CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bestuurlijk rapport Grip op kosten in het sociaal domein-def.pdf

Commissie Schutterszaal 18 mei 2021, gemeente CulemborgBij agendapunt: RKC rapport Grip op Sociaal Domein12.106 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

jaar twee beleidsnota’s, waarvan één te weinig concreet was en de andere (de meest recente) weliswaar een aantal bijlagen bevatte, maar uiteindelijk ook geen antwoord gaf op de vraag hoe men hiertoe was gekomen (waarom was voor deze beleidsoptie gekozen? Wat waren alternatieven? Waarom zijn die niet gekozen?) Ook deze tweede nota was onvoldoende doordacht en te vaag. Hierdoor leeft het beeld dat de organisatie zelf ook geen grip heeft op de materie, en daardoor de raad ook niet. De deelnemers waren van mening dat de gemeentelijke organisatie nu 1) geld reserveert, 2) er een ‘probleem’ bij zoekt en 3) KPI’s erbij zet, terwijl dit in de volgorde 2, 3, 1 zou moeten: het probleem zou eerst duidelijk moeten zijn, vervolgens zouden doelstellingen moeten worden geformuleerd, en voor die doelstellingen zou tenslotte geld moeten worden gereserveerd. Op die manier zou een gedegen analyse vooraf moeten gaan aan de aanpak van het probleem. Ook wanneer een doel niet gehaald wordt, is dat niet erg, mits er een uitleg bij is en duidelijk wordt welke maatregelen worden genomen om bij te sturen. Deelnemers zagen wel degelijk ook goede pogingen ter verbetering van de informatievoorziening. Ook gaf men aan dat de capaciteit bij de ambtelijke organisatie beperkt is. De komst van de nieuwe wethouder is ervaren als een positieve verandering.

Al met al was er wel sprake van een langzame kentering, maar was het voor de raad niettemin zaak om nog meer aan de voorkant van het beleid betrokken te zijn om te kunnen sturen. Daarbij meenden de deelnemers dat de gemeente moest voorkomen teveel dingen tegelijk te doen en beter moest prioriteren, want de gemeentelijke ambities waren niet altijd in overeenstemming met de gemeentelijke omvang. Overigens waren de deelnemers het erover eens dat de raad hierin ook zelf een rol had. Stelling 3: Meer grip in het sociaal domein betekent niet dat we binnen de begroting blijven. We hebben nu eenmaal een zorgplicht en zijn afhankelijk van derden. De aanwezigen waren het grotendeels eens met deze stelling, die vooral met 2 en 3 werd gescoord. Zij gaven aan dat de gemeente weliswaar een deel zelf kan doen, bijvoorbeeld door het abonnementstarief van de huishoudelijke ondersteuning te schrappen en er een algemene voorziening van te maken, maar dat de gemeente weinig invloed heeft op de toegang tot de jeugdzorg via de huisarts; bovendien speelt dat gebrek aan invloed juiste bij de dure voorzieningen. De gemeente probeert wel te overleggen met de huisartsen en de POH jeugd te introduceren, maar tegelijkertijd houdt de gemeente een zorgplicht en heeft de gemeente met een enkel duur geval al meteen pech; dat laatste is ook niet te voorzien.

De aanwezigen waren van mening dat grip gaat over vooruitkijken en keuzes maken aan de hand van heldere kaders: als die kaders er zijn, heb je ook bij tegenvallers een goede uitleg, en dus wel degelijk grip, ook al heb je pech. De afhankelijkheid van de huisartsen zou moeten worden verminderd, en de POH zou hierin een rol moeten spelen volgens de deelnemers aan de discussie. De gemeente is op dit moment te afhankelijk en er is te weinig bereidwilligheid en actie aan de kant van huisartsen, zoals ook bleek tijdens een eerder overleg van de leden van de werkgroep met een huisarts. De raad wil echter ook graag eerder weten welke zorgvraag te verwachten is, ook al heeft de gemeente dit niet helemaal zelf in de hand. Huisartsen zouden eerder informatie moeten geven over wat ze doen en zich verantwoordelijk moeten voelen voor het budget. Ook zou er meer aan preventie gedaan moeten worden. Overigens wordt in het overleg ter afsluiting erop gewezen dat er ook gemeenten zijn die huisartsen niet meer laten verwijzen, maar dat alleen laten doen door de gemeente zelf. Los van de vraag of dit een goede oplossing is, betekent dit dat een gemeente dus niet helemaal afhankelijk is. Uit deze bijeenkomst met leden van de raadswerkgroep sociaal domein kwam naar voren dat de raad niet beschikt over de juiste informatie om op het juiste moment haar kaderstellende en controlerende pagina 21/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

