10. Bijlage 7. Landschappelijk inpassing twee zonneparken te Sint Hubert.pdf

Landschappelijk inpassing twee zonneparken te Sint Hubert

Adviesbureau Haver Droeze

15 januari 2021

2

afb. 1: ligging plangebied - topografische kaart 2018 (www.topotijdreis.nl)

1. INLEIDING In het kader van de gewenste energietransitie naar het gebruik van hernieuwbare energiebronnen wordt in heel Nederland gezocht naar locaties om zonnepanelen te plaatsen. Naast de stedelijke gebieden wordt ook het landelijk gebied hiervoor bekeken. Sunvest uit Utrecht heeft in samenwerking met de heer Koen Linders wonend aan Voortsestraat 25 in Sint Hubert plannen gemaakt voor het ontwikkelen van twee kleine zonneparken op enkele percelen aan de Voortsestraat in St Hubert (kadastrale aanduiding MIL00 sectie R nrs. 80, 81, 82, 111, 112 en 113). Zij dient deze in bij de gemeente Mill - St. Hubert om vergunning te verkrijgen voor de uitvoering. De locatie van het plangebied is gelegen aan de zuidoostkant van Sint Hubert, zuidelijk van de N264. Het plangebied wordt omsloten door de Voortstestraat, de IJzerbroekseweg en de Hoevensesraat. Het plangebied met in totaal een een oppervlakte van 12,5ha was voorheen in gebruik als rozenkwekerij. Aan de noordwestkant grenst het aan erven langs de Voortsestraat. Aan de overige kanten ligt het tussen bouwland. Het land is vlak en goed ontwaterd en gemakkelijk vanaf de omliggende wegen te bereiken.

Dit landschappelijk inpassingsplan verschaft inzicht in de wijze waarop bij het aanleggen van de zonneparken, maatregelen worden getroffen om een waarde aan het bestaande landschap toe te voegen en ervoor te zorgen dat de te bouwen parken zich hechten in hun omgeving. De toegevoegde waarde kan liggen op het gebied van natuur, landschap, recreatie, duurzaamheid en lokale ondersteuning. Op basis van dit inrichtingsplan kan een afweging worden gemaakt of de gewenste nieuwe situatie past in het ruimtelijke beleid van gemeente en provincie. Het rappport is als volgt ingedeeld: • een beschrijving van de histrorische ontwikkeling van het bestaande landschap en het huidige gebruik • een voorstel voor een inpassing in dit bestaande landschap en gebruik en een beschrijving van de toegepaste beplantingen • een samenvatting van de toegevoegde waarde van het inrichtingsvoorstel voor landschap en omgeving afb. 2: uitzicht op het plangebied vanaf kruising Voortsestraat en IJzerbroekseweg (www.google.nl)

3

2. LANDSCHAP 2.1 Historie De locatie ligt op de overgang van De Peel naar het Maasdal. Hier ligt een rug van dekzand tegen de terrassen van de Maas. Op deze overgang zijn ketens van dorpen en stadjes ontstaan met bouwlanden dichtbij op de hogere gronden en hooi- en weilanden in de nattere maasvallei, terwijl De Peel lange tijd woest bleef en voor het weiden van schapen en het steken van plaggen betekenis had. De Voortsestraat is een verbindingsweg in de ketting van dorpen. De erven met boerderijen lagen aan deze straat. Aan de westzijde hiervan lag een gemeenschappelijk akkercomplex. Aan de oostzijde zien we op de kaart uit 1900 dat de natte broekvenen geleidelijk in gebruik worden genomen door ze te ontwateren en van kavelgrensbeplanting te voorzien. De Hoevensestraat en de IJzerbroekseweg speelden een rol in de ontsluiting hiervan en voerden naar een groter (gemeenschappelijk) stuk land achter de Raam. Oostelijk achter de erven aan de Voortsestraat was de grond hoger en als eigen bouwland in gebruik. Ten westen van de Hoevensestraat lag een stuk bos en langs de Raam een dichte beplantingssingel.

afb. 3: topografische kaart 1900 (www.topotijdreis.nl)

