GEWIJZIGD Bijlage 1. Actualisatie Woonvisie oktober 2023 (1164641) (10.0)
Tekst van het document
3.2.3 Klimaatadaptatie Door klimaatverandering gaan hete zomers, droge perioden en hevige neerslag steeds vaker voorkomen. We willen dat zowel bestaande als nieuwbouwwoningen en de woonomgeving bestand zijn tegen deze uitdagingen. De gebouwde omgeving kan tot wel 7° warmer worden dan het buitengebied. Dat heeft impact op alle bewoners. Met name kwetsbare inwoners hebben daar veel last zijn. Wanneer meer water valt dan ondergrond en riolering kunnen verwerken worden wegen en tuinen onbegaanbaar. Woningen en de woonomgeving moeten daarom waterrobuust en hittebestendig worden. Onze ambitie is dat alle nieuwbouwwoningen klimaatbestendig zijn. Door zoveel mogelijk groen en water in woongebieden te realiseren wordt water opgevangen en vastgehouden. Hiermee voorkomen we wateroverlast en droogte. Het creëren van een groene en schaduwrijke woonomgeving helpt om hittestress te verminderen. Daarnaast leggen we zo min mogelijk verharding aan. Ook werken we met hitte afwerende oplossingen op en om woningen om hittestress te voorkomen. Zo zorgen we dat de inwoners van Culemborg zowel binnen als buiten een fijne, koele plek hebben om te leven. Ambities: • Bij nieuwbouwprojecten wordt de woonomgeving (particuliere grond en openbare ruimte) waterrobuust en klimaatbestendig aangelegd
3.2.3 Grondstoffen Ook de manier waarop we bouwen is van grote invloed op ons milieu. We hebben keuzes in hoe en welke materialen we gebruiken. Circulariteit is de manier waarop we ons grondstoffen gebruik gaan verduurzamen. Van een lineair systeem naar gebruik zonder afval. Dit doen we omdat veel grondstoffen voor bouwmaterialen niet oneindig beschikbaar zijn. De winning van deze grondstoffen heeft een grote impact op het milieu. Daarom is het nodig dat we op een verantwoordelijke manier omgaan met bouwmaterialen.
Het doel van circulair bouwen is de grondstoffen cirkel te sluiten en daarmee afval tegen te gaan. Tijdens de ontwikkeling van woningbouw letten we op de manier waarop we ontwerpen. Hiervoor hanteren we de 4 strategieën voor circulair bouwen:
1. 2. 3. 4.
We voorkomen uitval van materialen en dus afval We bouwen flexibel en demontabel We gebruiken grondstoffenstromen (reststromen en 2de hands bouwmateriaal) We bouwen met biobased materialen
24
Elk van de 4 strategieën draagt op een andere manier bij aan duurzaam materiaal gebruik. Per project zoeken we naar een optimale balans tussen de 4 strategieën. Afhankelijk van de kansen die een project beidt maken we een keuze voor 2 of meer strategieën.
Daarmee kiezen we voor materialen met een zo laag mogelijke milieu-impact. Tijdens de bouw kiezen we voor materialen met een zo laag mogelijke co2 uitstoot en gaan we verantwoord om met de grondstoffen die we gebruiken. Ambities: we sluiten de grondstoffencirkel en hebben geen afval meer bij bouwprojecten
3.3 Differentiatie en menging Er is een tekort aan passende woningen in alle prijscategorieën. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zetten we standaard in op een woonprogramma met de volgende verdeling van prijscategorieën: 30% sociaal, 40% middelduur en 30 % in de dure prijscategorie. De categorie 30% sociaal bestaat hoofdzakelijk uit sociale huur. Sociale koop is met de huidige bouwkostenprijzen niet haalbaar. Sociale koop is alleen mogelijk als we betaalbaarheidsinstrumenten inzetten. Als we betaalbaarheidsinstrumenten inzetten die op de lange termijn tot beschikbaarheid en bereikbaarheid van sociale koopwoningen leidt, rekenen we ze mee met de categorie sociaal. Als het constructies zijn die betaalbaarheid en bereikbaarheid niet garanderen op de lange termijn, behoren zij tot de categorie middelduur. We stellen regelmatig nieuwe prijsgrenzen vast waarbij we ook binnen de categorie een verdeling maken. De huidige prijscategorieën zijn te vinden in bijlage 5 (Prijsgrenzen Culemborg). Zo willen we waarborgen dat bij nieuwbouwprojecten de prijzen van nieuwe woningen in de middencategorie niet allemaal een paar euronet onder de prijsgrens van de hoge categorie zitten. Als we een woonprogramma vaststellen voor een nieuwe ontwikkeling zorgen we voor een evenredige verdeling van alle sub-categorieën van de prijsgrenzen.
