CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Transitievisie Warmte Culemborg.pdf

Raadsvergadering 7 februari 2022, gemeente CulemborgBij agendapunt: Transitievisie warmte33.843 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

72

0002 Stakeholder Gemeente Culemborg

De Dreven Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Als tussenoplossing.

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (71%). n.v.t.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Er is geen bron en de investeringen op woondichtheid is te laag. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. De woondichtheid is te laag. Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen). Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 28%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 28%.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Transitievisie Warmte Bijlagen

73

Bloemenbuurt (0003)

Overzicht De Bloemenbuurt is gebouwd in de jaren ‘30 en is inmiddels door sloop- en nieuwbouwactiviteiten redelijk gemêleerd. Bijna 50% van de woningen stamt nog uit de jaren ‘30, maar een deel van de woningen is in de jaren ‘50 (na de oorlog) herbouwd, en vervolgens is er een klein deel vernieuwd in 1982 (Zonnebloemstraat) en bij de Oostersingel zijn tussen 2012 en 2018 zo’n 30 nieuwe woningen gebouwd. Isolatie en afgiftesysteem Een groot aantal oudere woningen uit deze buurt valt lastig extra te isoleren. Er is geen spouwmuur en er is niet veel tot geen ruimte aan de voorkant van de woning voor isolatie aan de buitenkant. Gezien de hoeveelheid woningen uit de begin jaren ‘30 en de jaren ’50 is het een idee om in de wijk tenminste 1 woning van ieder type te onderzoeken en optimaal te isoleren als pilot of demonstratieproject. Dat mag natuurlijk ook een bestaande woning zijn als de bewoners de resultaten willen delen Warmteopties De dichtheid van de woningen in de Bloemenbuurt ligt boven de 20 per hectare. Bijna 50% van de woningen is een rijtjeswoning. Vanwege het gemêleerde karakter van de wijk zal het echter toch lastig zijn om een warmtenet rendabel te exploiteren. De Bloemenbuurt kenmerkt zich ook door smalle straatjes met weinig openbaar gebied. Een warmtenet zoals bijvoorbeeld een Buurtenergiesysteem is daardoor lastig te realiseren.

Ook het feit dat slechts 20% van de woningen een huurwoning is maakt een rendabele aanleg van een warmtenet moeilijk (i.v.m. vollooprisico’s). Aan de andere kant is er ook niet ruimschoots plek voor een buitenunit. Voor wat betreft hybride wordt toepassing van een ventilatiewarmtepomp lastig omdat bij géén van de oudere woningen van vóór 1975 vanaf de bouw mechanische ventilatie is toegepast. Een alternatief kan een MT-warmtenet met een LT-bron (de singels) zijn. Dit vraagt echter om fysieke ruimte (die er nauwelijks is) en een forse investering.

Transitievisie Warmte Bijlagen

74

Aanpak Bij het grootste deel van de buurt zal de nadruk liggen op (extra) isolatie van de woningen. Daarbij kan worden aangesloten op de aanpak die voor de rest van de stad wordt ontwikkeld. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Onderzoeken of een MT-net met een LT-bron haalbaar is. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met 80% particulier eigendom en diversiteit in schilkwaliteit. • AE: aangezien alle andere opties ieder hun eigen bezwaren hebben blijft AE over. Dit betekent wel verregaande isolatie voor een deel van de woningen (dus hoge kosten). • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten (Binnenstad/Nieuwstad). • LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie en hoge kosten voor het warmtenet en 31% grogel41. • HT-net is minder waarschijnlijk vanwege het ontbreken van een bron en 31% grogel.

0003 Stakeholder Gemeente Culemborg

Bloemenbuurt Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussen-oplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Er is geen bron en 33% grogel investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (80%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 80%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 31%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 80%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 31%.

Kleurrijk Wonen

Vraagt om forse investeringen. Als tussenoplossing. Maar is in de tijd planbaar en haalbaar.

Een LT-warmtenet vraagt forse Geen bron beschikbaar investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

41 Grogel: jargon voor ‘grondroeringsgevoelige leidingen’. Zie paragraaf 3.1.3.

Transitievisie Warmte Bijlagen

75

Oranjebuurt (0004)

Overzicht De Oranjebuurt is grotendeels gebouwd tussen 1960 en 1966. Een deel van de wijk is vrij nieuw, met name op de plaatsen waar vroeger een schoolgebouw heeft gestaan. Isolatie en afgiftesysteem Een groot aantal oudere woningen uit deze buurt is lastig extra te isoleren, met name omdat woningen uit die jaren nog niet standaard een spouwmuur hadden (pas vanaf 1965 is dit verplicht ingevoerd). Waar wél een spouwmuur aanwezig is, zou spouwmuurisolatie toegepast moeten worden. Voor woningen zonder spouwmuur zou moeten worden bekeken in hoeverre isolatie aan de buitenkant van de woning een rendabele optie kan zijn. In deze buurt zou in ieder geval een van de woningen uit de jaren ‘60 als voorbeeldwoning ingericht kunnen worden, door optimaal te isoleren en eventueel ventilatie aan te brengen als pilot of demonstratieproject. Dat mag natuurlijk ook een bestaande woning zijn die al gereed is, mits de bewoners de resultaten willen delen. Warmteopties De dichtheid van de woningen in de Oranjebuurt ligt net boven de 20. Iets meer dan 25% van de woningen is een rijtjeswoning. Vanwege het gemêleerde karakter van de wijk, met 40% van de woningen die na 1975 zijn gebouwd, wordt het toch lastig om een warmtenet rendabel te exploiteren.