Op de kaart uit 2018 (blz. 2) is zichtbaar dat het gebied tussen de Voortsestraat, de IJzerbroekseweg, de Raam en de Hapseweg vrijwel geheel als één vlak op de kaart wordt aangegeven. Met uitzondering van enkele percelstukjes dicht tegen de bestaande erven. De grond is in de huidige situatie beter ontwaterd en is ook gedeeltelijk vlakgetrokken. De kleinschalige perceelgrensbeplantingen zijn verdwenen. Het contrast tussen de grootschaliger gemeenschappelijke akkergebieden aan de westzijde van de Voortsestraat en de kleinschaligere particuliere gronden ten oosten ervan uit 1900 is in 2018 vrijwel omgekeerd.

afb. 4: detail topgrafische kaart 1900 (www.topotijdreis.nl)

4

afb. 5: locatie (www.pdok.nl)

afb. 7: hoogtekaart (www.ahn.nl)

afb. 6: indeling twee zonneparken (www.pdok.nl)

afb. 8: keur waterschap Aa en Maas (www.aaenmaas.nl)

5

2.2 Beleid In de Maasterraszone met de vlakte van de Raam is de laatste jaren een andere beleid gangbaar geworden. Was aanvankelijk de landbouwkundige waarde maatgevend en werd hiervoor de verkaveling opgeschaald en diep ontwaterd, nu ziet men de effecten hiervan in verdroging en verarming van de natuurlijke en landschappelijke rijkdom, en richt men zich op het terugbrengen van een veerkrachtiger ecologisch systeem: vasthouden van water, terugbrengen van beplanting, ontwikkelen van een natuurnetwerk. De lagere delen krijgen door dit beleid op termijn de functie van natuurlijke ‘groenblauwe spons’ terug. Het ontwikkelen van ‘Landschapspark Raamvallei’ is hierin een instrument. In het vigerende Bestemmingsplan heeft het gebied de enkelbestemming ‘Agrarisch’ met deels als dubbelbestemmingen ‘leiding’ en ‘archeologisch’. Vrijwel het gehele plangebied heeft als gebiedsaanduiding ‘struweelvogels’. Een deel langs de Hoevense straat heeft als gebiedsaanduiding ‘aardkundig waardevol gebied’ wat overeenkomt met de genoemde ‘wijstgronden’ in het structuurplan. Tenslotte zijn er langs de IJzerbroekseweg twee elkaar overlappende gebiedsaanduidingen als zoekgebied voor ‘behoud en herstel watersystemen’ en ‘ecologische verbindingszone’. Voor de dubbelbestemmingen en gebiedsaanduidingen gelden beperkingen (zie afb. 10).

afb. 9: structuurplan ‘In duurzaam perspectief’ (www.gemeente-mill.nl)

bestemmingen plangebied St Hubert

bestemmingen plangebied St Hubert

1. enkelbestemming Agrarisch: volgens de Gemeente Mill en Sint Hubert is het realiseren van een zonnepark hier niet zonder meer toegestaan (brief 25 juni 2019)

1. enkelbestemming Agrarisch: volgens de Gemeente Mill en Sint Hubert is het realiseren van een zonnepark hier niet zonder meer toegestaan (brief 25 juni 2019)

2. dubbelbestemming leiding: persriool langs de Hoevensestraat: hierboven geldt een beschermingszone van 3,5m uit de as van de leiding - beperkingen gelden o.m. voor aan te brengen beplanting

5.

5.

2. dubbelbestemming leiding: persriool langs de Hoevensestraat: hierboven geldt een beschermingszone van 3,5m uit de as van de leiding - beperkingen gelden o.m. voor aan te brengen 4.beplanting gebiedsaanduiding leefgebied struweelvogels (LS): hier zijn 3. dubbelbestemming archeologisch: hier mogen geen werkzaamheden dieper dan 0,4m (over een oppervlak van meer dan 250m2) worden uitgevoerd - beperkingen gelden o.m. ook voor aan te brengen beplanting

3.

beperkingen t.a.v. het veranderen van de grondwaterstand en o.m. het verwijderen van beplantingen, perceelsscheidingen en steilranden

3. dubbelbestemming archeologisch: hier mogen geen werkzaamheden dieper dan 0,4m (over een oppervlak van meer dan 250m2) worden uitgevoerd - beperkingen gelden o.m. ook voor aan te brengen beplanting

5. gebiedsaanduiding aardkundig waardevol gebied: dit betreft peelrandbreuk (ijzerbroek) - beperkende voorwaarden (vermoedelijk) m.b.t. het in stand houden van bodem, grondwater en reliëf

3.