Op dit moment houden we in onze prijsgrenzen nog maar beperkt rekening met het financiële voordeel van energie-neutrale woningen. De netto woonlasten van deze woningen zijn lager omdat de bewoner nauwelijks energielasten heeft. De vraag is of we de prijsgrenzen hierop moeten aanpassen. Als we de prijsgrenzen hiervoor zouden verrekenen, zou de huur of koopprijs omhoog kunnen. Dit geeft ontwikkelaars meer financiële ruimte om duurzaam te bouwen. Deze discussie speelt niet alleen in Culemborg. We wachten de landelijke ontwikkelingen af. Er kunnen redenen zijn om af te wijken van het standaard woonprogramma. Dat kan bijvoorbeeld als er sprake is van een kleinschalige ontwikkeling (minder dan 10 woningen). Het kan ook zijn dat een ontwikkeling zich qua voorzieningen en woonomgeving goed leent voor een specifieke doelgroep. Op dat moment kunnen we gemotiveerd besluiten om het woonprogramma aan te passen. Als we afwijken van de 30/40/30 verdeling moet daar altijd een legitimatie voor zijn. Ambities: Ons woningbouwprogramma is als volgt verdeeld: 30% sociaal, 40% middelduur en 30 % in de dure prijscategorie.
25
3.3.1 Sociale huur KleurrijkWonen is onze voornaamste partner in het beheren en realiseren van sociale huurwoningen. Zij zijn ook door landelijke wetgeving gehouden aan afspraken in het kader van toewijzen, investeren en ontwikkelen. Als gemeente maken wij afspraken met KleurrijkWonen en HuurdersBelangenVereniging Culemborg (zie hoofdstuk 4). Ontwikkelaars/Beleggers kunnen ook sociale huur ontwikkelen. Indien dit op grotere schaal gebeurt (meer dan 5 woningen) dienen zij aan extra voorwaarden te voldoen om een gelijk speelveld te creëren tussen corporatie en ontwikkelaar. De voorwaarden voor een particuliere ontwikkelaar voor sociale huur zien er als volgt uit: • Een instandhoudingstermijn van 25 jaar, • Verplichting om passend toe te wijzen aan Culemborgers, (zie bijlage 3) • De woningen aanbieden via een openbaar platform • De landelijke richtlijnen voor huurprijzen voor sociale huur volgen Voor particuliere ontwikkelingen van projecten met minder dan 5 sociale huurwoningen maken we aparte afspraken.
3.3.2 Bestaande woningvoorraad Mede door economische en demografische ontwikkelingen verandert de woningbehoefte. Bij stijgende prijzen in de nieuwbouw en de blijvende stijging van bouwkosten moeten we ook naar de bestaande woningvoorraad kijken om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Graag zien we een diversiteit aan doelgroepen in de bestaande wijken. Door de verkoop van huurwoningen kan op termijn een betere verdeling van huur- en koopwoningen in wijken ontstaan. Tevens biedt dit een kans voor starters om relatief goedkoop een woning te kopen. Er moeten dan natuurlijk voldoende woningen beschikbaar blijven voor de primaire doelgroep van de corporatie. Dit willen wij bereiken door beperkt en gefaseerd woningen te laten verkopen door KleurijkWonen én de mogelijkheid te bieden om nieuwe sociale huurwoningen te bouwen. Voordeel hiervan is dat KleurrijkWonen de mogelijkheid krijgt om haar voorraad te vernieuwen en aan te passen aan de woningbehoeften en kwalitatieve eisen van de toekomst. Ook het splitsen van woningen kan bijdragen aan het vergroten van de woningvoorraad. Hiervoor zijn aspecten als voldoende parkeervoorzieningen en leefbaarheid belangrijke aspecten om splitsen wel of niet toe te kunnen staan. We stellen aanvullend aan het bouwbesluit eisen aan hoe woningen gesplitst kunnen worden.
Ook andere vormen van meervoudig gebruik, zoals samenwonen, wonen bij een hospita en dergelijke kunnen een meerwaarde vormen. De ontwikkelingen op dit gebied gaan erg snel. De huidige wet- en regelgeving is nog niet toereikend of is zelfs beperkend. We willen we hier per geval naar kijken. Waar dat wenselijk is, willen we nieuwe initiatieven toestaan. Ook als dit botst met huidige regelgeving.
