Bijlage 1a Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
Programmabegroting 2024
Gemeente Culemborg
Programmabegroting 2024
Inhoudsopgave Programmabegroting 2024 ........................................................................................................... 1 Gemeente Culemborg................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave............................................................................................................................. 3 Leeswijzer .................................................................................................................................... 5 Hoofdstuk 1 De Beleidsbegroting .................................................................................................. 7 Inleiding ....................................................................................................................................................8 Bestuurlijke inleiding ........................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Financieel perspectief .............................................................................................................. 10 01 Programma Bestuur en Ondersteuning ....................................................................................13 Programma Bestuur en Ondersteuning ................................................................................................
14 02 Programma Veiligheid.............................................................................................................27 Programma Veiligheid ........................................................................................................................... 28 03 Programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat ...........................................................................45 Programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat ....................................................................................... 46 04 Programma Economie .............................................................................................................55 Programma Economie ........................................................................................................................... 56 05 Programma Onderwijs ............................................................................................................69 Programma Onderwijs .......................................................................................................................... 70 06 Programma Sport, Cultuur en Recreatie ..................................................................................79 Programma Sport, Cultuur en Recreatie ...............................................................................................
80 07 Programma Sociaal Domein en Gezondheid.............................................................................91 Programma Sociaal Domein en Gezondheid ......................................................................................... 92 08 Programma Duurzaamheid ................................................................................................... 117 Programma Duurzaamheid ................................................................................................................. 118 09 Programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte .......................................................... 131 Programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte ..................................................................... 132 99 Programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen ...................................................... 149 Programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen ................................................................. 150 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................................................... 162 Paragraaf lokale heffingen ..................................................................................................................
168 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................... 175 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................. 193 Paragraaf financiering ......................................................................................................................... 198
3
Paragraaf verbonden partijen ............................................................................................................. 204 Paragraaf grondbeleid ......................................................................................................................... 226 Paragraaf subsidieplafonds ................................................................................................................. 231 Paragraaf Wet Open Overheid ............................................................................................................ 232 Hoofdstuk 2 De Financiële Begroting.......................................................................................... 234 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................. 235 Financieel perspectief ......................................................................................................................... 239 Meerjarige financiële ontwikkeling 2024-2027...................................................................... 239 Primitieve begroting ............................................................................................................... 241 Overzicht van incidentele baten en lasten ..........................................................................................
250 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .................................................................. 252 De uiteenzetting van de financiële positie .......................................................................................... 253 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume253 De financiering ....................................................................................................................... 253 De stand en het verloop van de reserves en voorzieningen .................................................. 254 Uitgangspunten van deze begroting ................................................................................................... 255 Kerngegevens ......................................................................................................................... 255 Overige uitgangspunten van deze begroting ......................................................................... 255 Geprognosticeerde balans .................................................................................................................. 257 Overzicht van taakvelden ....................................................................................................................
259 Het EMU-saldo .................................................................................................................................... 266 Bijlagen ..................................................................................................................................... 267 Bijlage 1: De stand en het verloop van de reserves en voorzieningen .................................. 268 Bijlage 2: Vervangingsinvesteringen 2024-2027 .................................................................... 271 Bijlage 3: Geldleningen ........................................................................................................... 273
4
Programmabegroting 2024
Leeswijzer De begroting bestaat uit verschillende delen. In hoofdstuk 1 komt allereerst de beleidsbegroting aan de orde. Deze bestaat naast de bestuurlijke inleiding en het financieel perspectief uit de onderdelen: • Het programmaplan; • De paragrafen. Het programmaplan Het programmaplan bestaat, anders dan de P&C-documenten uit de voorgaande bestuursperiode, uit 10 programma's. Deze 10 programma's vallen samen met de 10 hoofdstukken van het bestuursakkoord 'Samen aan de slag'. Deze programma-indeling met 10 programma's volgt vrijwel volledig de indeling van het BBV (Besluit Begroten en Verantwoorden Gemeenten en Provincies). De uitzonderingen zijn: • Volksgezondheid BBV is onderdeel van het Culemborgs programma Sociaal Domein en Volksgezondheid • Openbaar groen en (openlucht) recreatie BBV is onderdeel van het Culemborgs programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte • Begraafplaatsen BBV is onderdeel van het Culemborgs programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. Alle programma's beginnen, zoals gebruikelijk, met het maatschappelijke effect van het programma en de opbouw van het programma. Taakvelden De programma's zijn opgebouwd uit taakvelden. Deze taakvelden zijn voor alle gemeenten gelijk. Daarmee is onze begroting vergelijkbaar met begrotingen van andere gemeenten.
Bij ieder taakveld beschrijven welke doelen we willen bereiken en wat we gaan doen om deze doelen te realiseren. Daarnaast bevatten verschillende taakvelden indicatoren. Tot slot wordt per taakveld gepresenteerd welke financiële middelen worden ingezet. Indicatoren / Beleidskader / Partners Ieder programma bevat een overzicht van de verplichte indicatoren per taakveld. Vervolgens komt in het onderdeel: Wettelijk en/of beleidskader, het kader terug dat is vastgelegd. Daarna wordt in het onderdeel Partners aangegeven welke partners betrokken zijn bij het betreffende programma. Aansluitend worden de belangrijkste ontwikkelingen van de Verbonden Partijen - die onder het betreffende programma vallen - beschreven. Verbonden partijen Informatie over de verbonden partijen, met betrekking tot de belangrijkste ontwikkelingen worden opgenomen in de programma’s waarvoor de betreffende verbonden partij werkt. Daarnaast is bij het onderdeel paragrafen uitgebreidere informatie opgenomen over de verbonden partijen. Overzicht baten en lasten en analyse In de eerste tabel onder 'wat mag het programma kosten' zijn de lasten en baten van het bestaande beleid opgenomen. Dat betekent de voortzetting van het beleid uit de begroting 2023 (inclusief wijzigingen) en de uitwerking van de kaders, richtlijnen en uitgangspunten zoals die door de raad zijn vastgesteld in de kadernota 2024-2027.
Dit geheel wordt de primitieve begroting genoemd. Onder de tabellen bij het kopje "wat mag het kosten? wordt een toelichting geven van de grotere verschillen ten opzichte van de actuele begroting 2022.
5
De paragrafen De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten en lokale heffingen en vallen daarom onder de beleidsbegroting. Via de paragrafen kan de gemeenteraad ook de beleidsuitgangspunten vaststellen. De overeenkomst tussen de paragrafen is dat ze dwarsdoorsneden van de begroting geven. In hoofdstuk 2 komt de financiële begroting aan de orde.
6
Programmabegroting 2024
Hoofdstuk 1 De Beleidsbegroting
7
Inleiding Het zijn slechte tijden Het zijn moeilijke tijden dat zeggen de mensen tenminste. Laten we liever goed leven dan worden de tijden vanzelf goed. Want wij zijn de tijden zoals wij zijn, zijn de tijden. Augustinus, theoloog en denker (354 - 430) Als raad, college en ambtelijke organisatie werken we met hart en ziel voor wat belangrijk is voor onze inwoners en ondernemers: een dak boven het hoofd, een veilige straat en buurt, voldoende bestaanszekerheid zodat je aan het eind van de maand je rekeningen nog kunt betalen, goed onderwijs in gezonde schoolgebouwen, betaalbare duurzaamheidsmaatregelen, een groene stad, en zorg en begeleiding op het moment dat je dat nodig hebt. Tegelijkertijd weten we dat het de komende jaren financieel een uitdaging gaat zijn om onze ambities op al deze terreinen mogelijk te maken. Toch hoeft dit ons niet af te leiden van onze ambities. Focus en aandacht zijn nodig om de komende tijd de juiste keuzes te maken. We hebben het volste vertrouwen dat we hiermee tot bloei brengen wat echt belangrijk is. We spreken dan ook liever van een herijking dan van bezuinigingen; de taal die je spreekt heeft invloed op hoe we de wereld zien. Bij deze begroting presenteren we voor de jaren 2024 en 2025 een structureel sluitende begroting. Hiermee bedoelen we dat de structurele kosten voor die jaren in evenwicht zijn met de structurele inkomsten die we krijgen.
