CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Programmabegroting 2026 en Meerjarenraming 2027-2029 - 2208484

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente CulemborgBij agendapunt: Begroting 2026-202924.443 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 30 september 2025

Gemeente Culemborg

Inhoudsopgave

Voorwoord ................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ................................................................................................................................... 7 Financieel perspectief .............................................................................................................. 10 Programma's ............................................................................................................................ 14 1. Bestuur en Ondersteuning ............................................................................................... 15 2. Veiligheid .......................................................................................................................... 29 3. Verkeer, Vervoer en Waterstaat ...................................................................................... 38 4. Economie .......................................................................................................................... 46 5. Onderwijs .......................................................................................................................... 53 6. Sport, Cultuur en Recreatie .............................................................................................. 60 7.

Sociaal domein en Gezondheid ........................................................................................ 71 8. Duurzaamheid................................................................................................................... 93 9. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte .................................................................... 104 99. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen .............................................................. 116 Paragrafen .............................................................................................................................. 123 Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 124 Lokale heffingen ................................................................................................................. 132 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................ 141 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 156 Financiering ........................................................................................................................

162 Verbonden partijen ............................................................................................................ 171 Grondbeleid ........................................................................................................................ 191 Subsidieplafonds ................................................................................................................. 197 Wet open overheid ............................................................................................................. 199 Financiële begroting ............................................................................................................... 201 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................ 202 Financiële positie ................................................................................................................ 210 Taakveldoverzicht ............................................................................................................... 216 Bijlage: Financiële spelregels.................................................................................................. 219

Programmabegroting 2026-2029

2

Voorwoord

“Het is nog lang niet klaar, maar straks denkt de toekomst; goed dat jullie zijn doorgegaan.” Loesje Voor u ligt de Begroting 2026 en Meerjarenraming 2027-2029. Deze bieden wij u aan in onrustige tijden. Terwijl mondiale spanningen en conflicten toenemen, zien we op nationaal niveau dat de samenwerking tussen verschillende partijen lastig verloopt en de polarisatie in de politiek en de samenleving toeneemt. In dat perspectief laat Culemborg zien dat samenwerking en verbinding mogelijk is. In deze begroting zijn de keuzes die de raad heeft gemaakt bij het vaststellen van de kadernota 2026-2029 verwerkt. Samen bouwen we in deze begroting verder aan het toekomstbestendig maken van onze gemeentefinanciën. De ingezette koers begint zijn vruchten af te werpen en het perspectief na 2026 is een structureel sluitende begroting. Komend jaar markeert de overgang van de ene bestuursperiode naar de andere. Daarmee is dit de laatste begroting die dit college aan deze raad aanbiedt. Het college is de raad erkentelijk voor de samenwerking in de afgelopen jaren. Verschillen konden en mochten bestaan, maar altijd in de overtuiging dat iedereen het beste met Culemborg voor had. Vanuit dat perspectief biedt het college deze laatste begroting met vertrouwen aan de raad aan.

We kijken met vertrouwen naar de toekomst In 2022 zijn we deze bestuursperiode begonnen met veel ambitie en vertrouwen. Al snel werd duidelijk dat we alle zeilen bij moesten zetten om het hoofd financieel boven water te houden. We kwamen net uit de coronaperiode, stonden voor grote investeringsopgaven in onze stad, en hadden te maken met onzekere financiering vanuit het Rijk. We hebben dan ook moeilijke, maar noodzakelijke keuzes moeten maken om op termijn weer duurzaam financieel gezond te worden. Die keuzes gingen gepaard met zorgen: hoe doen we dit op een verantwoorde manier, met oog voor de toekomst van onze stad en haar inwoners? Ondanks uiteenlopende meningen en voorkeuren hebben we als raad en college gezamenlijk verantwoordelijkheid genomen en maatregelen getroffen die nodig waren. In de afgelopen periode is steeds duidelijker geworden dat de koers die we hebben ingezet, de juiste is geweest. Dat is een waardevol resultaat, waar we samen met u hard aan hebben gewerkt. Net als veel andere gemeenten kampen we voor het komende jaar nog met een tekort, maar vanaf de jaren daarna zien we herstel: onze vermogenspositie wordt weer sterker, waardoor we beter voorbereid raken op de noodzakelijke investeringen die op Culemborg af komen.

Programmabegroting 2026-2029

3

Dit biedt perspectief. Het stelt ons in staat om zorg te dragen voor een goede overgang naar de volgende bestuursperiode, zodat het volgende college en raad de ruimte hebben om eigen keuzes te maken.

We blijven investeren in onze stad In 2026 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats en komt er een nieuw bestuur. Dat neemt niet weg dat ook in 2026 het werk doorgaat en dat we blijven investeren in onze stad. We blijven zorg dragen voor kwetsbare inwoners In 2026 bouwen we verder aan een robuust en wendbaar Sociaal Team, dat is toegerust om mee te bewegen met actuele en toekomstige ontwikkelingen. Denk hierbij aan de Hervormingsagenda Jeugd, de toenemende vergrijzing, scenario’s voor kind- en gezinsbescherming en de groeiende aandacht voor kwetsbare bestaanszekerheid. Om onze inwoners tijdig en effectief te ondersteunen, zetten we ook in 2026 de inzet van de jeugdondersteuner huisartsen voort. Daarnaast blijven we investeren in preventie en vroegsignalering, onder andere via de inzet van jongerenwerkers op onze middelbare scholen. We realiseren passende en betaalbare woningen Ook in 2026 gaan we onverminderd door met het realiseren van woningen. We zetten stappen, zoals bij de woningbouwontwikkeling Jan van Riebeeckstraat, Werfterp Lanxmeer, Honddijk, Houtvijver, Driehoek-Rijksstraatweg en in Parijsch. Ook gaan we uiteraard verder met de ontwikkeling van het Stationskwartier. Naast woningbouw nemen we ook onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. In 2026 realiseren we een tijdelijke opvanglocatie voor vluchtelingen.

We zetten in op duurzaamheid We werken aan de implementatie en borging van klimaatadaptief werken, zoals vastgelegd in het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie. Daarnaast ondersteunen we inwoners bij het verduurzamen van hun woning. Een groeiende uitdaging vormt netcongestie, die de komende jaren een steeds grotere invloed heeft op ruimtelijke en economische ontwikkelingen in Culemborg. De verzwaring van het elektriciteitsnet is noodzakelijk om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen. In 2026 gaan we met partners maatregelen treffen.

Een volgende stap naar een duurzaam financieel gezonde gemeente De ingezette koers richting een duurzaam financieel gezonde gemeente zetten we in deze begroting, net als in voorgaande jaren, onverminderd voort. Dat is noodzakelijk, want het werk is nog niet af. In 2026 is er een fors tekort en voor de jaren daarna is er een positief saldo. Bij dat saldo plaatsen we in deze begroting een forse winstwaarschuwing. Deze overschotten zijn namelijk nodig voor de ontwikkelingen die zich voor die jaren aftekenen. Dat zijn drie soorten ontwikkelingen.

