1. Kadernota 2025-2028 -1487880
Tekst van het document
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
31
•
Veel voornemens zijn uit te stellen Eerder in Spoor 2 is een groot aantal voornemens geïnventariseerd die we op basis van onze huidige visies en beleidsdocumenten graag in gang zouden willen zetten. Voorbeelden hiervan zijn de uitwerking van het Regieplan Binnenstad, het opstellen van Monumentenbeleid, extra maatregelen om de biodiversiteit te vergroten en het organiseren van een burgerberaad voor de energietransitie. Deze voornemens – hoe gewenst ook – vergroten de nu al lastige ombuigingsopgave. Daarom stelt het college voor deze uit te stellen tot een moment waarop er geen ombuigingen voor nodig zijn. Met andere woorden: we bekijken samen met uw raad graag steeds bij de kadernota en de begroting welke meevallers er zijn en of dat betekent dat er uitgestelde voornemens voorzien kunnen worden van een dekking.
Kortom, met deze kadernota zetten we een eerste stap op de weg naar een solide, duurzaam gezonde financiële positie. Dat betekent niet dat er nooit meer geld is voor nieuwe ambities, maar wel dat we nieuwe ontwikkelingen vóór de besluitvorming goed uitwerken in plannen, realistische ramingen én voorzien van bijpassende dekking. Die dekking is dan niet automatisch uit ‘de algemene middelen’, maar kan ook gevonden (moeten) worden in extra rijksmiddelen, bijdragen van betrokkenen, oud-voor-nieuw of ombuigingen die de uitgaven beperken of inkomsten verhogen. Deze ambities en ontwikkelingen worden dus – voorzien van een solide kostenplaatje en dekkingsplan – apart aan u voorgelegd.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
32
4. Ombuigingen voor de komende jaren
Het kiezen van de maatregelen voor het ombuigingspakket was lastig, maar is zorgvuldig en weloverwogen samengesteld. Voor de samenstelling zijn de principes uit het afwegingskader leidend geweest en is input van de raad meegenomen.
Weloverwogen ombuigingen In deze kadernota stellen we maatregelen voor om het tekort op de begroting op te lossen. Dat zijn ingewikkelde keuzes, omdat we ook willen kunnen blijven investeren in de stad. En met de eerder genoemde Voorjaarsnota van het Rijk werd het nog lastiger: de ombuigingen die we in deze kadernota voorstellen, moeten voor het overgrote deel al in 2025 financieel effect hebben. Op een aantal taken kunnen en willen we niet bezuinigen. We blijven alle wettelijke taken uitvoeren. Zoals het uitgeven van uitkeringen, de verstrekking van paspoorten, hulp bij zelfstandig wonen en jeugdhulp. De basisdienstverlening van de gemeente blijft op orde. We blijven ons inzetten voor een betrouwbare overheid door in te zetten op participatie en communicatie met inwoners en ondernemers, bijvoorbeeld via Platform Culemborg, de Vrijbrief en de Gemeentepagina. Daarnaast blijven we werken aan grote opgaven, zoals de woningnood en onderwijshuisvesting. Onze inzet is om de unieke kenmerken van de stad nu en in de toekomst te behouden. We behouden een levendige stad met een divers cultureel aanbod en goede, efficiënt gebruikte voorzieningen. De ombuigingen die we wel voorstellen, zijn noodzakelijk om de begroting 2025 sluitend te presenteren. Voor de jaren daarna is er een positief saldo.
Een positief saldo is van belang om onze reservepositie (stapsgewijs) te verbeteren om zo onzekerheden, risico's en opgaven op te kunnen vangen. Het is echter van belang om te vermelden dat dit nog met grote onzekerheden gepaard gaat vanwege de ontwikkeling van het Gemeentefonds en de onzekere bedragen van enkele maatregelen uit het ombuigingspakket. Bij deze kadernota is de Ombuigingsgids gepubliceerd. Hierin staan alle voorgestelde maatregelen opgenomen, inclusief die niet in ons voorkeurspakket zijn opgenomen, zodat u zelf uw afwegingen kunt maken bij de behandeling van deze nota.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
33
Indeling ombuigingspakket Het ombuigingspakket is verdeeld in de volgende onderdelen: 1. Ombuigingsmaatregelen gecategoriseerd naar de volgende thema's: • Gemeentelijke organisatie • Cultuur en recreatie • Economie • Openbare ruimte en groen • Sociaal domein en gezondheid • Sport • Inkomsten • Overige beleidsterreinen 2. Ombuigingsopdrachten 3. Onroerendezaakbelasting (ozb) Hieronder wordt per onderdeel een toelichting gegeven.
Ombuigingsmaatregelen De ombuigingsmaatregelen zijn gecategoriseerd naar de thema's die ook een aantal keer met de raad zijn besproken. Het gaat hier om versoberen van maatregelen (minder budget uitgeven dan was voorzien), het stoppen van maatregelen en het verhogen van inkomsten.
Gemeentelijke organisatie Voor de ambtelijke organisatie van de gemeente worden twee maatregelen voorgesteld: •
•
Besparing op kantoor- en andere bedrijfsvoeringskosten. Verlagen van de budgetten voor mobiele devices, internet, drukwerk, kantoorartikelen, catering, glasbewassing en post te verlagen. Het stopzetten van huur kunstwerken Stadskantoor. In het Stadskantoor maken we gebruik van gehuurde kunstwerken. Deze huur stoppen we en halen de kunst weg.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Besparing op kantoor- en andere bedrijfsvoeringskosten
85
85
85
85
Het stopzetten van huur kunstwerken Stadskantoor
4
4
4
4
Totaal
89
89
89
89
Ombuigingen in de gemeentelijke organisatie
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
34
Cultuur en recreatie Voor cultuur en recreatie worden de volgende maatregelen voorgesteld: • • •
•
•
•
Budget voor archeologiebeleid verlagen. Het structurele budget voor archeologie wordt verlaagd zodat we alleen nog de basis en wettelijke taken uitvoeren. Reactief monumentenbeleid voeren. Het stoppen van ondersteunende maatregelen en onderzoekskosten voor monumentenbeleid. Stopzetten incidentele subsidie Fransche School. De incidentele subsidie aanvraag die Theater de Fransche School gedaan heeft voor de jaren 2024 en 2025 voor de inzet van een marketingmedewerker wordt voor 2025 geschrapt. Verlagen subsidie cultuurfonds. We verlagen de subsidie voor het Cultuurfonds Culemborg structureel tot € 200.000. We accepteren daarmee dat er minder culturele activiteiten ondersteund kunnen worden met een incidentele subsidie. Verlagen subsidie Lek Art / Kunstroute. Met het niet meer organiseren van een Lek Art festival is het budget ingezet voor de Kunstroute voor een bedrag dat lager ligt. Hiermee wordt een structurele bezuiniging op dit subsidiebedrag gerealiseerd. Verlagen subsidie Kunst Educatie Culemborg (KEC). Met deze ombuiging verlagen we de subsidie aan KEC door én in te zetten op een goedkopere huisvesting én op niet meer geheel bekostigen van de huur van de accommodatie.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Budget voor archeologiebeleid verlagen
5
5
5
5
Reactief monumentenbeleid voeren
5
5
5
5
Stopzetten incidentele subsidie Theater De Fransche School
15
-
-
-
Verlagen subsidie Cultuurfonds Culemborg
4
17
20
20
Verlagen subsidie Lek Art/ Kunstroute
6
6
6
6
Verlagen subsidie Kunst Educatie Culemborg (KEC)
20
25
30
30
Totaal
55
57
66
66
Ombuigingen cultuur en recreatie
Economie Voor economie worden de volgende maatregelen voorgesteld: • De Engel aan de (ondernemers in de) stad schenken. Met overdracht aan de (ondernemers in) de stad ontstaat een gedeelde verantwoordelijkheid van de stad om de Engel een impuls te geven en hier evenementen/producten e.a. aan te verbinden.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