Ook het feit dat minder dan 15% woningen van de woningcorporatie zijn maakt een rendabele aanleg van een warmtenet moeilijk omdat een redelijke afzet van de warmte aan woningen niet gegarandeerd kan worden. De buurt is iets ruimer opgezet dan de Bloemenbuurt en vandaar dat er meer ruimte is voor het plaatsen van een buitenunit voor een (hybride) warmtepomp. Voor wat betreft een hybride wordt een ventilatiewarmtepomp lastig omdat bij geen van de oudere woningen vóór 1975 bij de bouw mechanische ventilatie is toegepast.

Transitievisie Warmte Bijlagen

76

Aanpak/ pilots Bij het grootste deel van de buurt zal de nadruk liggen op (extra) isolatie van de woningen. Daarbij kan worden aangesloten op de aanpak die voor de rest van de stad wordt ontwikkeld. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een lage woningdichtheid met ruim 85% particulier eigendom en diversiteit in schilkwaliteit. • AE: aangezien alle andere opties ieder hun eigen bezwaren hebben blijft AE over. Dit betekent wel verregaande isolatie voor een deel van de woningen (dus hoge kosten). • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie en hoge kosten voor het warmtenet. Afschrijving gasnet is slechts 41%. • HT-net is minder waarschijnlijk vanwege de relatief lagere dichtheid en het ontbreken van een bron. Afschrijving gasnet is slechts 41%.

0004 Stakeholder Gemeente Culemborg

Oranjebuurt Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Er is geen bron en het gasnet investeringen op is nog relatief nieuw (41 % woningniveau (zware isolatie afschrijving). en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Er is geen bron. Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (41%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 41%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 9%.

Kleurrijk Wonen

Vraagt om forse investeringen. Als tussenoplossing. Maar is in de tijd planbaar en haalbaar.

Een LT-warmtenet vraagt forse Geen bron beschikbaar investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 41%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 9%.

77

De Hond (0005)

Overzicht De woningen in De Hond zijn voornamelijk gebouwd tussen 1974 en 1986. Er staan louter koopwoningen. Er zijn weinig bijzonderheden, anders dan dat er mogelijkheden zijn voor aquathermie, maar de bebouwingsdichtheid is daarvoor aan de lage kant. Isolatie en afgiftesysteem De woningen in deze wijk zijn matig geïsoleerd (label C heeft de overhand). Dit komt met name omdat rond de bouw ervan een beetje isolatie van de spouwmuur verplicht is gesteld. Rond 1979 is de verplichte Rc-waarde verhoogd naar ongeveer 1,3, alleen de vloer bleef nog 0,52. Dubbel glas op de begane grondvloer is ook vanaf 1979 verplicht gesteld. Inmiddels zal dit her en der zijn vervangen voor HR++-glas. Waar dat niet zo is zou dit alsnog kunnen/moeten of zou zelfs 3-dubbel glas kunnen worden geplaatst. Koppelkans: vervanging van asbest daken Een deel van de woningen in De Hond is voorzien van leien daken. Deze leien zijn van asbest gemaakt. Een deel van de bewoners heeft deze leien inmiddels laten vervangen. Bijna geen van de bewoners heeft daarbij extra isolatie aangebracht doordat de kosten van aansluitingen van het dak op andere onderdelen van het huis (muren, dakgoot) hoog opliepen. De daken kunnen echter ook aan de binnenkant extra geïsoleerd worden. Aandachtspunt is daarbij wel dat deze isolatie dan dampdicht moet worden aangebracht.

Via een pilot zou moeten worden uitgezocht welke maatregelen het meest effectief zijn toe te passen bij de woningen in De Hond. Enkele types woningen zouden als voorbeeldwoning onderzocht moeten worden, met een nulmeting, waarna vervolgens kierdichting kan plaatsvinden en waar mogelijk nog extra wordt geïsoleerd (indien er al een woning is die al optimaal geïsoleerd is kan deze natuurlijk ook als voorbeeld dienen). Warmteopties De dichtheid van de woningen in De Hond ligt iets onder de 20: 18 woningen per hectare. Er is de mogelijkheid voor gebruik van aquathermie door warmte die uit de Lek kan worden aangevoerd. Er

Transitievisie Warmte Bijlagen

78

zijn ook mogelijkheden om een aquifer aan te leggen (WKO), maar voor een warmtenet is het aantal woningen per hectare aan de lage kant. Bovendien is het in een buurt met louter koopwoningen lastig om een groot deel van de bewoners aan te laten sluiten. Hier ligt het installeren van individuele of collectieve warmtepompen (voor rijtjes van woningen) eerder voor de hand. Er lijkt voor collectieve installaties echter niet veel ruimte. In de overgangsperiode kan nog worden ingezet op de installatie van hybride warmtepompen, met name zijn er hier kansen voor de hybride ventilatiewarmtepomp. Op basis van de bouwjaren kun je er namelijk van uitgaan dat bij het grootste deel van de buurt mechanische ventilatie aanwezig is. Voorgestelde aanpak/ pilots Voor wat betreft De Hond lijkt het goed om eerst in te zetten op het verbeteren van isolatie met enkele voorbeeld-woningen (pilots) om vervolgens de mogelijke toepassing van (hybride) warmtepompen in te zetten of, na extra isolatie, all-electric warmtepompen. Vanwege het gebrek aan ruimte op met name de kopse kanten van de rijtjeswoningen is dit niet de eerste buurt om te starten met een kleine collectieve bodembron of collectieve warmtepomp. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040.