26
3.3.3 Flexwoningen In Culemborg willen we flexwoningen realiseren om op korte termijn een woningaanbod voor woningzoekenden te kunnen creëren. Met Kleurrijk Wonen maken we afspraken gemaakt over de realisatie van deze flexwoningen. In de regionale woondeal Rivierenland is afgesproken om 400 flexwoningen te bouwen in Rivierenland. Culemborg wil daarvan ongeveer 60 flexwoningen realiseren. KleurrijkWonen is reeds bezig met de uitvoering van een project van 14 woningen in Parijsch. De focus van de flexwoningen zal voornamelijk liggen op de sociale huurwoningen voor de 1 en 2 persoonshuishoudens en kleine gezinnen. Ook middeldure huurwoningen kunnen in flexvorm worden gerealiseerd. We zoeken maximaal naar kansen op het gebied van samenwerking, ondersteuning en subsidies om de effecten op de begroting en de organisatie (werkdruk) zoveel mogelijk te dempen. Flexwonen heeft niet altijd een positief imago. We moeten daarom werken aan draagvlak. Goede communicatie is daarbij essentieel. We moeten duidelijkheid bieden over wie er komen wonen en hoe is het beheer is geregeld. Tegelijkertijd willen we ook snelheid in de procedure. We willen mensen die nu geen woning kunnen vinden, snel toegang bieden tot een woning. Flexwoningen kunnen op korte termijn een toevoeging zijn om de woningnood te verlichten.
Ook op lange termijn kunnen flexwoningen een oplossing bieden voor woonvragen van bijvoorbeeld spoedzoekers. Flexwonen is er in verschillende soorten en maten. Dit kan in tijdelijke, verplaatsbare woningen, maar bijvoorbeeld ook in bestaand vastgoed door middel van transformaties. Bij grote ontwikkelprojecten zoals het stationsgebied kijken we ook naar mogelijkheden om locaties voor flexwoningen te ontwikkelen. Dat moeten dan wel inpassen in de stedenbouwkudige opzet van het project.
3.3.4 Starters Voor de doelgroep starters zijn er weinig betaalbare woningen beschikbaar in Culemborg. We willen de mogelijkheden voor starters vergroten door het inzetten van extra instrumenten. We gaan financiële instrumenten inzetten om woningen bereikbaar en betaalbaar te maken en te houden. Daarnaast verlenen starters voorrang met specifieke toewijzingscriteria bij de toewijzing van nieuwbouwwoningen. Ook zorgen we dat woningen langer beschikbaar blijven voor starters voor verhuur of koop door beperkingen op te leggen aan de ontwikkelaar.
3.3.5 Eisen voor toegankelijkheid Onze inwoners worden steeds ouder en ze wonen veel langer zelfstandig thuis. De doelgroep die hulpbehoevend wordt zal daardoor ook groeien. Voor kleine en grote aanpassingen kunnen mensen terecht bij de WMO. Het aanpassen van niet geschikte woningen is een behoorlijke kostenpost van de gemeente. Nieuwbouwwoningen die direct al voor een groot deel geschikt zijn, of met kleine betaalbare ingrepen geschikte te maken zijn, zorgen voor minder investeringen in de toekomst en beter passende woningen voor de doelgroep. Tot nu toe werken we met een eigen systeem waar we de toegankelijkheid en aanpassing van woningen aan konden toetsen (zie bijlage 4 “Eisen voor toegankelijkheid”). De bouwopgave voor toegankelijke woningen wordt steeds groter en we zullen dan ook steeds vaker aan ontwikkelaars 27
meegeven aan welke eisen de woningen moeten voldoen. Er is een landelijk toetsingskader (NEM 9012) in de maak. Wanneer blijkt dat dit toetsingskader toereikend is, vervangt dit ons eigen systeem.
3.3.6 Vereveningsfonds We gaan een vereveningsfonds instellen voor nieuwbouw en transformatie van koopwoningen. Als een ruimtelijke ontwikkeling niet voldoet aan het woonprogramma van 30/40/30, maar wel wenselijk is op andere vlakken van de woonvisie moeten initiatiefnemers dit compenseren. Natuurlijk blijft de benodigde gemotiveerde toestemming om af te wijken noodzakelijk. Deze verplichte bijdrage geldt voor initiatiefnemers die duurder gaan bouwen dan het afgesproken woonprogramma. De bijdrage geldt ook als de gemeente een afwijkend woonprogramma heeft vastgesteld. Initiatiefnemers worden verplicht om een bijdrage te leveren aan het Vereveningsfonds Culemborg. Dit fonds gaan we gebruiken voor investeringen in sociale woningbouw en zorgzame buurten.