Programmabegroting 2026-2029

4

Investeringen voor grote opgaven De komende jaren staan we voor diverse investeringen. Daarnaast hebben we te maken met stijgende kosten van onderhoud en vervanging. Dit gaat om vastgoed, groen, spelen, wegen en sportaccommodaties. Hoewel we de opgaven op hoofdlijnen goed in beeld hebben, ontbreekt het nog aan voldoende inzicht in de concrete keuzemogelijkheden en de bijbehorende financiële consequenties. In de resultaatbestemming van de Jaarstukken 2024 heeft uw raad budget vrijgemaakt om dit te onderzoeken. We verwachten dat er daarna bedragen nodig zijn alleen al vanwege de stijgende kosten. Onzekerheid raming Jeugd Net als veel andere Nederlandse gemeenten ontvangen wij structureel te weinig budget voor jeugdzorg. Tegelijkertijd erkennen we dat hervormingen noodzakelijk zijn: het huidige systeem is op termijn onhoudbaar door stijgende kosten en een toenemend aantal jongeren dat ondersteuning nodig heeft. In 2025 is daarom de landelijke Hervormingsagenda Jeugd vastgesteld, met daarin diverse opgaven voor verbetering. Vanaf 2028 voert het Rijk een structurele bezuiniging door. Gemeenten ontvangen tijdelijk extra middelen om zich hierop voor te bereiden. Hoewel ook wij vinden dat het anders moet, is het de vraag of de ingeboekte bezuiniging vanaf 2028 realistisch is. Samen met de VNG en M50 voeren we hierover gesprekken met het Rijk.

Onlangs is bekendgemaakt dat gemeenten worden gecompenseerd voor de jeugdzorgkosten over 2023 en 2024. Daarnaast doet een commissie van wijzen, naar aanleiding van het rapport Groeipijn, verder onderzoek naar de financiering van de jeugdzorg. De komende jaren blijft de financiële onzekerheid dus bestaan. Ondertussen nemen we wel de nodige maatregelen met de tijdelijke extra rijksmiddelen voor Jeugd. Versterken van onze financiële conditie Om duurzaam financieel gezond te worden is het van belang dat we onze financiële conditie verder verbeteren. Dat is geen doel op zich, maar een belangrijke voorwaarde om in de komende jaren onze ambities waar te kunnen maken. Een robuuste financiële conditie is essentieel in een tijd van economische onzekerheid, stijgende kosten en onvoorspelbare rijksbijdragen. Door het verbeteren van ons weerstandsvermogen zorgen we er bijvoorbeeld voor dat we de komende jaren beter in staat zijn financiële tegenvallers op te vangen zonder dat die ten koste gaan van de uitvoering van beleid. En door te werken aan een betere solvabiliteit zorgen we voor een stabiele financiële basis, minder afhankelijkheid van leningen en voldoende middelen om verplichtingen na te komen. Ook moeten we rekening blijven houden met onzekerheden in het Gemeentefonds.

Tijdens de afgelopen Prinsjesdag werd bij de Miljoenennota 2026 namelijk duidelijk dat het Centraal Planbureau een negatievere inschatting van de economische groei heeft gemaakt. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van het gemeentefonds vanaf 2030. Dit laat zien dat het van belang blijft dat wij als gemeente in staat zijn om schommelingen in het Gemeentefonds op te vangen en voldoende reserves opbouwen om onze ambities waar te maken.

Programmabegroting 2026-2029

5

Tot slot De afgelopen jaren hebben we samen verantwoordelijkheid genomen en moeilijke, maar noodzakelijke keuzes gemaakt. Het resultaat is een sluitende en solide begroting die ruimte biedt voor de opgaven van morgen. Daarmee laten we de gemeente financieel gezond achter en klaar voor toekomstige opgaven.

Het college van burgemeester en wethouders

Programmabegroting 2026-2029

6

Leeswijzer

Deze begroting bestaat uit twee hoofdonderdelen: de beleidsbegroting met de inhoudelijke ontwikkelingen en de financiële begroting met gedetailleerde beschrijvingen van de financiële positie. Hieronder lichten we toe hoe die in deze begroting ingericht.

De beleidsbegroting Het eerste deel van deze begroting is de beleidsbegroting. Deze bestaat naast het voorwoord en het financieel perspectief uit het programmaplan: de uiteenzetting van de programma's en de paragrafen.

Tien begrotingsprogramma's In de begrotingsprogramma's geeft de raad het college financiële en inhoudelijke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan, aan de hand van drie kernvragen, die ook wel de drie W-vragen worden genoemd: • • •

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten?

De onderwerpen van onze tien programma's volgen vrijwel volledig de indeling van het Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies (BBV), met een paar uitzonderingen: Volksgezondheid is onderdeel van ons programma Sociaal Domein en Volksgezondheid en Openbaar groen en (openlucht)recreatie en Begraafplaatsen zijn onderdeel van ons programma Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. Ieder programma is op dezelfde manier gestructureerd. Hierna lopen we de verschillende onderdelen langs. • Visie en de eerste twee W-vragen Ieder begrotingsprogramma begint met een beknopte visie op de onderwerpen die centraal staat in dat programma. Vervolgens gaan we - onderverdeeld in thema's - in op wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Bij het antwoord op de vraag 'wat gaan we daarvoor doen' is een onderscheid gemaakt in ontwikkelingen en doorlopende activiteiten. De antwoorden op de W-vragen zijn geactualiseerd op basis van recente beleidsvoornemens.

Programmabegroting 2026-2029

7

• Verdere ontwikkelingen en verbonden partijen Daarna zijn ontwikkelingen aan de orde die nog niet beschreven zijn onder de thema's of de ombuigingen. Deze worden kort toegelicht onder het kopje 'Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2026?'. Daarop volgt in ieder programma een beschrijving van de verbonden partijen en hoe zij bijdragen aan onze doelstellingen in dat programma. • Indicatoren en actueel beleid In elk programma is een overzicht gegeven van indicatoren. Dat zijn in ieder geval de indicatoren die we vanuit wet- en regelgeving verplicht moeten opnemen. Waar we die op dit moment hebben, zijn ook eigen indicatoren opgenomen. Waar mogelijk (en relevant), kijken we met die indicatoren vooruit naar 2025 en 2026. Waar dat niet goed mogelijk is, geven we de waardes weer over 2022, 2023 en 2024. Vervolgens is een opsomming opgenomen van actueel beleid en actuele regelgeving die relevant is voor dat programma. • Wat mag het kosten? Ieder programma sluit af met de derde W-vraag: wat mag het kosten? Daarin zijn overzichten opgenomen van de lasten en baten voor het programma en toelichtingen op nieuwe financiële ontwikkelingen in dat programma.

Negen paragrafen met een dwarsdoorsnede van de begroting De beleidsbegroting bevat naast de programma’s ook negen paragrafen, die een dwarsdoorsnede geven van de begroting op een aantal – deels wettelijk verplichte – thema’s. In de paragrafen staan de beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten, de lokale heffingen en de samenwerking met verbonden partijen. Over die onderwerpen zijn ook beleidsuitgangspunten opgenomen, de raad stelt deze met de begroting vast.

De financiële begroting In het tweede deel van deze begroting is de financiële begroting opgenomen. Die bestaat uit: • • • •

het overzicht van baten en lasten; de uitgangspunten waarop we deze begroting hebben gebaseerd; een uiteenzetting van de financiële positie het overzicht van de baten en lasten per taakveld.

Het overzicht van baten en lasten vormt de samenvatting van 'Wat mag het kosten?', dat per programma is opgenomen. De beschrijving van de financiële positie bevat een verwachte balans en geeft inzicht in het verloop van de reserves en voorzieningen, de geldleningen, personeelskosten en het EMUsaldo, ook wel overheidssaldo genoemd.

Programmabegroting 2026-2029

8

Getallen afgerond op duizendtallen Alle getallen in deze begroting en meerjarenraming zijn afgerond op duizendtallen. Dat brengt met zich mee dat er afrondingsverschillen kunnen ontstaan: in sommige optellingen kan een verschil van duizend of maximaal tweeduizend euro zitten. De totaalbedragen kloppen echter wel altijd.”