Samenvatting • Er is een lage woningdichtheid met ruim 90% particulier bezit en diversiteit in schilkwaliteit. Ook kent de wijk een hoog percentage grogel. • AE: aangezien alle andere opties ieder hun eigen bezwaren hebben blijft AE over. Dit betekent wel verregaande isolatie voor een deel van de woningen (dus hoge kosten). • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel en lagere woningdichtheid. Er is wel een bron beschikbaar. • HT-net is minder waarschijnlijk vanwege hoog percentage grogel, de relatief lagere dichtheid en het ontbreken van een bron.

0005 Stakeholder Gemeente Culemborg

De Hond Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Als tussenoplossing.

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (80%). n.v.t.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Er is geen bron. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. De Lek kan als bron fungeren. Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 80%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 60%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 80%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 60%.

n.v.t.

n.v.t.

Als tussenoplossing.

Transitievisie Warmte Bijlagen

79

Terweijde Componistenbuurt (0006)

Overzicht Terweijde Componistenbuurt bestaat uit bijna 1.100 woningen, waarvan 338 corporatiewoningen. De buurt is merendeels tussen 1964 en 1975 gebouwd. Veel huurwoningen in deze buurt zijn inmiddels verduurzaamd en hebben bijna allemaal een label C of beter. Van de koopwoningen heeft nog een deel label D, E of zelfs nog F. Veel koopwoningen zijn door KleurrijkWonen verkocht onder Koopgarantvoorwaarden. Hierdoor zijn veel blokken gespikkeld bezit (koop/huur naast elkaar). Een gedeelte van de huurwoningen bestaat uit recente nieuwbouw (Chopinplein). Opties voor (extra) isolatie en afgiftesysteem Een groot aantal van de woningen uit deze buurt is prima te isoleren, met name omdat woningen uit die jaren nog niet standaard een spouwmuur hadden (pas vanaf 1965 is dit verplicht ingevoerd). Waar wel een spouwmuur aanwezig is, zou spouwmuurisolatie toegepast moeten worden. Voor woningen zonder spouwmuur zou moeten worden bekeken in hoeverre isolatie aan de buitenkant van de woning een rendabele optie kan zijn. In deze buurt zou in ieder geval een van de woningen uit de jaren ‘60 als voorbeeldwoning ingericht moeten worden, door optimaal te isoleren en eventueel ventilatie aan te brengen als pilot of demonstratieproject. Dat mag natuurlijk ook een bestaande woning zijn die al gereed is, mits de bewoners de resultaten willen delen.

Warmteopties Terweijde is mogelijk geschikt voor een buurtenergiesysteem/buurtwarmtepomp (een LT-bron met MT-aflevertemperaturen). Ook zou de Componistenbuurt samen met de Staatsliedenbuurt kunnen worden beschouwd. De dichtheid van de woningen is groot genoeg voor een warmtenet. Het gebouwde gedeelte van de buurt komt zelfs uit boven de 40 woningen per hectare. Een deel van de huurwoningen (met label A) kan overschakelen naar AE. Maar dit geldt niet voor alle woningen.

Transitievisie Warmte Bijlagen

80

Mogelijke aanpak/ pilots In Terweijde Componistenbuurt ligt het voor de hand eerst in te zetten op betere isolatie van de woningen. Over de wijze van isolatie kunnen ervaringen met KleurrijkWonen worden uitgewisseld. Waar nodig kan voor een bepaald type woningen nog een voorbeeldwoning worden geanalyseerd/ nulmeting worden verricht. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Er bestaat geen éénduidig voorkeursscenario. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met ruim 30% huurwoningen en diversiteit in schilkwaliteit. • AE is minder waarschijnlijk bij woningen die nog niet verduurzaamd zijn vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel en hoge kosten voor het warmtenet. Er is wel een bron beschikbaar. • MT/HT-net op basis van een LT-bron minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor het warmtenet, hoog percentage grogel. Wel zinnig om te onderzoeken.

0006 Stakeholder Gemeente Culemborg

Terweijde Componistenbuurt Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Een MT-net met een LT-bron investeringen op (Parkstrook) is een optie die woningniveau (zware isolatie onderzocht kan worden. en afgiftevoorzieningen). Er is wel een bron (Parkstrook). Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (91%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 91%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 63%.

Kleurrijk Wonen

De kwaliteit van de Als tussenoplossing. huurwoningen is relatief goed. AE is voor KW een goede optie

Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 91%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 63%.

