5b Bijlage BETER_DAN_SLOOP
Tekst van het document
104 Voor meer informatie en documentatie zie: www.lacatonvassal.com/. 105 Voor meer informatie en documentatie zie: www.nlarchitects.nl/slideshow/201/.
VERANTWOORDING Beter dan sloop vond zijn oorsprong in het najaar van 2023. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vroeg Stichting Mevrouw Meijer en EcoQuaestor om de scenario’s voor de omgang met bestaande gebouwen nader te beschouwen, door te rekenen en technisch te onderbouwen, op onder andere klimaatimpact en financiële kosten. Dit bood de gelegenheid de jarenlange expertise met renovatie van (school)gebouwen voor bredere toepassing uiteen te zetten, en ook voor woningbouw argumenten op te bouwen voor een voorkeursscenario van ‘behoud-renovatie’ boven ‘sloop-nieuwbouw’. Het technisch rapport van EcoQuaestor, Rekenen aan de bestaande woning voorraad, is afzonderlijk verschenen. We danken iedereen die heeft meegedacht, meegelezen en meegewerkt om de inhoud uit te werken en vorm te geven, uitmondend in dit Stadsessay voor trancityxvaliz. Het onderzoek kon hiermee uitgroeien tot een breed pleidooi voor een nieuwe praktijk waarin behoud en renovatie van het bestaande de standaardmodus is. We danken de organisaties die Beter dan sloop financieel mogelijk hebben gemaakt, eerst de RCE en daarna Erfgoedvereniging Bond Heemschut, het Nationaal Renovatie Platform (NRP) en de Abe Bonnema Stichting. En we danken bovenal de lezer, al bij voorbaat, want het is de bedoeling dat dit essay tot handelen aanzet. Fred Feddes, namens Stichting Mevrouw Meijer
146
147
COLOFON Ontwerp: Meeusontwerpt Tekstcorrectie: Marianne Lahr Drukwerk: Scanlaser Uitgevers: Simon Franke – Trancity, Eli Witteman / Astrid Vorstermans – Valiz, Wilma Kempinga – Mevrouw Meijer Grafieken: Daan Dirk de Jonge © 2025 - Stichting Mevrouw Meijer ISBN 978-94-93246-51-5 NUR 955 De pdf is als gratis download beschikbaar via www.trancity.nl. Herplaatsing hiervan op andere websites is niet toegestaan.
In de serie stadsessays verscheen eerder: - Peter Pelzer: Verantwoordelijk voor de toekomst. Op zoek naar een planologie van de lange termijn. Geactualiseerde versie. – Simon Franke / Wouter Veldhuis: Onderweg naar de rechtvaardige stad. Over nabijheid, vertrouwen, wederkerigheid en gemeenschap. – Hans Teerds: De ruimte die we delen. Hoe maken we architectuur en stedenbouw politiek? – Arie Lengkeek: Architectuur in het midden. Stadsbouwgroepen voor een nieuwe wooncultuur. – Frans Soeterbroek: Omstreden plannen, onderschatte burgers. De stad verdichten met bewoners. – Edwin Buitelaar: Maximaal, gelijk, voldoende, vrij. Vier perspectieven op de rechtvaardige stad. – Arnold Reijndorp: De Nieuwe Stad. Een gebruiksaanwijzing. – Annemarie Kok: Herinnering aan de rechtsstaat. Pleidooi voor serieus openbaar bestuur. – Simon Franke / Wouter Veldhuis: De verkenning van de rechtvaardige stad. Stedenbouw en de economisering van de ruimte – Annemarie Kok: Binding genoeg. De stad en het geheim van aangenaam samenleven.
TRANCITYXVALIZ
148
Trancity en Valiz zijn samenwerkende uitgeverijen die elkaar vinden in een gemeenschappelijke opvatting over de functie van publicaties. De boeken bieden kritische reflectie, zorgen voor interdisciplinaire inspiratie en leggen het verband tussen culturele disciplines en economische en sociaal-maatschappelijke kwesties. Publicaties over de stad, stedelijke ontwikkeling en het publieke domein zijn de kern van de samenwerking tussen Trancity en Valiz. De stedelijke samenleving wordt niet gevormd vanuit een enkel vakgebied. Ruimtelijke vraagstukken in architectuur en stedenbouw hebben een gelijkwaardige inbreng nodig vanuit een sociale, culturele en economische dynamiek. In wijken en buurten is het initiatief van bewoners en gebruikers minstens zo belangrijk als het beleid van overheden en maatschappelijke organisaties. Dit zijn noties waarmee het fonds trancityxvaliz wordt samengesteld.
149
151
De bouwsector staat voor een zware klimaatopgave. De bouw produceert elf procent van de totale Nederlandse CO2-uitstoot. Dat moet drastisch omlaag, en dat lukt nog altijd niet, zelfs niet door circulair en biobased te bouwen. Kan het beter? Ja, betoogt Fred Feddes namens stichting Mevrouw Meijer, in dit Stadsessay. Het kan door te stoppen met slopen. Behoud en benut bestaande gebouwen, onderhoud ze, renoveer ze periodiek, en ze kunnen voor onbepaalde tijd mee. Vrijwel ieder bestaand gebouw kan worden aangepast aan nieuwe gebruiks- en duurzaam heidseisen, met een CO2-uitstoot die veel lager uitvalt dan bij sloop en nieuwbouw. Zes casussen uit de woningbouw en de scholen bouw laten met harde cijfers zien hoe gunstig dit is voor het klimaat, en ook financieel. Ze komen uit de jarenlange onderzoekspraktijk van Mevrouw Meijer en EcoQuaestor. Ze inspireren, funderen en wijzen de weg naar een betere praktijk voor iedereen die, vanuit welke invalshoek dan ook, met de bouw te maken heeft. Fred Feddes schreef Beter dan sloop namens Mevrouw Meijer. Hij publiceert regelmatig over stad, land, ruimtelijke ordening en geschiedenis en is de auteur van onder meer 1000 jaar Amsterdam en Fietsstad Amsterdam. Een biografie van stedenbouwkundige Dirk Frieling is in voorbereiding.
stadsessays trancityxvaliz, over de stad, stedelijke ontwikkeling en het publiek domein I.s.m. Stichting Mevrouw Meijer www.mevrouwmeijer.nu
ISBN 978-94-93246-51-5 ISBN 978-94-93246-51-5
9 789493 246515