De vernieuwingen zijn nog niet afgerond Vorig jaar zijn we gestart met een opgefriste opzet van de beleidsbegroting. Daarmee zetten we een stap in de richting van meer inzichtelijke planning- en controldocumenten en een effectievere planning en controlcyclus. Die weg zetten we in deze begroting door, door een aantal gemeentespecifieke indicatoren toe te voegen. Daarnaast hebben we in elk begrotingsprogramma onder 'Wat mag het kosten' meer tabellen opgenomen. Daarmee maken we duidelijker welke ontwikkelingen uit de kadernota we meerekenen en wat de nieuwe ontwikkelingen in deze begroting kosten of opleveren. Daarmee zetten we een stap richting het verbinden van de eerste twee W-vragen (Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen) en de derde W-vraag (Wat mag het kosten). Ook voor het komende jaar staan nog ontwikkelingen op de rol. Dat is niet alleen het opnemen van nog meer eigen, informatieve indicatoren. Net als uw raad willen we namelijk graag op programmaniveau een nog beter inzicht bieden in financiële keuzes. Ook zou het inzichtelijker zijn als we het verloop van budgetten door het jaar heen helderder kunnen maken. Om dat goed vorm te kunnen geven, is het nodig eerst kritisch te kijken naar de indeling van budgetten, thema's en programma's: is die logisch, evenwichtig en geschikt om het inzicht helder te maken.

Het meest passende moment voor zo'n kritische blik is het begin van een nieuwe raadsperiode. In onze financiële verordening is namelijk vastgelegd dat de raad aan het begin van die periode een uitspraak doet over de indeling van de begroting. We werken daarom de komende maanden in overleg met de auditcommissie aan een logische indeling, waarna die - na besluitvorming door de raad - doorgevoerd kan worden in de Programmabegroting 2027-2030.

Programmabegroting 2026-2029

9

Financieel perspectief

In het financieel perspectief vatten we de Programmabegroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029. Het startpunt hiervoor is de meerjarenraming uit de vorige begroting: de primitieve begroting. Wanneer we daar de effecten van de Kadernota 20262029 bij optellen, ontstaat de uitgangspositie voor deze Programmabegroting: het laatste saldo dat de raad heeft vastgesteld. Vervolgens is het saldo van deze begroting en meerjarenraming in zeven stappen opgebouwd vanuit dat laatste saldo dat de raad heeft vastgesteld. Opgeteld, dan wel afgetrokken, zijn: 1. de eerder met een informatienotitie aan de raad gepresenteerde wijzigingen in het Gemeentefonds; 2. het effect van loon- en prijsindexering op de gemeentelijke budgetten; 3. ombuigingen waarvan we voorzien dat we die niet (op tijd) realiseren; 4. ontwikkelingen die al waren voorzien in de kadernota, maar waarvoor toen nog geen bedrag kon worden opgenomen; 5. onontkoombare ontwikkelingen die zich sinds de kadernota hebben voorgedaan; 6. ontwikkelingen door her-rekeningen en correcties; 7. verschuivingen in kapitaallasten; Hiermee geven de begrotingscijfers het meest actuele en concrete beeld voor de verwachtingen voor de komende jaren. Samengevat ziet dat er als volgt uit. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Primitieve begroting

-1.437

256

917

-155

Kadernota 2026-2029

997

1.378

606

2.312

Uitgangspositie Programmabegroting 2026-2029

-440

1.634

1.523

2.157

Ombuigingen

-187

-48

-48

-48

Ontwikkelingen

-434

314

363

1.040

Gemeentefonds

2.055

2.141

2.174

2.383

Loon- en prijsontwikkeling

-1.808

-2.150

-2.152

-2.605

-104

-254

-429

-338

0

0

0

0

Perspectief na alle wijzigingen

-919

1.637

1.431

2.590

Inzet ravijnreserve

919

0

0

0

0

1.637

1.431

2.590

Kapitaallasten Budgetneutrale wijzigingen

Saldo Programmabegroting 2026-2029

Programmabegroting 2026-2029

10

De opbouw in de zeven stappen hebben we hierna in een tabel weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Begroting 2025-2028

-1.437

256

917

-155

Kadernota 2026-2029

997

1.378

606

2.312

Financieel perspectief start begroting

-440

1.634

1.523

2.157

Meicirculaire 2025 ontwikkeling gemeentefonds

2.810

2.596

2.622

2.827

Meicirculaire 2025: aanpassing stelpost btw-compensatiefonds

-350

-350

-350

-350

Meicirculaire 2025: taakmutaties, geoormerkte middelen en andere

-405

-105

-98

-94

2.055

2.141

2.174

2.383

Prijsindexatie 2026 2,7%

-773

-746

-742

-741

Salarissen conform CAO 2025-2027

-867

-1.137 -1.137

-1.569

Riolering 2026-2029

264

163

158

137

Boventrendmatige prijsontwikkeling jeugd en WMO conform VNG-advies

-418

-418

-418

-418

Overige onontkoombare prijsaanpassingen

-14

-14

-14

-14

-2.150 -2.152

-2.605

1. Gemeentefonds

inhoudelijke ontwikkelingen Subtotaal Gemeentefonds 2. Loon- en prijsindexeringen

Subtotaal Loon- en prijsontwikkeling

-1.808

3. Ontwikkelingen in ombuigingen Schoolmaatschappelijk werk

-40

-40

-40

-40

Heroriëntatie op speelvoorzieningen

-15

0

0

0

Toeristenbelasting

-8

-8

-8

-8

Kinderboerderij en Plantage

-124

0

0

0

Subtotaal Ontwikkelingen in ombuigingen

-187

-48

-48

-48

-354

-354

-354

-354

-75

-75

-75

4. Ontwikkelingen die waren voorzien in de kadernota, waarvoor toen nog geen bedrag bekend was Armoedebeleid Netcongestie Uitvoeringsprogramma Wmo-Jeugd Regio Rivierenland

-43

-43

-43

0

Noodzakelijke maatregelen voor acute vraagstukken groen

-153

-63

-13

-13

Noodzakelijke maatregelen voor acute vraagstukken buitensport-

-242

-42

-42

-42

-71

-71

-71

-71

-863

-648

-598

-555

accommodaties Noodzakelijke ontwikkelingen vastgoed Noodzakelijke maatregelen voor acute vraagstukken spelen: zie ombuiging Subtotaal Ontwikkelingen die waren voorzien in de kadernota

Programmabegroting 2026-2029

11

(bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

-3

-3

-3

-3

5. Onontkoombare ontwikkelingen die zich sinds de kadernota hebben voorgedaan Burgerzaken en verkiezingen Realistische bijstelling WMO-budget

33

33

33

33

Verzuimbegeleiding en preventie ambtelijke organisatie

-90

-70

-70

-70

Reserve internationale samenwerking Subtotaal Onontkoombare ontwikkelingen sinds de kadernota

-12 -61

-41

-41

-53

Geactualiseerde renteontwikkeling

709

1.096

896

1.542

Toerekening rentebaten aan reserve Bovenwijkse voorzieningen

-326

-200

Correctie bijdrage aan Fairplay

76

76

76

76

Opslag ozb niet-woningen in overeenstemming brengen met subsidie

30

30

30

30

489

1.002

1.002

1.648

13

13

13

13

Herrekening Kapitaallasten 2026-2030

-117

-267

-442

-351

Subtotaal Kapitaallasten

-104

-254

-429

-338

Totaaleffect van de wijzigingen in deze begroting

-479

2

-92

433

Financieel perspectief na alle wijzigingn

-919

1.637

1.431

2.590

Inzet ravijnreserve

919 1.637

1.431

2.590

6. Herrekeningen en correcties

Ondernemersfonds Subtotaal Herrekeningen en correcties 7. Kapitaallasten Correcties kapitaallasten door achterblijvende investeringen

Financieel perspectief Begroting 2026-2029

0

Deze posten zijn in detail uitgewerkt in de verschillende begrotingsprogramma’s, onder ‘Wat mag het kosten’.