Doordat we ook incidenteel uitgaven doen is het uiteindelijke begrotingssaldo in 2024 licht negatief. Om ook vanaf 2026 een gezonde financiële huishouding te krijgen, doorlopen we richting de Kadernota 2025 samen met de raad een proces. We moeten onze ambities nog scherper prioriteren en koppelen aan de beschikbare uitvoeringscapaciteit. We blijven investeren in de flexibiliteit en veerkracht van de organisatie in een tijd van een krappe arbeidsmarkt. De verwachting is dat uit het proces een pakket aan maatregelen vloeit die impact hebben op de stad. Hierbij willen we keuzes maken die passen bij onze toekomstige stad en die onze inwoners recht doen. We blijven naast onze inwoners staan, zetten ons in voor onze kwetsbare inwoners, realiseren passende en betaalbare woningen en blijven werken aan onze duurzaamheidsopgave. Hieronder geven we enkele concrete voorbeelden die in de begroting verder zijn uitgewerkt. Zorgdragen voor onze kwetsbare inwoners In 2024 gaan we verder met het versterken van onze sociale basis. We zetten in op het verbeteren van de dienstverlening van ons sociaal team, blijven inwoners ondersteunen waar de bestaanszekerheid onder druk staat en geven we invulling aan de Hervormingsagenda Jeugd. We willen dat onze jeugd veilig en kansrijk opgroeit. Daarom ontwikkelen we de wijkaanpak verder door met een stevige focus op onze jeugd.
Hierbij betrekken we vanzelfsprekend onze belangrijkste partners met een bijzondere positie voor de scholen. Realiseren van woningen Het aantal woningzoekenden in Culemborg blijft groot en ook in 2024 zetten we ons onverminderd in om woningen te realiseren. In 2024 komt het Masterplan voor de Stationsomgeving. Daarnaast worden woningen opgeleverd in Parijsch en treffen we de voorbereidingen voor diverse woningbouwprojecten zoals de Driehoek-Rijksstraatweg, Jan van Riebeeckstraat, de Werfterp (Eva
8
Programmabegroting 2024 Lanxmeer). Ook gaan we verder met het onderzoek naar huisvesting vluchtelingen. Op 1 januari gaat de nieuwe Omgevingswet in, waardoor de planprocedures anders zullen lopen. De omgevingsvisie wordt in de eerste van helft van 2024 voorgelegd ter besluitvorming. Vergroenen en verduurzamen van ons eigen vastgoed en scholen Culemborg zet vol in op duurzaamheid. We starten in 2024 met het uitvoeren van het duurzaam meerjarenonderhoudsprogramma van ons eigen vastgoed en zetten de eerste stappen voor nieuwe duurzame en frisse scholen. Daarnaast gaan we verder met het vergroenen van de omgeving met als doel om kimaatadaptatie en biodiversiteit te verhogen en een fijne woonomgeving te creëren. Robuuste gemeentelijke organisatie Om deze opgaven te realiseren is een goede gemeentelijke uitvoering essentieel. Het takenpakket van de gemeente is de afgelopen jaren steeds verder gegroeid, terwijl we te maken hebben met krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast hebben we als gemeente ook grote ambities. We kunnen de taken en ambities alleen uitvoeren door een toegeruste organisatie. Daarvoor moeten we in 2024 investeren in capaciteit om aan de wettelijke eisen te blijven voldoen. Keuze voor essentiële dienstverlening en behouden wat waardevol is In de Kadernota 2024 zijn er verschillende ambities opgenomen.
Sommige ambities worden binnen de bestaande middelen uitgevoerd en sommige ambities vragen incidenteel of structureel budget. Vanwege onze financiële situatie zijn deze ambities niet allemaal haalbaar. Het college stelt voor om alleen die onderdelen te bekostigen die essentieel zijn om onze dienstverlening in stand te houden of effect hebben op onze stad als we hiermee zouden stoppen. Daarnaast hebben we er bij een aantal ambities voor gekozen om deze bij te stellen. In bijlage 3 van het raadsvoorstel vindt u de keuzes vanuit de Kadernota 2024 die in de begroting 2024 zijn verwerkt. Wij als college kijken ernaar uit om het komende jaar onze stad nog mooier te maken. Ook nu er uitdagende tijden aankomen. Wij zien de bezuinigingen als een herijking die we met beide handen aangrijpen. Samen met u maken we de juiste keuzes om Culemborg klaar te maken voor de toekomst.
Het college van Burgemeester en Wethouders
9
Financieel perspectief In het onderstaande financieel perspectief wordt ingegaan op de uitkomst van de Programmabegroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027. Het startpunt voor de begroting 2024 is de stand van de begroting na de voorjaarsrapportage 2023. Vervolgens zijn de begrotingsrichtlijnen en uitgangspunten uit de kadernota 2024 op de cijfers toegepast. Dat betekent dat de onvermijdelijke ontwikkelingen in de begroting zijn verwerkt en dat alle budgetten zijn geraamd op het werkelijk te verwachten, dan wel vastgestelde niveau. Ook de financiële effecten van aantal grote opgaven zijn verwerkt in deze begroting. Vervolgens zijn ook de structurele effecten uit de najaarsrapportage 2023 in het uiteindelijke financiële perspectief van de begroting verwerkt. Hiermee geven de begrotingscijfers het meest actuele en concrete beeld voor de verwachtingen van dat jaar. Er is ook gekeken naar nieuwe ontwikkelingen en ambities vanuit het uitvoeringsprogramma waar we in de begroting voor 2024 op willen en moeten anticiperen. Deze ontwikkelingen zijn dan ook opgenomen in deze begroting, waarmee de begroting nog altijd structureel sluitend is. Het financieel perspectief ziet er dan als volgt uit: Bedragen x € 1.000 Financieel perspectief vastgestelde begroting 2023-2026
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 853 2.379 -532 -564
Voorjaarsrapportage 2023
-1.995
-2.290
-1.835
-2.680
Financieel perspectief na voorjaarsrapportage 2023
-1.142
89
-2.367
-3.244
Autonome ontwikkelingen
-133
444
-736
-469
Grote opgaven
-100
-730
-80
620
Uitkomsten spoor 1
1.459
1.010
890
933
Beleidsontwikkelingen Financieel perspectief begroting 2024-2027
-392 -308
27 840
147 -2.147
147 -2.013
Mutaties programmabegroting 2024-2027:
Op basis van de voorschriften van het BBV voldoen wij aan de vereisten van een sluitende begroting, onze eerste begrotingsjaar laat een tekort zien, maar omdat begrotingsjaar 2024 ook incidentele posten bevat is er toch sprake van een structureel sluitende begroting. Hieronder een overzicht van het structureel saldo wanneer de incidentele posten geëlimineerd worden. Bedragen x € 1.000 Financieel perspectief begroting 2024-2027 Correctie voor incidenteel Structureel saldo begroting 2024-2027
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 -308 840 -2.147 -2.013 1.027 1.166 0 0 719
2.006
-2.147
-2.013
Vanaf 2026 is er sprake van een structureel begrotingstekort. Dit komt doordat de normeringsmethodiek van het gemeentefonds veranderd, waardoor het gemeentefonds niet meer meegroeit, maar is vastgezet. De VNG waarschuwde eerder voor het financiële ravijn waar gemeenten in 2026 in dreigen te storten. Het kabinet heeft eerder een aantal stappen gezet om tegemoet te komen aan de zorgen van lokale overheden met 1 miljard euro voor 2026 maar dit is
10
Programmabegroting 2024 niet voldoende om de verlaging van deze fondsen van ruim € 4,5 miljard te compenseren. De VNG adviseert om die tekorten bewust inzichtelijk te maken. ‘Het is uitzonderlijk dat de VNG het advies geeft om bewust tekorten te laten zien, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Het advies bestaat uit twee delen: ten eerste wordt gemeenten geadviseerd voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting te presenteren. Het tweede advies luidt: ‘Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers. Om een idee te hebben bij deze uitkomsten is het goed om te weten wat er in de begroting (en dus deze cijfers) is verwerkt en welke onderwerpen mogelijk nog aangepast en dus verwerkt moeten worden. De volgende zaken zitten in bovenstaande cijfers verwerkt: Algemene aandachtspunten die verwerkt zijn: 1. De loonkosten zijn geraamd op basis van de vastgestelde formatie, inclusief een te verwachten loonkostenstijging van 5,2%. 2.