81

Terweijde Staatsliedenbuurt (0007)

Overzicht De bijna 1.100 woningen in Terweijde Staatsliedenbuurt zijn bijna allemaal gebouwd tussen 1966 en 1972. De Staatsliedenbuurt is dan ook een van de meest homogene buurten van Culemborg. Daarnaast heeft de buurt een hoge dichtheid, bijna 40 woningen per hectare als je de sportvelden niet meerekent. Bijna 75% van de woningen is een corporatiewoning. De draagkracht van de bewoners is niet hoog. De gemiddelde WOZ-waarde is lager dan in de rest van Culemborg. Een groot deel van de woning heeft het C-label. In de wijk is sprake van veel gespikkeld bezit door verkoop van huurwoningen onder koopgarantvoorwaarden. De helft van de platte daken woningen van KleurrijkWonen zijn op hoog niveau gerenoveerd en AE-ready. Ook de grote flats aan de Gandhi en de ML Kinglaan zijn recent grondig gerenoveerd en hebben een label A/A+. Een individuele (of kleine collectieve) warmtepomp ligt bij deze woningen voor de hand. Isolatie en afgiftesysteem Er kan nog het een en ander gedaan worden aan isolatie, ook bij de huurwoningen. Overleg en samenwerking met KleurrijkWonen is in deze buurt essentieel. Duurzame warmteopties Deze buurt lijkt bij uitstek geschikt voor een gezamenlijke aanpak, wellicht zelfs een warmtenet.

Helaas ligt voor toepassing van aquathermie de Lek wat ver weg, maar er ligt ten zuiden van de buurt een hoofdriool en er zijn diverse plassen en vaarten ten zuiden en ten oosten van de buurt die als bron hiervoor kunnen dienen. Dit kan natuurlijk alleen als KleurrijkWonen hier ook mogelijkheden voor ziet. De wijk heeft een orthogonale opzet wat ideaal is voor de aanleg van een warmtenet. Mogelijke aanpak Met KleurrijkWonen kan worden bekeken of er een gezamenlijk project met de koopwoningen kan worden opgezet.

Transitievisie Warmte Bijlagen

82

Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Er bestaat geen éénduidig voorkeursscenario. Gezien de forse investeringen die KleurrijkWonen in de afgelope 10 jaar in de wijk heeft gedaan heeft KleurrijkWonen niet de voorkeur om op korte termijn met deze wijk aan de slag te gaan. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met ruim de helft huurwoningen en diversiteit in schilkwaliteit. • AE is goed toepasbaar voor woningen met een label A of beter, maar minder waarschijnlijk voor woningen met een minder goed label vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel. Er is wel een bron. • MT/HT-net met een LT-bron (Parkstrook) is mogelijk interessant. Maar wel een hoog percentage grogel. • Al met al een gemengd beeld.

0007 Stakeholder Gemeente Culemborg

Terweijde Staatsliedenbuurt Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Er is geen bron. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Er is wel een bron (Parkstrook). Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (95%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 95%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 81%.

Kleurrijk Wonen

Overschakeling naar AE voor goed geïsoleerde huurwoningen.

Een LT-warmtenet vraagt forse Geen bron beschikbaar. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Als tussenoplossing.

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 95%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 81%.

83

Voorkoop Noord (0008)

Algemeen De 550 woningen in Voorkoop Noord bestaan voor bijna 90% uit koopwoningen, slechts 5% wordt verhuurd door KleurrijkWonen. De woningen bestaan voornamelijk uit rijtjes, er zijn géén appartementen. De buurt bestaat enerzijds uit woningen die gebouwd zijn tussen 1973 en 1975 en anderzijds uit woningen die gebouwd zijn tussen 1982 en 1986. Het gros van de woningen heeft label C en de dichtheid van de woningen ligt rond de 25 woningen per hectare. Isolatie en afgiftesysteem Er zijn zeker mogelijkheden voor verdere isolatie van de woningen. Alle woningen in Voorkoop Noord hebben een spouwmuur met beperkte isolatie. Bekeken zal moeten worden of deze nog verder geisoleerd kan worden. Duurzame warmte Hoewel de dichtheid van de woningen voldoende lijkt voor een warmtenet zijn er andere factoren die dit minder gunstig maken. In principe kan hier gebruik gemaakt worden van aquathermie, maar aangezien de meeste woningen onvoldoende zijn geïsoleerd zal de hele buurt moeten worden verwarmd met een middentemperatuur van maximaal 70 °C. Voor aquathermie kan beter een warmtenet met een lagere temperatuur worden aangelegd. Voorgestelde aanpak/ pilots Primair zal de aanpak gericht moeten worden op isolatie en besparen. Als tussenoplossing lijkt een hybride warmtepomp een goede tussenstop om het gasverbruik te reduceren. Mogelijk dat er in de toekomst nieuwe mogelijkheden ontstaan.

Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Er bestaat geen éénduidig voorkeursscenario. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met ruim 90% particulier eigendom en diversiteit in schilkwaliteit. Transitievisie Warmte Bijlagen

84

• •

AE is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie. Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel. Er is wel een bron. MT/HT-net met een LT-bron (Parkstrook) is mogelijk interessant, hoog percentage grogel. Al met al een gemengd beeld.

• • •

0008 Stakeholder Gemeente Culemborg

Voorkoop Noord Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Als tussenoplossing.

