eisen uit het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) adviseert Gasunie de grootste afstand aan te houden van 1) de maximale werpafstand bij nominaal toerental of 2) de tiphoogte. Voor windturbines waarmee in dit onderzoek is gerekend is de tiphoogte de grootste afstand. Tot provinciale en gemeentelijke wegen gelden geen voorgeschreven minimumafstanden zoals bij rijkswegen het geval is. Om genoeg ruimte voor het plaatsen van windturbines vrij te houden wordt toch een korte afstand tot overige wegen ingetekend. Tot panden wordt een afstand van ashoogte + 1/3 wieklengte gehanteerd. Ondanks dat hiervan afgeweken mag worden wordt dit wel als een harde belemmering beschouwd. De impact van de afstand die tot panden aangehouden moet worden is van zeer beperkte invloed op de beschikbare ruimte. Windturbines zijn niet in toegestaan in Natuurnetwerk Nederland waardoor één wieklengte bufferafstand is aangehouden. Tevens zijn er natuurgebieden waar windturbines onder voorwaarden mogelijk zijn. Daar is geen afstand tot aangehouden.

210m tip

250m tip

420 meter

500 meter

210 meter

250 meter

20 meter

20 meter

163 meter

195 meter

70 meter

84 meter

------(niet typen of selecteren voorbij deze lijn, tekst verwijderen voor verzending-----Pagina 5 van 6

Bosch & Van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht Tel:

030 - 677 64 66

Mail: info@boschenvanrijn.nl Web: www.boschenvanrijn.nl

© Bosch & Van Rijn 2023 Behoudens hetgeen met de opdrachtgever is overeengekomen, mag in dit rapport vervatte informatie niet aan derden worden bekendgemaakt. Bosch & Van Rijn BV is niet aansprakelijk voor schade door het gebruik van deze informatie.

3. Motie 6 april 2021

24

MOTIE Naam gemeenteraadsfractie Datum raadsvergadering Volgnummer

CDA 6 april 2021 M1 gewijzigd

□ Motie over een niet op de agenda opgenomen onderwerp Onderwerp

Kaderstelling voor tweede windpark

Ondergetekende(n) dient/dienen de volgende motie in: De raad van de gemeente Culemborg in digitale online vergadering bijeen op 1 april 2021

Constateert dat:  In Culemborg in oktober 2017 de uitvoeringsagenda 2.0 is vastgesteld.  De gemeenteraad met de vaststelling van de uitvoeringsagenda 2.0 in 2017 als beleidsdoel heeft vastgelegd dat de gemeente streeft naar energieneutraliteit uiterlijk in 2040.  In deze uitvoeringsagenda Duurzaamheid ook gesproken is over aantallen windmolens en daarbij behorend vermogen; waar voor windenergie in het gekozen scenario 'hybride mix' het kwantitatieve aandeel 72 GWh per jaar is af te leiden.  In november 2017 de windvisie Culemborg is vastgesteld.  Uit het vaststellen van de windvisie kan worden afgeleid dat de gemeente Culemborg niet tegen het realiseren van nieuwe windmolens op het grondgebied van Culemborg is.  In deze windvisie is voor de afstand tussen woning en een windturbine minimaal 4x de ashoogte als vuistregel gehanteerd.  In deze windvisie is aangegeven dat draagvlak essentieel is, en is ten behoeve van het verkrijgen van draagvlak gekozen is voor windmolens met een zo groot mogelijk vermogen, opdat er zo min mogelijk windmolens nodig zouden zijn. Dit gegeven de context van de op dat moment beschikbare windmolens met (maximale) ashoogte van 140 meter. Overwegende dat:  De ontwikkelingen in inzichten over windenergie, de jurisprudentie en technologie in de afgelopen jaren niet hebben stilgestaan.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=1d97a298-bca5-4567-bbb7-f73d056d5322