Formatie-uitbreidingen zijn gebaseerd op noodzakelijke functies in verband met de uitvoering van een nieuwe wettelijke taken of nieuwe ambities als deze in de kadernota 2024 zijn vermeld. 3. De budgetten zijn per categorie verhoogd op basis van de meest recente prijsontwikkelingen. a. Algemene prijsindexatie 3,9% voor inflatiegevoelige budgetten. b. WMO/Jeugd 4% en € 250.000 extra vanwege de gevolgen van nieuwe inkoopcontracten 4. De bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen zijn afgestemd en dus geraamd op basis van de door die GR vastgestelde meerjarenbegroting; 5. De kapitaallasten zijn geraamd op basis van de meerjarige ontwikkeling van de afschrijvingslasten van gedane investeringen; 6. De grootste subsidiebudgetten zijn gebaseerd op ingediende begrotingen van samenwerkende partners. Kleinere subsidies zijn gebaseerd op geïndexeerde beschikkingen. 7. De rentelasten zijn meerjarig verwerkt; daarbij is uitgegaan dat er nieuwe langlopende geldleningen aangetrokken worden. Vanwege deze financieringsbehoefte en ongunstige renteontwikkeling is gerekend met toenemende rentelasten. Voor kortlopende financieringsbehoefte is ook gerekend met een forse stijging van de rentelasten gebaseerd op de huidige rentepercentages voor kortlopende leningen. 8.
De vervangingsplannen investeringen zijn herijkt en op basis daarvan zijn de te verwachten investeringen (en dus de kapitaallasten) bijgesteld; 9. De onttrekkingen aan de reserves zijn meerjarig alleen aangepast indien de daarmee corresponderende lasten ook aanleiding toe geven; 10. Alle ontwikkelingen die meerjarig in de begroting stonden zijn derhalve herijkt op basis van feiten en ontwikkelingen. 11. De uitkering vanuit het gemeentefonds is geraamd op basis van de meicirculaire.
11
Doorwerking effecten, die genoemd worden in de Najaarsrapportage 2023 Bij de Najaarsrapportage wordt gerapporteerd over de ontwikkelingen die het begrotingsjaar 2023 direct raken en dus van invloed zijn op het resultaat van het lopende jaar. In de najaarsrapportage zijn ook effecten genoemd, die doorwerken naar 2024 en latere jaren. Specifieke verwerkingen die effect hebben op het saldo: Bij de kadernota is aangegeven dat onvermijdelijk geachte beleidsvoornemens in deze begroting financieel uitgewerkt zullen worden. Alle bijstellingen hebben kunnen plaatsvinden binnen het kader van een structureel sluitende begroting waarbij een tekort in 2026 ontstaat.
12
Programmabegroting 2024
01 Programma Bestuur en Ondersteuning
13
Programma Bestuur en Ondersteuning
Opbouw programma In het onderstaande treft u de taakvelden bij het programma Bestuur en Ondersteuning. De huidige beleidsproducten zijn opgenomen om de relatie met de nieuwe taakvelden te kunnen leggen. Taakveld 0.1 0.3 0.4
Omschrijving Bestuur Burgerzaken Overhead
Portefeuillehouder Gerdo van Grootheest Gerdo van Grootheest Mischa Peters
Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Om de plannen die we met elkaar hebben waar te kunnen maken, is het van belang dat Culemborg goed bestuurd wordt. Bestuurd op een wijze die past bij de stad en aansluit op het ritme van de samenleving. Met een dienstbaar gemeentebestuur dat werkt voor Culemborg en bijdraagt aan een stevige regionale positie om de Culemborgse belangen ook daar naar voren te brengen. In het komende jaar willen we hier als volgt op inzetten.
Participatie en bestuur Onze stad bruist van de ideeën, initiatieven en inwoners die bij willen dragen aan hun straat, wijk of stad. We willen de creativiteit, kennis en energie van Culemborgers nog beter benutten. Door inwoners uit te nodigen om mee te denken en mee te doen. En door initiatieven vanuit de samenleving te ondersteunen en te faciliteren. Om te zorgen voor een brede steun en acceptatie nemen we ingrijpende beslissingen zoveel mogelijk samen met inwoners. Dat doen we bijvoorbeeld digitaal via Platform Culemborg. We onderzoeken nieuwe vormen van lokale democratie en mogelijkheden om doelgroepen die minder gehoord worden een grotere stem te geven. We maken hier nieuwe afspraken over in de participatievisie en -verordening. Ook binnen de gemeente zetten we stappen om de samenwerking tussen raad, college en organisatie verder te verbeteren. We maken afspraken over welke verbeteracties we in deze bestuursperiode op willen pakken om de samenwerking te versterken. Op deze manier werken we als goed samenwerkend gemeentebestuur iedere dag voor de bijna 30.000 inwoners van onze stad. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer treedt op 1 juli 2024 in werking en regelt dat burgers en bedrijven het recht krijgen digitaal zaken te doen met de overheid.