Actie: instellen verveningsfonds sociale woningbouw
3.3.7 Volwaardige woning en verkamering Vanuit de visie dat we voor iedereen een passende woning willen bieden stellen we ook eisen aan de kwaliteit van de woning. We gaan daarbij uit van de volgende definities: Wonen: woondoeleinden in de vorm van woningen en bijzondere woonvoorzieningen al dan niet in combinatie met een aan huis verbonden beroeps- of bedrijfsactiviteit, waarbij de bewoners gezamenlijk één huishouden voeren. Huishouden: Een zelfstandig dan wel samenwonend persoon of personen die binnen een complex van ruimten gebruik maken van dezelfde voorzieningen, waarbij sprake is van onderlinge verbondenheid en continuïteit in de samenstelling ervan, met daaronder begrepen woongroepen die zorg behoeven en woongroepen, die voorzien in studentenhuisvesting of in huisvesting van vluchtelingen en/of statushouders; bedrijfsmatige kamerverhuur wordt daaronder niet begrepen. Voor grotere huishoudens is in het bouwbesluit de ‘woning’ van minimaal 50 m2 helder gedefinieerd.
Voor het Bouwbesluit bestaat een nieuw te bouwen woning minstens uit de volgende ruimten • een verblijfsgebied, onderverdeeld in verblijfsruimten; • een toilet- en een badruimte; • een buitenruimte en een -berging; • een opstelplaats voor een aanrecht en een kooktoestel; • een opstelplaats voor een verwarmingstoestel en een warmwatertoestel; We willen meer ruimte bieden aan nieuwe woonvormen voor de volgende groepen inwoners die niet altijd geholpen zijn met een dergelijke volwaardige woning (en de bijbehorende kosten):
-
Lage inkomens tot € 35.000,-, Starters (tot 30jr) Uitstroom beschermd wonen, Statushouders Spoedzoekers, (scheiding, calamiteit, ontruiming) Mantelzorgers Cruciale beroepen
28
Voor deze doelgroepen kan het splitsen van bedrijfspanden en of woningen tot kleinere units een uitkomst zijn. Het splitsen van woningen kan leiden tot een grotere druk op de leefbaarheid van een buurt of straat. De druk op de openbare ruimte neemt bijvoorbeeld toe wanneer een woning geen buitenruimte of fietsparkeervoorziening heeft. Aangezien het bouwbesluit daar geen kader voor biedt, hier moeten we een actieve toetsende rol nemen om te verduidelijken welke vormen van verkameren we wel en welke vormen we niet gewenst vinden. Ook willen we voorkomen dat woonhuizen worden opgekocht om internationale werknemers te huisvesten.
3.4 Doorstroming en betaalbaarheid Veel Culemborgers wonen niet optimaal passend. Sommigen wonen te duur, sommigen te goedkoop en sommigen te groot of te klein. Dit is een lastig probleem. Mensen verhuizen niet graag. Ze moeten dan hun vertrouwde omgeving verlaten en zien op tegen het organiseren. Ook de kosten die ze dan moeten maken spelen een rol. Toch is het voor de woningmarkt belangrijk dat mensen verhuizen naar een plek die voor hen passend is. De woning die zo vrijkomt kan dan weer bewoond worden door een passende nieuwe bewoner. Op die manier gebruiken we de beschikbare woonoppervlakte zo optimaal mogelijk. Bovendien maken we dan geen maatschappelijke kosten voor het geschikt maken van woningen. Het is onze uitdaging is om te zoeken naar mogelijkheden om inwoners te verleiden om prettig en passend te gaan wonen. Actie: Samen met KleurrijkWonen onderzoeken waarom doorstroming zo lastig is en hoe we dat kunnen bevorderen
3.4.1 Betaalbaar bouwen en betaalbaar houden Vooral starters, alleenstaanden en ouderen is het erg moeilijk om een betaalbare woning te vinden. De druk op de woningmarkt vanuit de Randstad zorgt ook voor een prijsopdrijvend effect. De bouwkosten zijn enorm gestegen. Dat zal op korte termijn niet veranderen. In 2022 hebben we nieuwe prijsgrenzen vastgesteld. Dat hebben we gedaan op basis van kwaliteit en grootte van de woning. Door de hoge bouwkosten is het een grote uitdaging om woningen te bouwen in de categorie "sociaal". Er is geen ruimte om concessies te doen aan de grootte en functionaliteit van de woningen. Dat betekent dat alleen met extra financiële instrumenten woningen in de sociale categorie gerealiseerd kunnen worden. We vinden het heel belangrijk om deze woningen te realiseren. Dat vraagt extra maatregelen van de gemeente. We vinden het dan ook heel belangrijk dat deze woningen voor de lange termijn beschikbaar blijven in de prijscategorie "sociaal”. Om die reden kiezen we ervoor om alleen instrumenten in te zetten die op de lange termijn bijdragen aan het betaalbaar houden van woningen. In 2023 heeft provincie Gelderland de handreiking “Betaalbare woningen” opgesteld (zie bijlage 6). De gemeente Ede en Culemborg hebben daar actief aan bijgedragen. In deze handreiking hebben we onderzocht welke instrumenten het meest effectief zijn.