35
•
•
•
Heroriëntatie bijdrage op binnenstadsregisseur. Er vindt een heroriëntatie plaats op de bijdrage van de binnenstadsregisseur. Het college vindt het belangrijk dat de gemeente hieraan evenveel bijdraagt als de binnenstadsondernemers via het Ondernemersfonds. Nu betaalt de gemeent € 16.500 meer. We overleggen met de binnenstadsondernemer of zij hun bijdrage willen verhogen, zodat (met een verlaging vanuit de gemeente met € 8.250 en een even grote verhoging voor de binnenstadsondernemers) het bedrag voor de binnenstadsregisseur per saldo gelijk kan blijven. Stoppen met website Culemborg Klopt. Stoppen met promotie van de stad via Culemborg Klopt (niet meer actualiseren website, social media en magazine Uit in de Regio). Stoppen met matchmaker. We stoppen met de werkzaamheden van de matchmakersrol. Deze fungeert als vraagbaak en intermediair voor branchering, vraag en aanbod en invulling van de panden.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
De Engel aan de (ondernemers in de) stad schenken
14
14
14
14
Heroriëntatie bijdrage op binnenstadsregisseur
17
17
17
17
Stoppen met website Culemborg Klopt
26
26
26
26
Stoppen met Matchmaker
8
8
8
8
Totaal
64
64
64
64
Ombuigingen economie
Openbare ruimte en groen Voor openbare ruimte en groen worden de volgende maatregelen voorgesteld: •
• •
•
•
Minder toezicht op de uitvoering van civiele werken Parijsch. De bouwwerkzaamheden in de wijk Parijsch nemen af. De uren van de toezichthouder wordt afgebouwd. Budget Milieubeheer dekken uit rijksmiddelen. Het budget Milieubeheer wordt éénmalig gedekt uit de ontvangen rijksmiddelen (CDOKE-gelden). Heroriëntatie bloembakken en hanging baskets binnenstad. Te onderzoeken is of het mogelijk is dat aan ondernemers over te dragen. De hanging baskets worden nu verzorgd door een extern bedrijf, de kosten zijn tot nu toe voor de gemeente. Handhaven illegaal in gebruik genomen gronden en verhuren van groenstroken. In verschillende buurten hebben inwoners stukken grond in gebruik die in eigendom zijn van de gemeente. Inwoners krijgen afhankelijk van de locatie de keuze om de grond te kopen of terug te geven aan de gemeente. Reclame-uitingen meer toestaan in de openbare ruimte. Reclame toestaan in de openbare ruimte.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
36
•
• •
•
Rotondes als reclameobject in beheer uitgeven. Rotondes zijn te verhuren als 'reclameobject'. Het onderhoud van het groen op de rotonde vervalt hierbij aan de huurder. Heroriëntatie op speelvoorzieningen. Het afbouwen van speelvoorzieningen in de openbare ruimte en meer aan de buurt over laten. Prijs snippergroen verhogen. De koopsom voor snippergroen is sinds 2012 niet geïndexeerd en daardoor niet meer marktconform. We verhogen deze met € 25 naar € 175 per vierkante meter. Bermen minder vaak maaien. Minder vaak maaien, betekent minder kosten.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Minder toezicht op de uitvoering van civiele werken Parijsch
20
20
-
-
Budget milieubeheer
22
-
-
-
Ombuigingen openbare ruimte en groen
Heroriëntatie bloembakken en hanging baskets binnenstad Handhaven illegaal in gebruik genomen gronden en verhuren van groenstroken Reclame-uitingen meer toestaan in de openbare ruimte
7
7
7
7
10
10
10
10
5
5
5
5
Rotondes als reclameobject in beheer uitgeven.
5
10
10
10
Speelvoorzieningen sluiten of het beheer overdragen aan buurten, kijken naar slimme combinaties met schoolpleinen
35
15
15
15
Prijs snippergroen verhogen
4
4
4
4
Bermen minder vaak maaien
15
15
15
15
Totaal
123
86
66
66
Onderwijs Voor onderwijs worden de volgende maatregelen voorgesteld: • Niet verlenen subsidie HUB Rivierenland. Het voorstel is om deze subsidie vanaf 2025 in drie jaar tijd af te bouwen. • Bijdrage vragen van buurgemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk. Ongeveer 50% van de leerlingen op onze middelbare scholen komt van buiten de gemeentegrenzen, vooral uit de gemeenten Buren en West-Betuwe, maar ook uit Vijfheerenlanden, Tiel, Houten en Molenlanden. We vragen die gemeenten om een bijdrage. • Bijdrage vanuit het onderwijs voor schoolmaatschappelijk werk. Vier scholen binnen het primair onderwijs de subsidie voor de regeling brugfunctionaris aangevraagd. Indien de subsidie wordt toegekend kan dit vanaf schooljaar 2024/2025 effect hebben.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
37
• •
•
Aframen onderbesteding op budget voor lokaal onderwijsbeleid. Er is al enkele jaren onderbesteding op het budget voor lokaal onderwijsbeleid. Subsidie voor maatschappelijke stages stoppen. De bijdrage aan de makelaarsfunctie in het onderwijs om vrijwilligerswerk onder scholieren te bevorderen wordt afgebouwd. Aframen onderbesteding budget voor leerlingenvervoer. Bij leerlingenvervoer is de afgelopen drie jaar sprake van budgettaire onderbesteding.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
-
5
10
20
40
40
40
40
40
40
40
-
75
75
75
75
-
7
15
30
Aframen onderbesteding op budget voor leerlingenvervoer
70
70
70
70
Totaal
225
237
250
235
Ombuigingen onderwijs Niet verlenen subsidie Hub Rivierenland Bijdrage van buurgemeenten aan het schoolmaatschappelijk werk voortgezet onderwijs. Bijdrage vanuit onderwijs aan het schoolmaatschappelijk werk Aframen onderbesteding op budget voor lokaal onderwijsbeleid Subsidie voor maatschappelijke stages stoppen
Sociaal domein en gezondheid Hieronder de maatregelen die voor sociaal domein en gezondheid worden voorgesteld: • Niet verlenen subsidie aan Linawijs. Afbouwen van de structurele subsidie aan Linawijs. • Subsidie aan stichting Lies en subsidie Pakket Bibliotheek Jeugd & Onderwijs bekostigen vanuit de specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid (SPUK OAB). Bedragen bekostigen uit SPUK OAB. • Invoeren maatregelen Hervormingsagenda Jeugd. De hervormingsagenda jeugd loopt t/m 2028 en leidt ertoe dat we fors minder geld uitgeven aan jeugdzorg. De ombuigingsopgave voor onze gemeente binnen de uitgaven op jeugdhulp betreft 1,4 miljoen voor de gemeente Culemborg. Dit bedrag is gebaseerd op het landelijke financiële kader uit de Hervormingsagenda Jeugd. Landelijk is afgesproken dat de gemeenten de besparing uit de hervormingsagenda volledig verwerken in hun begrotingen. • Onafhankelijke clientondersteuning beleggen bij één partner. Voorstel is om de onafhankelijke cliëntondersteuning te beleggen bij één partner. • Schrappen budget ''bijdragen overheden subsidieregeling" voor 24-uursplekken. Rivierenland heeft de bekostiging van de 24-uursplekken in 2016 tijdelijk overgenomen vanwege stijgende kosten voor Nijmegen voor de opvang van dakloze
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
38
• •
mensen. Inmiddels bekostigt Nijmegen de 24-uursplekken weer zelf en kan dit budget geschrapt worden. Afbouw subsidie Jobhulp. Afbouw subsidie en cliënten overdragen aan Werkzaak. Wisselen vroegsignaleringsprogramma. Overgang naar een goedkoper systeem of verlagen van kosten van het huidige.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
-
40
80
120
Subsidie aan stichting Lies en subsidie Pakket Bibliotheek Jeugd & Onderwijs bekostigen vanuit de specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid (SPUK OAB)
120
150
193
193
Invoeren maatregelen Hervormingsagenda Jeugd
-
700
1.400
1.400
2
2
2
2
16
16
16
16
Afbouw subsidie JobHulp
-
9
18
35
Wisselen van vroegsignaleringsprogramma.
