CConstaterende datCulemborg
Koppel je AI →
Document · PDF

1 Jaarstukken 2025 - 2611311

Commissie Stadszaal 25 juni 2026, gemeente CulemborgBij agendapunt: Jaarstukken 202563.187 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 8

Cultuurhistorisch beleid (2006) • | Nota kerkenvisie (2023) • | Cultuurhistorische waardenkaart (2012) • | Archeologisch beleidsplan Culemborg (2017) Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel laat het resultaat van dit programma zien over het jaar 2025. Primitieve Gewijzigde | Rekening | Verschil (Bedragen x € 1.000) | begroting | begroting | 2025 | 2025 2025 | 2025 Lasten | -6.038 | -6.609 | -6.185 | 424 Baten | 959 | 1.203 | 1.334 | 131 Saldo van baten en lasten | -5.079 | -5.406 | -4.852 | 555 Onttrekkingen aan reserves | 218 | 218 | 218 | 0 Mutaties reserves | 218 | 218 | 218 | 0 Totaal resultaat | -4.861 | -5.188 | -4.634 | 555 Toelichting op de afwijkingen Kunst en Cultuur (overschot van € 47.000) Het Kunst en Cultuurbudget heeft een overschot van € 47.000 voornamelijk wegens lagere kosten voor het opstellen van het nieuwe uitvoeringsprogramma Cultuur; van het in 2025 beschikbaar gestelde bedrag van € 50.000 is € 23.500 ingezet en resteert € 26.500. Daarom stellen we voor om het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 15.000. Diverse kleine posten waaronder een bedrag van € 10.000 aan te veel ontvangen subsidie uit 2024 verrekend. Bibliotheken (overschot van € 26.000) Door de Rijksoverheid is in 2025 een decentralisatie-uitkering openbare bibliotheken van € 100.000 beschikbaar gesteld.

Het doel van de inzet van de middelen is bestaande bibliotheken te verbeteren in opmars naar de wettelijke zorgplicht en zo te komen tot een toekomstig bestendige bibliotheek. Jaarstukken 2025 | 72 Jaarstukken 2025 73 In 2025 is van deze middelen € 20.000 ingezet voor herstel van een eerdere bezuiniging van de leescoachfunctie en is tijdens de najaarsrapportage € 54.000 teruggevloeid naar het gemeentefonds. Het restant € 26.000 is nodig voor een haalbaarheidsonderzoek verhuizing bibliotheek naar de RK Barbarakerk en voor een Adviesdag Bibliotheek van de Toekomst. Daarom stellen we voor om het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 26.000. Cultureel Erfgoed (overschot van € 9.000) Middels een collegevoorstel was het plan om het € 9.000 overschot op het archeologie budget in te zetten voor de cofinanciering van de restauratie van de Kogelvanger in het buitengebied. Helaas waren de voorbereidende onderzoeken en offertes niet op tijd gereed om al een opdracht te kunnen verstrekken in 2025 waardoor het budget niet is besteed. Lagere onderhouds - en exploitatiekosten stadhuis (overschot van € 32.000) Dit komt doordat de onderhoudsbehoefte dit jaar lager was dan verwacht. Het aantal dagelijkse klachten en kleine herstelwerkzaamheden was beperkt.

Er waren geen grote storingen en enkele geplande werkzaamheden zijn verschoven naar volgend jaar in verband met grotere onderhoudsactiviteiten die dan al op de planning staan. Hierdoor zijn de kosten in 2025 tijdelijk lager uitgevallen. Toegerekende rente (overschot van € 192.000) De afwijking op de toegerekende rente houdt verband met hogere rentebaten en lagere rentelasten dan geraamd. Voor een inhoudelijke toelichting wordt verwezen naar programma Financiering en Algemene dekkingsmiddelen. Het effect is over alle programma's budgetneutraal. Overschot Zwembad Waterlinie aanpak ventilatie (overschot van € 15.000) In de herfstvakantie van 2025 zijn werkzaamheden uitgevoerd om de ventilatie te verbeteren, zowel in de technische ruimte (waar de RVS-zwembadwand zich bevindt) als in de zwembadzaal. Het aangepaste ventilatiesysteem zorgt ervoor dat de oorzaak van de corrosievorming in het gebouw is weggenomen. Eind vorig jaar is gestart met een onderzoek naar de verdere aanpak van de corrosie aan de zwembadwand. Dit onderzoek loopt en moet nog worden afgerond. Voor de afronding wordt onder andere het beschikbare budget van € 15.000 ingezet. Gemeentelijke bijdrage aan SMVC Fair Play o.b.v.

vaststellingsovereenkomst (overschot van € 114.000) Op 28 mei 2020 heeft de gemeenteraad besloten om de aanbevelingen van het rapport van Twijnstra en Gudde over te nemen en op 4 juni 2020 heeft de gemeenteraad de motie aangenomen waarin ze het college oproepen om het SMVC Fair Play mogelijk te maken om een clubaccommodatie te realiseren. Op 28 maart 2023 heeft het college ingestemd met ondertekening van een vaststellingsovereenkomst met betrekking tot de realisatie van een clubaccommodatie van SMVC Fair Play. Daarin is vastgelegd dat de club SMVC Fair Play een gemeentelijke bijdrage van 190.000 euro ontvangt in drie tranches. Jaarstukken 2025 74 De club heeft de eerste tranche ontvangen, de resterende twee tranches (samen 114.000 euro) in het realisatieproces (en de uitvoering van vaststellingsovereenkomst) moeten nog volgen. Budget ondersteuning realisatie derde-vierde padelbaan (overschot van € 40.000) In april 2022 heeft tennisvereniging Terweyde twee padelbanen gerealiseerd op het tennispark. Begin 2023 heeft TV Terweyde de wens geuit voor de aanleg van een derde en vierde padelbaan op een - voor omwonenden geluidsvriendelijke – dislocatie. Daarmee kan de druk op de eerste twee padelbanen afnemen, ook omdat de gemeente de gebruikseindtijd van de eerste twee padelbanen kan verkorten. De combinatie van beiden geeft perspectief aan zowel de omwonenden als de club.

Het college heeft in de zomer 2025 besloten om medewerking te verlenen aan de realisatie van twee nieuwe padelbanen op de kavel tussen de korfbalvelden en de N320, en om een budget ter hoogte van 40.000 euro beschikbaar te stellen, conform de kadernota 2025, gericht op de ‘aanpak geluidsoverlast padelbanen en ondersteuning realisatie derde- vierde padelbaan’. De realisatie staat nu gepland in 2026. Hogere baten Specifieke Uitkering (SPUK) Sportregeling (overschot van € 69.000) De gemeente heeft meer recht op een bijdrage uit de SPUK-Sportregeling. Via de SPUK- Sport kan de gemeente een vergoeding krijgen voor de btw die zij niet via het Btw- Compensatiefonds kan verhalen. Door onder andere investeringen die niet waren meegenomen in de begroting is het bedrag hoger uitgevallen. Investeringen Onderstaande tabel geeft inzicht in de uitputting van de investeringskredieten over het jaar 2025 en de mate waarin deze kredieten doorlopen naar 2026 (Bedragen x € 1.000) | Krediet Besteding | Stand | Overhevelen 2025 | 2025 | 31/12/2025 | naar 2026 Zitbanken en tribune (8 stuks) | 68 | 0 | 68 | Nee Verv. Sporthal Parijsch: afdekmatten 600 | 21 | 0 | 21 | Nee m2 Springkasten/planken en div.

materieel | 75 | 24 | 50 | Ja Interweij Verlichting Hockeyvelden | 15 | 22 | -7 | Nee Verlichting Kynologenclub | 46 | 41 | 5 | Nee AV middelen Huis van de Stad | 300 | 28 | 273 | Ja Huis van de Stad: Lichtwering Zijkant | 25 | 0 | 25 | Ja Huis van de Stad: Overige inventaris | 71 | 0 | 71 | Nee (keukenapp) HVDS: Toegangsverlening en | 117 | 0 | 117 | Ja inbraaksysteem Huis van de Stad patchkast | 19 | 0 | 19 | Ja Huis van de Stad meubilair | 179 | 0 | 179 | Ja Serrewand Fort t Spoel | 14 | 14 | 0 | Nee Zitbanken en tribune (8 stuks) Met het oog op de nieuwbouw van een nieuwe gymzaal bij KWC, zal niet meer geïnvesteerd worden in een nieuwe tribune. Vervanging Sporthal Parijsch: afdekmatten 600 m2 De afdekmatten worden op korte termijn niet vervangen. Krediet kan afgesloten worden. Springkasten/planken en diverse materieel Interweij Er zullen nog keuringen van de huidige inventaris van de sporthal plaatsvinden. Als inventaris en materieel niet meer voldoet aan de veiligheidseisen, zal het vervangen moeten worden. Verlichting hockeyvelden en kynologenclub Er waren veel klachten over de verlichting van de buitensportvelden, deze vielen steeds vaker uit en er waren ook overlastmeldingen van omwonenden. Na inspectie bleek dat een deel van de verlichting vervangen moest worden. Het project is gerealiseerd in 2025.