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (94%). n.v.t.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse MT-net met een LT-bron. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Er is wel een bron (Parkstrook). Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 94%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 59%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 94%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 59%.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Transitievisie Warmte Bijlagen

85

Voorkoop Zuid (0009)

Overzicht In Voorkoop Zuid staan ongeveer 950 woningen die grotendeels tussen 1972 en 1988 zijn gebouwd. In 1998 is er nog een appartementengebouw neergezet (141 woningen) en in 2014 nog een kleiner gebouw met 25 appartementen. De variatie in isolatie is groot. Slechts 20%, met name de allernieuwste woningen, hebben label A of B, de rest van de buurt heeft label C of D. De dichtheid van de woningen is net onder de 20 maar exclusief de groenstroken is de dichtheid 25 per hectare. Isolatie en afgiftesysteem Er zijn zeker mogelijkheden voor verdere isolatie van de woningen. Alle oudere woningen in Voorkoop Zuid hebben vanaf de bouw een spouwmuur met geen of beperkte isolatie. Ook kan er nog deels nieuw HR++- of HR+++-(triple)glas worden geplaatst. Extra dakisolatie is bij veel woningen ook mogelijk. De gemiddelde Rc-waarde van het dak lag rond die tijd op 1,3. Duurzame warmte Hoewel de dichtheid van de woningen voldoende lijkt voor een warmtenet zijn er andere factoren die dit minder gunstig maken. In principe kan hier gebruik gemaakt worden van aquathermie, maar aangezien de meeste woningen onvoldoende zijn geïsoleerd zal de hele buurt moeten worden verwarmd met een middentemperatuur van maximaal 70 °C. Voorgestelde aanpak/ pilots Primair zal de aanpak gericht moeten worden op isolatie en besparen.

Als tussenoplossing lijkt een hybride warmtepomp een goede tussenstop om het gasverbruik te reduceren. Mogelijk dat er in de toekomst nieuwe mogelijkheden ontstaan. Wanneer een blok van een aantal woningen voldoende geïsoleerd is om met lage temperatuur te verwarmen, dan is een all-electric warmtepomp mogelijk en kan wellicht een pilot gedaan worden met een gezamenlijk bodembron of een gezamenlijke warmtepomp. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Er bestaat geen éénduidig voorkeursscenario.

Transitievisie Warmte Bijlagen

86

Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met ruim 90 % particulier eigendom en diversiteit in schilkwaliteit. • AE is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel. Er is wel een bron. • MT/HT-net met een LT-bron (Parkstrook) is mogelijk interessant, hoog percentage grogel. • Al met al een gemengd beeld.

0009 Stakeholder Gemeente Culemborg

Voorkoop Zuid Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Als tussenoplossing.

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (96%). n.v.t.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse MT-net met een LT-bron. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Er is wel een bron (Parkstrook). Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 96%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 58%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 96%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 58%.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Transitievisie Warmte Bijlagen

87

Westerkwartier (0010)

Overzicht Het Westerkwartier is een heterogene buurt met woningen uit verschillende bouwperiodes. Opvallend is dat van de afgemelde labels bijna de helft een label A heeft en nog een kwart label B. Het gemiddelde energiegebruik ligt meer dan 10% onder het gemiddelde van Culemborg. Met name de huurwoningen van KleurrijkWonen (bijna 28%) doen het goed. Isolatie en afgiftesysteem Omdat het Westerkwartier een erg gemêleerde buurt is, is geen eenduidig advies voor wat betreft isolatie of afgiftesysteem mogelijk. Duurzame warmte Een mogelijkheid in deze buurt lijkt het aanleggen van een warmtenet met als bron aquathermie uit de Lek of de effluentleiding van de RWZI die langs de buurt naar de Lek loopt. Als tussenstap moet daarvoor de temperatuur van de warmte wel eerst op middentemperatuur (zo’n 70 °C) worden gebracht om alle woningen van voldoende warmte en warm tapwater te voorzien. Voorgestelde aanpak/ pilots De nadruk zou in deze buurt in eerste instantie moeten liggen op verdere en aanvullende isolatie van de woningen. Te denken valt aan een pilot project voor de gehele gemeente om bewoners met woningen uit de dezelfde bouwperiode met elkaar in contact te brengen voor het uitwisselen van ervaringen op het gebied van isolatie en toegepaste afgiftesystemen.

Als deze aanpak succesvol wordt, kan worden bekeken of de buurt toch kan worden voorzien van warmte en warm tapwater met een warmtenet dat een lagere temperatuur levert.

Transitievisie Warmte Bijlagen

88

Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Er bestaat geen éénduidig voorkeursscenario. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met 70% particulier eigendom en diversiteit in schilkwaliteit. • AE is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te. • LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten voor verregaande isolatie, hoog percentage grogel. Er is wel een bron. • MT/HT-net met een LT-bron is mogelijk interessant, wel hoog percentage grogel. • Gemengd beeld.

0010 Stakeholder Gemeente Culemborg

Westerkwartier Scenario Warmtepomp / All-electric Overschakeling naar AE vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen). Aandacht voor potentiële geluidsoverlast (WP). Aandacht voor het financieringsvraagstuk.