Conclusie Uit de tabel blijkt dat de inschatting die we bij de kadernota en jaarstukken hebben gemaakt voor de benodigde omvang van de ravijnreserve redelijk accuraat is geweest. De ontwikkelingen die we toen voorzagen, brengen een forse tegenvaller voor de begroting met zich mee. Maar omdat er ook meevallers tegenover staan, komt het ravijnjaar in deze begroting uit op een tekort van € 919.000. Daarvoor zetten we de ravijnreserve in. Het overschot van deze reserve valt in deze begroting nog niet vrij. We wachten de ontwikkelingen in de Rijksbegroting (en de gevolgen voor het Gemeentefonds) af en komen hierop terug in de voorjaarsrapportage.

Programmabegroting 2026-2029

12

De inzet van de ravijnreserve brengt het saldo voor 2026 op 0. De saldi van de overige jaren is positief. Om een goed oordeel te kunnen vormen over of de begroting structureel sluitend is, brengen we ook in beeld welk deel van de ramingen structureel en welke incidenteel zijn. Dat overzicht ziet er als volgt uit. (bedragen x € 1.000) Financieel perspectief begroting 2026-2029 Correctie voor incidenteel Structureel saldo begroting 2026-2029

Begroting 2026 0

Begroting 2027 1.637

Begroting 2028 1.431

Begroting 2029 2.590

231

160

905

645

231

1.796

2.336

3.235

Uit dit overzicht blijkt dat de begroting structureel in alle jaren sluitend is.

Forse winstwaarschuwing Het begrotingsresultaat oogt op het eerste gezicht een stuk rooskleuriger dan in de afgelopen jaren. Bij dit beeld past echter wel een forse winstwaarschuwing. De uitdagingen waar de gemeente voor staat, blijven onverminderd groot: het integraal huisvestigingsplan, het onderhoud aan sportaccommodaties en de stijgende kosten in het sociaal domein zijn een aantal voorbeelden van uitdagingen die op de gemeente af blijven komen. Bij de kadernota en de jaarstukken heeft de gemeenteraad afgelopen juli een budget beschikbaar gesteld om een aantal noodzakelijke onderzoeken te doen om in beeld te brengen wat het financiële effect van deze uitdagingen is. Voor een deel is hiervoor een bandbreedte te geven, voor een ander deel is dat nog te vroeg. Desondanks stelt de informatie die er al wel is niet gerust. Bij al deze opgaven is uiteraard de inzet om de kosten beperkt te houden tot wat nodig is, maar de verwachting is bijvoorbeeld dat voor het noodzakelijke onderhoud aan de speeltuinen en de sportvoorzieningen vanaf 2027 circa € 470.000 tot € 600.000 nodig is. Daarnaast verwachten we uit de in ontwikkeling zijnde beheerplannen voor groen en vastgoed een substantiële verhoging van de lasten. Voor buitensport komt de vervanging van een aantal voorzieningen in zicht.

En voor de noodzakelijke investeringen in de onderwijshuisvesting zijn de businesscases nog niet beschikbaar, maar het voorbereidende werk laat zien dat deze bedragen eveneens fors zijn. De positieve saldi van deze begroting geven verlichting op de korte termijn, maar het vraagt blijvende discipline om voorbereid te zijn op de grote financiële uitdagingen die op de gemeente af komen. In die context heeft het college besloten voor deze jaren geen nieuwe ambities in de begroting op te nemen die extra geld kosten en de positieve saldi te gebruiken voor het verstevigen van onze vermogenspositie. In de stellige overtuiging dat nieuwe investeringen op de korte termijn plezier geven, maar de gemeente tegelijkertijd binnen enkele jaren tot nieuwe ombuigingen zullen dwingen.

Programmabegroting 2026-2029

13

Programma's

Programmabegroting 2026-2029

14

1. Bestuur en Ondersteuning Visie Om de plannen die we met elkaar hebben waar te kunnen maken is het van belang dat Culemborg goed bestuurd wordt. Op een wijze die past bij de stad en aansluit op het ritme van de samenleving. Met een dienstbaar gemeentebestuur dat werkt voor Culemborg en bijdraagt aan een stevige regionale positie om de Culemborgse belangen naar voren te brengen. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners kunnen de gemeente benaderen zoals dat hen dat het beste past. Als iemand persoonlijk contact zoekt, wordt die persoon ook geholpen. Mensen voelen zich welkom bij de gemeente, in het stadhuis, het stadskantoor, de gemeentewerf en in de voorzieningen waar de gemeente voor zorgt.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? In 2026 werken we verder aan onze doelen uit het programma. De doelen zijn onderverdeeld in thema's. Per thema lichten we onze activiteiten toe. De zes thema's zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Participatie Communicatie Wijkgericht werken Bestuurlijke samenwerking Personeel & organisatie Dienstverlening

Programmabegroting 2026-2029

15

1. Participatie Wat willen we bereiken?

Inwoners oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen en beleid in hun buurt, wijk of stad.

Wat gaan we daarvoor doen? We zetten de vernieuwde werkwijze van de kinderraad voort, zodat kinderen worden betrokken bij wat de gemeente doet en ze kunnen meedenken over lokaal beleid. (Doorlopend) We geven uitvoering aan de participatievisie en -verordening. Per project en traject onderzoeken we welke vorm van participatie het beste past. Onze participatie past bij de vraag die voorligt en de doelgroepen die we willen bereiken. Daardoor kunnen meer Culemborgers meedenken en meebeslissen over hun eigen leefomgeving en wordt hun kracht en kennis beter benut. (Doorlopend) We blijven inzetten op het versterken van online participatie via het Platform Culemborg. Inwoners kunnen via het platform hun mening laten horen wanneer hen dat het beste uitkomt. Daarmee verlagen we voor veel inwoners de drempel om mee te denken en doen. (Doorlopend) We zetten online én fysieke participatievormen in, zodat iedereen mee kan doen. (Doorlopend) We werken volgens het Culemborgs Stappenplan Participatie en ontwikkelen onze medewerkers op het gebied van participatie door trainingen, advies en kennisbijeenkomsten. (Doorlopend) We stellen een plan van aanpak op om jongeren beter te bereiken en betrekken bij gemeentelijke plannen en beleid. Dit plan sluit aan op het onderzoek naar jongerenparticipatie en -communicatie dat in 2025 is uitgevoerd. (Ontwikkeling)

Programmabegroting 2026-2029

16

2. Communicatie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Inwoners beter bereiken met doel- en doelgroepgerichte communicatie

We zetten Mappi in om geografische informatie op de website op een gebruiksvriendelijke manier inzichtelijk te maken. (Ontwikkeling) We gebruiken vaker visuele communicatie, zoals video’s, foto’s en infographics, om onze boodschap begrijpelijk over te brengen. Ook aan inwoners die minder talig zijn. (Doorlopend) We zorgen dat al onze communicatie, zoals brieven en e-mails, in duidelijke en toegankelijke taal is opgesteld. (Doorlopend) We werken continu aan de goede relatie met de lokale en regionale media. Zij hebben een belangrijke rol in objectieve berichtgeving over onze stad. Voor ons zijn de mediapartijen een belangrijk platform om inwoners en ondernemers in de stad te bereiken. (Doorlopend)