Zij krijgen daarmee het recht om officiële berichten, zoals aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften, elektronisch aan het bestuursorgaan te versturen. Een gemeente heeft rond de 400 producten en diensten. De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft: de Algemene wet bestuursrecht geeft burgers en bedrijven de keuze tussen de papieren of de digitale weg. De nieuwe
14
Programmabegroting 2024 wet voorziet tevens in een zorgplicht voor ondersteuning bij alle communicatie met de overheid, ook als deze niet elektronisch is. Om deze wet in te voeren, moeten we de onderliggende processen van deze 400 producten en diensten analyseren waarna er per product of dienst wordt gekeken wat nodig is om aan de nieuwe wet te voldoen. Dit kunnen kleine aanpassingen zijn, maar het is ook denkbaar dat er nieuwe webformulieren of koppelingen aangemaakt moeten worden. We krijgen van het Rijk geen middelen voor deze implementatie. We streven ernaar dit project onder de paraplu van de Wet open overheid op te pakken zodat we de gelden die we voor dat project krijgen hier ook op in kunnen zetten. Wijkgericht werken In Culemborg werken we al ruim 25 jaar wijkgericht. Het is een werkwijze waarbij maatschappelijke partners, bewoners, scholen, ondernemers, vrijwilligers en andere betrokken, zich inzetten voor leefbare en veerkrachtige wijken. De wijkteams leefbaarheid hebben hierin een belangrijke rol. Er is veel ruimte voor initiatieven vanuit de buurten/ wijken (Buurtpanel en Initiatievenloket). Leefbaarheid draait om hoe mensen hun directe leefomgeving beleven en waarderen (openbare ruimte, sociale cohesie en veiligheid).
Door bewonersbetrokkenheid en het eigenaarschap te vergroten, kunnen we beter aansluiten bij wensen en behoeften in de wijken, en burger en overheid dichter bij elkaar brengen. In 2023 is een uitvoeringsplan opgesteld voor 2023 – 2025 op basis van de resultaten in de Gemeentelijke Beleidsmonitor (GBM). Samen met de maatschappelijke partners is bepaald welke wijken extra aandacht nodig hebben en op welke manier we dat gaan doen. De Buurt Bestuurt methodiek wordt hier o.a. voor ingezet, waarbij samen met bewoners wordt nagedacht over verbeteracties. Deze worden waar mogelijk gekoppeld aan andere opgaven in de wijk. In 2024 wordt de Gemeentelijke Beleidsmonitor weer uitgevoerd. Om de samenwerking met maatschappelijke partners in de wijken goed te laten verlopen, wordt een nieuw convenant opgesteld. Daarnaast worden wijkprofielen opgesteld om onze kennis over de wijken te vergroten. Dit is een belangrijke basis voor iedereen die in een wijk aan de slag gaat. Het wijkgericht werken wordt verder ingebed in de organisatie en sluit nauw aan bij ontwikkelingen als de Omgevingswet en de participatievisie en -verordening. Het Buurtpanel en het Initiatievenloket worden doorontwikkeld zodat we een laagdrempelige toegang bieden voor inwoners. Daarbij onderzoeken we of en hoe we de budgetten samen kunnen voegen. De structurele ruimte op het budget van de buurtpanels laten we vrijvallen.
Er blijft voldoende ruimte over voor initiatieven. De reserve van 50.000,- borgt dat ook boven het budget aanvragen goedgekeurd kunnen worden. En we gaan actief aan de slag om de twee wijkcentra in Culemborg om te vormen tot bruisende, levendige ontmoetingsplekken voor onze inwoners. Regionale samenwerking We zetten volop in op regionale samenwerking omdat we beseffen dat we het als Culemborg niet alleen kunnen. Tegelijkertijd willen we meer aan de voorkant van besluitvormingsprocessen komen om zo de Culemborgse prioriteiten goed te dienen. Onze raadsrapporteurs zijn daar een mooi voorbeeld van. We gaan daarmee verder op de weg die we de afgelopen jaren zijn ingeslagen. In de regio Rivierenland kijken we goed per gemeenschappelijke regeling wat onze belangrijkste prioriteiten zijn. In de samenwerking met de Utrechtse gemeenten zetten we vooral in op kennisdeling en het oppakken van concrete projecten.
Dienstverlening De gemeente werkt op verschillende manieren voor de inwoners van Culemborg. Soms doet de gemeente dat als partner in samenwerking met initiatiefnemers. In andere gevallen is de gemeente leverancier van iets waarvoor je nu eenmaal naar de gemeente moeten. Bijvoorbeeld voor het 15
ophalen van je paspoort, voor het aanvragen van een vergunning of bij belangrijke momenten in je leven. We vinden het belangrijk dat onze gemeente werkt als menselijke overheid. Dat betekent dat we als mensen naast onze burgers gaan staan, ons in hun situatie verplaatsen en van daaruit onze dienstverlening verrichten. En men zich niet onpersoonlijk of als "nummer" behandeld voelt. Het betekent ook dat de gemeente toegankelijk en gebruiksvriendelijk is en blijft. Dit doet de gemeente onder meer door persoonlijk, laagdrempelig en in eenvoudige taal te communiceren en door aanvragen snel af te handelen. Met inwoners en partners stemmen we zo veel mogelijk af welke prioriteiten zij belangrijk vinden in het verbeteringen van de dienstverlening. Waarbij de insteek is om steeds meer toe te werken naar een werkwijze waarbij 'continu verbeteren' vanuit menselijk oogpunt de norm is. Bij Burgerzaken is het, naast het verbeteren, ook zaak om de basis weer op orde te brengen zodat sneller en effectiever ingespeeld kan worden op de ontwikkelingen die plaatsvinden. Ambtelijke organisatie Elke dag werken onze ambtenaren voor de inwoners van de stad. De ambtelijke organisatie is dan ook onmisbaar voor de uitvoering van de plannen die wij met elkaar bedenken.
We werken dan ook verder aan de versterking van onze ambtelijke organisatie, met aandacht voor diversiteit en inclusiviteit in de organisatie. We gaan verder met de organisatieontwikkeling die in de afgelopen jaren is ingezet. In het komende jaar zetten we onder meer in op een versterking van het plan- en projectmatig werken. We gaan aan de slag met de aanbevelingen uit het Medewerkersbelevingsonderzoek, met als speerpunt het verlagen van de te hoge werkdruk die op verschillende plekken in de organisatie wordt ervaren. We bieden mogelijkheden voor medewerkers om zich te ontwikkelen, waar nodig met opleidingen en trainingen. In deze tijden van krapte op de arbeidsmarkt hebben we bijzondere aandacht voor werving en selectie van medewerkers. We ontwikkelen dan ook nieuwe manieren om medewerkers te vinden. We zorgen dat mensen die een baan zoeken kunnen zien hoe het is om bij onze gemeente te werken. Op deze manier bouwen we aan een toekomstbestendige organisatie. Een organisatie waar onze medewerkers graag werken en die ook buiten onze gemeente bekend staat als een fijne, enthousiaste en toekomstgerichte organisatie. Door de ambities van de gemeente en door steeds complexere taken die op de gemeente afkomen is de werkdruk hoog.
Een goede balans tussen de ambities van het gemeentebestuur, noodzakelijke opgaven en de capaciteit van de ambtelijke organisatie heeft daarom onze aandacht. Dit betekent keuzes maken en prioriteiten stellen, ook in de plannen die in het bestuursakkoord zijn afgesproken. Als ambities groot en dringend gewenst zijn en capaciteit onvoldoende beschikbaar is, is het mogelijk te kiezen om te investeren in de organisatie om zo meer ambities mogelijk te maken. Als dit nodig is, onderzoeken we eerst de mogelijkheden van andere financiering, bijvoorbeeld de werkzaamheden van (project)medewerkers dekken uit de betreffende projecten en de daarbij horende externe projectgelden. Ook hebben we oog voor de verhouding tussen ingehuurde medewerkers en medewerkers in dienst van de gemeente.