Particuliere woningAls de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Scenario Hybride warmtepomp Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse MT-net met een LT-bron. investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet.

Als tussenoplossing.

Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (75%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 41%.

Kleurrijk Wonen

De huurwoningen in dit gebied Als tussenoplossing. aan de Veerweg zijn ca. 10 jaar geleden op hoogniveau gerenoveerd. De woningen zijn nagenoeg AE ready.

Een LT-warmtenet vraagt forse Hoge kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 41%.

89

0010 Stakeholder Gemeente Culemborg

Westerkwartier nieuwbouw Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Deze woningen zijn in principe Woningen zijn al geschikt al geschikt of zijn al AE. gemaakt voor AE

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Scenario MT/HT warmtenet Mogelijk een combinatie met het warmtenet van Ennatuurlijk. .

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 41%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 41%.

n.v.t.

n.v.t.

Woningen zijn al geschikt gemaakt voor AE

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (75%). n.v.t.

Scenario LT warmtenet Mogelijk een combinatie met het warmtenet van Ennatuurlijk.

n.v.t.

Transitievisie Warmte Bijlagen

90

Lanxmeer (0011)

Overzicht Lanxmeer bestaat voor het grootste deel uit de buurt Eva-Lanxmeer, met woningen die tussen 2000 en 2021 zijn gebouwd. Het noordelijke deel van de buurt wordt ook wel Achter het zand genoemd, dit deel bestaat uit oudere woningen die voornamelijk in de oorlogsjaren (in 1940 en 1942) zijn gebouwd. Isolatie Voor wat betreft isolatie zijn er met name nog veel mogelijkheden bij de oude woningen aan de noordkant van Lanxmeer (Achter het zand). Bijna alle woningen zijn voorzien van een spouwmuur, ook de jaren ’30-woningen aan de Stationsweg. Een deel hiervan zal nog niet zijn geïsoleerd. Ook zijn er nog volop kansen voor kierdichting en het installeren van HR++- of HR+++(triple)-glas. Na het dichten van de kieren en het aanbrengen van extra dak, vloer en (spouw)muurisolatie is ventilatie een extra aandachtspunt. In het deel Eva-Lanxmeer is de isolatiegraad dusdanig hoog (veel hoger dan dat in 2000 was vereist) dat hier geen extra acties voor nodig zijn. Ook is er in de meeste woningen warmteterugwinning op ventilatielucht aangelegd, behalve bij de huurwoningen van KleurrijkWonen aan de Frederik van Eedenlaan. Duurzame warmte Het grootste deel van de woningen van Eva-Lanxmeer is aangesloten op het warmtenet van Thermo Bello. Slechts 2 hoven (zo’n 70 woningen) zijn individueel verwarmd.

Een deel van deze woningen kan alsnog worden aangesloten op het warmtenet van Thermo Bello en een ander deel van deze 2 hoven kiest voor een individuele oplossing, meestal een all-electric warmtepomp. Mogelijke aanpak/ Pilots Pilotproject onderzoek naar mogelijke aanpak van een aantal typen woningen die vóór 1965 zijn gebouwd, wellicht in combinatie met de buurten Achter de Poort, Bloemenbuurt en de Oranjebuurt. Twintig jaar na oplevering van delen van Lanxmeer dient in sommige woningen de isolatie mogelijk op orde te worden gebracht in verband met de lage-temperatuurverwarming. Transitievisie Warmte Bijlagen

91

Eva-Lanxmeer heeft zelf een buurtenergieplan geschreven. Dit voldoet goed en is ook in lijn met de analyse en conclusies van deze visie. Het buurtenergieplan gaat daarnaast nog verder in op verdere verduurzaming van de wijk. Acties tot 2030 Conform buurtenergieplan inzetten op isolatie en individuele (hybride) warmtepompen en uitbreiding LT-net (Thermo Bello). Indicatie aardgasvrij 2030. Samenvatting • Er is een matige woningdichtheid. De woningen hebben een goede schilkwaliteit (Lanxmeer), met uitzondering van de buurt Achter ’t Zand. • AE is kansrijk in Lanxmeer, na isolatie ook in Achter 't Zand. • Hybride warmtepomp als tussenoplossing is haalbaar buiten het LT-net. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net: uitbreiding van het warmtenet van Thermo Bello biedt kansen. • HT-net is niet waarschijnlijk omdat er een LT-net aanwezig is en een HT-bron ontbreekt. • Advies: zowel individuele all-electricoplossingen als uitbreiding van het LT-net van Thermo Bello liggen hier voor de hand. Dit is ook al gesteld in het buurtenergieplan.

0011 Stakeholder Gemeente Culemborg

Lanxmeer Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Alleen voor woningen die Als tussenoplossing. (nog) niet zijn aangesloten op het warmtenet van Thermo Bello.

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Uitbreiding van het bestaande Geen optie i.v.m. warmtenet van Thermo Bello. aanwezigheid van een LT-net.

Uitbreiding van het bestaande Geen optie i.v.m. warmtenet van Thermo Bello. aanwezigheid van een LT-net.

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (75%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 8%.

Kleurrijk Wonen

Als de financiering van de investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Een LT-warmtenet vraagt forse Geen optie i.v.m. investeringen op aanwezigheid van een LT-net. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Als tussenoplossing.