Een betere aansluiting tussen inwoners / ondernemers en de overheid

We breiden de website uit met formulieren die voldoen aan de overheidsnormen voor digitale toegankelijkheid. (Ontwikkeling) We gebruiken Spotler voor media monitoring en onderzoeken hoe dit platform ook kan bijdragen aan webcare, zodat we sneller en beter kunnen inspelen op vragen en signalen van inwoners en ondernemers. (Ontwikkeling) Bij elk project of beleidsontwikkeling onderzoeken we welke middelen, kanalen en netwerken het meest geschikt zijn om inwoners en ondernemers te bereiken en informeren. (Doorlopend)

Kennisdeling en verbinding binnen de organisatie om de organisatie naar buiten toe te verstevigen

We werken vanuit een communicatievisie, die we uitdragen binnen de organisatie. We maken gebruik van de kennis van vakinhoudelijke collega's om een begrijpelijke vertaling te maken in de communicatie. Met als doel eenduidig en begrijpelijk communiceren. (Ontwikkeling) We helpen de medewerkers in de organisatie om duidelijk en begrijpelijk te communiceren. Daarbij zetten we ook nieuwe technologie in, zoals AI. We toetsen onze communicatie om op basis van de feedback nog beter aan te sluiten op de behoefte vanuit de samenleving. (Ontwikkeling) We laten in onze communicatie zien dat Culemborg een gastvrije gemeente is die we samen maken en die actief samenwerkt in de regio. (Doorlopend)

Programmabegroting 2026-2029

17

3. Wijkgericht werken Wat willen we bereiken? Leefbare, veerkrachtige en toekomstbestendige buurten en wijken.

In gemeentelijke beleid- en uitvoeringsplannen wordt rekening gehouden met signalen, wensen en behoeften uit de wijken.

Wat gaan we daarvoor doen? We continueren de huidige structuur van de wijkteams en werken op basis van de integrale wijkplannen Oost en West. (Doorlopend) We werken met onze maatschappelijke partners volgens het in 2023 ondertekende convenant. (Doorlopend) In 2026 voeren we de gemeentelijke Belevingsmonitor (GBM) uit. We meten hoe inwoners de leefbaarheid in de wijken beleven. De resultaten worden geïntegreerd in de P&C-cyclus, de wijkplannen en nieuw beleid. (Doorlopend) We zetten het wijkactiebudget in voor kleinschalige acties en maatregelen in de buurten/wijken ter verbetering van de leefbaarheid. De wijkplannen vormen hiervoor de basis. (Doorlopend) Informatie over de leefbaarheid en kennis van de wijken dragen we actief over aan de verschillende beleidsdomeinen. (Doorlopend) We gebruiken de Adviesgroep Bewonersinitiatieven en de wijkteams als klankbordgroep voor leefbaarheidsvraagstukken. (Doorlopend)

We faciliteren inwoners en organisaties bij hun initiatieven in de buurt, wijk of stad met een laagdrempelige toegang tot ondersteuning. Met de Inwoners zijn subsidieregeling voor Bewonersinitiatieven stimuleren we inwoners om betrokken bij zich vrijwillig in te zetten voor elkaar en de directe leefomgeving. elkaar en de eigen (Doorlopend) leefomgeving We versterken de rol van de adviesgroep Bewonersinitiatieven door actief te zijn (voorheen Buurtpanel). De adviesgroep geeft advies over welke in hun buurt, wijk initiatieven een financiële bijdrage krijgen vanuit de subsidieregeling of stad. voor Bewonersinitiatieven. De gemeente controleert of initiatieven uitvoerbaar zijn en niet in strijd zijn met gemeentelijk beleid. (Doorlopend)

Programmabegroting 2026-2029

18

4. Bestuurlijke samenwerking Wat willen we bereiken? Een stevige regionale positie om de Culemborgse belangen ook daar naar voren te brengen.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken waar mogelijk met gemeenten in de regio's Utrecht en Rivierenland aan gezamenlijke projecten en wisselen kennis uit over diverse onderwerpen. (Doorlopend) We hebben een pro-actieve rol en behartigen de belangen van Culemborg in regionale verbanden, de provincie, de VNG en het platform van middelgrote gemeenten (M50). (Doorlopend)

5. Personeel en organisatie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

De werkorganisatie is een compacte en aantrekkelijke organisatie. Onze kernwaarden zijn: • veerkracht • leren en ontwikkelen • creativiteit • verantwoordelijk • in verbinding

We vertalen de kernwaarden uit de organisatievisie 2025 in ons organisatie- en personeelsbeleid. (Ontwikkeling) In deze krappe arbeidsmarkt blijven we ons inspannen om vacatures snel in te vullen, waardoor we minder gebruik hoeven te maken van externe inhuur. (Doorlopend) We actualiseren onze middelen en kanalen voor werving. (Ontwikkeling) We voeren ons geactualiseerde arbobeleid en nieuwe vitaliteitsplan uit. Deze zijn gericht op vitaliteit, weerbaarheid en veiligheid van medewerkers. Dit moet bijdragen aan het verminderen van het ziekteverzuim. (Ontwikkeling) Bij het uitzetten en invullen van vacatures is diversiteit van personeel een belangrijk speerpunt. (Doorlopend) Bij de doorontwikkeling van de organisatie bewaken we de cultuur van de organisatie, zodat we een herkenbare organisatie zijn en blijven, waar medewerkers zich prettig en veilig voelen. (Doorlopend)

Medewerkers werken samen vanuit strategische doelen aan de taken en ambities van de gemeente.

In de teamplannen geven we richting aan de ontwikkeling van de teams en de individuele medewerkers en maken we inzichtelijk op welke manier we bijdragen aan de organisatievisie en -doelen, het (nieuwe) bestuursakkoord en de stadsvisie. (Ontwikkeling) We binden en boeien de medewerkers door duidelijke kaders te stellen waarbinnen wij onze werkzaamheden verrichten. En stellen haalbare doelen op. (Doorlopend)

Programmabegroting 2026-2029

19

6. Dienstverlening Wat willen we bereiken?

Toegankelijke en gebruikersvriendelijke dienstverlening, fysiek en digitaal.

Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de Visie op Dienstverlening verder uit. Dit doen we door middel van de uitvoeringsagenda dienstverlening 20252027. (Ontwikkeling) We verbeteren onze bereikbaarheid en dienstverlening. Door de nieuwe telefooncentrale kunnen we de dienstverlening efficiënter inrichten en meer sturen op servicenormen (data gedreven werken). (Ontwikkeling) We blijven werken aan de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van onze (online) dienstverlening. Daarbij maken we zoveel mogelijk gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen. (Doorlopend) We communiceren persoonlijk, laagdrempelig en in begrijpelijke taal en handelen aanvragen binnen de servicenormen af. (Doorlopend)

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2026? In maart 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Vanwege het passeren van de 30.000ste inwoner krijgen we 23 raadsleden. Dit zijn er twee meer dan het huidige aantal.

Programmabegroting 2026-2029

20

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Regio Rivierenland Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de Betuwe, Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de gemeenschappelijke regeling (GR) deelnemen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op diverse gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke Betrokkenheid ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio bij de doelen uit Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten dit programma taken uit die door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar uitgevoerd kunnen worden. Voorbeeld daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmo vervoer, inkoopondersteuning (in het algemeen en specifiek voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners.