-
4
4
4
138
920
1.712
1.769
Ombuigingen sociaal domein en gezondheid Niet verlenen van subsidie aan Linawijs
Onafhankelijke clientondersteuning beleggen bij één partner Schrappen budget ''bijdragen overheden subsidieregeling" voor 24-uursplekken
Totaal
Sport Hieronder de maatregelen die voor sport worden voorgesteld: • Niet vervangen toplaag derde hockeyveld. Met het huidige en verwacht toekomstig ledenaantal van de hockeyclub kunnen de wedstrijden en trainingen worden geprogrammeerd op twee hockeyvelden. • Buitensport tarief verhogen. We stellen voor de buitensporttarieven eenmalig in 2025 te verhogen met 10%. (bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
-
18
18
18
Buitensport tarief verhogen
14
14
14
14
Totaal
14
32
32
32
Ombuigingen sport Niet vervangen toplaag derde hockeyveld
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
39
Inkomsten Hieronder de maatregelen om onze inkomsten te verhogen: • Verhogen parkeertarieven zodat ze in lijn liggen met buurgemeenten. Tarieven per uur worden verhoogd naar € 1,60 per uur en € 4,00 voor een dagkaart. • Verhogen parkeervergunningen zodat ze in lijn liggen met buurgemeenten. Voorgesteld wordt om de tarieven voor parkeervergunningen te verhogen en dit te doen in 2 stappen (2025 en 2026).
•
• • •
• • •
Vergunninghouders parkeergebied omzetten naar betaald parkeren gebied. Invoeren van betaald parkeren in het gehele centrum. Vergunninghouders kunnen nog steeds een parkeervergunning aanschaffen, maar alle andere bezoekers betalen voor het parkeren. Gebied voor betaald parkeren uitbreiden. Op de locaties Palumbus, Mariahof, Rozenstraat en Haven betaald parkeren invoeren. Kosten ontheffingen autoluwe binnenstad kostendekkend berekenen. Verhoging van dagontheffing naar € 10,-. Verhoging jaarontheffing naar € 60,-. Toeristenbelasting Fort Everdingen innen. Het camperterrein en een deel van het kampeerterrein Fort Everdingen ligt op het grondgebied van Culemborg. De toeristenbelasting wordt echter geïnd door de gemeente Vijfheerenlanden. De inkomsten zouden gedeeld moeten gaan worden. Gemeentelijke kosten in de legesverordening Omgevingswet verhogen. Kosten in rekening brengen voor de intaketafel. Hondenbelasting verhogen met 20%. De hondenbelasting verhogen van € 60 naar € 72 voor de eerste hond en van € 90 naar € 108 voor iedere volgende hond. Toeristenbelasting verhogen. Toeristenbelasting met 100% verhogen naar € 1,60,per persoon per nacht.
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Parkeertarieven verhogen
60
60
60
60
Parkeervergunningen duurder maken
21
80
80
80
Vergunninghouders-parkeergebied omzetten naar betaald parkeren gebied.
-
-
58
58
Gebied voor betaald parkeren uitbreiden.
-
-
32
32
Kosten ontheffingen autoluwe binnenstad kostendekkend berekenen.
50
50
50
50
Toeristenbelasting fort Everdingen innen
5
5
5
5
Gemeentelijke kosten in de legesverordening rond de Omgevingswet verhogen
55
55
55
55
Hondenbelasting verhogen
20
20
20
20
Toeristenbelasting verhogen
-
20
20
20
211
290
379
379
Ombuigingen op inkomsten
Totaal
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
40
Overige beleidsterreinen Voor de overige beleidsterreinen worden de volgende maatregelen voorgesteld: • Verlagen budget Gemeentelijke beleidsmonitor. Voorstel is om te stoppen met de raming voor de uitvoering van de acties die voortkomen uit de monitor en het daaraan gekoppelde impulsbudget. • Heroriëntatie budget voor het initiatievenloket, buurtpanel en wijkacties. Er vindt een heroriëntatie plaats op de budgetten om initiatieven van inwoners financieel te ondersteunen, buurtpanel en wijkacties. Door de krachten te bundelen en slimmer te organiseren, is hier een besparing mogelijk. • Niet uitvoeren motie wasbare luiers. Vanwege capaciteitsgebrek is nog geen uitvoering gegeven aan deze motie ‘Hergebruik stimuleren met wasbare luiers’ (2023). • Onderzoeken derugeleringsmogelijkheden Omgevingsplan. Bij de besluitvorming over het gemeentelijke Omgevingsplan kunnen keuzes worden gemaakt om bepaalde aspecten vergunningsvrij te maken. Dit verlaagt de uitvoeringslasten en dus de kosten. (bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Verlagen budget Gemeentelijke beleidsmonitor
30
-
30
-
Heroriëntatie op het initiatievenloket en het buurtpanel
13
13
13
13
Heroriëntatie op Buurt Bestuurt
12
12
12
12
Motie wasbare luiers niet uitvoeren
10
10
-
-
-
-
200
200
65
35
255
225
Ombuigingen op overige terreinen
Onderzoeken dereguleringsmogelijkheden Omgevingsplan Totaal
Ombuigingsopdrachten Naast deze ombuigingsmaatregelen stellen we in deze kadernota een aantal ombuigingsopdrachten voorgesteld. Dit zijn onderwerpen die nog verdere uitwerking of onderzoek vragen en voortborduren op de informatie uit de Ombuigingsgids. Vanwege de maatschappelijke impact vragen sommige voorstellen ook een apart raadsvoorstel om eventueel door te voeren. Bij de ombuigingsopdrachten wordt een onderscheid gemaakt in de onderzoeken die worden uitgevoerd vóór de begroting 2025 en onderzoeken die daarna worden uitgevoerd. De verwachting is niet dat al deze ombuigingsopdrachten uitgevoerd moeten worden, maar wel eventueel ingezet kunnen worden als de financiële situatie daarom vraagt.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
41
Ombuigingsopdrachten – onderzoeken vóór de Begroting 2025 Voor de begroting 2025 worden volgende ombuigingen onderzocht: •
•
Naar beneden bijstellen kwaliteitsniveau openbare ruimte. De stad wordt onderhouden op kwaliteitsniveau B. De binnenstad, winkelcentra en een aantal parken op A-niveau. Beide kunnen één niveau naar beneden worden bijgesteld: het kwaliteitsniveau in het buitengebied, woonwijken en industrieterreinen naar niveau C en het overige naar niveau B. Onderzocht wordt wat de consequenties zijn. In of bij de begroting 2025 volgt hiervoor een raadsvoorstel. Vergroten aandeel zwerfafval in afvalstoffenheffing. Onderzocht wordt of het aandeel zwerfafval in de afvalstoffenheffing verhoogd worden. Ook hiervoor volgt in of bij de begroting 2025 een raadsvoorstel.
Omdat we verwachten dat deze onderzoeken resultaat kunnen opleveren, ramen we in deze kadernota een opbrengst ervan. Uiteraard wordt deze pas in de begroting opgenomen wanneer daadwerkelijk blijkt dat die opbrengst gerealiseerd kan worden. (bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
0
20
20
20
0
93
93
93
0
113
113
113
Ombuigingsopdrachten voor 2025 Naar beneden bijstellen kwaliteitsniveau openbare ruimte Onderzoeken mogelijkheden vergroten aandeel zwerfafval in afvalstoffenheffing Totaal
Overige ombuigingsopdrachten voor 2025, 2026 en verder Voor de jaren daarna worden de volgende ombuigingen verder onderzocht. •
Heroriëntatie Plantage en Kinderboerderij. Bij de heroriëntatie van de Plantage worden verschillende opties onderzocht. Zoals het ombouwen van de plantage naar een minder intensieve manier van pluimvee houden, verzorging en onderhoud door buurtbewoners/vrijwilligers laten doen of sluiten van de dierenverblijven. Bij de heroriëntatie op de kinderboerderij worden verschillende alternatieve wijze van exploiteren onderzocht. Naast het definitief sluiten van de kinderboerderij wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn van het exploiteren van een zogenoemde Kinderboerderij Nieuwe Stijl op een nieuwe locatie (bijvoorbeeld in combinatie met een Kindcentrum (IKC) in de parkstrook in Culemborg-Oost. Hier worden geen dieren meer gehouden, maar ligt de focus meer op verbinden, ontmoeten, spelen, natuur, duurzaamheid, voedselproductie en voedselbereiding..