Jaarstukken 2025 | 75 Jaarstukken 2025 76 AV middelen Huis van de Stad/Lichtwering/meubilair/patchkast In 2025 is men begonnen met het project. Tezamen met het project van de aanschaf nieuwe AV-middelen zal ook het meubilair vervangen worden. In 2026 zal het project worden afgerond. Huis van de Stad: toegangsverlening en inbraaksysteem In 2026 zal de uitvoering van het project voor de vervanging van het toegangsverleningssysteem voor stadskantoor, stadhuis en Triosingel gaan plaatsvinden. Huis van de Stad: Overige inventaris (keukenapparatuur) De keukenapparatuur zal niet grootschalig vervangen worden. Als er apparatuur vervangen moet worden zal getracht worden dit binnen het huidige exploitatiebudget op te vangen. Als toch blijkt dat een grotere investering nodig is, zal dat via een nieuwe kredietaanvraag bij de begroting gebeuren. Serrewand Fort 't Spoel De vervanging van de serrewand door een duurzame schuifpui is begin 2025 afgerond. Door deze investering zal het energieverbruik voor de uitbater flink naar beneden gaan. De kapitaallasten van deze investering worden via verhoging van de huuropbrengsten verhaald op de uitbater. Jaarstukken 2025 77 Programma 7. Sociaal domein en Gezondheid Visie Kinderen en jongeren groeien op in een gezond opgroeiklimaat en veilige omgeving en kunnen zo hun talenten ontwikkelen.

Culemborgers zijn in de basis gezond en hebben een gezonde leefstijl. Inwoners hebben een betekenisvolle invulling van hun dag. Zij werken of participeren op een andere manier in de maatschappij. Bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk te doen of door zich te ontwikkelen. Op deze manier zijn steeds meer inwoners duurzaam aan het werk en vinden nieuwkomers hun plek in de samenleving. In Culemborg willen we dat inwoners zich geen zorgen hoeven te maken over hun bestaanszekerheid. Daar doen we als gemeente alles aan dat binnen onze macht ligt. Ook willen we dat alle inwoners mee kunnen doen, ongeacht leeftijd, beperking, culturele achtergrond of financiële mogelijkheden. Meedoen is namelijk niet alleen leuk, maar ook goed voor sociale verbindingen, gezondheid en welzijn. Inwoners ontmoeten elkaar in buurten, (sport)verenigingen en bij culturele activiteiten. Op verschillende momenten in het leven kan een mens extra zorg of ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld een jongere die hulp nodig heeft om een weerbare jongvolwassene te worden. Of iemand die plotseling zijn baan verliest. Of ieder die simpelweg ouder wordt en meer hulp nodig heeft om zelfstandig te kunnen blijven leven. Mantelzorgers, buren, vrijwilligers en verenigingen geven elkaar steun. We staan als gemeente naast onze inwoners en zorgen waar nodig voor aanvullende hulp of professionele zorg.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen dit programma streven we verschillende doelen na, waaraan we in 2025 (verder) hebben gewerkt. Hieronder volgen die doelen en de activiteiten, verdeeld over zeven thema’s: 1. Sociaal Team Culemborg 2. Opgroeien 3. Gezondheid 4. Samen leven & ondersteunen 5. Rondkomen 6. Werk & Maatschappelijke bijdrage 7. Wonen voor doelgroepen Jaarstukken 2025 78 1. Sociaal Team Culemborg Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? We bieden één duidelijke toegang voor inwoners met ondersteuningsvragen. Het toepassen van de AVE en doorbraakmethode wordt geborgd. Vorig jaar zijn die geïmplementeerd voor de verbetering van de kwaliteit en effectiviteit van onze dienstverlening. (Ontwikkeling) We investeren in een robuust en wendbaar lokaal team om ons voor te bereiden op alle ontwikkelingen (Hervormingsagenda Jeugd, vergrijzing, toekomstscenario verbeterde kind- en gezinsbescherming, kwetsbare bestaanszekerheid) en bezuinigingen die op ons afkomen. Dit vraagt om het op orde brengen van de vaste formatie (Wmo en jeugd), zodat we geen externe inhuur meer nodig hebben en duurzaam kunnen ontwikkelen in kennisopbouw en actieve regievoering.

(Ontwikkeling) Inwoners kunnen bij het Sociaal Team Culemborg terecht voor informatie, advies, lichte ondersteuning en toeleiding naar voorzieningen vanuit Wmo, Jeugdwet, armoedebeleid en schuldhulpverlening. Hiertoe wordt in netwerkverband samengewerkt met onze maatschappelijke partners (Santé Partners, MEE Vivenz en ElkWelzijn). (Doorlopend) Inwoners snel en deskundig helpen. (Doorlopend) Inwoners weten het Sociaal Team Culemborg te vinden en zijn tevreden over de dienstverlening. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 79 2. Opgroeien Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Kansrijk opgroeien. Meer jeugdigen kunnen hun talenten ontwikkelen en opgroeien tot volwassenen die volwaardig deelnemen aan de samenleving Voor alle Culemborgers t/m 17 jaar is een gratis bibliotheekpas beschikbaar. Jeugdigen uit gezinnen met minimale financiën kunnen een beroep doen op Stichting Leergeld in de ondersteuning van het aanschaffen van schoolmaterialen. Ook kunnen zij gebruik maken van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en de tegemoetkoming voor ouders die geen kinderopvangtoeslag (KOT) krijgen voor peuteropvang. (Doorlopend) Talentontwikkeling van Culemborgse jeugdigen stimuleren via onder meer de Brede School Culemborg, de doorgaande leeslijn 0-18 jaar (bibliotheek Rivierenland), HUB Rivierenland en Speaking Minds. (Doorlopend) Het pedagogisch opgroeiklimaat en ondersteunen van gezinnen versterken. Ouders en opvoeders hebben toegang tot laagdrempelige opvoedondersteuning. Respijtzorg mogelijkheden inzetten wanneer ouders/opvoeders overbelast zijn. (Doorlopend) De inzet voor kansengelijkheid in samenwerking met het onderwijs wordt beschreven in programma 05 Onderwijs. Goed in je vel. Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opgroeiklimaat.

We bereiden ons voor op het overdragen van de taken Jeugdgezondheidszorg Santé Partners 0–4 jaar naar een andere partner per 2026. (Ontwikkeling) In samenwerking met de huisartsen, jeugdartsen, het onderwijs en de GGD werken we uit wat normaliseren van professionals vraagt in de praktijk. En hoe we hier gezamenlijk handen en voeten aan kunnen geven. (Ontwikkeling)

Jaarstukken 2025 80 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? (vervolg) Goed in je vel. Meer jeugdigen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel en groeien op in een gezond opgroeiklimaat. We werken via het programma Hervormingsagenda Jeugd aan: - Het verstevigen van de pedagogische basis (het informele netwerk een prominente rol geven door het implementeren van de methodiek Jouw ingebrachte Mentor) - Domeinoverstijgende samenwerking (investeren in bestaanszekerheid om opvoedproblemen te voorkomen, overgang van 18- naar 18+) - Een stevig lokaal team (jeugdondersteuner huisartsen, maatwerkaanbod vrij toegankelijk organiseren) - Kwaliteitsverbetering, blijven leren en datagestuurd werken (Ontwikkeling) Via de Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau, gezondheidsonderzoeken op school en de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma) stimuleren we een gezonde ontwikkeling. Daarmee signaleren we ook waar dit mogelijk niet goed loopt. (Doorlopend) We geven uitvoering aan onze wettelijke taken rondom registratie-, toezicht en handhaving kinderopvang, om daarmee onze kwalitatief goede kindvoorzieningen te behouden. (Doorlopend) We stimuleren (via ketenpartners) voorlichting en laagdrempelige ondersteuning rondom mentale weerbaarheid en het voorkomen middelengebruik onder jeugdigen (en opvoeders).