FruitDelta Rivierenland heeft als doel om de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme te stimuleren en te versterken. 1. Regionaal economisch ambitiedocument, mobiliteitsplan, Regio Deal In 2026 worden belangrijke documenten vastgesteld en afgerond, zoals het nieuwe Regionaal Economisch Ambitiedocument, het aflopende Mobiliteitsplan, en de start van de uitvoering van de Regio Deal 6e tranche. Belangrijkste ontwikkelingen

2. Kansenagenda In 2026 gaan we aan de slag met een Kansenagenda. Een kansenagenda voor een regio is een strategisch document waarin de unieke uitdagingen én ontwikkelkansen van een specifieke regio worden benoemd en uitgewerkt. Door afnemende structurele middelen bij gemeenten is het essentieel om publiek-private samenwerking te versterken en investeringen aan te trekken. Dit vereist een gezamenlijke, langetermijnvisie die verder reikt dan de gebruikelijke vijfjarige periodes. In 2026 wordt hiermee gestart.

ENDPMEND

Programmabegroting 2026-2029

21

Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BvoWB) De Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe voert een groot deel van de bedrijfsvoeringstaken van de gemeente Culemborg uit. Daarmee ondersteunt ze de gemeente om haar maatschappelijke doelen te bereiken. De financiële administratie en interne controle zijn essentieel voor het verbeteren van de grip op financiën. Informatiemanagement Betrokkenheid zorgt voor een goede uitvoering van de digitalisering, en daarnaast bij de doelen uit goede archivering en beheer van onze relevante dossiers. Een goede dit programma huisvesting van de gemeentelijke organisatie en arbozorg zorgen voor het welbevinden van onze medewerkers en bezoekers van onze accommodaties. Met juridisch advies zorgen we voor een goede, objectieve klachten- en bezwarenprocedure. Dat draagt bij aan de betrouwbaarheid van onze gemeente, en aan het vertrouwen dat de bewoners daarin hebben. 1. Implementatie M365 - digitaal samenwerken In 2026 ligt de focus op de afronding van de implementatie van Microsoft M365 en de verdere ontwikkeling van digitaal (samen)werken. Door robotisering en de inzet van digitale technologieën zoals AI kunnen we processen automatiseren, efficiënter werken en beter inspelen op de behoeften van inwoners en partners. Deze inzet draagt bij aan een blijvend professionele en kwalitatief hoogstaande dienstverlening.

Belangrijkste ontwikkelingen

2. Professionalisering VIC Ook wordt in 2026 verder onderzocht hoe het proces van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) verder geprofessionaliseerd kan worden. 3. Samenwerking Tiel binnen BWB Begin 2026 wordt duidelijk op welke wijze de gemeente Tiel haar samenwerking met BvoWB al dan niet (gedeeltelijk) voortzet. Ook de financiële consequenties van deze keuze worden dan bekend. 4. Organisatieontwikkeling Tevens zullen de resultaten van het evaluatieonderzoek over tien jaar BvoWB, uitgevoerd in 2025, bekend zijn. Op basis daarvan wordt de organisatievisie herijkt.

ENDPMEND

Programmabegroting 2026-2029

22

Rekenkamer Rivierenland Betrokkenheid De Rekenkamer Rivierenland heeft tot taak de doelmatigheid, de bij de doelen uit doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het bestuur van de dit programma deelnemende gemeenten gevoerde beleid te onderzoeken.

Belangrijkste ontwikkelingen

1. Bijdrage stijgt De bijdrage aan de Rekenkamer Rivierenland stijgt naar € 1,33 per inwoner door stijging van loon voor overheidspersoneel conform de Gemeenschappelijke regeling. 2. Uitvoeren van diverse onderzoeken Ook in 2026 voert de Rekenkamer diverse onderzoeken uit. Welke onderwerpen onderzocht worden is nu nog niet bekend.

Indicatoren Indicator

Verplichte indicatoren Zie paragraaf Bedrijfsvoering Aanvullende indicatoren Percentage digitale aangifte geboorte, huwelijk en overlijden Voldoen aan normen BRP en BIG

Voldoen aan normen PUN en BIG

Werkelijk 2024

Begroot 2025

Begroot Meetinstrument 2026

80%

85%

85% Geautomatiseerd systeem

97,2%

95%

97,2%

95%

97% Kwaliteitsmonitor BRP van MinBZK/ RVIG, interne audits 97% Kwaliteitsmonitor BRP van MinBZK/ RVIG, interne audit

NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik.

Programmabegroting 2026-2029

23

Actueel beleid en regelgeving • • • • • • • • • • • • • • • •

Gemeentewet Wet gemeenschappelijke regelingen Nota verbonden partijen Reglement van Orde raad en commissies 2021 Participatieverordening 2022 Participatievisie gemeente Culemborg 2022 Visie op Wijkgericht Werken 2021 Subsidieregeling voor Bewonersinitiatieven gemeente Culemborg 2025 Visie op dienstverlening Wet- en regelgeving op het gebied van burgerlijke stand (Burgerlijk wetboek 1 BRP) Reisdocumenten, rijbewijzen, Kieswet, Wmo, minima PUN: Paspoortuitvoeringsregeling Nederland. Regeling beheer en toezicht BRP Verordening BRP Reglement BRP Kieswet Wet op de lijkbezorging

Wat mag het kosten? De lasten en baten voor dit programma zijn gebaseerd op de Kadernota 2026-2029. Alle uitgangspunten daaruit en nieuwe ontwikkelingen sindsdien zijn doorgerekend in deze programmabegroting. Hierna volgt welke ontwikkelingen in de kadernota waren opgenomen, welke ontwikkelingen daarna zijn verwerkt in deze programmabegroting, wat dit betekent voor het saldo van dit programma en samenvattend wat de lasten en baten van dit programma zijn.

Programmabegroting 2026-2029

24

Ontwikkelingen uit de kadernota In de Kadernota 2026-2029 waren de volgende ontwikkelingen opgenomen. (bedragen x € 1.000) Eerder genomen besluiten Nieuwe verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning Totaal Eerder genomen besluiten Gemeenschappelijke regelingen Bijdrage BWB Bijdrage Regio Rivierenland Totaal Gemeenschappelijke regelingen Ontwikkelingen en opgaven Dekking C3 Registratiesysteem uit automatiseringsbudget Dekking kapitaallasten vervanging noodstroomvoorziening Dekking Softwaretoepassing voor kaarten op website Kapitaallasten vervanging noodstroomvoorziening stadskantoor Softwaretoepassing voor kaarten op website Structurele ondersteuning pfo Ruimte Regio Rivierenland Totaal Ontwikkelingen en opgaven Totaal Ontwikkelingen uit de Kadernota 2026-2029

2026

2027

2028

2029

-11

-11

-11

-11

-11

-11

-11

-11

115 5 120

-138 5 -133

-167 5 -162

-167 5 -162

32 5 4 -15 -4 -24 -2 107

32 5 4 -15 -4 -24 -2 -146

32 5 4 -15 -4 -24 -2 -174

32 5 4 -14 -4 -24 -1 -174

Ontwikkelingen sinds de kadernota Sinds de kadernota hebben zich de volgende ontwikkelingen voorgedaan. Burgerzaken en verkiezingen Voor burgerzaken en verkiezingen zijn er de komende jaren verschillende ontwikkelingen. •

•

•

In de periode 2026–2029 zijn er verschillende verkiezingen: Gemeenteraadsverkiezingen (2026), Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen (2027) en Europees Parlement (2029). Het budget voor deze verkiezingen is iets lager dan de noodzakelijke kosten die we voorzien. Hiervoor is jaarlijks € 4.000 extra nodig. Adresonderzoek is een wettelijke taak van de gemeente bij twijfel over BRPinschrijvingen. Signalen komen via de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA), intern van Burgerzaken of andere teams. Structureel budget voor inhuur is nodig om deze onderzoeken zorgvuldig en tijdig uit te voeren, ter voorkoming van fraude en voor rechtmatige dienstverlening. Hiervoor ramen we de komende jaren structureel € 35.000. De dekking voor deze laatste taak vinden we in structureel hogere legesopbrengsten die we verwachten voor reisdocumenten en rijbewijzen. Naast de jaarlijkse indexatie van de landelijke tarieven blijkt uit de praktijk dat het aantal aanvragen structureel hoger ligt dan de prognoses van RDW en RVIG aangeven. In totaal ramen we hiervoor een meevaller van € 35.900.