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
42
•
•
•
•
Vastgoed (diverse objecten). Voor vastgoed worden bij de volgende objecten onderzocht of deze op een zo kort mogelijke termijn afgestoten kunnen worden of op een andere manier kunnen worden geëxploiteerd. o Stadskantoor o Beheer fort aan ‘t Spoel o Multifunctionele ruimte Eendenkooi o Multifunctionele ruimte Achter de Poort o Molen de Hoop o Taxateurs o Bartje Kringloop Besparen op bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen. Het samen met de andere gemeenten bekijken welke passende maatregelen genomen kunnen worden voor de Gemeenschappelijke Regelingen (verder GR’en). Naast het niet kunnen oppakken van nieuw beleid, wordt gekeken naar andere maatregelen zoals niet wettelijke taken en kosten zoals overhead en bedrijfsvoering. Ook worden alleen die kosten doorberekend waarvoor gemeenten vanuit het Rijk worden vergoed. Ovonde. De Ovonde is de locatie in Culemborg met het hoogst aantal ongevallen. In 2024 worden er tijdelijke maatregelen genomen om de impact van de ongevallen te beperken. Deze maatregelen zorgen er dus niet voor dat er geen ongevallen meer zullen plaatsvinden, maar leidt tot minder slachtoffers. In de plannen van de stationsomgeving is een volledige aanpassing van de Ovonde voorzien. Deze staat echter vooralsnog niet eerder gepland dan 2034 en wordt alleen uitgevoerd als er vanuit het plan voldoende budget is om de Ovonde aan te passen.
De keuze kan zijn om de volledige aanpassing helemaal niet uit te voeren en de situatie te houden zoals deze is met de tijdelijke maatregelen. Verminderen cameratoezicht. Onderzoeken of het aantal camera's verminderd zou kunnen worden en wat hiervan de gevolgen zijn (budget, veiligheid).
(bedragen x 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Heroriëntatie Plantage en kinderboerderij*
0
124
124
124
Vastgoed*
0
42
42
42
0
166
166
166
Ombuigingsopdrachten voor 2026 e.v.
Besparen op bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen** Aanpak Ovonde** Verminderen cameratoezicht** Totaal
* deze bedragen zijn besparingen in exploitatie en onderhoud, verkoopopbrengsten zijn hierin nog niet opgenomen. De bedragen zijn indicatief . ** de mogelijke opbrengst voor de begroting is voor deze opdrachten nog niet in te schatten.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
43
Onroerendezaakbelasting (ozb) Het Rijk publiceerde zijn Voorjaarsnota op 15 april 2024. Toen werd pas bekend dat onze gemeente voor bijna 1 miljoen euro minder inkomsten ontvangt uit het Gemeentefonds en dat er dus in 2025 al maatregelen genomen moeten worden. Met de ombuigingen, die in deze kadernota zijn uitgewerkt, dempen we het overgrote deel van het tekort in 2025. Maar niet volledig. Het tijdsbestek is te kort om verdere verantwoorde ombuigingen voor te stellen. Het voorgestelde pakket aan ombuigingen zijn namelijk al pijnlijke maatregelen waarvan iedereen in de stad het effect gaat merken. Het college stelt voor om het resterende deel van de benodigde middelen te dekken door het eenmalig boventrendmatig verhogen van de ozb. Het is goed om te benadrukken dat het exacte bedrag van de verhoging van de ozb nog van veel factoren afhangt en bij de begroting wordt bepaald. We hopen dat deze lager uitvalt dan dat we nu becijferen en zullen deze maatregel alleen nemen als het echt niet anders kan. Mochten er tussen nu en de begroting structurele meevallers zijn, dan kunnen we de ozb-verhoging lager voorstellen in die begroting. Een voorlopige inschatting is dat een boventrendmatige verhoging van 4% voor 2025 voldoende oplevert om het laatste deel te dekken.
Voor een woning met een waarde van € 300.000 betekent dit naar verwachting een verschil van ongeveer € 12 per jaar ten opzichte van de reguliere indexatie. Met het doorvoeren van deze verhoging van de ozb wordt ervoor gezorgd dat de begroting 2025 sluitend is. (bedragen x 1.000)
2025
2026
2027
2028
Eenmalige boventrendmatige verhoging ozb
342
342
342
342
Totaal
342
342
342
342
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
2024
44
5. Uitgangspunten voor het vervolg
Doorwerking in de begroting Alle hoofdstukken hiervoor bevatten kaders voor de doorwerking in de Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028. Deze verwerken we in die begroting, waarbij we ons dan ook een beeld vormen van de transitie- en frictiekosten die met ombuigingen gepaard gaan – uiteraard voorzien van dekking. Voor de volledigheid stippen we nog twee onderwerpen specifiek aan, die we betrekken bij het opstellen van de begroting
Prijsstijgingen De inflatie neemt af door verdere daling van de energieprijzen en afname van de kerninflatie. Ondanks het wegvallen van het prijsplafond, zijn de energieprijzen die consumenten betalen in 2024 lager dan in 2023. De marktprijzen zijn dusdanig gedaald dat deze onder het prijsplafond liggen. Ook de kerninflatie neemt af nu bedrijven hogere energiekosten hebben doorberekend. Lonen hebben nog wel een opwaarts effect op met name de inflatie van diensten. Huren liggen ook boven de gemiddelde inflatie, na een aantal jaren juist relatief weinig te zijn gestegen. Alles overziend verwachten we dat de inflatie in 2024 uitkomt op 2,9%, en in 2025 op 2,8%.
Loonontwikkeling De loonstijging komt in 2024 met 6% opnieuw hoog uit. In sommige bedrijfstakken is de caoloongroei sinds de inflatieschok relatief beperkt geweest. We verwachten in die bedrijfstakken een hoge loongroei in 2024, omdat werknemers alsnog een compensatie voor de hoge inflatie van de afgelopen jaren eisen. De recent afgesloten cao’s laten voor 2024 ook nog steeds forse loonstijgingen van 5-7% zien. De loonstijging neemt in 2025 af tot 3,9%, omdat de meeste werknemers dan voor de inflatiegolf gecompenseerd zijn, hoewel 3,9% nog steeds ruim boven de inflatie ligt. Werknemers houden nog enige tijd een voordeel aan de onderhandelingstafel, omdat de arbeidsmarkt krap blijft Op basis van het Centraal Economisch Plan raamt het Centraal Planbureau de volgende cijfers: 2024
2025
Inflatie (consumentenprijsindex)
2,9%
2,8%
Cao loon bedrijven
6,0%
3,9%
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
45
Financiële spelregels voor de komende jaren Op weg naar een duurzaam financieel gezonde gemeente is enige financiële discipline nodig. Voor de komende jaren breiden wij onze financiële spelregels daarom verder uit.
Wettelijke eisen Rijk en provincie stellen eisen aan onze begrotingen en jaarrekeningen.
Structureel sluitende begroting De Gemeentewet schrijft voor dat wij een structureel sluitende begroting moeten opstellen. Dat wil simpelweg zeggen, dat alle structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. De provincie ziet erop toe of wij als gemeente aan deze eis voldoen. Daartoe moeten wij onze begroting (voor 15 november) inzenden. Een structureel sluitende begroting is een begroting waarbij het eerste begrotingsjaar meteen sluitend is. Onder een structureel sluitende begroting wordt ook verstaan een begroting die weliswaar in het eerste jaar van de meer-jarencyclus niet sluit, maar die binnen de komende vier jaar wel tot een reëel sluitend geheel gaat komen.