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 75%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 8%.

92

Buitengebied Redichem (0012)

Overzicht Het Buitengebied Redichem heeft een lage dichtheid van woningen. Hier zijn, ondanks de nabijheid van de Lek, geen kansen om aquathermie rendabel in te zetten als duurzame warmtebron. Kansen en aanpak Er is meer dan voldoende ruimte voor individuele warmteoplossingen als een warmtepomp. Isolatie van deze woningen heeft echter bij de meeste woningen de eerste prioriteit. Voorstel is om hierbij aan te sluiten bij de aanpak van vergelijkbare woningen in de rest van Culemborg. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Indicatie aardgasvrij 2040. Samenvatting • Er is een lage woningdichtheid en een groot verschil in schilkwaliteit. • AE is de enige optie die reëel lijkt. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is vanwege lage dichtheid niet mogelijk. • HT-net is vanwege lage dichtheid niet mogelijk.

Transitievisie Warmte Bijlagen

93

0012 Stakeholder Gemeente Culemborg

Buitengebied Redichem Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Omdat alle andere opties niet Als tussenoplossing. haalbaar lijken, is AE de enige reële oplossingsrichting.

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing. Netbeheerder Liander

Kleurrijk Wonen

Als tussenoplossing.

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (67%). n.v.t.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Woningdichtheid is te laag. Er Er is geen bron en de is wel een bron: de Lek. woningdichtheid is te laag.

De woningdichtheid is te laag Er is geen bron en de waardoor de kosten voor een woningdichtheid is te laag warmtenet te hoog worden. waardoor de kosten voor een warmtenet te hoog worden.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 67%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 4%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 67%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 4%.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Transitievisie Warmte Bijlagen

94

Achter de Poort (0100)

Overzicht Achter de Poort is een van de dichtst bebouwde buurten van Culemborg. Er staan 641 woningen, meer dan de helft in bezit van KleurrijkWonen. Oorspronkelijk is Achter de Poort een typische naoorlogse buurt, gebouwd tussen 1948 en 1962. In de periode 1997 – 2000 zijn de woningen aan het Hoogland en de Schoolhoven gerenoveerd. Sinds 2013 zijn veel andere woningen van KleurrijkWonen gerenoveerd en zijn de appartementsgebouwen en een aantal rijtjeswoningen gesloopt en zijn daar nieuwe woningen voor in de plaats gebouwd. Daardoor heeft bijna 50% van de woningen inmiddels een energielabel A. Een aantal appartementen (2 hogere flats aan de Joris- en de Nicolaas Vicarystraat) zijn al aardgasloos. Deze woningen worden verwarmd door middel van luchtwarmtepompen. Isolatie Qua isolatie gaat de aandacht vooral uit naar de oudere koopwoningen. Het lijkt erop dat, ondanks het feit dat de spouwmuur nog niet verplicht was, er toch al spouwmuren zijn toegepast. Duurzame warmte Op basis van een betere isolatie wordt de benodigde afgiftetemperatuur van de radiatoren lager en het rendement van de verwarmingsinstallatie hoger. Hierdoor komen ook opties als een hybride warmtepomp in beeld waarmee tot 70% aardgas kan worden bespaard. De woningen kunnen dan na verloop van tijd (bijvoorbeeld bij vervanging van de cv-ketels) worden gevoed met warmte uit warmtepompen.

Transitievisie Warmte Bijlagen

95

Mogelijke aanpak/ pilots Onderzoek naar kosteneffectieve maatregelen bij een aantal naoorlogse woningen (gebouwd tot 1965) in Achter de Poort, Lanxmeer, de Bloemenbuurt en een deel van de Oranjebuurt. Met name de mogelijkheden voor spouwmuurisolatie en toepassing van HR++- en eventueel HR+++-glas kunnen interessant zijn. Het verbeteren of aanbrengen van mechanische ventilatie is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een hoge woningdichtheid met een groot gedeelte huurwoningen. Een deel van de woningen heeft een slechte schilkwaliteit. • AE: aangezien alle andere opties ieder hun eigen bezwaren hebben blijft AE over. Dit betekent wel verregaande isolatie voor een deel van de woningen (dus hoge kosten). • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is niet waarschijnlijk vanwege hoge kosten isolatie en het ontbreken van een bron. • HT-net is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten en het ontbreken van een bron.

0100 Stakeholder Gemeente Culemborg

Achter de poort (oorspronkelijk)Oorspronkelijk deel Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Omdat alle andere opties niet Als tussenoplossing. haalbaar lijken, is AE de enige reële oplossingsrichting.

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Als tussenoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT-warmtenet vraagt forse Een warmtenet vraagt om investeringen op forse investeringen. Er is geen woningniveau (zware isolatie bron. en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet. Er is geen bron. Een LT-warmtenet vraagt forse De kosten voor isolatie investeringen op vervallen. woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet.

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (71%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 5%.

Kleurrijk Wonen

Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Een LT-warmtenet vraagt forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen) en forse investeringen voor het warmtenet.

Transitievisie Warmte Bijlagen

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 5%.