6. gebiedsaanduiding zoekgebied behoud en herstel watersystemen: gewenst herstel waterhuishouding

2.

4.

1.

6&7.

4. gebiedsaanduiding leefgebied struweelvogels (LS): hier zijn beperkingen t.a.v. het veranderen van de grondwaterstand en o.m. het verwijderen van beplantingen, perceelsscheidingen en steilranden

7. gebiedsaanduiding zoekgebied ecologische verbindingszone: gewenst natuurontwikkeling langs sloot en wegbermen

5. gebiedsaanduiding aardkundig waardevol gebied: dit betreft peelrandbreuk (ijzerbroek) - beperkende voorwaarden (vermoedelijk) m.b.t. het in stand houden van bodem, grondwater en reliëf 6. gebiedsaanduiding zoekgebied behoud en herstel watersystemen: gewenst herstel waterhuishouding 7. gebiedsaanduiding zoekgebied ecologische verbindingszone: gewenst natuurontwikkeling langs sloot en wegbermen

2. afb. 10: vigerend bestemmingsplan (www.ruimtelijkeplannen.nl)

4.

1.

6&7.

6

afb. 11: overzichtsplattegrond zonneparken (www.haverdroeze.nl)

7

3. INPASSING

Sint Hubert - N264 Zonnepark Planvoorstel

Hoevensestraat

Plankaart (1:2000/A3) - 12 januari 2021

4

3.1 Inpassingsplan

Hoevensestraat

Inpassing van de zonneparken vindt plaats door de hoogte van de opstelling te beperken tot maximaal 1,5m. Dat wil zeggen dat het voor veel mensen mogelijk is er over heen te kijken en dat lanen, bomen en struwelen in de omgeving zichtbaar blijven. Door te kiezen voor een zuidopstelling met openingen tussen de panelen voor het doorlaten van water, kan onder de opstelling vegetatie groeien met een waardevolle biodiversiteit. De twee parken worden door een open baan van ca. 2m gescheiden. Een ontsluiting zal hierin met open verharding worden gerealiseerd.

2a

4 Vogelpoel

2 Kavel A 5,0 ha

Vogelpoel

Onder de opstelling wordt een kruidenrijk mengsel gezaaid dat goed groeit in een beschaduwde situatie. Langs de zomen van de parken en op de baan ertussen wordt een mengsel met bloemrijk gras gezaaid wat aantrekkelijk is voor bijen en vlinders. De gezamenlijke randen van de zonneparken worden ingericht met groen: • Langs de IJzerbroekseweg wordt tussen de zonneparken en de bermsloot een zone ontwikkeld (zie blz 10 profiel 1) als struweelrand met ruigte- en natuuroever, met een kruidenrijke vegetatie en laag struweel als Gagel, Kornoelje en lage Wilgensoorten. De oever van de bermsloot wordt afgevlakt zodat er een gradiënt droog-vochtig ontstaat en ruimte voor waterbuffer bij hevige regenval. • Langs de Hoevensestraat wordt een zoom als bredere struweelzone ingericht en wordt de bestaande watergang doorgetrokken langs heel het perceel (zie blz 10 profiel 2). Hier wordt bosplantsoen als Wilg, Meidoorn, Kardinaalsmuts, Kornoelje, Liguster etc. geplant. Deze strook is met name geschikt voor struweelvogels. Het gedeelte vanaf de IJzerbroekseweg tot ca. halverwege het perceel wordt hoger zodat overzicht hier niet mogelijk is. • Langs de (zuid)westzijde worden de parken door een 4m brede struweelsingel van ca. 1,5m hoogte omzoomd (zie blz 10 profiel 3) • Langs de noordwestzijde worden de parken door een 6m brede struweelsingel afgegrenst.

Hiervan wordt de beplanting in het meest noordelijke gedeelte op ca. 2,5-3m hoogte gehouden (zie blz 10 profiel 4) en het overige 1,5m hoogte (profiel 4a). Hiermee wordt de gehele opstelling door groen aan het oog onttrokken en blijft het op delen mogelijk om over het park heen te kijken.