Tijdig en juist Naast het voorschrift van een structureel sluitende begroting gelden er ook nog eisen over tijdigheid van de stukken en een juiste verantwoording via de jaarrekeningen.
Bestaande spelregels In de afgelopen jaren werkten we al met uitgangspunten voor onze financiële huishouding. Deze behouden we en zullen we waar nodig nog strenger toepassen.
1. Behoedzame en reële ramingen Alle begrotingsposten (zowel de uitgavenbudgetten als de inkomstenramingen) zijn gebaseerd op de reële verwachtingen bij de betreffende taak of dat product. Voor de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat deze in overeenstemming zijn met de bijdragen, zoals die in de vastgestelde begroting van die gemeenschappelijke regeling zijn opgenomen. Onderdeel van een reële raming is ook dat alle te verwachten kosten (en opbrengsten) inzichtelijk worden gemaakt en dat er dus geen investeringen in nieuwe activiteiten plaatsvinden, waarbij niet alle structurele exploitatielasten in beeld worden gebracht.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
46
2. Structurele uitgaven worden structureel gedekt Alle structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Incidentele uitgaven kunnen zowel worden gedekt met incidentele als met structurele middelen. Dat betekent dat voor incidentele uitgaven ook gemeentelijke reserves ingezet kunnen worden. Voor investeringen, waarop wij moeten afschrijven, is het mogelijk om de afschrijvingslasten te dekken via de reserve kapitaallasten. Dan moet deze reserve bij aanvang het volledige investeringsbedrag bevatten, om dekking gedurende de gehele looptijd te kunnen waarborgen.
3. Integrale afweging Het gebrek aan middelen noodzaakt tot het maken van duidelijke keuzes. Nieuw beleid en uitbreiding van bestaand beleid is alleen maar mogelijk als daartoe ruimte is. En als die ruimte er is, zal goed afgewogen moeten worden welke gewenste activiteiten dan de voorkeur verdienen. Zulke afwegingen kunnen alleen maar goed plaatsvinden op geëigende momenten, waarbij alles tegen elkaar kan worden afgewogen en ook bewuste keuzes gemaakt kunnen worden. In onze gemeentelijke cyclus zijn dat de kadernota en de programmabegroting. Daarbij is de rol van de kadernota vooral het stellen van de kaders en het kiezen van de richtingen, terwijl de programmabegroting dan de concrete vertaling wordt, waarbij de laatste ontwikkelingen nog kunnen worden meegenomen. Alleen op die momenten is het mogelijk alle gewenste (nieuwe) activiteiten op een goede en integrale manier af te wegen tegen de beschikbare mogelijkheden. Dat betekent ook dat bij de andere momenten in de planning- en controlcyclus geen nieuw beleid kan worden ingebracht. En dat de voor- en najaarsrapportage alleen bedoeld zijn om te monitoren of de uitvoering van het bestaande beleid in de pas blijft lopen met de daartoe beschikbaar gestelde middelen.
4. Risicomanagement optimaliseren Alle gemeentelijke activiteiten zijn onderhevig aan risico’s. Om te voorkomen dat wij plotseling verrast worden met zogenaamde onvoorziene tegenvallers, is het noodzakelijk om in de hele organisatie continu aandacht te hebben voor risicomanagement. En dat niet alleen door de risico’s op te sommen en in een paragraaf te zetten, maar ook door concreet te werken aan en met beheersmaatregelen om de risico’s in te perken.
5. Opvangen van tegenvallers Tegenvallers door onvoorziene hogere lasten of lagere baten worden in eerste aanleg binnen het eigen budget (taakveld of programma) opgevangen. Structurele problemen worden ingebracht bij de kadernota en/of begroting voor de integrale afweging. Incidentele problemen worden in eerste instantie zelf opgelost en worden voor de meer brede afweging via de voor- of najaarsrapportage aan de raad voorgelegd.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
47
6. Terughoudendheid bij aanbod van subsidies Potentieel te ontvangen subsidies zijn alleen aantrekkelijk als deze passen binnen het gemeentelijk beleid. En indien wij dus voor de door ons gewenste nieuwe activiteiten van derden middelen kunnen verkrijgen, dan zullen we daar zeker op inzetten. Als wij gebruik (willen) maken van externe bronnen en bijdragen dan is het ook hier noodzakelijk om het volledige structurele en meerjarige financiële beeld (inclusief de risico’s) in beeld te brengen en op basis daarvan keuzes te maken. We moeten geen activiteiten oppakken omdat een derde ons middelen aanbiedt, terwijl wij vervolgens in onze (meer-jaren)begroting er problemen door gaan verkrijgen.
Nieuwe spelregels Omdat de financiele uitdagingen en onzekerheden de komende jaren groot blijven zijn aanvullende spelregels noodzakelijk. Wij stellen de volgende aanvullingen voor:
7. Nieuw beleid alleen als dit onontkoombaar en onuitstelbaar is Bij spelregel 3 is aangegeven dat nieuw beleid en uitbreiding van bestaand beleid alleen mogelijk is als daartoe ruimte is. We scherpen deze spelregel aan: we besluiten alleen over nieuw beleid, uitbreiding of intensivering van beleid als dit onontkoombaar en onuitstelbaar zijn. Bij de huidige inzichten is er immers vrijwel geen financiële ruimte voor nieuw beleid. Wanneer er besloten wordt tot nieuw beleid, uitbreiding of intensivering, dan is de dekking ervan onderdeel van dat besluit. Om het begrotingssaldo niet verder te belasten, dient die dekking te bestaan uit geoormerkte rijksmiddelen of extra ombuigingen. 8. Meevallers worden toegevoegd aan de algemene reserve Om ons weerstandvermogen te versterken, is het noodzakelijk om financiële meevallers toe te voegen aan de algemene reserve – of tussen nu en de eerstvolgende begroting: om de voorgestelde ozb-verhoging te kunnen verlagen. Financiele meevallers zijn in ieder geval in beginsel niet bedoeld om nieuw beleid mee te dekken. 9. We streven naar een hogere weerstandsratio In ons huidige financieel beleid streven we naar een weerstandsratio van 1,0 bij het maximale risicoprofiel. Dit wil zeggen dat we precies genoeg weerstandsvermogen aanhouden om alle risico’s op te vangen. Een ratio van slechts 1,0 maakt ons kwetsbaar.
Als we tegenvallers ten laste van het weerstandsvermogen brengen lopen we bij een ratio van 1,0 gelijk het risico dat deze onder de grenswaarde van 1,0 daalt en derhalve onmiddelijk aanvulling nodig is – en dus nieuwe ombuigingen. Het is daarom verstandiger om te streven naar een ratio die geldt als ‘ruim voldoende’. We willen de komende vier jaar toegroeien naar deze verhoogde waarde, die een bandbreedte heeft van 1,4 tot 2,0. Hiervoor is het nodig dat de spelregels streng worden nageleefd.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
48
Bijlagen
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
49
Bijlage 1 Begrotingswijzigingen per begrotingsprogramma Hieronder treft u de begrotingswijzigingen aan die de voorjaarsrapportage (de ontwikkelingen in het bestaand beleid) tot gevolg heeft. Deze zijn per begrotingsprogamma weergegeven. Met de vaststelling van dit document autoriseert de raad deze wijzigingen in de lopende begroting.