16
Programmabegroting 2024
Doelen en prestaties taakvelden Bestuur en Ondersteuning 0.1 Bestuur We verbeteren de samenwerking binnen de gemeente en van de gemeente met de stad. Prestaties 1. We maken afspraken maken over hoe we de samenwerking binnen de gemeente continu kunnen verbeteren. We formuleren verbeteracties waar we deze bestuursperiode mee aan de slag kunnen. 2. We geven uitvoering aan de nieuwe participatievisie en -verordening die eind 2022 door de gemeenteraad wordt behandeld. 3. We vertalen de visie- en verordening naar een praktische participatiegids voor zowel de gemeente als voor initiatiefnemers uit de stad. Hierin beschrijven we de stappen om een goed participatietraject te borgen. We dragen bij aan een stevige regionale positie om de Culemborgse belangen ook daar naar voren te brengen. Prestaties 1. We versterken onze grip op samenwerkingsverbanden, door verder uitvoering te geven aan de nota verbonden partijen. 2. Vanuit onze gemeentelijke prioriteiten bepalen we onze inzet in regionale samenwerking. We brengen focus aan in de samenwerking door per gemeenschappelijke regeling onze speerpunten voor de komende jaren te benoemen. 3. We werken waar mogelijk met gemeenten in de regio Utrecht aan gezamenlijke projecten en wisselen kennis uit over diverse onderwerpen. 4. We gaan verder om de rol van de raadsrapporteurs verder te verstevigen en te versterken. 5.
Raad en college voeren een jaarlijks gesprek over regionale samenwerking en de Culemborgse inzet en positie daarin. 6. We geven uitvoering aan de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen, waarmee de positie van gemeenteraden versterkt. Dit doen we samen met de regiogemeenten in het Rivierenland.
We geven ruimte aan inwoners om mee te denken en mee te doen bij plannen en projecten. Prestaties 1. We geven uitvoering aan de nieuwe participatievisie en -verordening die eind 2022 door de gemeenteraad wordt behandeld. 2. We vertalen de visie- en verordening naar een praktische participatiegids voor zowel de gemeente als voor initiatiefnemers uit de stad. Hierin beschrijven we de stappen om een goed participatietraject te borgen. 3. We betrekken kinderen bij besluitvorming van de gemeente via de kinderraad en de kinderburgemeester. 4. We onderzoeken de mogelijkheden om jongeren een grotere stem te geven in een vorm die past bij Culemborg. 5. We onderzoeken de mogelijkheden voor nieuwe vormen van lokale democratie, zoals een
17
burgerberaad of een burgerbegroting op wijk- of stadsniveau. 6. We zetten het gebruik van Platform Culemborg voort om de digitale mogelijkheden verder te verkennen. We evalueren de inzet van het Platform tot nu, om te kijken hoe we dit nog beter kunnen gebruiken.
We werken samen met inwoners en onze maatschappelijke partners aan leefbare, veerkrachtige en toekomstbestendige wijken. Prestaties 1. We werken samen met onze maatschappelijke partners en inwoners aan het behouden en verbeteren van de leefbaarheid in buurten en wijken. Met de leefbaarheid wijkteams signaleren we kansen en uitdagingen en voeren leefbaarheid acties uit. 2. We maken wijkprofielen om onze kennis over de wijken te vergroten en een wijkgerichte aanpak van leefbaarheidsvraagstukken en andere opgaven te ondersteunen. 3. We actualiseren het convenant WGW om de samenwerking tussen de gemeente en haar maatschappelijke partners goed te laten verlopen. 4. We monitoren tweejaarlijks de beleving van de leefbaarheid in de wijken met de gemeentelijke Beleidsmonitor (GBM). De nieuwe meting vindt plaats in 2024. 5. De wijkcentra zijn een bruisende ontmoetingsplek voor onze inwoners. We stimuleren ontmoetingsactiviteiten voor en door bewoners en zorgen voor een aantrekkelijke en laagdrempelige entree. 6. We beheren de buurtbudgetten die door de buurtpanels uitgegeven worden 7. We werken aan de belangrijkste aandachtspunten uit de gemeente beleidsmonitor en zetten daar onze methode en het budget voor ‘buurt bestuurt’ voor in. Financiën
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2023 2024 2025 2026 2027
Lasten
1.923
1.920
1.931
1.931
1.931
Baten
0
0
0
0
0
0.2 Burgerzaken
De gegevens van de inwoners in de Basisregistratie Personen moeten actueel en betrouwbaar zijn, zodat deze kunnen worden gebruikt door alle (semi)overheidsorganisaties. Prestatie 1. We borgen de betrouwbaarheid en correctheid van de gegevens in de BRP volgens de voorgeschreven wet- en regelgeving en eigen aanvullend beleid. Adresfraude sporen we op aan de hand van de methodiek van risicogericht adresonderzoek. We onderzoeken alleen adressen waarover twijfels bestaan. Waar nodig, zoeken we de samenwerking met in- en externe partners. 2. Het digitale systeem van Burgerzaken breiden we verder uit met onderdelen waardoor een betere service voor burgers wordt gerealiseerd en de organisatie efficiënter kan werken. Daarbij sluiten we zo veel mogelijk aan op de landelijke uitrol vanuit de leverancier van de ondersteunende software. Hierbij hoort ook een professionele ict ondersteuning op applicatie gebied, waarbij storingen zo snel mogelijk kunnen worden verholpen en men dus zo snel 18
Programmabegroting 2024 mogelijk verder geholpen kan worden. Zowel digitaal als in het stadskantoor is onze dienstverlening persoonlijk en proactief Prestatie 1. Aanvragen en aangiftes handelen we waar mogelijk digitaal af zodat informatieverstrekking correct is. Inwoners attenderen we op het verloop van documenten evenals de gereed melding daarvan. Proactief proberen we de uitgifte te spreiden over periodes en bij een bezoek aan het stadskantoor doen we dat op afspraak om beter te kunnen plannen en voorbereiden, waardoor er meer aandacht aan de aanvragen kunnen worden gegeven. Het doel is om burgers zo min mogelijk naar kantoor te laten komen. Wij zorgen dat de inwoners gebruik kunnen maken van hun kiesrecht Prestatie 1. We zorgen ervoor dat het stemproces toegankelijk is voor iedere kiesgerechtigde zodat een ieder gebruik kan maken van zijn/haar democratisch recht. We zorgen de expertise voor het goed organiseren van de verkiezingen zo veel mogelijk bij de vaste medewerkers wordt belegd. Wij zijn geïnteresseerd in waar onze inwoners tegenaan lopen Prestatie 1. We vertalen ideeën klachten en opmerkingen waar mogelijk naar de verbetering van onze dienstverlening. We werken toe naar een werkwijze van continu verbeteren. We proberen waar mogelijk (binnen de wet) zo flexibel mogelijk te zijn met onze dienstverlening.
Op orde brengen basis van de bedrijfsvoering bij Burgerzaken en in gang zetten toekomstbestendige werkwijze en structuur Prestatie 1. Basis van de bedrijfsvoering bij Burgerzaken is op orde gebracht: • Capaciteit medewerkers is de juiste. • We minimaliseren de inhuur door de basis op orde te hebben eventuele (achterstanden weg en procedures herevalueren) • Medewerkers zijn up-to-date met de laatste kennis van ontwikkelingen en wetgeving • Systemen zijn goed ingericht, up to date, met de laatste releases en modules en ondersteunend aan de werkprocessen • Beleid is nagelopen, geactualiseerd en vernieuwd / geïnnoveerd • We trekken samen op met Team Veiligheid betreft ondermijning 2. Er ligt een plan van aanpak voor het realiseren van een duurzame, toekomstbestendige werkwijze en structuur van de afdeling Burgerzaken. Waar al aanvang mee gemaakt is met de implementatie hiervan (juiste persoon op de juiste plek). Door kennis binnen Burgerzaken te houden creëren we meer continuïteit en worden er minder fouten gemaakt met als gevolg minder klachten en hogere klanttevredenheid.