We hebben ook gekeken wat de gevolgen zijn van instrumenten voor de lokale volkshuisvesting is, de marktwerking, (gemeentelijke) financiering en de ambtelijke inzet.
29
Uit de handreiking blijkt dat Koopgarant het enige instrument is dat duurzame betaalbaarheid garandeert. Het is op dit moment het enige instrument dat uniform bij elk project ingezet kan worden. Daarnaast zijn er wel instrumenten die in combinatie met elkaar effectief kunnen zijn. Op dit moment hanteren we in Culemborg een combinatie van zelfbewoningsplicht, anti-speculatiebeding en het toewijzen van woningen. We mogen sociale koopwoningen meerekenen met het percentage sociale woningbouw. We moeten dan wel kunnen aantonen dat we de woningen hebben toegewezen aan de juiste doelgroep en dat ze langdurig betaalbaar en bereikbaar blijven. Erfpacht is een instrument dat vooral in handen van de gemeenten een krachtig instrument kan zijn. Voorwaarde hiervoor is grond in eigendom van de gemeente. Voor de uitvoering van erfpacht is extra expertise nodig. Bovendien wordt het pas rendabel indien het op grote schaal wordt uitgerold in de gemeente. Het gaat pas op termijn inkomsten opleveren en er is vermogen nodig om de grond in eigendom te krijgen en hebben. Vooralsnog lijkt dit voor Culemborg geen passend instrument. Externe financieringsconstructies van ontwikkelaars en beleggers kunnen een bijdrage leveren aan het bereikbaar en betaalbaar maken van sociale koopwoningen. Vaak gaat het hier wel om een eenmalig effect.
De ontwikkeling van financieringsinstrumenten gaat erg snel, daarom kijken we per project welk instrument het meest effectief en passend is. Koopgarant is het enige effectieve instrument is dat betaalbaar bouwen en houden kan garanderen. De woningen die KleurrijkWonen 10 jaar geleden in Koopgarant heeft gezet zijn door de enorme prijsstijgingen nu niet meer bereikbaar voor lage inkomens en starters. Dit product heeft daarnaast ook een aantal financiële risico's en ook hier is een substantiële vermogenspositie van de partij die de koopgarant aanbied noodzakelijk.. Dit zijn de voornaamste redenen waarom woningcorporaties hun aandeel koopgarant aan het afbouwen zijn. Een aantal gemeenten zijn aan het onderzoeken of zij deze taak kunnen overnemen. Wij gaan samen met de provincie en gemeenten uit de regio onderzoeken of en hoe we koopgarant woningen kunnen aanbieden. Actie: Onderzoeken of we koopgarant kunnen aanbieden met de regio en/of de provincie
3.4.2 Woningtoewijzing We vinden het belangrijk dat Culemborgers de meeste kans hebben op een betaalbare nieuwbouw woning. Dit betekent dat we alle nieuwbouwwoningen in de sociale en middencategorie gaan toewijzen. In de praktijk betekent dit dat we afspraken maken met de ontwikkelaars over de toewijzing en de verdeling van de woningen. Wij faciliteren dit proces, maar de toewijzing doet de ontwikkelaar of een ondersteunende partij van de ontwikkelaar. Voor een periode van 4 weken krijgen de Culemborgers voorrang bij de inschrijving. Daarna is een ontwikkelaar vrij om de woningen breder aan te bieden. Om doorstroming te bevorderen is er een voorrangspositie voor mensen die een sociale huurwoning achter laten. Om doorstroming in een buurt te bevorderen kunnen inwoners van deze buurt voorrang krijgen bij de toewijzing van woningen in deze buurt Mensen met cruciale beroepen, zoals leerkrachten, politieagenten of medewerker in de directe zorg voor patiënten komen ook in aanmerking voor voorrang bij inschrijving voor het breder aanbieden van de woning.