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
7
0
0
0
0
Kosten noodstroomaggregaat
-130
0
0
0
0
Regio Rivierenland: Financiering ondersteuning van het Portefeuillehoudersoverleg (PFO) Ruimte
-21
-21
0
0
0
Septembercirculaire 2023
-281
-281
-281
-281
-281
47
171
126
126
126
-377
-131
-155
-155
-155
2025
2026
2027
2028
-373
-394
-399
-399
22
22
22
22
-351
-372
-377
-377
Bestaand beleid Jaarresultaat 2023 regio rivierenland
Voordeel bijdrage BWB obv 2e VGR na ontvlechting Totaal Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid Programmabegroting 2025-2028 BWB Programmabegroting 2025-2028 Regio Rivierenland Totaal Bestaand beleid
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
50
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-14.711
-14.534
-14.656
-14.575
-14.497
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-14.711
-14.534
-14.656
-14.575
-14.497
Bestaand beleid
-377
-131
-155
-155
-155
Technische wijzigingen
-211
80
80
80
80
Voorjaarsrapportage 2024
-588
-51
-75
-75
-75
Bestaand beleid
0
-351
-372
-377
-377
Kadernota 2025-2028
0
-351
-372
-377
-377
-15.299
-14.936
-15.103
-15.028
-14.949
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
51
Programma 2 Veiligheid Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Septembercirculaire 2023
-7
-7
-7
0
0
Totaal Bestaand beleid
-7
-7
-7
0
0
2025
2026
2027
2028
Bijdrage VRGZ 2025
-142
-142
-142
-142
Gemeentelijke bijdrage GGD begroting 2025
-11
-11
-11
-11
Totaal Bestaand beleid
-153
-153
-153
-153
Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-3.601
-3.610
-3.618
-3.627
-3.627
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-3.601
-3.610
-3.618
-3.627
-3.627
Bestaand beleid
-7
-7
-7
0
0
Voorjaarsrapportage 2024
-7
-7
-7
0
0
Bestaand beleid
0
-153
-153
-153
-153
Kadernota 2025-2028
0
-153
-153
-153
-153
-3.608
-3.770
-3.779
-3.780
-3.780
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
52
Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Aframing Vattenfall openbare verlichting
285
285
285
285
285
Openbare verlichting
-62
-62
-62
-62
-62
Totaal Bestaand beleid
223
223
223
223
223
2025
2026
2027
2028
Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000)
-
Totaal
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-4.070
-4.156
-4.121
-4.074
-4.060
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-4.070
-4.156
-4.121
-4.074
-4.060
Bestaand beleid
223
223
223
223
223
Technische wijzigingen
-175
0
0
0
0
48
223
223
223
223
-4.022
-3.933
-3.899
-3.851
-3.838
Voorjaarsrapportage 2024
Voorjaarsrapportage 2024 Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
53
Programma 4 Economie Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
2025
2026
2027
2028
Totaal
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000)
Totaal
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-724
-709
-709
-709
-709
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-724
-709
-709
-709
-709
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
-724
-709
-709
-709
-709
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
54
Programma 5 Onderwijs Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
2025
2026
2027
2028
Totaal
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000)
-
Totaal
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-4.576
-4.498
-4.478
-4.340
-5.875
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-4.576
-4.498
-4.478
-4.340
-5.875
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
-4.576
-4.498
-4.478
-4.340
-5.875
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
55
Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
-114
-76
0
0
0
4
0
0
0
0
-81
459
-600
0
0
4
-76
-76
-76
-76
-187
307
-676
-76
-76
2025
2026
2027
2028
RAR programmabegroting 2025-2028
-2
-2
-2
-2
Totaal Bestaand beleid
-2
-2
-2
-2
Bestaand beleid Fairplay Jaarresultaat 2023 RAR Kosten advies TNO en ventilatieverbeterplan zwembad De Watelinie Overname zwembad Waterlinie Totaal Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-4.991
-5.833
-5.139
-5.135
-5.091
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-4.991
-5.833
-5.139
-5.135
-5.091
Bestaand beleid
-187
307
-676
-76
-76
Voorjaarsrapportage 2024
-187
307
-676
-76
-76
Bestaand beleid
0
-2
-2
-2
-2
Kadernota 2025-2028
0
-2
-2
-2
-2
-5.178
-5.528
-5.817
-5.212
-5.168
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
56
Programma 7 Sociaal domein en Gezondheid Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Septembercirculaire 2023
-69
-7
-6
-6
-6
Stijging kosten Jeugd
-200
-200
-200
-200
-200
Taakmutatie Inburgering
-56
0
0
0
0
Taakstelling subsidies
-217
0
0
0
0
Tariefstijging Hulp bij het Huishouden
-130
-130
-130
-130
-130
39
0
0
0
0
-633
-337
-336
-336
-336
2025
2026
2027
2028
Gemeentelijke bijdrage begroting 2025 Werkzaak
-92
-103
-130
-41
Gemeentelijke bijdrage GGD begroting 2025
-99
-99
-99
-99
Tariefstijging huishoudelijke hulp 2025
-396
-396
-396
-396
Totaal Bestaand beleid
-586
-598
-624
-535
Bestaand beleid
Terugbetaling van de GGD jrr2023 Totaal Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-34.594
-33.297
-32.399
-32.267
-32.265
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-34.594
-33.297
-32.399
-32.267
-32.265
Bestaand beleid
-633
-337
-336
-336
-336
Technische wijzigingen
-80
-80
-80
-80
-80
Voorjaarsrapportage 2024
-713
-417
-416
-416
-416
Bestaand beleid
0
-586
-598
-624
-535
Kadernota 2025-2028
0
-586
-598
-624
-535
-35.307
-34.301
-33.413
-33.307
-33.216
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
57
Programma 8 Duurzaamheid Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Aanpassing budget dierenambulance
-9
-9
-9
-9
-9
Totaal Bestaand beleid
-9
-9
-9
-9
-9
2025
2026
2027
2028
AVRI begroting 2025
21
21
21
21
AVRI PMD
-6
-6
-6
-6
Programmabegroting 2025-2028 BSR
5
5
5
5
Totaal Bestaand beleid
21
21
21
21
Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
1.773
1.762
1.781
1.809
1.821
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
1.773
1.762
1.781
1.809
1.821
Bestaand beleid
-9
-9
-9
-9
-9
Technische wijzigingen
0
0
0
0
0
Voorjaarsrapportage 2024
-9
-9
-9
-9
-9
Bestaand beleid
0
21
21
21
21
Kadernota 2025-2028
0
21
21
21
21
1.764
1.774
1.792
1.821
1.833
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
58
Programma 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Bijraming motorrijtuigenbelasting
-20
-20
-20
-20
-20
Eerstejaars groenonderhoud 't Jach en het Hof
-10
-10
0
0
0
Totaal Bestaand beleid
-30
-30
-20
-20
-20
2025
2026
2027
2028
ODR begroting 2025
-116
-116
-116
-116
Totaal Bestaand beleid
-116
-116
-116
-116
Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
-5.136
-5.126
-5.078
-5.159
-5.249
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
-5.136
-5.126
-5.078
-5.159
-5.249
Bestaand beleid
-30
-30
-20
-20
-20
Technische wijzigingen
97
0
0
0
0
Voorjaarsrapportage 2024
67
-30
-20
-20
-20
Bestaand beleid
0
-116
-116
-116
-116
Kadernota 2025-2028
0
-116
-116
-116
-116
-5.069
-5.273
-5.214
-5.296
-5.386
Voorjaarsrapportage 2024
Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
59
Programma 99 Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Ontwikkelingen in 2024 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Bijstelling OZB obv definitieve berekening
363
0
0
0
0
Decembercirculaire 2023
-316
0
0
0
0
Jaarrekeningresultaat 2023 BSR
29
0
0
0
0
Overname zwembad Waterlinie
-19
-19
-19
-19
-19
Septembercirculaire 2023
916
973
1.041
2.308
2.697
Totaal Bestaand beleid
972
953
1.021
2.289
2.678
2025
2026
2027
2028
Compensatie meicirculaire 2024 indexering GR-en
403
403
403
403
Compensatie meicirculaire 2024 indexering HH
131
131
131
131
Programmabegroting 2025-2028 BSR
-14
-14
-14
-14
Totaal Bestaand beleid
520
520
520
520
Bestaand beleid
Ontwikkelingen in bestaand beleid vanaf 2025 en verder (bedragen x € 1.000) Bestaand beleid
Samenvattend financieel overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Primitieve begroting
70.324
70.841
66.269
66.064
66.803
Uitgangspositie Kadernota 2025-2028
70.324
70.841
66.269
66.064
66.803