19
Financiën
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2023 2024 2025 2026 2027
Lasten
902
1.051
1.052
1.051
1.074
Baten
253
283
283
283
283
0.4 Overhead De doelen en prestaties van taakveld 0.4 overhead zijn opgenomen in paragraaf bedrijfsvoering. Financiën
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2023 2024 2025 2026 2027
Lasten
13.505
12.421
12.233
12.355
12.252
Baten
355
386
386
386
386
20
Programmabegroting 2024
Indicatoren per taakveld Indicatoren
Werkelijk 2022
Begroot 2023
0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken Percentage 33% 20% digitale aangifte Geboorte, huwelijk en overlijden Kwaliteitsnorm Gerealiseerd Voldoen van 95% aan normen BRP en BIG Kwaliteitsnorm Gerealiseerd Voldoen van 95% aan normen PUN en BIG
Begroot 2024
Begroot 2025
Begroot 2026
Begroot 2027
Meetinstrument
80%
85%
90%
90%
Geautomatiseerd systeem
Voldoen aan normen BRP en BIG Voldoen aan normen PUN en BIG
Voldoen aan normen BRP en BIG Voldoen aan normen PUN en BIG
Voldoen aan normen BRP en BIG Voldoen aan normen PUN en BIG
Voldoen aan normen BRP en BIG Voldoen aan normen PUN en BIG
Kwaliteitsmonitor BRP van MinBZK/RvIG, interne audits waliteitsmonitor Reisdocumenten van MinBZK/ RvIG, Interne audits.
Toelichting indicatoren Toelichting indicatoren We maken digitale aangiftes en afhandeling steeds meer mogelijk. De prognose voor het aandeel van digitale aangiftes laten daarom een forse stijging zien. Vanaf Q4 2022 bieden wij de mogelijkheid om de melding voorgenomen huwelijk digitaal te doen. Het product ‘melding voorgenomen huwelijk’ is 36% van de totale aangiften burgerlijke stand (geboorten 11% en overlijden 53%) op jaarbasis. De beschikbaarheid van deze digitale functionaliteit zal fors bijdragen aan het percentage online aangiften. Het is wettelijk verplicht dat de Basisregistratie personen (BRP) op orde is, dat wil zeggen dat de gegevens kloppen. Alle andere (semi)overheidsinstanties en inwoners zijn hier namelijk van, bijvoorbeeld voor toeslagen en andere rechten en plichten. De kwaliteit van zowel de BRP als de processen rond reisdocumenten worden jaarlijks gecontroleerd door het Ministerie van BZK. Ook intern zal het proces van beschikbaar stellen van de BRP 100% aan regels en wetgeving (privacy) worden onderworpen. Het gebruiksbeleid van inzage zal worden aangescherpt waar mogelijk.
Verplichte indicatoren Kwaliteits- monitor BRP van MinBZK/RvIG, interne audits en kwaliteitsmonitor Reisdocumenten van MinBZK/ RvIG, Interne audits jaarlijkse doorzelfevaluatie die is opgelegd door het Rijk.
21
Toelichting indicatoren
Overzicht wettelijk/ beleidskader • • • • • • • • • • • • • • •
Gemeentewet Wet gemeenschappelijke regelingen Nota verbonden partijen Reglement van Orde raad en commissies 2021 Inspraakverordening 2008 Participatieverordening i.o. Visie op Wijkgericht Werken 2021 Visie op dienstverlening Wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijke stand (Burgerlijk wetboek 1 BRP) Reisdocumenten, rijbewijzen, Kieswet, Wmo, minima PUN: Paspoortuitvoeringsregeling Nederland. Regeling beheer en toezicht BRP Verordening BRP Reglement BRP Kieswet Wet op de lijkbezorging
Betrokken partners • • • • • • • • •
Gemeenschappelijke regelingen Buur- en regiogemeenten Ketenpartners, zoals Belastingdienst, IND, UWV Regionale samenwerkingsverbanden Beheersstichting Begraafplaatsen Culemborg Politie Provincie Gelderland Overige samenwerkingspartners in het kader van adresfraude, o.a. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA), Legitiem, politie, Kleurrijk Wonen, e.d. Lokale partners, zoals:
ElkWelzijn Inwoners en inwonersorganisaties Ondernemers Buurtpanel Initiatiefnemers Coöperaties Scholen
22
Programmabegroting 2024
Verbonden partijen Regio Rivierenland
Belangrijkste ontwikkelingen:
Een groot aantal documenten/agenda’s is de afgelopen jaren vernieuwd dan wel aangescherpt of ontwikkeld. Denk hierbij aan de Gebiedsagenda, de Woondeal, het Mobiliteitsplan het Regionaal Economisch Ambitiedocument et cetera. 2024 is een jaar waarin de uitvoering van deze documenten centraal staat. De toegenomen taken bij de Regio, maar ook de complexiteit hiervan en het verzorgen van ondersteunende programma's als de RegioDeal maken dat de balans tussen beschikbare capaciteit en taken in de bedrijfsvoering uit evenwicht raakt. Om deze reden gaat de Regio Rivierenland inzichtelijk maken welke taken passen binnen de beschikbare formatie, wat hun doelstellingen zijn en waarvoor wellicht aanvullende formatie noodzakelijk is. In de zienswijze op de begroting van de Regio voor 2023 heeft de gemeenteraad van Culemborg aangegeven graag in gesprek te gaan op het moment dat dit gevolgen heeft ofwel voor de formatie, ofwel voor de taken die al dan niet door de Regio uitgevoerd kunnen worden.
23
Wat mag het programma kosten? Bestaand De volgende tabel van de lasten en baten voor dit programma is gebaseerd op bestaand beleid uit de begroting 2023. Ook de uitgangspunten die bij de kadernota 2024 zijn bepaald zijn hierin verwerkt incl. de meerjarige effecten vanuit de najaarsrapportage 2023. Alle uitgangspunten en nieuwe ontwikkelingen zijn doorgerekend. Dit is de primitieve begroting 2024. Bedragen x € 1.000
Bestuur en Ondersteuning
Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2022 2023 2024 2025 2026 2027
Lasten
15.174
16.330
15.392
15.215
15.336
15.256
Baten
1.022
607
669
669
669
669
-15.722 -14.723 -14.546 -14.668
-14.587
Saldo van baten en lasten Per taakveld Bestuur
-14.152
Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2.622
1.923
1.920
1.931
1.931
1.931
Burgerzaken
865
902
1.051
1.052
1.051
1.074
Overhead
11.687
13.505
12.421
12.233
12.355
12.252
Lasten
15.174
16.330
15.392
15.215
15.336
15.256
Bestuur
102
0
0
0
0
0
Burgerzaken
417
253
283
283
283
283
Overhead
503
355
386
386
386
386
1.022
607
669
669
669
669
Baten Reservemutaties
Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2022 2023 2024 2025 2026 2027
Stortingen
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
12
12
12
12
12
12
-15.710 -14.711 -14.534 -14.656
-14.575
Bestuur en Ondersteuning
-14.140
24
Programmabegroting 2024 Analyse primitieve begroting Lasten Bestuur In 2024 is het uitgavenbudget iets hoger ten opzichte van andere jaren. Dit heeft te maken met bepaalde kosten voor service level agreement die jaarlijks nu opnemen. Burgerzaken Ten opzichte van 2023 zijn de lasten hoger als gevolg van een hogere toerekening van salariskosten. Overhead De kosten voor overhead vallen lager uit dan in 2023. Een aantal budgetten zijn geïndexeerd en ook een deel van de formatie-uitbreiding komt hier tot uitdrukking. Bij de voorjaarsrapportage 2023 is de nieuwe cao al bijgesteld met € 1,6 mln. Onze huidige loonsomanalyse 2024 laat zien dat ondanks de indexatie de salarissen niet stijgen, maar licht dalen omdat een aantal aannames uit voorzichtigheid zijn gedaan bij de aanmelding van de voorjaarsrapportage 2023 die ook volledig dekkend is voor 2024. Baten Bestuur Geen bijzonderheden. Burgerzaken Ten opzichte van 2023 stijgen de begrote inkomsten als gevolg van meeropbrengsten van reisdocumenten en identiteitskaarten. Deze zijn bijgesteld op basis van de laatste prognoses. Overhead Ten opzichte van 2023 stijgen de begrote inkomsten als gevolg van meeropbrengsten detachering.