rol waar te maken. De raadsleden die deelnamen aan de discussie zien wel degelijk verbeteringen in de gemeentelijke organisatie, maar hebben het gevoel nog altijd te moeten sturen op de achteruitkijkspiegel. Zij ervaren niet over de informatie te beschikken die het mogelijk maakt vooruit te kijken. Hierdoor ervaren zij geen grip te hebben op de kosten van het sociaal domein. Dat betekent niet dat alle kosten altijd vooraf bekend zullen zijn en dat tegenvallers niet meer mogelijk zijn, maar met heldere kaders zijn ook tegenvallers beter uit te leggen dan momenteel in de ogen van de raad het geval is. Daarnaast heeft de raad behoefte aan meer context en duiding bij de beschikbare cijfers en zou, wat de leden van de werkgroep betreft, de grip op de toegang tot zorg moeten worden verbeterd via de huisarts en de POH.

pagina 22/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

6.

Beantwoording van de onderzoeksvragen

6.1

Inleiding

In deze paragraaf beantwoorden we de hoofdvraag en de deelvragen van ons onderzoek. Elk antwoord voorzien wij van een korte onderbouwing met daarbij een verwijzing naar relevante paragrafen uit de voorgaande hoofdstukken.

6.2

Antwoorden en onderbouwing

De hoofdvraag van het onderzoek luidt: Welke maatregelen zijn er genomen om de kosten in het sociaal domein te beheersen? In hoofdstuk 2 hebben wij, gebaseerd op eerdere onderzoeken naar financiële grip in het sociaal domein, vijf verschillende maatregelen onderscheiden die gemeenten in dit verband kunnen nemen. In het derde hoofdstuk hebben wij geconstateerd dat de gemeente met al deze maatregelen aan de slag is. Bestuurlijk en beleidsmatig is het sociaal domein in Culemborg volop in beweging. Het beeld van Culemborg als kleine stad met grote ambities geldt zeker ook in het sociaal domein. Hieronder is per gemeentelijke maatregel weergegeven welke stappen er in Culemborg zijn gezet. Nr. 1

Algemene maatregelen Investeer in inzicht, overzicht en invloed op de toegang tot gemeentelijke zorgvoorzieningen.

2

Zorg voor een goede visie op het sociaal domein en vertaal deze door in operationele doelen waarop gestuurd kan worden.

3

Ontsluit (beschikbare) data en verbeter en stroomlijn de informatievoorziening

pagina 23/32

30 april 2021

Maatregelen in Culemborg getroffen In Culemborg zorgen de huisartsen voor meer dan 50% van de verwijzingen. Om hier meer grip op te krijgen wil de gemeente een praktijkondersteuner huisarts (POH) voor de Jeugd GGZ bij de huisartsen aanstellen. De nieuwe wethouder heeft dit traject weer opgepakt, maar vanwege corona is hiervoor nu weinig animo bij de huisartsen en staat het ´on hold´. De teams Wmo, jeugd, sociaal wijkteam, schuldhulpverlening, ketenregie en bijzondere bijstand worden samen omgevormd tot een sociaal team, waarbinnen de samenwerking tussen de gemeentelijke teams en het huidige sociaal wijkteam geïntensiveerd wordt. Dit bevordert de integrale aanpak richting de burger. Binnen het huidige sociaal wijkteam is een kwartiermaker aangesteld die deze verandering mede moet vorm geven. Dit is onderdeel van het gemeentelijke programma ´Doorontwikkeling sociaal domein´. In december is de beleidsvisie ´Samen werken aan een stevige sociale basis – doen wat nodig is´ in geamendeerde vorm vastgesteld door de gemeenteraad. In de beleidsvisie zijn geen concrete doelen en indicatoren opgenomen. Dit was ook een kritiekpunt van de raad. De beleidsnota is niet onderbouwd met trendmatige informatie en bevat geen indicatoren om op te sturen. In de visie wordt aangegeven dat de Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

zodat in de hele keten stuurinformatie tijdig beschikbaar is.