Bestaand beleid
972
953
1.021
2.289
2.678
Technische wijzigingen
369
0
0
0
0
1.341
953
1.021
2.289
2.678
Bestaand beleid
0
520
520
520
520
Kadernota 2025-2028
0
520
520
520
520
71.665
72.314
67.810
68.873
70.001
Voorjaarsrapportage 2024
Voorjaarsrapportage 2024 Kadernota 2025-2028
Saldo inclusief Kadernota 2025-2028
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
60
Bijlage 2 Programmaoverstijgende begrotingswijzigingen Hieronder presenteren we alle begrotingswijzingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2024-2027. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve. Hieronder presenteren we alle begrotingswijzingen die geen invloed hebben op het begrotingssaldo, maar wel leiden tot een wijziging van de geautoriseerde baten en lasten in de vastgestelde programmabegroting 2024-2027. De wijzigingen kunnen verdeeld worden in 3 categorieën: 1. De lasten zijn opgenomen in een ander programma en dienen voor de juiste verantwoording overgeheveld te worden naar de juiste programma. 2. Er zijn extra middelen ontvangen ter dekking van extra lasten. De toename van de totale lasten en baten worden 3. Er worden lasten begroot die gedekt worden uit de daarvoor bestemde reserve. (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Technische wijzigingen Budget groenbeleid en versterken biodiversiteit 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Lasten -19 Ruimte 10 Financiering en Algemene Baten 19 dekkingsmiddelen In de begroting 2021 is een bedrag van € 150.000 beschikbaar gesteld voor groenbeleid en versterken biodiversiteit, met als dekking de reserve precariobelasting. Van dit bedrag resteert nog € 18.956. Voorgesteld wordt om dit restantbedrag in 2024 weer voor dit doel beschikbaar te stellen. Budget haalbaarheidsonderzoeken 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Lasten -229 Ruimte 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Baten 229 Ruimte In 2019 is er een budget van € 650.000 beschikbaar gesteld voor haalbaarheidsonderzoeken, gedekt uit de reserve grondexploitatie. Van dit bedrag resteert nu nog € 228.904. Voorgesteld wordt om dit restant in 2024 weer beschikbaar te stellen, vanuit de reserve grondexploitatie.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
61
Budget netwerksamenwerking WMO/Jeugd Rivierenland 1 Bestuur en Ondersteuning
Lasten
80
80
80
80
80
7 Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
-80
-80
-80
-80
-80
In de primitieve begroting 2024 zijn de kosten voor programmamanager en programmasecretaris netwerksamenwerking WMO/Jeugd Rivierenland niet binnen het juiste taakveld begroot. Deze zou moeten begroot worden onder het juiste taakveld 6.2 toegang en eerselijnsvoorzieningen. Budget Vianense poort 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Lasten
-116
9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Baten 116 Ruimte In de voorjaarsrapportage 2021 is een budget van € 130.000 beschikbaar gesteld voor onderzoek, planvorming en het uitvoeren van de proef rondom het afsluiten van de Vianense Poort voor gemotoriseerd verkeer, dekking van dit budget is de reserve GVVP. Van dit budget resteert nog € 116.000. Voorgesteld wordt om dit restant weer beschikbaar te stellen in 2024, zodat de reeds besloten maatregelen uit de evalutatierapportage van de Vianense Poort kunnen worden uitgevoerd. Budget woningbouwlocaties 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Lasten -267 Ruimte 9 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Baten 267 Ruimte In 2021 is er met het raadsvoorstel startnotitie woningbouwopgaven een budget van € 598.000 beschikbaar gesteld gedekt uit de reserve grondexploitatie. Van dit budget resteert op dit moment nog € 267.493. Voorgesteld wordt om dit restantbudget in 2024 beschikbaar te stellen voor de woningbouwopgave. Data Top 15 1 Bestuur en Ondersteuning
Lasten
26
3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Lasten
-26
Vanaf 1 januari 2025 zijn wegbeheerders verplicht om binnen de nieuwe Europese regelgeving cruciale mobiliteitsdata bij te houden en beschikbaar te stellen voor gebruikers. Culemborg heeft al data aangeleverd, maar op 2 onderdelen loopt de gemeente achter op schema. We riskeren hiermee een boete. Het gaat om borging van de data en het inventariseren en digitaliseren van alle verkeersborden en bijbehorende verkeersbesluiten. Om dit op tijd te kunnen aanleveren dient een inventarisatie door een externe partij te worden uitgevoerd. De extra uitgaven worden gedekt uit het automatiseringsbudget dat bij programma bestuur en ondersteuning staat begroot. Formatie duurzaamheid 8 Duurzaamheid
Lasten
-240
-240
8 Duurzaamheid
Baten
240
240
De gemeente heeft de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden ontvangen. Met deze subsidie worden de loonkosten van van de tijdelijke formatie duurzaamheid gedekt.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
62
Inzet middelen Basis op Orde 1 Bestuur en Ondersteuning
Lasten
-317
3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Lasten
-33
10 Financiering en Algemene Baten 350 dekkingsmiddelen Bij het vaststellen van de jaarekening is de raad akkoord gegaan met het reserveren van middelen voor de Basis op Orde. In 2024 wordt formatie ingehuurd om het project uit te kunnen voeren. De kosten worden gedekt uit de bestemmingsreserve Reorganisatie. Opvang Oekraiëners Bellweg (Crisis Noodopvang) 7 Sociaal domein en Gezondheid
Lasten
-8.800
7 Sociaal domein en Gezondheid
Baten
8.800
In 2024 is Bellweg opengesteld voor opvang Oekraïeners. De hiermee samenhangende kosten worden gedekt door een bijdrage van Ministerie van Justitie en Veiligheid. Tijdelijke formatie uitvoering subsidie verduurzaming slecht geïsoleerde woningen 8 Duurzaamheid
Lasten
-4
-4
8 Duurzaamheid
Baten
4
4
Voor het uitvoeren van de regeling verduurzaming slecht geïsoleerde woningen heeft een medewerker een tijdelijke urenuitbreiding gekregen, die wordt gedekt uit de geoormerkte rijksmiddelen die bij deze regeling horen.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
63
Bijlage 3 Stand van zaken moties en toezeggingen Onderstaande tabel geeft de stand van zaken van de moties en toezeggingen weer. Groen Oranje Rood Wit
Is afgehandeld Wordt aan gewerkt Nog geen opvolging aan gegeven Nieuw - nog geen stand van zaken bekend
Op zoek naar de volledige tekst van een motie? Check dan Moties Culemborg - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl).
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
64
Moties Groen: is afgehandeld Oranje: wordt aan gewerkt Rood: nog geen opvolging aan gegeven Wit: nieuw – nog geen stand van zaken bekend Op zoek naar de volledige tekst van een motie? Check dan Moties Culemborg - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
65
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Beleidsnotitie Wmo en Jeugd met focus op inwoners
03-12-2020
Deze motie is afgehandeld. In april 2023 is het Sociaal Team Culemborg gestart. Het team is gehuisvest in Salaamander en Bonvie. De website www.culemborgkanmeer.nl is dé digitale ingang van het Sociaal Team en is daartoe aangepast. Ook heeft het STC eigen mailadressen. De bereikbaarheid via één telefoonnummer is voorbereid en treedt in als de werkprocessen volledig ingeregeld zijn. Inwoners worden m.n. via toewijzers en vindplaatsen over het STC geïnformeerd en via bestaande kanalen (Zorgkrant, Kontakt). We verwijzen voor deze motie ook naar de aanpak van de motie “Uitvoering transitieplan sociaal domein” van 6 juli 2023.
M. Peters
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
66
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Skatepark in Culemborg 05-07-2021 verbeteren met jongeren
M. Wichgers
De motie is in 2021 aangenomen. Er zijn afgelopen jaren zijn er voorbereidingen getroffen. Heb budget ter hoogte van 150.000 was gereserveerd in de begroting 2023. Omdat de uitvoering in dat jaar wel is gestart, maar nog niet is afgerond, stelt het college de raad in de Jaarstukken 2023 voor om een resterend bedrag te bestemmen voor 2024.