(Doorlopend) Inzet van schoolmaatschappelijk werk op het primair en voortgezet onderwijs voor korte, preventieve en laagdrempelige ondersteuning aan kinderen, jongeren en ouders. (Doorlopend) Via de jeugdconsulenten van het Sociaal Team Culemborg ontvangen jeugdigen en hun ouders/opvoeders de jeugdhulp (maatwerkvoorzieningen) die zij nodig hebben. Multidisciplinair overleg wordt in voorkomende gevallen (meervoudige problemen in gezinnen) ingezet om de hulpverlening af te stemmen en te versterken. (Doorlopend) Onderdeel van het Sociaal Team Culemborg is een relatiedesk, waarin ouders in een vroeg stadium worden ondersteund bij echtscheidingsproblematiek. De ondersteuning is onder meer om de gevolgen voor de kinderen zo veel mogelijk te beperken. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 81 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Veilig opgroeien. Meer jeugdigen groeien op in een veilige omgeving (thuis, op school, op straat) en maken veilige keuzes. In de Bommelerwaard loopt de proeftuin jeugdbescherming Bommelerwaard (een veiligheidsteam met onder meer jeugdbeschermers, Raad voor de Kinderbescherming, lokaal team) af in 2024. Er wordt nagedacht over voortzetting van dit team en de mogelijkheid voor andere gemeenten hierbij aan te haken. Deze ontwikkeling zal in de loop van 2025 duidelijk worden en zo ook een deelname van Culemborg aan zo'n team. (Ontwikkeling) Landelijk is er nog geen duidelijkheid over de regionale veiligheidsteams, de daar bijbehorende stelselwijziging en middelen die hiervoor nodig zijn. Dat de inhoudelijke beweging door moet gaan, zijn alle partijen het over eens. In Zaltbommel is de proeftuin Samen Verder voor 2026 en 2027 verlengd. De gemeenten in Regio Rivierenland trekken gezamenlijk hun lering uit de deze proeftuin voor de inrichting van regionale veiligheidsteams. Ondertussen versterken we lokaal ons Sociaal Team. Switch is een project op het voortgezet onderwijs waarin het jongerenwerk voorlichting en ondersteuning aan jongeren geeft op het KWC en O.R.S. Lek en Linge. Voortzetting na 2025 is afhankelijk van financiële mogelijkheden.

(Ontwikkeling) Er heeft een evaluatie plaatsgevonden van het jongerenwerk op school. Hier zijn een aantal verbeterpunten uit voort gekomen voor de betrokken partijen (Elk Welzijn, gemeente en KWC en Lek en Linge). Switch kan met inzet van tijdelijke middelen voor twee jaar gedeeltelijk voortgezet worden. In het Sociaal Team Culemborg zitten aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij dragen bij aan de aanpak hiervan door voorlichting, training collega's, etc. (Doorlopend) Vanwege een toename van complexe problematiek is er een lokale overlegtafel jeugd en gezin voor vastgelopen casuïstiek. Veilig Thuis, Jeugdbescherming Gelderland, het Sociaal Team en de procesregisseur jeugd en gezin sluiten hierbij aan. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 82 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? (vervolg) Veilig opgroeien. Meer jeugdigen groeien op in een veilige omgeving (thuis, op school, op straat) en maken veilige keuzes. De regisseur jeugdbescherming is vanuit het Sociaal Team een vast aanspreekpunt voor de Gecertificeerde Instellingen (GI). Het is de schakel tussen vrijwillig- en gedwongen jeugdhulp. Dit sluit aan bij de Gelderse verbeteragenda voor de Jeugdbescherming. De Regisseur werkt nauw samen met de GI’s en is betrokken bij alle gezinnen met jeugdigen die een jeugdbeschermingsmaatregel hebben. (Doorlopend) De inzet voor veiligheid thuis en op straat wordt beschreven in programma 02 Veiligheid. 3. Gezondheid Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezond leven en gezond zijn. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl. En meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond. Uitvoeren van het plan ‘Gezond en Actief Culemborg’ met alle partners uit de stad. Het plan kent vijf speerpunten: 1. Passend beweegaanbod: sportakkoord 2.0, inzet van de combinatiefunctionarissen als buurtsportcoach/ beweegcoach/ verenigingsondersteuning, Feel Alife Event. 2. Gezondheidsbevordering: Gezondheidsverschillen terugdringen, bevorderen mentale gezondheid volwassenen/ouderen, ketenaanpak voor volwassen met overgewicht en opzetten virtueel gezondheidsloket. 3.

Gezond opgroeien: kansrijke start voor alle kinderen, ketenaanpak voor bevordering van de mentale gezondheid van kinderen in het voorgezet onderwijs, ketenaanpak voor kinderen met overgewicht/ obesitas in het primair en voorgezet onderwijs, vroeg signaleren van middelengebruik onder jongeren binnen het onderwijs, sport en sociaal welzijn. 4. Vitaal ouder worden: Culemborg dementievriendelijk, ketenaanpak valpreventie, seniorenbeurs, ondersteuningsaanbod voor ouderen is inzichtelijk en toegankelijk in de wijk. 5. Sterke sociale basis: inzetten op Een tegen eenzaamheid, Welzijn op recept, mantelzorgondersteuning. Culturele activiteiten krijgen plaats in bestaande Culemborgse activiteiten in de sociale basis. (Ontwikkeling)

Jaarstukken 2025 83 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? (vervolg) Gezond leven en gezond zijn. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl. En meer inwoners zijn fysiek en mentaal gezond. Monitoren van de inzet en uitvoering van publieke gezondheidstaken door GGD Gelderland-Zuid in de gemeente Culemborg, conform de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid. (Doorlopend) We zorgen voor een goede uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma en dragen daarmee bij aan een hoge vaccinatiegraad in de stad. (Doorlopend) Inwoners voorlichten en preventieve ondersteuning bieden bij middelengebruik en mentale gezondheid voor zowel jeugdigen als volwassen inwoners. (Doorlopend) Gezonde leefomgeving. Meer inwoners wonen in een prettige leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag Deze inzet voor deze doelstelling vindt voornamelijk plaats binnen het fysieke domein, zie programma 09 Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. Vanuit het project Gezond en Actief Culemborg worden dementievriendelijke looproutes gerealiseerd. (Ontwikkeling) Vanuit het thema gezondheidsbevordering van Gezond en Actief Culemborg (GAC) houden we bij besluitvorming over de fysieke leefomgeving rekening met beweeg-, gezondheid-, en sociale aspecten. We maken daarbij gebruik van gezondheidskundige kennis, ondersteund door de GGD. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 84 4. Samen leven & ondersteunen Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Sociale verbinding. Meer inwoners ontmoeten elkaar, voelen zich verbonden en minder inwoners ervaren eenzaamheid. Inwoners kunnen terecht in verschillende buurthuizen. BonVie en de Salaamander worden doorontwikkeld tot bruisende locaties voor ontmoeting, activiteiten, informatie, advies en laagdrempelige ondersteuning door de Sociaal Teams. (Doorlopend + ontwikkeling) ElkWelzijn op meedoen & ontmoeten: ondersteunen van buurtactiviteiten en activiteiten in de buurthuizen, wijkcoaches en buurtbemiddeling. (Doorlopend) Diverse evenementensubsidies en ondersteuning van het verenigingsleven dragen bij aan de sociale verbinding in de stad. (Doorlopend) Vanuit het project Gezond en Actief Culemborg werkt de coalitie Een tegen eenzaamheid aan het tegengaan van eenzaamheid van ouderen en sinds 2024 ook van andere inwoners. (Doorlopend) We subsidiëren Vizier als antidiscriminatievoorziening in Culemborg. (Doorlopend) Omzien naar elkaar. Meer inwoners zetten zich in voor elkaar en voor de directe leefomgeving. ElkWelzijn: coördinatie, scholing en ondersteuning van vrijwilligers, maatjesproject, mantelzorgondersteuning en mantelzorgcompliment. (Doorlopend) Stichting Buurtgezinnen koppelt gezinnen die steun kunnen gebruiken aan steungezinnen in de buurt.