30
3.4.3 Zelfbewoningsplicht De zelfbewoningsplicht is een middel om de beschikbaarheid van woningen voor eigen bewoning te bevorderen en speculatie tegen te gaan. Het doel is om nieuwbouwwoningen in het goedkope en betaalbare segment primair aan Culemborgers aan te bieden. De zelfbewoningsplicht is een regel die bepaalt dat de eigenaar van een woning verplicht is om zelf in die woning te wonen. De eigenaar mag de woning niet verhuren of verkopen binnen een afgesproken periode. Vastgoedinvesteerders, beleggers en overige investeerders overbieden met gemak particuliere kandidaten. Dat betekent dat er minder koopwoningen beschikbaar zijn voor eigen inwoners. Daarnaast bestaat de kans dat goedkope/betaalbare koopwoningen in een duurder segment verhuurd worden en daardoor niet meer bereikbaar zijn voor deze doelgroep. Periode van zelfbewoningsplicht De zelfbewoningsplicht kan voor onbepaalde tijd worden opgelegd. Ook kan het met een kettingbeding worden doorgegeven aan de volgende eigenaar. Voor starters geldt bijvoorbeeld dat zij in een korte periode een gezinsontwikkeling kunnen doormaken waardoor verhuizing noodzakelijk is. Wij hanteren daarom een termijn van 5 jaar met kettingbeding voor een nieuwe koper. Deze termijn is net zo effectief als onbepaalde tijd maar schrikt kopers minder af.
Bereik zelfbewoningsplicht Het doel van de zelfbewoningsplicht is om te stimuleren dat inwoners van Culemborg passend kunnen wonen. Daarmee bedoelen we dat woningen in het goedkopen en betaalbare segment beschikbaar en bereikbaar zijn voor de inwoners voor wie dit passend is. In het duurdere segment is geen aanleiding om een zelfbewoningplicht op te leggen. In deze categorie zien we geen verdringing van de doelgroep door afwijkende huurprijzen. We passen de zelfbewoningplicht toe op alle koopwoningen in de sociale en middeldure categorie.
3.4.4 Antispeculatiebeding Voor alle koopwoningen in de sociale- en middeldure categorie hanteren we een antispeculatiebeding. We willen voorkomen dat er gespeculeerd wordt met woningen. We willen niet dat woningen tegen een lage prijs aangekocht wordt en op korte termijn worden doorverkocht voor een hogere prijs. Het antispeculatiebeding passen we al jaren met succes toe in de wijk Parijsch in Culemborg. Voor het antispeculatiebeding gelden ontbindende voorwaarden. De voorwaarden die we gebruiken zijn opgenomen in bijlage 7 van deze woonvisie.
3.5 Schuldhulpverlening en ontruimingen Veel inwoners hebben moeite om rond te komen. De oorzaak daarvoor is uiteenlopend, maar de hoge energieprijzen en de inflatie spelen een grote rol. Binnen onze sociale teams besteden we veel
31
aandacht aan informatie en advies over rondkomen. We zetten in op een goede samenwerking tussen de beleidsvelden wonen, minimabeleid en schuldhulpverlening. Sinds een paar jaar kennen we in Culemborg een vroeg-erop-af werkwijze. Deze werkwijze is gericht op het vroeg signaleren van oplopende schulden en het voorkomen van gedwongen ontruimingen. We hebben afspraken gemaakt met schuldeisers over het melden van oplopende betalingsachterstanden. Deze samenwerking hebben we ook met KleurrijkWonen. Door oplopende betalingsachterstanden op tijd te signaleren kunnen onze hulverleners vroegtijdig contact zoeken om hulp en advies aan te bieden. Het komt gelukkig vrijwel niet meer voor dat huurders op basis van alleen een huurachterstand uit hun huis gezet worden. Toch kan het zijn dat huurders ontruimd moeten worden. Bijvoorbeeld als het een woning van een particuliere verhuurder betreft. Deze zijn niet altijd op de hoogte van de mogelijkheid om contact met de gemeente te zoeken bij oplopende huurachterstanden. Ook kan het zijn dat sprake is van ernstig overlast gevend gedrag of strafbare feiten. In deze gevallen wordt de woning ontruimd en de huurder op staat gezet. We hebben als gemeente de wettelijke taak om zorg te dragen voor de inboedel. We hebben hiervoor een werkwijze opgesteld in overleg met het sociaal team en de benodigde partners. Deze werkwijze is te vinden in bijlage 8.