Ondersteuning participatietraject windwinning Culemborg
D. Bijvoet
Zodra een nieuw initiatief ontstaat wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de ondersteuning van omwonenden en andere belanghebbenden. Er is op dit moment nog geen sprake van een herstart van de procedure. Wel is er met enige regelmaat contact met de initiatiefnemer Vrijstad Windwinning. Onvermijdelijk onderdeel van een eventuele herstart van de procedure om te komen tot een tweede windpark is het vaststellen van een communicatie- en participatieplan. In dit plan moet de ondersteuning van alle belanghebbenden worden uitgewerkt. Hierbij gaat de aandacht naar het maximaal in positie brengen van alle belanghebbenden (ook tegenstanders) in zo'n proces.
07-10-2021
Er is nog geen prinicipeverzoek ontvangen, dus nog geen project. Windwinning gaf 28 maart 2024 aan weer een initiatief te willen starten. Dat maakt dat de inhoud van deze motie belangrijk onderwerp van gesprek is. Fractie ondersteuning
11-11-2021
Griffie
Er wordt een voorstel uitgewerkt, dat aan de raad wordt voorgelegd.
Maatregelen voor tijdelijke starterswoningen
11-11-2021
M. Wichgers
Is opgenomen in de woonvisie (GZDGCB668996/1152202), met een volledige uitwerking in de bijlagen (GZDGCB668996/1164733).
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
67
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Culemborgse Haven
11-11-2021
M. Wichgers
Er is een eerste inventariserend gesprek gevoerd met de SJHC. Hier zijn nog geen concrete afspraken gemaakt. De SJHC beraadt zich hierover en er wordt nog een vervolggesprek gevoerd. Dit nemen we mee in de gesprekken rond de haven. Er volgt een brede visie over dit gebied, gekoppeld aan Steenovenslaan en Veerweggebied.
Toekomstperspectief voor Stichting Samen Verder
31-05-2022
D. Bijvoet
We zijn met Stichting Samen Verder in gesprek gegaan. De stichting heeft voor de korte termijn een oplossing gevonden voor een sluitende begroting. We denken desgevraagd graag mee over een duurzaam toekomstperspectief van Klaartje (en Bartje).
Voorgenomen besluit tot oprichting coöperatie textielsorteercentrum Citrix U.A. Motie M2, promoten tweedehands kleding
31-05-2022
D. Bijvoet
Tweedehandskleding kunnen we promoten via de website Culemborg Duurzaam en andere bestaande communicatiekanalen. Er komt geen aparte campagne.
Weg met de wegwerpbekers
10-11-2022
M. Peters
Deze motie is afgerond. In het oude stadhuis zijn de wegwerkbekers vervangen door porseleinen bekers. In Culemborg zijn vanaf 1 januari 2024 in alle gemeentelijke panden herbruikbare porseleinen bekers (koffie en thee) in gebruik genomen. Er is zijn werkafspraken gemaakt en gecommuniceerd over het gebruik en het reinigen van de bekers. Na 1 jaar wordt de nieuwe werkwijze geëvalueerd.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
68
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Naar een integraal sport en beweegbeleid
10-11-2022
De inhoud van deze motie sluit nauw aan bij de gewenste samenhang tussen de verschillende onderdelen in het gezondheidsbeleid, sport, bewegen en de sociale basis (een integrale aanpak).
M. Peters
In juni 2023 is er in overleg met partners een herijkt lokaal sportakkoord (LSA) vastgesteld. In september 2023 is in samenwerking met partners het plan Gezond en Actief Culemborg (GAC) tot stand gekomen, vastgesteld en ingediend bij het ministerie (in verband met het verkrijgen van de brede SPUK voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. In de implementatie van het GAC en LSA II wordt een lijn uitgezet om de oproepen in de betreffende motie – samen met maatschappelijke partners - te adresseren. Het beoogde eindresultaat is een integrale visie op sport en bewegen met een horizon tot 2030. Deze visie wordt ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Maak de stad mooier door haar te delen
02-02-2023
M. Peters
Deze motie is afgehandeld. Een voorstel is op 21 maart 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd. De benodigde middelen zijn in de kadernota 2025 opgenomen.
Een duurzaam bereikbare en groene wijk
09-03-2023
M. Wichgers
Deze motie is deels afgehandeld: - Het verbeteren van de fietsverbinding tussen de Prijsseweg en stadscentrum is vastgesteld in de programmabegroting 2024; - De busverbinding (of alternatief) is vast onderwerp van overleg met de provincie Gelderland. De volgende punten staan op de planning: 1. In het Masterplan voor de stationsomgeving is opgenomen dat er een uitwerking van een betere fietsverbinding tussen de wijk Parijsch-Zuid en het treinstation wordt uitgewerkt ; 2. Met enige frequentie met de nieuwe bewoners in Borg en Buiten in contact te blijven over de werking van het mobiliteitsconcept en de raad hierover (en over eventuele aanvullende maatregelen te informeren. Dit wordt uitgevoerd als de wijk in gebruik is genomen.
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
69
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Hergebruik stimuleren met wasbare luiers
20-04-2023
D. Bijvoet
Het voorstel is om deze motie niet uit te voeren. Dit is opgenomen in de kadernota 2025.
Transparante kapvergunningen
20-04-2023
M. Wichgers
Deels afgehandeld. Inmiddels is op de website van de gemeente een pagina te vinden waarop beschreven wordt waar en waarom een kapvergunning is afgegeven. In de loop van 2024 willen we dit verder verbeteren.
Uitgangspunten energievoorziening Stationsomgeving
15-6-2023
M. Wichgers In lijn met de behandeling in de gemeenteraad is opdracht gegeven voor de kwartiermakersfase voor de verkenning van de energiehuishouding in de nieuwe stationsomgeving. Dit onderzoek loopt nu, de resultaten hiervan zijn al aan de raad gepresenteerd, o.a. in een beeldvormende avond op 11 april jl. over de organisatie van het energiesysteem en scenario's voor rolneming door de gemeente. Het totale Masterplan wordt in juni aan de raad voorgelegd.
Concreter is beter
6-7-2023
M. Peters
Kadernota 2025-2028, inclusief Voorjaarsnota 2024
De Kadernota 2025 en verder zijn voortaan financieel van aard. Dit betekent dat aan de programmadoelen concrete acties met financiële consequenties worden gekoppeld. Tevens worden de in de kadernota genoemde activiteiten aan hoger gelegen doelen gekoppeld. We nemen de oproep van de motie ook mee in de uitwerking van de begroting.
70
Titel
Datum Portefeuillevergadering houder
Stand van zaken
Uitvoering transitieplan 6-7-2023 sociaal domein
M. Peters
Deze motie omvat een aantal verschillende onderdelen, waar we als volgt mee aan de slag zijn/gaan: • Voor het versterken van het sturen op maatschappelijk effect hebben we – in navolging van vele andere gemeenten – een koersplan voor het sociaal domein opgesteld. Deze is eind april 2024 naar de raad verzonden voor behandeling in mei. • De sociale basis is de afgelopen jaren op allerlei manieren versterkt. Voor de jeugd bijvoorbeeld met het versterken van schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk, een versterkte samenwerking onderwijs-zorg en het laagdrempelig ondersteunen van kwetsbare/overbelaste gezinnen. En voor ouderen met de coalitie een tegen eenzaamheid en het Odensehuis. Daarnaast breiden we de activiteiten voor deze doelgroep uit met een activiteitencentrum voor ouderen met een Marokkaanse achtergrond en ontmoetingsplekken in Bonvie en de Salaamander. We gaan het versterken van de sociale basis een extra impuls geven met een beleids- en uitvoeringsplan. De eerste contouren zijn besproken tijdens een beeldvormende bijeenkomst in maart. Na de zomervakantie komt het beleidsplan naar de raad toe. • Kostenbeheersing heeft continu aandacht van de werkorganisatie. De systematiek van onze halfjaarlijkse informatienotitie op basis van het dashboard wmo/jeugd en het formuleren van beheersmaatregelen is daar onderdeel van.