(Doorlopend) Stichting Present koppelt vrijwilligers aan hulpvragen in de buurt. (Doorlopend) Wijkgericht werken en de inzet van het Initiatievenloket/Buurtpanel. Meer hierover is opgenomen in programma 1. Bestuur en Ondersteuning.

Jaarstukken 2025 85 Meedoen & zelfredzaamheid. Meer inwoners kunnen meedoen in de samenleving én wonen zo veel en zo lang mogelijk thuis, zo nodig met ondersteuning In het kader van de vergrijzing investeren we in onze voorzieningen: • we werken een plan uit om aan laagdrempelige dagactiviteiten voor mensen met dementie te ontwikkelen in Oost Culemborg. • we versterken het programma Vitaal ouderen (uit het GAC) We ondersteunen diverse projecten en voorliggende voorzieningen voor het meedoen en zelfredzaamheid van ouderen, zoals: Culemborg Dementievriendelijk, Odensehuis, Alzheimer café, seniorenbeurs, onze buurthuizen met dagactiviteiten, dagactiviteiten voor migrantenouderen en de wijkcoaches met aandachtsgebied ouderen. (Doorlopend) We ondersteunen diverse projecten en voorliggende voorzieningen voor psychisch kwetsbare inwoners, zoals onze buurthuizen, Wijk-GGZ en Inloop-GGZ, de crisisbeoordelingskamer en het Meldpunt Bijzondere Zorg. (Doorlopend) Volwassen inwoners kunnen aan hun basisvaardigheden werken, bijvoorbeeld via het Leerhuis Culemborg. (Doorlopend) Via de Wmo-consulenten van het Sociaal Team Culemborg kunnen inwoners op verschillende manieren ondersteund worden:  Fysieke hulpmiddelen en overige voorzieningen voor mensen met een fysieke beperking.

 Dienstverlening voor de ondersteuning van zelfstandig wonen, zoals huishoudelijke ondersteuning, individuele en groepsbegeleiding en vervoer. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 86 5. Rondkomen Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Grip op financiën. Meer inwoners hebben grip op hun financiën of krijgen hulp daarbij. We faciliteren ondersteunende maatschappelijke voorzieningen zoals de Formulierenbrigade, het Leerhuis (werken aan basisvaardigheden) en SchuldHulpMaatje Culemborg. Inwoners kunnen ook ondersteund worden door de budgetcoach vanuit het STC. Professionele en vrijwilligersorganisaties werken samen en stemmen de dienstverlening op elkaar af. (Doorlopend) We geven informatie en voorlichting over grip op financiën: verjaardagskaart 18-jarigen, week van de armoede in middelbaar onderwijs, Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) vanuit de bibliotheek, voorlichting gerelateerd aan landelijke campagnes. En we zijn aangesloten bij gezondverzekerd.nl, Geldfit.nl en de potjescheck.nl. (Doorlopend) Minder armoede. Minder inwoners leven in armoede. Onze inkomensondersteunende maatregelen sluiten beter aan op de behoefte van de doelgroep. We scherpen deze aan op basis van de Minima- effectrapportage van het Nibud (eind 2023) en de Benchmark Armoede en Schulden. (Ontwikkeling) Samen met een aantal regiogemeenten en zorgverzekeraars werken we aan de pilot voorkomen vermijden mondzorg van VWS.

(Ontwikkeling) We voeren via het Sociaal Team Culemborg verschillende inkomensondersteunende maatregelen uit waaronder de bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. (Doorlopend) Werkzaak Rivierenland verstrekt bijstandsuitkeringen aan onze inwoners. Daarnaast voert Werkzaak het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) uit. (Doorlopend) We faciliteren een uitgebreid pakket aan regelingen en voorzieningen, waardoor inwoners met een laag inkomen mee kunnen doen in de samenleving: Jeugd- en Volwassenenfonds Sport en Cultuur, Doe mee(r) regeling, Stichting Leergeld West Betuwe, voedselvoorzieningen, kleding- en speelgoedbank,

Jaarstukken 2025 87 collectieve ziektekostenverzekering, kwijtschelding gemeentelijke belastingen. (Doorlopend) Schuldenvrij. Meer inwoners zijn schuldenvrij Een aanbod voor een saneringskrediet voor jongvolwassenen is in ontwikkeling, als hernieuwde inzet van het perspectief traject jongvolwassenen. (Ontwikkeling) Signalen van beginnende schulden worden vroeg gedeeld (vroegsignalering). Inwoners met betalingsachterstanden worden actief benaderd door Team Vroeg Eropaf (vanuit het STC). (Doorlopend) Inwoners met geldzorgen of schulden wordt door Schuldhulpverlening (vanuit het STC) passende begeleiding en hulpverlening geboden gericht op financiële zelfredzaamheid op de lange termijn. Inwoners met problematische schulden worden een schuldregeling geboden. (Doorlopend) Ons hulpaanbod aan ondernemers met schulden wordt bestendigd met het Ondernemersloket (vanuit het STC). (Doorlopend) 6. Werk & maatschappelijke bijdragen Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Arbeidsparticipatie Meer inwoners werken of participeren, waar nodig met ondersteuning. Voor de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur wordt ook in de Rivierenland een Regionaal Werkcentrum opgericht. Dit wordt het centrale loket voor werkgevers, werkzoekenden en werkenden. (Ontwikkeling) Werkzaak Rivierenland ondersteunt onze (kwetsbare) inwoners bij deelname aan de arbeidsmarkt.

(Doorlopend) Voor inwoners die dat nodig hebben zijn er beschutte werkplekken beschikbaar. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 88 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Ontwikkeling Meer inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ontwikkelen zich. Inwoners die zich langdurig in een uitkeringssituatie bevinden ontvangen persoonlijke begeleiding van een participatiecoach (vanuit het Sociaal Team Culemborg). (Doorlopend) Laaggeletterde inwoners kunnen terecht bij het Leerhuis (voor het versterken van de basisvaardigheden), ROC Rivor (taalcursussen NT1, NT2) en de bibliotheek voor taal- en rekenlessen en het verbeteren van de digitale vaardigheden. (Doorlopend) Het inburgeringsaanbod in Culemborg bestaat uit: intake door Regio Rivierenland, praktische begeleiding (eerste half jaar door Vluchtelingenwerk, daarna door ElkWelzijn) en de inburgeringsroutes door ROC Rivor. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 89 7. Wonen voor doelgroepen Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Prettig en passend wonen. Meer inwoners hebben een passende woonruimte in een passende woonomgeving. We sturen op voldoende woningen voor doelgroepen. Meer hierover is opgenomen in begrotingsprogramma programma 9. Wonen, Stedelijke vernieuwing en Ruimte. In 2025 ontwikkelen we samen met onze partners een woonwelzijn-zorgvisie voor Culemborg, inclusief een sociaal toetsingskader voor nieuwe woon- zorginitiatieven. (Ontwikkeling) We ontwikkelen samen met andere gemeenten een visie op de Maatschappelijke Opvang in Gelderland- Zuid. (Ontwikkeling) We gaan door met de inrichting van Beschermd Thuis in Rivierenland. We werken het stappenplan uit het advies van het Transitieteam Beschermd Thuis (in opdracht van het ministerie van VWS) uit en verkennen de scenario’s voor de inrichting van Beschermd Thuis in Rivierenland. (Ontwikkeling) Via de Wmo-consulenten van het Sociaal Team Culemborg kunnen inwoners woningaanpassingen aanvragen. (Doorlopend) Op het gebied van wonen en zorg zorgen we voor: • Voldoende plekken voor Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en de Maatschappelijke Opvang. • Indicering van Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en de Maatschappelijke Opvang door GGD Gelderland-Zuid • Uitstroompunt Beschermd Wonen Rivierenland door Regio Rivierenland.