4

Stuur bij de inkoop van de zorg op resultaten en bekostiging en vergroot het kostenbewustzijn in de keten

gemeente datagestuurd wil werken, maar in praktijk is dit nog nergens het geval. De afgelopen jaren is regelmatig gesproken over een dashboard om dit gat te dichten. In januari 2021 zijn de eerste concrete stappen gezet om dit dashboard te bouwen. Per 1 januari 2023 lopen overeenkomsten met zorgaanbieders af. Voor de komende contractperiode wordt in regionaal verband gewerkt aan een nieuwe inkoopstrategie. Hierbij zijn de belangrijkste speerpunten: •

5

Werk aan vertrouwen tussen gemeenteraad, college en gemeentelijk apparaat. Maak goede afspraken en meld afwijkingen tijdig

Van veel (open house) naar weinig aanbieders die elk een breed zorgpakket bieden; • Streven naar partnerschap in plaats van de traditionele opdrachtgever – opdrachtnemer-relatie; • Andere vormen van financiering onderzoeken. Inkoop vindt plaats op het niveau van de Regio Rivierenland. Er is nog geen overeenstemming met de regio en de deelnemende gemeenten over deze nieuwe inkoopstrategie. In het ambtelijk apparaat is het kostenbewustzijn hoog. Men is ervan doordrongen dat er op een andere manier gewerkt moet worden om de kosten in het sociaal domein beheersbaar te houden. Na de bestuurscrisis in januari 2020 is er sprake van herstel van vertrouwen tussen de gemeenteraad en het college. Dit herstel is nog broos; het komt er op aan om de gemeenteraad met de juiste stuurinformatie in stelling te brengen zodat die de controlerende en kaderstellende rol op een goede wijze kan vervullen.

De aan de hoofdvraag gekoppelde deelvragen worden hieronder beantwoord: 1. Welke stuurinformatie wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de kosten? Er wordt financiële stuurinformatie gebruikt om inzicht te krijgen in de kosten. Deze informatie komt uit twee financiële systemen, Suite en Key2finance. In het Berenschotrapport werd geconcludeerd dat beide systemen onvoldoende op elkaar aansloten. In januari 2021 is de opdracht verleend om een dashboard te bouwen dat ook stuurinformatie uit andere bronnen kan genereren. Maar in eerste instantie wordt het dashboard alleen gekoppeld met Suite. 2. In welke mate is aannemelijk dat de voorgestelde maatregelen leiden tot structurele bezuinigingen? Het is zeer aannemelijk dat de voorgestelde en in 2021 genomen maatregelen leiden tot een structurele bezuiniging van rond de € 400.000,-. Dat bedrag is iets hoger dan de taakstellende bezuiniging van € 380.000,-. Het valt niet uit te sluiten dat deze bezuinigingen (deels) teniet worden gedaan door een hogere instroom. pagina 24/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

3. Welke afspraken heeft de gemeente gemaakt met leveranciers over kostenbeheersing en op welke wijze wordt in de praktijk gevolg gegeven aan die afspraken? De huidige overeenkomsten met leveranciers lopen per 1 januari 2023 af. Bestaande overeenkomsten worden niet opengebroken. Op het niveau van de regio Rivierenland is een inkoopstrategie voor de nieuwe overeenkomsten in ontwikkeling. De gemeente Culemborg zet hierbij in op kostenbeheersing. Zo wil Culemborg af van de huidige ´open house´ constructie en worden mogelijkheden voor alternatieve financieringsmethoden en budgetplafonds verkend. Culemborg en de andere gemeenten uit de regio Rivierenland zitten (nog) niet op één lijn voor wat betreft de nieuwe inkoopstrategie. 4. Welke sturings- en (kosten)beheersingsmaatregelen heeft de gemeente vastgelegd in de huidige aanbestedingen? Er zijn nog geen (concept)aanbestedingsdocumenten opgesteld, zodat deze deelvraag niet beantwoord kan worden. 5. Op welke wijze wordt de Raad betrokken bij beleid en uitvoering in het sociaal domein? De raad wordt regelmatig geïnformeerd over het sociaal domein. De Raad ontvangt periodiek informatie over de (financiële) voortgang van het beleid in het sociaal domein in het kader van de Planning en Control (PenC) cyclus. Daarnaast ontvangt de raad op incidentele basis informatienotities en beleidsdocumenten.