Onze inzet is gericht op het inschakelen van hulpverlening om de huurder die uit huis gezet wordt zo goed mogelijk te ondersteunen. Daarnaast is het onze wettelijke taak om zorg te dragen voor de inboedel. In de werkwijze staat precies beschreven hoe we dit doen.
32
Hoofdstuk 4 De Uitvoering 4.1 Prestatieafspraken met Kleurrijk Wonen Met Kleurrijk Wonen en HuurdersBelangenVereniging Culemborg maken we iedere vijf jaar nieuwe prestatieafspraken. Er zijn een aantal grote ontwikkelingen die komende jaren de woningbouwopgave bepalen. Dat is de toename van kleine huishoudens, de vergrijzing van de inwoners en het verduurzamen van woningen en de leefomgeving. Deze ontwikkelingen komen terug in de afspraken die we met Kleurrijk Wonen maken over: • • • • • •
Differentiatie en menging Doorstroming en betaalbaarheid Leefbaarheid en woonomgeving Duurzaamheid en kwaliteit Wonen en zorg Bijzondere doelgroepen
Afspraken over innovatie op het gebied van differentiatie en menging: •
•
•
•
De toename van het aantal kleine huishoudens en de vergrijzing zorgt ook voor een toename van het aantal kwetsbare inwoners in sociale huurwoningen. Kleurrijk Wonen werkt mee aan innovatieve woonconcepten waarbij buurtbewoners voor elkaar zorgen. Kleurrijk Wonen werkt mee aan innovatie op het gebied van gedeeld gebruik van ruimtes vanuit het oogpunt van duurzaamheid en sociale cohesie. Dit kan om uiteenlopende ruimtes gaan: van bergingen, wasruimtes tot en met werkplekken. Kleurrijk Wonen bouwt mee aan woningen voor kwetsbare inwoners. Voor deze inwoners zijn bijzondere woonvormen nodig. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan inwoners met ernstige psychiatrische problemen, inwoners met een mobiliteitsbeperking, jonge inwoners die (nog) niet volledig zelfredzaam zijn of oudere inwoners met psychogeriatrische problematiek. In 2024 werken we samen met Kleurrijk Wonen en onze zorg- en welzijnspartners aan een Woonwelzijnzorgvisie. In deze visie maken we samen afspraken over welke woonvormen gebouwd moeten worden en wat de randvoorwaarden zijn om zorg te kunnen bieden. Kleurrijk Wonen gebruikt verschillende verdeelmethodes binnen het woonruimteverdeelsysteem.
Afspraken over doorstroming en betaalbaarheid •
• •
De huurprijs vormt het grootste deel van de totale woonlasten van huurders van sociale huurwoningen. Kleurrijk Wonen zet zich in om de huurprijs bij aanvang van het huurcontract en de huurprijs van zittende huurder betaalbaar te houden. We voorkomen scheefwonen door te zorgen voor een prettig en aantrekkelijk woningaanbod. Kleurrijk Wonen stimuleert passend wonen door doorstoombeleid. Kleurrijk Wonen werkt met een integraal woonlastenbeleid
Leefbaarheid en woonomgeving
33
•
•
Het realiseren van leefbare en zorgzame wijken is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen organisaties, inwoners en de gemeente. Met KleurrijkWonen maken we afspraken over hun bijdrage en inzet in het geheel. Een natuurinclusieve woonomgeving zien we als onderdeel van leefbaarheid. Ook hierover maken we afspraken met KleurrijkWonen.
Duurzaamheid en kwaliteit KleurrijkWonen heeft de ambitie om in 2050 een CO2-neutrale woningvoorraad te hebben. KleurrijkWonen gaat de komende jaren verder aan de slag met: • • • • • • •
verschillende pilotprojecten over duurzaamheid in de bestaande woningvoorraad het bouwen van energiezuinige, aardgasloze nieuwe woningen (BENG) het realiseren van circulaire biobased woningen; het onderzoeken van het toepassen van circulaire materialen (nieuwbouw en onderhoud); energiebesparing door beïnvloeding van bewonersgedrag; het duurzaam opwekken van energie door het vraag gestuurd aanbieden van zonnepanelen; het verduurzamen van de eigen organisatie.