Reservemutaties Geen bijzonderheden.
25
Programmabegroting 2024
02 Programma Veiligheid
27
Programma Veiligheid
Opbouw programma Zorg & veiligheid, jeugd, drugs en cybercrime zijn de belangrijkste thema’s in ons programma veiligheid. In dit hoofdstuk leest u waaruit ons programma nog meer bestaat en wat onze aanpak hierbij wordt. Taakveld 1.1 1.2
Omschrijving Crisisbeheersing en Brandweer Openbare orde en Veiligheid
Portefeuillehouder Gerdo van Grootheest Gerdo van Grootheest
Wat is het maatschappelijk effect van het programma? Veiligheid is een belangrijke randvoorwaarde voor het geluk en welzijn van de Culemborgse inwoners en ondernemers. En ook bezoekers van onze gemeente moeten zich veilig voelen. Het veiliger maken van Culemborg is een belangrijke doelstelling van onze gemeente. Culemborg is een grote kleine stad. Klein in omvang waardoor we situaties snel in kaart kunnen brengen. Dankzij korte lijnen weet iedereen elkaar makkelijk te vinden. We zijn groot in trots en ambities, maar soms ook groot in problematiek. Ook in Culemborg manifesteren leefbaarheidsvraagstukken en criminaliteit. We worden geconfronteerd met grootstedelijke vraagstukken, daarom werken we samen met onze partners binnen de Waarden/Rivierenland, Gelderland-Zuid en Oost Nederland. Dankzij deze integrale aanpak kunnen we problemen effectief en efficiënt aanpakken. Preventie en handhaven Het voorkomen van criminaliteit is de beste misdaadbestrijding. Daarom organiseren we preventieve activiteiten en controles. Veiligheid in Culemborg begint bij de ‘sociale basis’ die we verder willen blijven versterken. Samen met politie, handhaving, het RIEC en het Openbaar Ministerie handhaven we wet- en regelgeving. Op die manier gaan we ondermijning tegen. Daarnaast implementeren we nieuwe instrumenten om het criminelen zo moeilijk mogelijk te maken.
In 2024 werken we verder aan de doelstellingen uit het beleid. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste onderwerpen die we nader toelichten. In 2024 zetten we in op: • het verder uitrollen van onze procesregie1. Dit doen we onder andere met de ‘doorbraak methode’2. • het zichtbaar uitvoeren van integrale controles.
1
Problemen in de samenleving kennen geen zwart/wit indeling in veiligheidsproblemen en problemen in het sociaal domein. Procesregie voert regie over casuïstiek waarbij sprake is van problemen in beide domeinen en benadert deze integraal. Het doel van procesregie is uiteindelijk om escalatie van (potentieel) ernstige casuïstiek te voorkomen en waar deze toch plaatsvindt de negatieve gevolgen daarvan zoveel mogelijk te beperken. 2 Dit is een methode die het leveren van maatwerk makkelijker maakt buiten traditionele kaders om.
28
Programmabegroting 2024 • • • • •
het voorkomen van digitale criminaliteit. het actualiseren van de beleidsregels Bibob en Opiumwet3. bewustwording en meldingsbereidheid op het gebied van ondermijning werken met een actueel Toezicht- en handhavingsbeleid met gepaste ambities. informatie gestuurd werken met de straatsignaal applicatie.
Uitvoeringsplan Integraal Veiligheidsplan (IVP) gemeente Culemborg In 2023 is het Uitvoeringsplan IVP 2023-2026 vastgesteld. Vanuit de Gezagsdriehoek De Waarden (burgemeesters, teamchef van de politie en de gebiedsofficier van justitie binnen de Waarden) is besloten om gezamenlijk een Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 op te stellen. Veiligheidsproblemen gaan voorbij gemeentegrenzen. Een intensievere samenwerking tussen gemeenten en samen met politie en Openbaar Ministerie is daarbij noodzakelijk. We creëren ook meer capaciteit door gezamenlijk op te trekken. Er is gekozen om in te zetten op vier prioriteiten: zorg en veiligheid, jeugd, drugs en cybercriminaliteit/digitale criminaliteit. Ons uitvoeringsplan vormt de basis voor onze veiligheidsaanpak in de raadsperiode van 2023-2026. In het plan staan concrete acties en afspraken benoemd. In 2024 gaan we bijvoorbeeld zichtbaar integrale controles uitvoeren en zetten we in op het voorkomen van digitale criminaliteit. Plan van aanpak Ondermijning gemeente Culemborg 2023-2026 Criminelen ondermijnen het lokale gezag als zij de kans krijgen bijvoorbeeld misbruik te maken van gemeentelijke vergunningen, distributie door bedrijven en huisvesting. Hierdoor verslechtert de veiligheid en leefbaarheid en kan het schade opleveren voor inwoners en ondernemers.
Het algemene doel van de integrale aanpak is het aanpakken, terugdringen en waar mogelijk voorkomen van ondermijning in onze gemeente. Vanuit deze doelstelling streven wij in 2024 naar: 1) het actualiseren van de beleidsregels voor de Wet Bibob (integriteitstoetsing ondernemers) en Opiumwet (‘Damocles’ – aanpak drugspanden); 2) het organiseren van een ondermijningsfestival, bijeenkomsten en (online) campagnes om zowel intern als extern extra bewustwording te creëren. ; 3) het verder vergroten van de meldingsbereidheid via Meld Misdaad Anoniem en het interne meldpunt ondermijning; 4) het versterken van de procesregie via onder andere de ‘doorbraak methode’. We hebben een bredere aanpak nodig, waarin het veiligheidsdomein en het sociaal domein samen de strijd aangaan. 5) een gerichte en integrale persoonsgerichte aanpak met het politie en het OM. Wijkaanpak: naar kansrijk & veilig opgroeien We gaan door met de ontwikkeling van onze wijkaanpak. In de nieuwe fase van de wijkaanpak ligt onze focus volledig op onze jeugd. Het is daarbij onze ambitie om de jeugd kansrijk en veilig op te laten groeien.. Preventie waar het kan, repressie waar het moet. We zijn in 2023 gestart met de samenwerking in het Jeugdinterventie Team Culemborg waar alle ketenpartners samenwerken; we bouwen deze samenwerking volgend jaar verder uit.