Programmabegroting 2026-2029

25

Huuropbrengsten stadskantoor Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe heeft per 2026 een deel van de huur van ons stadskantoor opgezegd. Dat brengt een structureel nadeel met zich mee van € 80.000. Reserve internationale samenwerking Vanaf 2029 zal de reserve internationale samenwerking geen saldo meer hebben; daardoor vervallen ook de structurele onttrekkingen." In de begroting stond nog een onttrekking begroot, die is gecorrigeerd. Verzuimbegeleiding en preventie ambtelijke organisatie Per december 2025 sluit de ambtelijke organisatie een nieuw contract af met onze arbodienstverlener. Nadat bij de vorige aanbesteding gekozen was voor een goedkope aanbieder, bleek de geleverde dienstverlening ver onder de maat. Tussentijds is het contract opgezegd en aansluiting gevonden bij Human Capital Care (HCC), de arbodienstverlener die eerder ook al voor Culemborg werkte. We hebben nu gekozen om ook de nieuwe overeenkomst met hen aan te gaan vanwege de goede samenwerking. Daarnaast is continuering van arbodienstverlener in het belang van alle collega’s die onder behandeling staan van een bedrijfsarts en maatschappelijk werkers. De kosten hiervoor liggen hoger dan bij de vorige overeenkomst. Naast de reguliere prijsstijging, die als gevolg van de inflatie overal heeft plaatsgevonden, heeft dit te maken met de hoogte van het verzuim in Culemborg.

Hierdoor maakt de arbodienstverlener meer uren voor Culemborg dan in voorgaande jaren. Daarnaast wordt een substantieel deel van de verhoging gebruikt voor re-integratiekosten en de begeleiding bij het tweede spoor in het kader van de arbowetgeving. Tenslotte wordt in 2026 een preventief medisch onderzoek gehouden, waartoe de gemeente periodiek wettelijk verplicht is. Hoewel de verhoging van het budget substantieel is, is de raming die in deze begroting is opgenomen minimaal. Er wordt binnen de organisatie hard gewerkt aan het terugdringen van het verzuim. De verwachting is dat de kosten die de arbodienstverlener maakt in de loop van het contract minder worden. Het contract kan ieder kwartaal worden bijgesteld wanneer het terugdringen van het verzuim hiertoe aanleiding geeft. Hiermee is in de bijraming rekening gehouden, door uit te gaan van het minimale budget dat nodig is. (bedragen x € 1.000) Ontwikkelingen Burgerzaken en verkiezingen Huuropbrengsten stadskantoor Reserve internationale samenwerking Verzuimbegeleiding en preventie ambtelijke organisatie Totaal Ontwikkelingen

Programmabegroting 2026-2029

2026

2027

2028

2029

-3 -80 0 -90 -173

-3 -80 0 -70 -153

-3 -80 0 -70 -153

-3 -80 -12 -70 -165

26

Opbouw saldo van dit programma Wanneer we de hiervoor beschreven ontwikkelingen optellen bij het saldo van de kadernota, geeft dit het volgende saldo voor dit programma. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Primitieve begroting

-15.822

-15.809

-15.706

-15.643

Voorjaarsrapportage 2025

-80

-80

-80

-80

Kadernota 2026-2029

107

-146

-174

-174

-15.795

-16.035

-15.960

-15.897

Ontwikkelingen

-173

-153

-153

-165

Loon- en prijsontwikkeling

433

435

435

435

Kapitaallasten

76

66

58

44

Budgetneutrale wijzigingen

-32

-32

-32

-32

-15.491

-15.719

-15.653

-15.616

Uitgangspositie Programmabegroting 2026-2029

Saldo inclusief Programmabegroting 2026-2029

Baten en lasten van dit programma Alles samenvattend, geeft dat het volgende overzicht van baten en lasten voor dit programma. (bedragen x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029

Lasten

-16.848

-18.698

-16.445

-16.673

-16.607

-16.558

Baten

1.083

1.153

942

942

942

942

-15.765

-17.545

-15.503

-15.731

-15.665

-15.616

Onttrekkingen

7

431

12

12

12

0

Mutaties reserves

7

431

12

12

12

0

-15.758

-17.114

-15.491

-15.719

-15.653

-15.616

Saldo van baten en lasten

Bestuur en Ondersteuning

Programmabegroting 2026-2029

27

Wat gaan we investeren? De investeringskredieten worden vanaf 2026 bij de programma's weergegeven. Dit was voorheen een bijlage. Met deze wijziging geven we meer zicht in de geplande investeringen per programma. De kapitaallasten van onderstaande investeringen zijn meegenomen in de programmabegroting 2026-2029. Omschrijving investering (bedragen x € 1.000)

2026

Stadskantoor: Meubilair

540

Stadskantoor: Inventaris

36

Stadskantoor: Meubilair In het Vervangings- en Investeringplan (VVI en IP) wordt aangegeven welke investeringen zijn afgeschreven en vervangen moeten worden. De kapitaallasten voortvloeiend uit deze investeringen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Volgens de vervangingsplanning zou het meubilair binnen het stadskantoor vervangen kunnen worden. Met het oog op onderzoek naar het stadskantoor wordt gekeken of het wenselijk is om al (delen van) het meubilair te vervangen of dat meubilair nog langer gebruikt kan worden. In 2026 zullen we u op de hoogte houden van de ontwikkelingen en hier in een van de voortgangsrapportages op terugkomen. Stadskantoor: Inventaris In het vervangingsplan is de vervanging van de AED-apparaten en een beveiligingscamera opgenomen. De kapitaallasten voortvloeiend uit deze investeringen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Op het moment wordt gecontroleerd of het mogelijk is de AED's langer te gebruiken, waardoor de investering mogelijk doorschuift naar een later tijdstip. Voor de beveiligingscamera onderzoeken we of er een integrale investering mogelijk is in het toegangsverlening- en inbraaksysteem.

Programmabegroting 2026-2029

28

2. Veiligheid Visie In een samenleving die continu verandert, blijft veiligheid een essentiële pijler voor het welzijn van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. De gemeente Culemborg streeft naar een stad waarin iedereen zich veilig voelt én veilig is. In de begroting 2026 zetten we (verder) in op een integrale aanpak van veiligheid, waarbij preventie, zorg, samenwerking, handhaving en (digitale) weerbaarheid centraal staan.

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Binnen dit programma richten we ons op verschillende doelen, waaraan we in 2026 (verder) aan zullen werken. Hieronder volgen deze doelen en de bijbehorende activiteiten, verdeeld over vijf thema’s: 1. 2. 3. 4. 5.

Zorg en Veiligheid Jeugd Drugs Digitale veiligheid Crisisbeheersing

1. Zorg en Veiligheid Wat willen we bereiken? Wij zetten ons in om meer inwoners actief te ondersteunen en de kwetsbaren in onze samenleving te beschermen.