Wonen en zorg • •
KleurrijkWonen is een essentiële partner bij het opstellen en realiseren van onze Woonwelzijnzorgvisie. We willen inwoners met oplopende schulden zo vroeg mogelijk stimuleren om hulp te zoeken. Kleurrijk Wonen doet mee met de aanpak “vroegsignalering van schulden”.
Bijzondere doelgroepen •
•
De huisvesting van statushouders is primair een gedeelde verantwoordelijkheid van Kleurrijk Wonen en de gemeente Culemborg. Kleurrijk Wonen zorgt voor een spreiding van statushouders over de stad. Bij voorkeur in een wijk waar buurtbewoners statushouders kunnen helpen met integratie en participatie. In de Woonwelzijnzorgvisie komen nog meer bijzondere doelgroepen aan de orde. We onderzoeken samen hoe we voor deze doelgroepen passende huisvesting kunnen realiseren.
4.2 Programma Realisatie Woningbouwopgave 2020-2030 De realisatie van de woningbouwopgave is enorm ingrijpend en heeft zijn weerslag op een groot deel van de organisatie. Om die reden zijn we gestart met het "Programma Realisatie Woningbouwopgave 2020-2030". We hebben een programmatische aanpak opgezet die ons in staat stelt onze doelen te realiseren. De doelstelling van het programma sluit direct aan bij de doelstelling van deze woonvisie. We hebben die doelstelling verder uitgewerkt in een programma-missie. Binnen het programma gebruiken we de volgende toelichting: Elke Culemborger vindt desgewenst, passend bij het budget, een woonruimte in Culemborg. De woonruimte is prettig en gericht op duurzaamheid, zowel sociaal als milieu-technisch.
34
In het programma is de doelstelling vertaald in subdoelen. Daaraan zijn inspanningen gekoppeld. Deze inspanningen worden regelmatig herijkt, op basis van de voortgang. Aangezien realisatie van woningbouw altijd een lang termijnplan is, moeten we rekening houden met een vertraging in de meetbare effecten. In het programmaplan beschrijven we hoe we de programmaorganisatie hebben ingericht. We beschrijven ook hoe we de voortgang van de woningbouwopgave monitoren en wat er nodig is aan capaciteit en middelen. We zien ook risico's. De woningbouw is sterk onderhevig aan economische ontwikkelingen. Het monitoren van de woningbouwopgave is een belangrijk instrument om grip te houden op alle ontwikkelingen en waar nodig te kunnen bijsturen. We rapporteren aan college, raad, regio, provincie en aan diverse subsidieverstrekkers. Het Programma Realisatie Woningbouwopgave 2020-2030 is het instrument waarmee we de ambities uit onze woonvisie willen realiseren.
4.3 Gemeentelijk planproces Als initiatiefnemers een plan voor woningbouw hebben, gaan we met ze in gesprek volgens ons planproces. We hebben een planproces voor grote en voor kleine plannen. In dit proces zitten allerlei stappen die het doel hebben om samen met de initiatiefnemer te kijken welke beleidsdoelstellingen te realiseren zijn. Het zal niet altijd mogelijk zijn om alle beleidsdoelstellingen te realiseren. We maken een afweging welke beleidsdoelstellingen passen bij het gebied. Bij grote plannen maakt de gemeenteraad de afweging welke beleidsdoelstellingen terecht komen in de nota van uitgangspunten. Het gemeentelijk planproces hebben we daarmee transparant gemaakt voor alle betrokkenen. Dat geldt voor medewerkers, college en raad maar ook voor samenwerkingspartners, initiatiefnemer en omwonenden. Het planproces wordt op de gemeentelijke website toegelicht. Verder willen we inzichtelijk maken hoe projecten scoren op de verschillende doelen zodat er gewogen afwegingen gemaakt kunnen worden.
Actie: inzichtelijk maken hoe projecten scoren (meter of grafiek)
35
Overzicht bijlagen met uitvoeringskaders Woonvisie Bijlage 1: Notitie circulair bouwen Bijlage 2: Notitie natuurinclusief bouwen Bijlage 3: Toewijzingscriteria voor nieuwbouwwoningen Bijlage 4: Eisen voor toegankelijkheid Bijlage 5: Prijsgrenzen Culemborg Bijlage 6: Handreiking betaalbare woningen Bijlage 7: Voorwaarden antispeculatiebeding Bijlage 8: Werkwijze ontruimingen
36