Om meer grip te krijgen op het sociaal domein heeft de Raad in samenwerking met de portefeuillehouder een raadswerkgroep ‘Sturing sociaal domein’ ingesteld. Deze informele werkgroep is breed samengesteld en heeft als doel om de raadsagenda en de informatie over het sociaal domein van het college op elkaar af te stemmen. 6. Krijgt de Raad voldoende informatie om de kaderstellende en controlerende rol uit te voeren? Deze vraag wordt negatief beantwoord. In de bijeenkomst met raadsleden geven de deelnemers aan dat zij ontevreden zijn over de informatie die zij ontvangen. Dat heeft zowel te maken met de inhoud van de informatie als met de tijdigheid ervan. De raad heeft zelf een werkgroep ingericht om in overleg met de ambtelijke organisatie de informatiebehoefte in kaart te brengen. Er is een ´routekaart 2021´ opgesteld waarin op hoofdlijnen aangegeven is welke informatie voor de raad relevant is en op welke wijze de informatie verstrekt zal worden (Werksessie, - werkbezoek, startnotitie, of real-time in een dashboard). De Routekaart is niet SMART vormgegeven; ten aanzien van het dashboard bijvoorbeeld is onduidelijk wanneer het beschikbaar is en welke stuurinformatie het bevat.

pagina 25/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

7.

pagina 26/32

Bestuurlijke reactie college van B&W

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

pagina 27/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

pagina 28/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

pagina 29/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

Bijlage A

Geraadpleegde documentatie

Documentnaam Informatienotities m.b.t. sociaal domein aan de raad (maart 2019 tot heden), inclusief: •

Onderzoek BMC, Op weg naar nieuw financieel evenwicht. Bevindingen onderzoek financiële weerbaarheid, d.d. 6juni 2019

•

Onderzoek Berenschot, Onverwachte tegenvallers sociaal domein gemeente Culemborg, d.d. 18 juni 2019

• Concept beleidsnota ‘Zorg voor elkaar’ Beleidsnota Wmo en Jeugd 2021 – 2024 Gemeente Culemborg, ‘Samen werken aan een stevige lokale basis. Doen wat nodig is’, (november 2020) en de bijbehorende ‘Transformatieagenda sociaal domein’ Divosa-PBLQ, Rekenkamers over het sociaal domein, d.d. 20 januari 2020 AEF, Stelsel in groei. Een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg, december 2020. Rekenkamercommissie Culemborg, Onderzoek sociaal domein: indicatoren in beeld, april 2017 Kadernota 2021-2024 (vastgestelde versie, inclusief amendementen), juni 2020. Nota bezuinigingen 2021 e.v. (vastgestelde versie, inclusief amendementen), juni 2020