• Beschikbaarheid van geclusterde woningen • Vanuit STC: afstemming met CIZ over indicatiestelling voor verpleeghuizen (overgang van Wmo naar Wlz) (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 90 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Dak boven je hoofd. Minder inwoners zijn dak- of thuisloos. Op basis van de visie op de Maatschappelijke Opvang ontwikkelen we in 2025 een plan van aanpak voor dak – en thuisloosheid voor Gelderland-Zuid. Dit plan wordt in lijn gebracht met de ambities uit de Woonladder en de doelen en actiepunten uit het Nationaal Actieplan Dakloosheid. (Ontwikkeling) We bieden begeleiding aan dakloze EU- arbeidsmigranten via de inzet van stichting Barka. Deze stichting richt zich op de terugkeer naar werk en ondersteuning bij remigratie. (Doorlopend) Welke ontwikkelingen waren er verder in 2025? Residentiele jeugdzorg: Het aantal jeugdigen in verblijfszorg is in 2025 opnieuw gedaald. Dit sluit aan bij de ambitie van Culemborg om uithuisplaatsingen zoveel mogelijk te voorkomen. Wanneer verblijf toch nodig is, geven we de voorkeur aan kleinschalige, gezinsgerichte opvang in de eigen omgeving. Het aantal plaatsingen in gezinshuizen is in 2025 licht toegenomen, passend bij de koers van de Hervormingsagenda Jeugd. Tegelijkertijd is de druk op het Sociaal Team verder toegenomen. Meer gezinnen met complexe problematiek meldden zich aan, waardoor jeugdprofessionals langer en intensiever betrokken zijn, soms vanwege veiligheidsrisico’s.

Dit vraagt om verdere professionalisering in regievoering binnen een gezinsgerichte aanpak en om een formatie die aansluit bij de groeiende intensiteit en complexiteit van de casuïstiek. Participatiewet in balans: De invoering van de wetswijziging Participatiewet in Balans heeft in 2025 nog niet plaatsgevonden, doordat het wetsvoorstel nog in behandeling was en de oorspronkelijke planning is verschoven. Hierdoor heeft de wijziging nog geen directe gevolgen gehad voor de uitvoering. Naar verwachting treedt de wet op zijn vroegst in 2026 in werking. Tegelijkertijd heeft Werkzaak Rivierenland in 2025 al voorbereidingen getroffen om aan te sluiten bij de beoogde richting van de wet. In de uitvoering is nadrukkelijker ingezet op het bieden van maatwerk binnen de bestaande kaders, bijvoorbeeld door in individuele situaties bewuster te kijken naar wat iemand nodig heeft om stappen te kunnen zetten richting werk of participatie.

Jaarstukken 2025 91 Daarnaast is binnen Werkzaak gewerkt aan het vergroten van de professionele ruimte voor consulenten, onder andere door het gesprek met de inwoner centraler te stellen en minder strikt te sturen op standaardprocessen waar dat niet passend is. Ook is in de uitvoering meer aandacht gekomen voor het voorkomen van onnodige escalatie, bijvoorbeeld door eerder in gesprek te gaan bij knelpunten. Verder heeft Werkzaak in 2025 in beeld gebracht welke onderdelen van de voorgenomen wetswijziging impact hebben op de uitvoering, zodat bij inwerkingtreding van de wet sneller kan worden aangesloten. Dit betreft onder andere de manier waarop maatwerk wordt toegepast en hoe de ondersteuning beter kan worden afgestemd op de mogelijkheden van de inwoner. Welke verbonden partijen leverden een bijdrage aan dit programma? Werkzaak Rivierenland Betrokkenheid bij doelen uit dit programma Werkzaak streeft naar een zo hoog mogelijke arbeidsparticipatie van de inwoners van de deelnemende gemeenten en, indien nodig, het verstrekken van uitkeringen aan de doelgroep voor de kosten van levensonderhoud. De gemeenschappelijke regeling voert de wettelijke taken uit die deelnemers hebben op grond van de Participatiewet, met uitzondering van bijzondere bijstand (deze ligt in het beheer van de gemeente zelf).

Belangrijkste ontwikkelingen in 2025 In 2025 stond Werkzaak in het teken van stabilisatie en doorontwikkeling binnen een veranderend sociaal en financieel kader. De instroom in de Participatiewet bleef relatief hoog, terwijl de complexiteit van de doelgroep toenam. Tegelijkertijd is ingezet op participatie en uitstroom naar werk, waarbij de krapte op de arbeidsmarkt kansen bood, maar niet voor alle doelgroepen direct benut kon worden. Daarnaast is gewerkt aan de verdere ontwikkeling van een toekomstbestendige sociale infrastructuur, onder andere via regionale pilots en versterking van de samenwerking tussen gemeenten, zorg en werk. Voor gemeenten, waaronder Culemborg, bleef de financiële druk een belangrijk aandachtspunt, mede door stijgende uitvoeringskosten en landelijke onzekerheden. Jaarstukken 2025 92 GGD Gelderland-Zuid Betrokkenheid bij doelen uit dit programma In 2025 is uitvoering gegeven aan de geformuleerde speerpunten van de begroting 2025 in de samenwerking met de GGD. 1. Reactie op het zorginfarct In het jaar heeft de GGD haar rol als schakel tussen het sociaal en medisch domein verder versterkt. Er is ingezet op preventie, gezondheidsbevordering en -bescherming, in lijn met de GALA en het IZA. De verbinding tussen zorg en welzijn is verstevigd, onder meer door intensievere samenwerking met lokale partners in het sociaal domein.

Daarbij is gewerkt aan het versterken van de sociale basis, met aandacht voor vroegsignalering en het voorkomen van zwaardere zorg. 2. Versterking van het samenspel tussen gemeenten en GGD Tussen 2023 en 2025 hebben de 14 gemeenten en de GGD intensief samengewerkt om het samenspel tussen gemeenten en GGD te verbeteren. Dit traject heeft verschillende positieve resultaten opgeleverd, zoals betere voorbereiding van overleggen, efficiënter samenwerken tussen gemeenten, op tijd met elkaar meedenken, voorstellen beter toetsen en meer duidelijkheid over hoe we samenwerken. Belangrijkste ontwikkelingen in 2025 De maatschappelijke opgaven en doelen van verbonden gemeenten, de gezondheidssituatie van inwoners, en ontwikkelingen op lokaal, regionaal en landelijk niveau vormen de basis voor de Meerjarenstrategie van de GGD Gelderland-Zuid 2024–2027. Beleidsindicatoren Indicator | Werkelijk | Begroot | Werkelijk | Meetinstrument 2024 | 2025 | 2025 Verplichte indicatoren Opgroeien 23. Kinderen in | 5% | - | n.n.b. | Waarstaatje uitkeringsgezin | gemeente.nl 30. Jongeren met | 0,6% | - | 0,4% * | Waarstaatje jeugdbescherming | gemeente.nl 22. Jongeren met een delict | n.n.b. | - | n.n.b. | Waarstaatje voor de rechter | gemeente.nl 29. Jongeren tot 18 jaar met | 13,7% | - | 10,7%* | Waarstaatje jeugdhulp | gemeente.nl 31.

Jongeren met | 0,2% | - | 0%* | Waarstaatje jeugdreclassering | gemeente.nl Samen leven en ondersteunen 32. Cliënten met een | 620 | - | 610 | Waarstaatje maatwerkarrangement | gemeente.nl WMO (Per 10.000 inwoners) Werk & maatschappelijke bijdrage 21. Banen | 610 | - | n.n.b. | Waarstaatje (Per 1.000 inwoners 15-64 | gemeente.nl jaar, deze indicator is onlangs gewijzigd in 15-74) 24. Netto | 74,1% | - | n.n.b. | Waarstaatje arbeidsparticipatie | gemeente.nl 26. Werkloze jongeren | 1% | - | n.n.b. | Waarstaatje gemeente.nl 27. Personen met een | 230,4 | - | 227,8 | Waarstaatje bijstandsuitkering | gemeente.nl (Per 10.000 inwoners) 28. Lopende re- | 63 | - | 76 | Waarstaatje integratievoorzieningen | gemeente.nl (Per 10.000 inwoners) NB. de nummers voor de verplichte indicatoren komen overeen met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), ontbrekende nummers zijn niet meer in gebruik. * Het betreft cijfers over het eerste half jaar, de betreffende cijfers kunnen daarmee nog wel hoger worden, maar niet lager. Jaarstukken 2025 | 93 Jaarstukken 2025 94 Toelichting op de indicatoren Opgroeien Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

Jongeren met jeugdbescherming Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Jongeren met jeugdhulp Hulp en zorg zoals deze bedoeld is in de Jeugdwet. Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Samenleven en ondersteunen Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de WMO. Voor de WMO gegevens geldt dat een referentiegemiddelde gebaseerd is op het aantal deelnemende gemeenten. Werk & maatschappelijke bijdrage Banen Deze indicator betreft het aantal banen per 1000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer. Personen met een bijstandsuitkering Deze indicator meet het aantal huishoudens of personen dat een uitkering ontvangt op grond van de Participatiewet.