96

0100 Stakeholder Gemeente Culemborg

Achter de poort (oorspronkelijk) Scenario

Gerenoveerd en nieuwbouw

Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Omdat alle andere opties niet Als tussenoplossing. haalbaar lijken, is AE de enige reële oplossingsrichting.

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een warmtenet vraagt om Een warmtenet vraagt om forse investeringen. Er is geen forse investeringen. Er is geen bron. bron. Omdat de woningen goed geïsoleerd zijn is een hoge temperatuur niet nodig.

Als tussenoplossing.

Een HT-net is in deze situatie duurder dan een LT-net.

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (71%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 5%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 71%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 5%.

Kleurrijk Wonen

Deze woningen zijn in principe Woningen zijn al geschikt al geschikt of zijn al AE. gemaakt voor AE

Woningen zijn al geschikt gemaakt voor AE

Woningen zijn al geschikt gemaakt voor AE

Transitievisie Warmte Bijlagen

97

Dijkzicht (0101)

Overzicht Dijkzicht heeft 413 woningen die grotendeels tussen 1989 en 1994 zijn gebouwd. De meeste woningen hebben een energielabel A of B. De dichtheid van Molenzicht is redelijk: iets minder dan 20 woningen per hectare, tel je alleen het bebouwde gedeelte dan boven de 30. Dijkzicht zou dus op basis hiervan geschikt kunnen zijn voor een collectieve warmtevoorziening (warmtenet). 10% van de woningen is in corporatiebezit. De afgemelde energielabels in Molenzicht komen voor bijna 65% uit op A of B, en voor ongeveer 35% op label C. Het energiegebruik zit daarom ook onder het gemiddelde van Culemborg. De WOZwaarden van de woningen komen redelijk in de buurt van gemiddeld in Culemborg. Isolatie De woningen in Dijkzicht zijn redelijk goed geïsoleerd. Alle woningen zijn voorzien van mechanische ventilatie. Duurzame warmte Door het verlagen van de benodigde afgiftetemperatuur zijn de woningen van Dijkzicht beter geschikt voor een warmtepomp. Voor woningen met een label C moet eerst extra isolatie worden aangebracht. Bijna alle woningen in Dijkzicht beschikken over mechanische ventilatie en kunnen daarom vrij eenvoudig worden voorzien van een (hybride) ventilatiewarmtepomp. Bovendien is er hier een LT-warmtebron beschikbaar (de Lek). De aflevertemperatuur moet mogelijk op MT-niveau worden gebracht.

Mogelijke aanpak In overleg met de woningcorporatie bepalen of er animo is voor aansluiting aan een warmtenet. Aansluitend daaraan kan worden bekeken in hoeverre er bij de (eigenaar)/bewoners draagvlak is voor een warmtenet, bijvoorbeeld op basis van aquathermie met de Lek als bron of (na uitbreiding als dat kan) op de centrale van Ennatuurlijk.

Transitievisie Warmte Bijlagen

98

De oudere woningen van Dijkzicht (onder de Goilberdingerdijk) kunnen worden meegenomen bij een pilotonderzoek naar isolatiemogelijkheden van oudere woningen. Acties tot 2030 Inzetten op isolatie en introductie (hybride) warmtepompen. Onderzoek naar mogelijke aanleg LTwarmtenet met MT-aflevertemperatuur. Indicatie aardgasvrij Na 2030/2040. Samenvatting • Er is een gemiddelde woningdichtheid, de schilkwaliteit is redelijk. • AE is mogelijk, maar er zijn hoge kosten voor verregaande isolatie. • Hybride warmtepomp is als tussenoplossing haalbaar. Niet als eindoplossing om de naar verwachting beperkte hoeveelheid waterstof/biogas elders in te zetten. • LT-net is mogelijk, maar hoge kosten voor aanleg en voor verdere isolatie, bron is de Lek. Aflevertemperatuur op middenniveau. • HT-net is minder waarschijnlijk vanwege hoge kosten en het ontbreken van een bron.

0101 Stakeholder Gemeente Culemborg

Dijkzicht Scenario Scenario Warmtepomp / All-electric Hybride warmtepomp Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Particuliere woning- Als de financiering van de eigenaren investering woonlatenneutraal kan worden vormgegeven lijkt AE een haalbare eindoplossing.

Scenario Scenario LT warmtenet MT/HT warmtenet Een LT warmtenet vraagt om Een warmtenet vraagt om forse investeringen op forse investeringen. Er is geen woningniveau en voor het bron. warmtenet. Er is wel een bron: De Lek. Aflevertemperatuur op M-niveau.

Als tussenoplossing.

.

Netbeheerder Liander

Het E-net moet verzwaard Als tussenoplossing. worden. Het gasnet is nog niet afgeschreven (68%).

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 68%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 0%.

Het afschrijvingspercentage van het gasnet is 68%. Het percentage grondroeringsgevoelig materiaal is 0%.

Kleurrijk Wonen

Overschakeling naar AE Als tussenoplossing. vraagt om forse investeringen op woningniveau (zware isolatie en afgiftevoorzieningen).

Een LT-warmtenet vraagt om forse investeringen op woningniveau en voor het warmtenet.

Er is geen bron.

Transitievisie Warmte Bijlagen

99

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=4f1ddc6e-2f6a-4d58-ba0b-db6643cfc5d9