In 2024 maken we een volgende stap in informatiegestuurd werken; het aangeschafte casusgericht veiligheidsinformatiesysteem verbetert de onderlinge samenwerking en informatieuitwisseling tussen ketenpartners. We continueren in 2024 de uitbreiding in capaciteit van het intensief casemanagement uit zodat we meer individuele ondersteuning kunnen bieden. In 2024 blijven we 3 Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). De Opiumwet beschrijft de (chemische) stoffen die
verboden zijn.
29
het Jongeren Informatiepunt (onderdeel van het Hulp informatiepunt) op onze twee middelbare scholen financieel ondersteunen zodat het jongerenwerk van ElkWelzijn op de scholen aanwezig blijft en intensief casemanagement kan worden ingezet indien gewenst. We onderzoeken of een verdere uitbouw naar het basisonderwijs mogelijk is. Ook breiden we het kinderwerk bij ElkWelzijn uit. We financieren dit alles door binnen het beschikbare budget voor de wijkaanpak te herprioriteren. Bij landelijke partners vragen we zoveel mogelijk aandacht voor kleinere steden die extra ondersteuning nodig hebben om wijken veiliger te maken. Toezicht en handhaving van wetten en regels In 2024 hebben we een actueel Toezicht- en handhavingsbeleid met gepaste ambities. Vanuit onze opdrachtgeversrol werken we nauw samen met de partijen die wij daarvoor inschakelen. 1
Problemen in de samenleving kennen geen zwart/wit indeling in veiligheidsproblemen en problemen in het sociaal domein. Procesregie voert regie over casuïstiek waarbij sprake is van problemen in beide domeinen en benadert deze integraal. Het doel van procesregie is uiteindelijk om escalatie van (potentieel) ernstige casuïstiek te voorkomen en waar deze toch plaatsvindt de negatieve gevolgen daarvan zoveel mogelijk te beperken. 2 Dit is een methode die het leveren van maatwerk makkelijker maakt buiten traditionele kaders om. 3
Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). De Opiumwet beschrijft de (chemische) stoffen die verboden zijn
30
Programmabegroting 2024
Doelen en prestaties taakvelden Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer De gemeente is (in samenwerking met de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid) voorbereid op incidenten en crises. Wij kunnen de taken die in het kader van bevolkingszorg op ons pad komen naar behoren vervullen. Prestaties 1. Project toekomstbestendige bevolkingszorg en crisiscommunicatie De systeemtesten van 2019 en 2021, en ook incidenten en oefeningen, hebben laten zien dat de inrichting en de bezetting van bevolkingszorg in Gelderland-Zuid kwetsbaar is en verbeterd kan worden. De afgelopen jaren hebben we ook te maken gehad met complexe en langdurige crises. Om hier in de toekomst beter op in te spelen, gaan we de mensen meer voorbereiden en de organisatie beter inrichten. Eind 2021 heeft de coördinerend gemeentesecretaris1 de opdracht gegeven aan een projectgroep om te komen tot: • Een toekomstbestendige inrichting van de gemeentelijke crisisorganisaties. Deze kunnen naar behoefte worden ingezet; • Duidelijke en vastgelegde samenwerkingsafspraken tussen de gemeenten en veiligheidsregio. Deze afspraken betreffen de operationele voorbereiding, kwaliteit en kwantiteit van bevolkingszorg en crisiscommunicatie. De uitkomsten van het project toekomstbestendige bevolkingszorg en crisiscommunicatie zijn in juni 2023 aan de coördinerend gemeentesecretaris aangeboden.
Beleidsuitgangspunten voortkomend uit het project zijn opgenomen in het Regionaal Beleidsplan 2024-2027. In een onderliggend programma zijn deze vertaald naar activiteiten. De nieuwe inrichting van bevolkingszorg is opgenomen in het Regionaal Crisisplan 2024. Samen met een nieuwe samenwerkingsovereenkomst wordt deze in december aangeboden aan het Algemeen bestuur. 2. We werken samen met en adviseren aan de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. 3. We leveren gemeentelijk personeel voor regionale pools (piketofficieren van Dienst bevolkingszorg (lokaal) en houden deze functionarissen vakbekwaam door deelname aan opleidingen en oefeningen. 4. We organiseren in 2024 oefeningen zodat we voorbereid zijn op crises of rampen.
1
De coördinerend gemeentesecretaris is belast met de coördinatie van de maatregelen en voorzieningen die de gemeenten treffen met het oog op een ramp of crisis.
Financiën
Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2023 2024 2025 2026 2027
Lasten
2.135
2.419
2.427
2.436
2.444
Baten
0
0
0
0
0
1.2 Openbare orde en Veiligheid 31
We zetten in op preventie door integraal samen te werken en door de sociale basis te versterken. Prestaties 1. Waar nodig en mogelijk nemen we belemmeringen weg in de integrale samenwerking. Denk hierbij aan privacy en verschillende werkplekken. Dit doen we onder andere via de wijkaanpak en een convenant om informatie te delen in het kader van zorg en veiligheid. 2. We geven uitvoering aan de sluitende aanpak personen met verward/onbegrepen gedrag met als voornaamste lokale pijler de inrichting van de GGZ in de wijk (team wijkgerichte GGZ en de inloop GGZ). Regionaal wordt in 2024 samengewerkt met de Samenwerkplaats Sluitende Aanpak. Dit is een samenwerking tussen Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN), gemeenten in Gelderland Zuid en ketenpartners. Het heeft als doel het ketenleren en het keten samenwerken te bevorderen. 3. Er blijft extra aandacht voor de aanpak voorkoming escalatie (AVE). Specifiek voor triage om casuïstiek direct bij de passende persoon te beleggen. Daarnaast ook het positioneren van de rol van casusregisseur en procesregisseur bij ketenpartners zoals ProPersona, GGD en Veiligheidshuis. 4. We werken wijkgericht aan leefbare en veerkrachtige/vitale buurten en wijken die op de toekomst zijn voorbereid: fysiek, sociaal, veilig, cultureel en economisch. Het sociaal team heeft hier een belangrijke preventieve rol. 5.
De stadsbrede vernieuwde jeugdaanpak wordt actief toegepast. Van belang is de borging van intensief casemanagement en het verder versterken van de samenwerking met de VO-scholen en met ElkWelzijn op het gebied van jongerenwerk. 6. We voeren de reguliere taken uit en optimaliseren deze. Dit doen we via diverse casus overleggen, de (persoonsgerichte) aanpak binnen het Veiligheidshuis en het sociaal team. Op vele gebieden, zoals: polarisatie, woonoverlast, huiselijk geweld, jeugd, zorgwekkende zorgmijders, complexe multiproblematiek, ex-gedetineerden, verwarde personen, etc. In onze stad moet iedereen zich veilig en thuis voelen. Prestaties 1. We zetten in op het voorkomen van onveiligheid en crimineel gedrag. Waar nodig handhaven we wetten en regels op . Concrete voorbeelden zijn integrale controles op thema's/locaties zoals een bedrijventerrein, het buitengebied en overlastgebieden. 2. We besteden aandacht aan de aanpak van ondermijning (in het bijzonder de aanpak van drugscriminaliteit en mensenhandel). We gaan onder andere aan de slag met het vergroten van de bewustwording van inwoners en ondernemers in relatie tot ondermijning (met een ondermijningsfestival en bewustwordingsbijeenkomsten). Ook voeren we zichtbare (integrale) controles uit. 3.