Lopende re-integratievoorzieningen ( 28) Deze indicator toont het aantal inwoners dat gebruik maakt van een re-integratievoorziening op basis van de Participatiewet. Dit is een voorziening die door de gemeente wordt ingezet om de afstand tot de arbeidsmarkt van een cliënt te verkleinen, waarbij het doel op de langere termijn altijd arbeidsinschakeling is. Actueel beleid en regelgeving Wettelijke kaders • | Jeugdwet (2015) • | Wet Maatschappelijke Ondersteuning (2015) • | Participatiewet (2015) • | Wet Publieke Gezondheid • | Wet Inburgering (2021) • | Wet Kinderopvang • | Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (2021) • | Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) • | Integraal Zorgakkoord (IZA, 2022) • | Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA, | 2025) • | Hoofdlijnenakkoord Ouderen (HLO, 2025) Beleidskaders, verordeningen en beleidsregels • | Algemene Subsidieverordening gemeente Culemborg 2 | 014 • | Meerjaren Ontwikkelingsplan Subsidiebeleid 2023-2025 • | Beleidsnota WMO-Jeugd 2021-2024 • | Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Culemborg 2020 • | Beleidsregels Wmo/jeugd 2021 • | Beleidsregels Wmo 2022 • | Besluit maatschappelijke ondersteuning Culemborg 2024 • | Beleidsplan Rondkomen 2019 • | Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 • | Beleidsregels Schuldhulpverlening 2019 • | Beleidsregels Saneringskrediet 2021 • | Verordening kwijtschelding 2023

• | Verordening langdurigheidstoeslag 2012 • | Beleidsregels bijzondere bijstand 2021 • | Beleidsregels tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek 2025-2027 • | Beleidsregels debiteuren bijzondere bijstand Culemborg 2021 • | Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid • | Beleidsplan Jeugd Kansrijk Opgroeien 0-12 jaar (2022) • | Beleidsplan Jeugd Kansrijk Opgroeien 12+ (2023) • | Verordening Tegemoetkoming Sociaal Medische Indicatie Kinderopvang gemeente Culemborg (2021) • | Besluit om te anticiperen op de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen 2021 • | Beleidsregels Jeugdhulp gemeente Culemborg 2022 Jaarstukken 2025 | 95 • | Beleidsregels handhaving Wet kinderopvang Culemborg 2021 • | Regioaanpak 'Samenwerken voor een sluitende aanpak jongeren' 2019 -2021 • | Actieplan Aanpak jeugdwerkloosheid 2021-2025 • | Meerjarenbeleidsplan Werkzaak Rivierenland 2024-2027 • | Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 • | Verordening Cliëntenparticipatie Werkzaak Rivierenland 2016 • | Beleidsregels algemene en bijzondere bijstand, Participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ 2004 • | Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2019 • | Re-integratieverordening Participatiewet 2017 • | Verordening tegenprestatie Participatiewet gemeente Culemborg 2016 • | Verordening loonkostensubsidie Participatiewet 2017 • | Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet Culemborg 2017

• | Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive | 2017 • | Doe mee(r) regeling • | Verordening inrichting antidiscriminatievoorziening gemeente Culemborg | 2009 • | Regionaal beleidsplan beschermd wonen/maatschappelijke opvang 'Samen dichtbij' • | Sluitende aanpak psychisch kwetsbare mensen 2018/2019 • | Actieplan (visie) Dak -en Thuisloosheid Gelderland | -Zuid • | Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming • | Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Culemborg 2022 Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel laat het resultaat van dit programma zien over het jaar 2025. Primitieve Gewijzigde | Rekening | Verschil (Bedragen x € 1.000) | begroting | begroting | 2025 | 2025 2025 | 2025 Lasten | -48.814 | -49.964 | -47.168 | 2.796 Baten | 9.780 | 11.000 | 10.924 | -77 Saldo van baten en lasten | -39.035 | -38.964 | -36.244 | 2.719 Stortingen in reserves | -30 | -30 | -30 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 33 | 33 | 11 | -22 Mutaties reserves | 3 | 3 | -19 | -22 Totaal resultaat | -39.031 | -38.960 | -36.263 | 2.697 Toelichting op de afwijkingen In dit hoofdstuk worden de uitgaven weergegeven die voornamelijk betrekking hebben op de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en Volksgezondheid. De diverse onderdelen worden (zie onderstaande tabel) afzonderlijk toegelicht.

Jaarstukken 2025 | 96 Saldo van Baten en lasten (Bedragen x | Primitieve | Gewijzigde | Rekening | Verschil € 1.000) | begroting | begroting | 2025 | 2025 2025 | 2025 Jeugd | -9.801 | -10.149 | -8.632 | 1.517 Wmo | -12.001 | -11.667 | -11.272 | 395 Participatiewet | -13.124 | -12.947 | -12.524 | 423 Volksgezondheid | -2.252 | -2.445 | -2.150 | 295 Overig | -1.853 | -1.752 | -1.685 | 67 Totaal Sociaal domein en Gezondheid | -39.031 | -38.960 | -36.263 | 2.697 De realisatie 2025 voor programma 7 Sociaal Domein en Gezondheid komt uit op € 36,3 miljoen, ten opzichte van de begroting van € 39,0 miljoen. Dat levert een voordelig saldo op van € 2,7 miljoen. De belangrijkste ontwikkelingen laten zich als volgt samenvatten. Jeugd (€ 8,6 miljoen; 24% relatief aandeel) sluit met een voordeel van € 1,5 miljoen. Na de sterke uitgavenstijging in 2024 laten de uitgaven in 2025 over de volle breedte van het zorgaanbod een daling zien, zowel bij ambulante zorg als bij verblijf. Wmo (€ 11,3 miljoen; 31% relatief aandeel) sluit met een voordeel van € 0,4 miljoen, ondanks een structureel stijgend cliëntvolume dat samenhangt met de vergrijzing. Participatiewet, schulden en armoede (€ 12,2 miljoen; 35% relatief aandeel) laat een voordeel zien van € 0,4 miljoen, met de grootste uitgaven gericht op re-integratie en sociale werkvoorziening.

Volksgezondheid (€ 2,2 miljoen; 6% relatief aandeel) sluit met een voordeel van € 0,3 miljoen. Overig (€ 1,7 miljoen; 5% relatief aandeel) sluit met een voordeel van € 0,07 miljoen. Jeugd (overschot van € 1.517.000) Jeugdhulp sluit 2025 met een voordeel van € 1,5 miljoen ten opzichte van de begroting 2025. Dit beeld is een kentering ten opzichte van 2024, toen de uitgaven nog sterk toenamen door een intensivering van de zorgvraag per cliënt. In 2025 dalen de uitgaven juist over de volle breedte, zowel bij ambulante zorg als bij verblijf. Mede door de aanvullende, incidentele middelen van de hervormingsagenda en de extra middelen die vanuit het rijk in dat kader aan de gemeente zijn toegekend, is het resultaat in 2025 positief. De afname van de uitgaven maakt onderdeel uit van de opgave om de uitgaven vanaf 2028 structureel te verlagen. In onderstaande tabel is deze opgave zichtbaar gemaakt wat de resterende opgave is om een sluitende begroting te hebben in 2028. 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Uitgaven | 8.977 | 9.859 | 8.632 | 8.632* | 8.632* | 8.632* | 8.632 Begroot | 10.149 | 10.727 | 9.862 | 8.330 | 8.372 Verschil | 1.517 | 2.095 | 1.230 | -302 | -260 Toelichting: Dit betreft een rekenvoorbeeld waarbij de uitgaven voor 2026 en verder op het niveau van 2025 blijven.