Wat gaan we daarvoor doen? We versterken de samenwerking tussen zorg, veiligheid en handhaving. Dit doen we door gezamenlijke casusoverleggen en het zichtbaar maken van deze samenwerking richting inwoners en partners. (Ontwikkeling) We integreren het Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens (PMM) in onze werkwijze. (Ontwikkeling) We scherpen regionaal beleid en samenwerkingsafspraken aan op het gebied van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). (Ontwikkeling)

We borgen de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) methode intern en trainen medewerkers periodiek. (Ontwikkeling) We zetten voor complexe situaties de doorbraakmethode in om tot De gemeente biedt duurzame oplossingen te komen. (Ontwikkeling) tijdige ondersteuning en We nemen deel aan het Lokaal Zorg Netwerk (LZN) en regisseren voorkomt escalatie en het Jeugd Interventieteam Culemborg (JIC). Vanuit deze integrale recidive. samenwerking worden gerichte acties uitgezet om mensen binnen de doelgroep zorg en veiligheid effectief te ondersteunen. (Doorlopend)

Programmabegroting 2026-2029

29

2. Jeugd Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Bij signalen van zorgelijk gedrag bij jeugdigen op straat of op De gemeente voorkomt school voert de gemeente met partners vroegtijdig thuisgesprekken. Ouders worden actief betrokken en er wordt doorgroei van jonge passende ondersteuning geboden aan de jeugdige en het gezin. aanwas naar crimineel gedrag door We versterken het JIC door deskundigheid te bevorderen met vroegtijdige interventie, trainingen in online jongerenwerk en proactief straatwerk. (Ontwikkeling) intensieve begeleiding en aansluiting op hun Voor de doelgroep jonge aanwas en jongvolwassenen met leefwereld. zorgelijk en/of crimineel gedrag zetten we intensieve casemanagers (ICM) in. (Doorlopend) De gemeente zet in op het beheersen van jeugdoverlast door middel van vroegtijdige signalering, gerichte interventies en samenwerking met partners in zorg, veiligheid en onderwijs.

We zoeken actief naar structurele financiering voor het JIC, zodat de aanpak van jeugdoverlast en -criminaliteit ook vanaf 2028 kan worden voortgezet en versterkt. (Ontwikkeling) We houden toezicht op overlastlocaties, stemmen snel af met bewoners en partners, treden handhavend op waar nodig en evalueren periodiek om de aanpak te verbeteren. (Doorlopend) Samen met ketenpartners inventariseren we de behoeften van jongeren op straat en realiseren we passende voorzieningen en activiteiten, zoals een JOP. (Doorlopend)

We versterken de samenwerking in de jeugdhulpketen om sneller en effectiever hulp te bieden aan jongeren en gezinnen in de jeugdketen.

We organiseren en borgen structureel de lokale jeugdtafel als consultatief overleg, waar ketenpartners (zoals Veilig Thuis, Jeugdbescherming, leerplicht, sociaal domein en de gemeente) complexe casuïstiek bespreken en de integrale samenwerking versterken. (Doorlopend)

Programmabegroting 2026-2029

30

3. Drugs Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

De weerbaarheid van overheid en samenleving vergroten

We geven voorlichting aan inwoners, ondernemers en andere doelgroepen over de risico’s van drugs en hoe signalen gemeld kunnen worden. Via onder andere campagnes vergroten we de bewustwording, ook intern. (Ontwikkeling) We investeren in regionale afstemming van beleid, onder andere op het gebied van Bibob en de aanpak van drugsproblematiek, om verplaatsing van de problemen te voorkomen en de effectiviteit van ons beleid te vergroten. (Doorlopend)

Criminele netwerken bestrijden met ketenpartners

We voeren (integrale) controles uit met de politie en andere instanties om verschillende vormen van criminaliteit aan te pakken. (Ontwikkeling) We zetten het Interventieteam in voor analyse van de meest doeltreffende aanpak.

4. Digitale veiligheid Wat willen we bereiken? De digitale weerbaarheid van inwoners, ondernemers en gemeentelijke medewerkers vergroten.

Wat gaan we daarvoor doen? We herhalen het project Hackshield en bouwen voort op de resultaten van de eerste twee jaar. (Ontwikkeling) We communiceren via alle beschikbare kanalen en werken samen met partners, zoals ondernemersverenigingen en seniorenorganisaties om bewustzijn en kennis over digitale (on)veiligheid te vergroten. (Doorlopend)

Jongerenwerkers zetten de 'cyber24 koffers' in om jongeren bewust te maken van digitale (on)veiligheid. (Ontwikkeling) Het aantal slachtoffers van digitale criminaliteit We zetten in op het verhogen van meldingsbereidheid, zodat we meer inzicht krijgen in de aard en omvang van digitale verminderen. criminaliteit. (Ontwikkeling)

Programmabegroting 2026-2029

31

5. Crisisbeheersing Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Een sterk netwerk

We monitoren of de operationele werking van de Meldkamer Oost-Nederland goed aansluit bij de geplande doelen uit het regionaal beleidsplan 2024-2027. (Ontwikkeling) We versterken de samenwerking binnen het netwerk van het Regionaal Overleg Acute Zorg, mede voor het borgen van de zorgcontinuïteit bij langdurige crises. (Ontwikkeling)

Versterking crisisbeheersing

We implementeren de Wet Crisisbeheersing en Brandweerzorg, als opvolger van de huidige Wet Veiligheidsregio’s. (Ontwikkeling) We volgen de effecten van de toegekende brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR) en beoordelen of deze toereikend zijn voor de nieuwe taken uit de wet. (Ontwikkeling) We trainen en oefenen onze lokaal opgeleide crisisfunctionarissen doorlopend, zodat zij rampen en crises 24/7 effectief kunnen bestrijden en beheersen. (Ontwikkeling)

We ontwikkelen het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) verder Informatiemanagement door. (Ontwikkeling) verbeteren We bevorderen interregionale en landelijke samenwerking. (Ontwikkeling)

Vergroten weerbaarheid

Als gevolg van de actuele geopolitieke spanningen werken we verder aan het vergroten van de weerbaarheid van inwoners en ondernemers en actualiseren we onze gemeentelijke continuïteitsplannen. (Ontwikkeling)

Welke ontwikkelingen zijn er verder in 2026? Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) De Wams beoogt een juridische grondslag te bieden voor domeinoverstijgende gegevensdeling en samenwerking bij complexe problematiek. Gemeenten krijgen hiermee wettelijke taken voor onderzoek, planvorming en coördinatie bij meervoudige problematiek. De wet is in 2023 controversieel verklaard en ligt sindsdien stil in de Tweede Kamer. Er is nog geen duidelijkheid over de behandeling of inwerkingtreding.

Programmabegroting 2026-2029

32

Domeinoverstijgende aanpak complexe casuïstiek De landelijke agenda Zorg- en Veiligheid richt zich op een domeinoverstijgende aanpak van complexe casuïstiek, zoals personen met verward gedrag, huiselijk geweld, kindermishandeling en recidive. Kernpunten uit deze aanpak zijn: • • • •

Versterking van regionale regie en samenwerking tussen zorg, veiligheid, sociaal domein en straf. Eén gezin, één plan, één regisseur als uitgangspunt. Doorontwikkeling van zorg- en veiligheidshuizen. Focus op structurele borging van succesvolle pilots en samenwerking.

Veiligheidsbeleid De gemeente voert de regie op het integraal veiligheidsbeleid en stemt hierbij af met (veiligheids)partners zoals politie en Openbaar Ministerie. In 2026 stellen we een nieuw (regionaal) veiligheidsbeleid vast, met duidelijke prioriteiten en inzet van capaciteit. Weerbaarheid en Veerkracht De toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en het risico op langdurige stroomuitval vragen om extra inzet op het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht van onze samenleving. Deze dreigingen brengen nieuwe opgaven met zich mee voor de manier waarop we als samenleving omgaan met thema’s als maatschappelijke weerbaarheid, veerkracht, openbare orde en crisisbeheersing. In 2026 wordt dit programma verder opgebouwd en verbreed.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Culemborg&id=afb349ad-e960-4d05-8880-657360b12a49