pagina 30/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

Bijlage B

Geïnterviewde personen

Datum

Naam

Functie / Organisatie

11 december 2020

Sascha Baggerman

Wethouder

16 december 2020

Hans van de Warenburg

Beleidsadviseur sociaal domein, Culemborg

17 december 2020

Marijke van Hees

Consulent WMO, Culemborg

22 december 2020

Eveline Smit

Beleidsmedewerker sociaal domein, Culemborg

Ingrid Janssen

Beleidsmedewerker sociaal domein, Culemborg

12 januari 2021

Bernie Wiltenburg

Kwartiermaker Sociaal Wijkteam, Culemborg

13 januari 2021

Jonathan Schouten

Consulent WMO Jeugd, Culemborg

14 januari 2021

Gijs Bos

Consulent WMO, Culemborg

Collin Stolwijk

Wethouder Financiën, Culemborg

15 januari 2021

Hellen Terlien

Programmaregisseur sociaal domein, Culemborg

19 januari 2021

Iris de Wit

Business controller WMO Jeugd, Culemborg

20 januari 2021

Theo Platje

Beleidsmedewerker sociaal domein, Culemborg

Jan-Hein van Beers

Directeur Bedrijfsvoering, Culemborg

21 januari 2021

Marielle Meeuwsen

Teamleider WMO Jeugd/Financiële Ondersteuning Inwoners, Culemborg

27 januari 2021

Laura Vicino

Teamleider Maatschappelijke Opgaven/Veiligheid, Culemborg

Deelnemers raadsbijeenkomst Tim de Kroon (raadslid Groenlinks)

Raadslid Groenlinks

Josefien Rooks (raadslid D66)

Raadslid D66

Roger van Asselt (VVD; lid werkgroep Annelies de Maar (commissielid PvdA)

Lid werkgroep, namens de VVD Commissielid PvdA

Johan van der Waal Machid el Boustati

Commissielid Culemborg centraal Raadslid Culemborg centraal

Mischa Peters

Raadslid Groenlinks

Anouk van Aarsen

Griffier

pagina 31/32

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

Bijlage C Nr. 1 2 3

4

5 6

Normenkader en bevindingen

Deelvraag Welke stuurinformatie wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de kosten? In welke mate is aannemelijk dat de voorgestelde maatregelen leiden tot structurele bezuinigingen? Welke afspraken heeft de gemeente met leveranciers gemaakt over kostenbeheersing en op welke wijze wordt hieraan in de praktijk gevolg gegeven? Welke sturings- en (kosten)-beheersingsmaatregelen heeft de gemeente vastgelegd in de huidige aanbestedingen? Op welke wijze wordt de Raad betrokken bij beleid en uitvoering in het sociaal domein? Krijgt de raad voldoende informatie om de kaderstellende en controlerende rol uit te voeren?

Norm Er is een up-to-date overzicht van de kosten voor Jeugdzorg en Wmo dat periodiek naar de raad wordt gezonden. Er is een overzicht van bezuinigingsmaatregelen en inzicht in het bedrag dat structureel per maatregel wordt bezuinigd. Deze gemeente heeft met leveranciers afspraken gemaakt over kostenbeheersing; hier wordt in de praktijk gevolg aan gegeven.

Beoordeling negatief

De gemeente heeft sturings- en (kosten)-beheersingsmaatregelen vastgelegd in de aanbestedingen.

Negatief - neutraal

De raad wordt tijdig en volledig betrokken bij beleid en uitvoering in het sociaal domein. Naar eigen mening krijgt de raad voldoende informatie om de kaderstellende en controlerende rol uit te voeren

Negatief

Positief Neutraal - positief

Negatief

Ter Toelichting: Ad norm 1: Ad norm 2: Ad norm 3: Ad norm 4: Ad norm 5: Ad norm 6:

pagina 32/32

Hoewel gewerkt wordt aan een dashboard is dit nog niet operationeel. Hierdoor is er nog geen ‘up-to-date overzicht’ van de kosten. In 2020 zijn de voorgenomen bezuinigingen gerealiseerd. Aannemelijk is dat dit ook voor 2021 zal gelden De gemeente heeft het voornemen om met leveranciers afspraken te maken over kostenbeheersing. Omdat met verschillende leveranciers in regionaal verband de afspraken moeten worden gemaakt, is dit nog niet gerealiseerd. Er zijn nog geen uitgewerkte aanbestedingsdocumenten beschikbaar. Wel wordt er gewerkt aan een nieuwe inkoopstrategie waarin kostenbeheersmaatregelen zijn uitgewerkt. Raadsleden worden achteraf betrokken bij beleid en uitvoering in het sociaal domein. Raadsleden zijn overwegend niet tevreden over de ontvangen informatie.

30 april 2021

Grip op kosten in het sociaal domein van Culemborg

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=a72f0e66-588a-4d0c-9c04-ee8bd03a2e01