Jaarstukken 2025 | 97 Jaarstukken 2025 98 Jeugdhulp ambulant (overschot van € 860.000) Het overschot op de ambulante jeugdhulp hangt samen met twee ontwikkelingen. Ten eerste lijkt de hoge inzet van specialistische ambulante zorg in 2024 zich niet te hebben doorgezet, veel zorg is in 2025 afgerond; de uitgaven in 2025 komen lager uit dan het voorgaande jaar. Ten tweede is er een structurele verschuiving zichtbaar in de verwijzingen. Waar de huisarts in eerdere jaren de dominante verwijzer was, verloopt inmiddels een groeiend deel van de aanmeldingen via de gemeentelijke toegang, mede dankzij de inzet van de huisarts-ondersteuner jeugd en gezin. In 2025 werden meer cliënten via de gemeente verwezen dan via de huisarts. Deze verschuiving vergroot de mogelijkheid voor de gemeente om te sturen op de toeleiding en de inzet van passende ondersteuning, maar brengt ook een hogere werkdruk mee voor de gemeentelijke teams: de totale instroom groeide van 293 cliënten in 2024 naar 392 in 2025. Om deze werkwijze uit te kunnen voeren, wordt onder andere de ondersteuner huisartsen ingezet vanuit de hervormingsagenda jeugd. Jeugdhulp met verblijf (overschot van € 515.000) Het aantal jeugdigen in verblijfszorg daalt voor het derde jaar op rij: van 63 in 2023 naar 59 in 2024 en 54 in 2025.

Dit is in lijn met de ingezette koers om uithuisplaatsingen zo veel mogelijk te voorkomen en, wanneer verblijf toch noodzakelijk is, te kiezen voor kleinschalige gezinsgerichte vormen dicht bij huis. Binnen de verblijfszorg verschuift het beeld enigszins: pleegzorg neemt af (van 30 cliënten in 2023 naar 24 in 2025), terwijl het aantal plaatsingen in gezinshuizen licht groeit (van 5 naar 7). Een gezinshuisplaatsing biedt een stabielere omgeving dan residentiële groepsopvang en past daarmee bij de beleidslijn. Een deel van afname van verblijfszorg wordt ook gerealiseerd door de sturing vanuit de hervormingsagenda jeugd. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over het terugbrengen van de verlengde Jeugdwet en inzet van een JIM. Hervormingsagenda jeugd (HAJ) (overschot van € 107.000) Het overschot op de programmakosten HAJ hangt samen met het startjaar van het programma. In de eerste periode lag de nadruk op het uitwerken en opstarten van interventies. De daadwerkelijke uitvoering is hierdoor niet vanaf 1 januari, maar later in het jaar gestart. Dit heeft ertoe geleid dat een deel van het programmabudget niet is besteed. Wmo (overschot van 395.000) De Wmo sluit 2025 af met een voordeel van € 395.000. De uitgaven voor zorg in natura stegen ten opzichte van 2024, maar minder hard dan waar rekening mee is gehouden in de begroting.

Vervoer- en hulpmiddelen (overschot van € 139.000) Net als in 2024 sluit 2025 af met een positief resultaat ten opzichte van de begroting (+ € 139.000. Het betreft de uitgaven die gedaan worden voor de inzet van o.a. (elektrische) rolstoelen. Aanpassing van langlopende onderhoudscontracten heeft geleid tot een daling van de lasten. Jaarstukken 2025 99 Vervoer collectief (tekort van € 46.000) Collectief vervoer sluit 2025 af met een tekort van € 46.000. Dit vervoer wordt uitgevoerd door Versis Regiovervoer en is een maatwerkvoorziening voor cliënten die niet zelfstandig gebruik kunnen maken van het reguliere openbaar vervoer. De uitgaven stegen opnieuw door een toename van het gebruik, al was de groei minder sterk dan in 2024. De begroting bleek desondanks te krap. Hulp bij huishouden (overschot van € 99.000) Hulp bij het huishouden sluit 2025 af met een voordeel. Het aantal cliënten steeg, met name in de oudere leeftijdsgroepen; een verwachte ontwikkeling gezien de vergrijzing. De groei bleef echter achter bij de begroting, waardoor de uitgaven lager uitvielen dan voorzien. WMO - Begeleiding (tekort van € 88.000) In 2025 is meer begeleiding uitgevoerd dan er begroot was. Een toename van het aantal cliënten heeft geleid tot een overschrijding van € 88.000. Anders dan bij bijvoorbeeld de hulp bij het huishouden, speelt de vergrijzing in mindere mate een rol.

De groei zit vooral in de leeftijdsgroep 40 - 65 jaar. Pgb’s WMO (overschot van € 70.000) De realisatie op Pgb’s blijft onder het begrote niveau. Nader te specificeren zodra de definitieve afrekening van de SVB beschikbaar is. Sociale teams / wijkteams (overschot van € 85.000) Betreft een begrote post inhuur. De resultaten op inhuur worden toegelicht in programma bestuur en ondersteuning. Vergrijzing (overschot van € 62.000) Dit jaar is er budget vrijgekomen voor het uitvoeringsplan ´vergrijzing´, mede door de verwachting van een sterke toename 80 - plussers. Het uitvoeringsplan en het beleid daar op moet ervoor zorgen dat Culemborg een toegankelijke en leefbare stad blijft voor haar vergrijzende bevolking. De focus van het uitvoeringsprogramma ligt op preventie, zelfredzaamheid, geschikte huisvesting en het samenvoegen van taken door de beperkte financiële middelen. Het uitvoeringsplan is medio 2025 van start gegaan waardoor niet alle activiteiten het hele jaar uitgevoerd zijn en het budget pas medio 2025 is aangesproken. Hierdoor is er nu een (incidenteel) overschot ontstaan van 62.000 euro. Beschermd wonen (overschot van € 50.000) Het positieve saldo komt voort uit een combinatie van hogere baten (€ 90.000) en hogere lasten (€ 33.000).

De hogere baten worden voornamelijk veroorzaakt door een hoger uitvallende integratie-uitkering van het Rijk vanwege een hogere indexering en door lagere uitgaven op de PGB-zorg. De hogere lasten zijn voornamelijk het gevolg van hogere kosten voor de Centrale Toegang vanwege de Pilot Beschermd Wonen en hogere kosten voor de Maatschappelijke Opvang vanwege een uitbreiding van het aantal opvangplekken en de uitbreiding van het aantal plekken voor winternachtopvang. Jaarstukken 2025 100 Participatie (overschot van € 423.000) Werkzaak Rivierenland (overschot van € 198.000) Dit overschot bestaat voor €376.000 uit de definitieve vaststelling van de BUIG-middelen (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten). Dit is de rijksbijdrage die gemeenten ontvangen voor het betalen van bijstandsuitkeringen uitgevoerd door Werkzaak Rivierenlanden. In de totale verrekening met Werkzaak Rivierenland zijn de voorschot betalingen hoger dan de lasten bij Werkzaak Rivierenland, waardoor deze middelen niet meer nodig zijn ter dekking van de totale lasten bij Werkzaak Rivierenland. Het gaat hierbij om een incidenteel voordeel. Daarnaast wordt jaarlijks de post debiteuren binnen Werkzaak Rivierenland beoordeeld en wordt vastgesteld hoe hoog de voorziening dubieuze debiteuren moet worden. Voor 2025 is dit een nadeel van € 168.000.

Armoedebeleid (overschot van € 124.000) In 2025 is de financiering van het armoedebeleid aangepast. Daarmee sluiten de verwachte uitgaven en de bijbehorende middelen beter op elkaar aan. Het positieve resultaat (€ 124.00) wordt bijna volledig veroorzaakt door het vrijval van € 103.000 uit een reserve die in 2025 voor het laatste jaar beschikbaar is en door de ophoging van het armoedebeleid in 2025 niet meer nodig is. De overige uitgaven in het kader van het armoedebeleid verlopen volgens het in 2025 vastgestelde kader. Schuldhulpverlening (overschot van € 117.000) In 2025 zijn incidentele aanvullende middelen uitgekeerd in de meicirculaire in het kader van de alleenverdienersproblematiek (€53.000) en problematische schulden(€ 23.000). De regeling voor alleenverdieners hebben wij uitgevoerd, binnen de reguliere middelen. Aanvullende maatregelen voor deze doelgroep hebben we door uitval van beleidscapaciteit nog niet kunnen realiseren. In 2026 gaan we met deze middelen een pilot met de inzet van sociaal raadslieden uitvoeren waardoor onder andere alleenverdieners beter ondersteund kunnen worden omdat het vinden van regelingen waarvoor zij in aanmerking komen lastig is en zij vaak tussen wal en schip vallen. Voor de problematische schulden is door wisseling van beleidsadviseurs niet mogelijk geweest om deze middelen in te zetten in 2025.

Echter, we willen in 2026 deze middelen in combinatie met de uitkering voor energiearmoede inzetten voor de mensen die hieraan lijden hetgeen de afgelopen maanden door de koude winter en laatste weken met oplopende kosten voor energie en brandstof verergert. Daarom stellen we voor om het incidentele gedeelte van het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 76.000. Jaarstukken 2025 101 Volksgezondheid (overschot van € 295.000) Openbare gezondheidszorg (overschot van € 168.000) Voordeel van € 168.000 op openbare gezondheidszorg. We hebben in 2025 IZA-middelen ontvangen waarmee we preventieve inzet zoals de inzet van o.a. gezondheidsmakelaar hebben bekostigd waardoor we minder eigen middelen hebben hoeven inzetten. Jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar (overschot van € 123.000) Het overschot op het budget jeugdgezondheidszorg 0-4 jaar komt voort uit lagere kosten voor de realisatie van de overgang van Santé naar de GGD. Voor de implementatie werd €193.000 begroot. In 2025 is hiervan € 83.000 uitgegeven. O.b.v. de prognose eindafrekening van de implementatie wordt voorgesteld om € 26.000 door te schuiven naar 2026 om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Dit betekent dat in 2025 het restant van € 84.000 kan vrijvallen. Lagere kosten zaten o.a. in uren HR, functioneel beheer en minder aanpassingen die nodig waren op de consultatiebureaulocaties.

September- en decembercirculaire Door de Rijksoverheid zijn decentralisatie-uitkeringen beschikbaar gesteld. Voor de implementatie Participatiewet in balans zijn deze middelen (€ 46.000) bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij de implementatie van ruim twintig maatregelen die de Participatiewet vereenvoudigen en meer maatwerk mogelijk maken, zodat de bestaanszekerheid van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt versterkt wordt. Daarom stellen we voor om het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 46.000. Voor Inburgering zijn middelen beschikbaar gesteld (€ 13.000) voor de softwareontwikkeling voor de inburgering (gegevensuitwisseling) implementatie niveau 2. Deze implementatie staat gepland in 2026. Daarom stellen we voor om het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 13.000. Voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen is extra geld beschikbaar gesteld (€ 20.000). Deze bijdrage geldt voor alle pleegouders die gebruik maken van (vormen van formele) kinderopvang en buitenschoolse opvang (BSO), ook in het vrijwillig kader. Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag.

Besloten is om alsnog voor 2025 deze middelen eenmalig € 10,7 miljoen toe te voegen aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. De middelen worden verdeeld via het cluster Individuele voorzieningen Jeugd op basis van de maatstaf jongeren. Gemeenten en pleegzorgaanbieders spreken met elkaar af hoe pleegouders aanspraak kunnen maken op deze bijdrage. Het Culemborgse deel is € 20.000. Daarom stellen we voor om het overschot uit 2025 mee te nemen naar 2026 van € 20.000. Voor het uitvoeren van het Rijksvaccinatieprogramma zijn middelen beschikbaar gesteld (€ 4.000) om aan te kunnen bieden aan kinderen in hun gemeente. | Daarom stellen we advies van de VNG voor om het overschot uit 2025 | mee te nemen naar 2026 van € 4.000. Daarnaast diverse kleine posten met een voordeel van € 20.000 in het onderdeel jeugdgezondheidzorg 0-18 jaar. Overige (overschot van € 67.000) Voornamelijk door een hogere opbrengst verhuur en horeca van de Salaamander | € 52.000.

Investeringen Onderstaande tabel geeft inzicht in de uitputting van de investeringskredieten over het jaar 2025 en de mate waarin deze kredieten doorlopen naar 2026 (Bedragen x € 1.000) | Krediet Besteding | Stand | Overhevelen 2025 | 2025 | 31/12/2025 | naar 2026 Salaamander vervanging | 26 | 0 | 26 | Ja keukenapparatuur Salaamander vervanging deel meubilair | 38 | 0 | 38 | Ja Salaamander vervanging keukenapparatuur De keukenapparatuur is in februari 2026 vervangen en in gebruik genomen Salaamander vervanging deel meubilair In 2026 wordt beoordeeld of vervanging van (een deel van) het meubilair noodzakelijk is en, zo ja, in welke omvang. Jaarstukken 2025 | 102 Jaarstukken 2025 103 Programma 8. Duurzaamheid Visie We werken aan een duurzame gemeenschap die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. We komen tegemoet aan de behoeften van nu, zonder dat dit ten koste gaat van de kansen van generaties in de toekomst. In 2025 gaan we verdere stappen zetten in de duurzame ontwikkeling van Culemborg. Tegelijkertijd zijn we realistisch: we kunnen niet alles tegelijkertijd aanpakken. We hechten waarde aan het gesprek met inwoners en het gezamenlijke eigenaarschap. Verduurzamen en vergroenen kunnen we alleen als we het samen doen, en daar zetten we actief op in.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? De vier pijlers uit het programma (energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en milieukwaliteit) zijn ondergebracht onder de onderstaande drie thema's. Daarnaast staat biodiversiteit in begrotingsprogramma 9: Wonen, stedelijke vernieuwing en ruimte. De verdere uitwerking van specifieke inspanningen is terug te vinden in het programma Duurzaamheid en de daarbij behorende uitvoeringsprogramma's. 1. Riolering 2. Afval 3. Milieubeheer 1. Riolering Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Een gezond en veerkrachtig stedelijk watersysteem waarbij Culemborg is voorbereid op de klimaat- veranderingen. Samen met Waterschap Rivierenland zorgen we ervoor dat de kwaliteit van het oppervlaktewater op peil blijft. (Doorlopend) We bieden een goed werkend, beheerd en onderhouden rioolstelsel vanuit de zorgplicht uit de Omgevingswet voor de inzameling stedelijk afvalwater. (Doorlopend) We verzorgen een doelmatige inzameling en transport van hemelwater en voorkomen structurele (grond)wateroverlast vanuit de zorgplicht voor hemelwater en grondwater uit de Omgevingswet. (Doorlopend) We houden het water langer vast in de zomer om droogte te verminderen. (Doorlopend) We voeren het Water- en rioleringsprogramma uit. (Doorlopend)

Jaarstukken 2025 104 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? We richten Culemborg zo in dat deze klimaatbestendig en waterrobuust is. We werken aan de implementatie en borging van klimaatadaptief werken. (Ontwikkeling) Op basis van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie gaan we locaties van de prioriteitenlijst onderzoeken en deze klimaatbestendiger maken. (Ontwikkeling) We ontwikkelen een subsidieregeling voor inwoners die financiële ondersteuning kunnen ontvangen voor het treffen van watergerelateerde maatregelen aan hun woning. (Ontwikkeling) Subsidieregeling is in 2025 voorbereid en in maart 2026 vastgesteld en in werking getreden. We werken aan de aanpak van hitte in de binnenstad door vergroening mee te koppelen bij de binnenstadsprojecten (Prijssepoort, Mariakroon, Lekpoort) (Ontwikkeling) In nieuwbouw- en transitieprojecten en als meekoppel-mogelijkheid bij het groot onderhoud van wegen richten we parkeervakken waar mogelijk klimaatadaptief in. (Doorlopend) We gebruiken het Kader voor leefbare verstedelijking Gelderland voor een passende inrichting van de openbare ruimte Culemborg. (Doorlopend) We werken binnen de werkregio (Klimaat Actief Rivierenland) vanuit een samenwerkingsagenda aan een waterrobuuste en klimaatbestendige regio. (Doorlopend) We creëren meer bewustzijn over biodiversiteit en klimaatadaptatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://culemborg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b9c7f21e-8f3b-4b3b-a1ce-7feb56b3c25c?agendaItemId=bd18dc8d-00d7-4b28-aef9-2791e4b74bc1