In de noordwestelijke uitloper van het park wordt een poel aangelegd met bomen en struweel, en met kruidenrijk en bloemrijk grasland.

Kavel A 5,0 ha

2

4

Kavel B 5,0 ha

4a

3

3

Kavel B 5,0 ha

1 Entree /bouwweg

1

Legenda Zonnepanelen Projectgrens Pad met hek

Entree /bouwweg

1a IJzerbroekseweg

1a IJzerbroekseweg

Struweel Legenda

Natuuroever

Optie inkoopstation Zonnepanelen Projectgrens Pad met hek Struweel Natuuroever Optie inkoopstation

0 20 40 60 11 december 2020 zuidelijke - www.haverdroeze.nl afb. 12: vogelvlucht vanuit richting met aanduiding ingrepen (www.haverdroeze.nl)

8 80

100m

3. BEPLANTING EN BEHEER Beplanting in dit landschap wordt aangelegd ten behoeve van het verbeteren van het aanzicht van het zonnepark en als bijdrage aan de ecologische en landschappelijke ambities in dit gebied. Aansluitend bij het beleid ligt er een kans om bij te dragen aan de ecologische verbinding van de Kromme Bergweg, langs de IJzerbroekseweg, naar de Raam. Het verbreden van de bestaande greppel draagt bij aan de behoefte water lokaal vast te houden. Het beheren van deze strook als kruidenrijk grasland met laag struweel, samen met het aanbrengen van extra struweel in het lage deel langs de Hoevensestraat is een kans om bij te dragen aan de door de Gemeente Mill en Sint Hubert geformuleerde, en de in het Structuur- en Bestemmingsplan nader omschreven wens, om natuur voor struweelvogels te ontwikkelen in dit gebied. Soorten die gebruik maken van struweel en ruigte zijn o.m. Rietgors, Geelgors, Fitis, Tjiftjaf, Koolmees, Vink, Grasmus, Boompieper e.a. Struweel komt van nature voor op de overgang van open veld naar bos en varieert in hoogte van 1 – 5m. Struweelvogels hebben belang bij gevarieerde ruige en met struweel begroeide vegetatiezones van minimaal 5m breed. Er is behoefte aan stukken met dicht ontwikkeld (stekelig) struweel, dat beschutting biedt voor nestelen en bescherming tegen roofdieren, en meer open ruigte om voedsel te zoeken op de bodem.

Struiken als Gagel, Meidoorn en Wilg, maar ook Sleedoorn, Kornoelje, Veldesdoorn, Liguster, Kardinaalsmuts en Hondsroos passen in deze zones. De beplanting wordt onderverdeeld in een aantal beplantingstypen die ieder een eigen aanleg en beheer kennen. De beplantingstypen zijn terug te vinden in de geschetste profielen en worden hieronder nader beschreven. Per beplantingstype wordt geschreven over het gewenste eindbeeld, de aanleg en het beheer.

afb. 13: akker- en struweelvogels (www)

Graslanden Gewenst eindbeeld is een gevarieerde kruidachtige en bloemrijke grasvegetatie die voedsel en habitat versterkt voor met name insecten (o.m. Wilde bijen en Vlinders) maar ook vogels (o.m. Patrijs) en kleine dieren. Gezaaid wordt met drie verschillende zaadmengsels: (1a) De velden onder alle panelen zullen worden ingezaaid met een kruidenrijk grasmengsel. Door kleine openingen tussen de panelen en door de keuze voor een zuid-opstelling ontvangt deze vegetatie voldoende vocht en licht om zich te kunnen ontwikkelen. Vanwege het indirecte licht zal bloei hier beperkt zijn. Een mengsel als Cruidthoeck O1 zal hier worden toegepast. (1b) De bermen rond de opstelling en de paden tussen de rijen met panelen ontvangen meer licht en kunnen met een bloemrijker mengsel worden ingezaaid, en zo betekenis hebben voor insecten. Het maaibeheer zal hierop worden afgestemd. Een mengsel als Cruidthoeck G3 of WV zal hier worden gezaaid. (1c) In het deel van het plangebied rond de poel wordt de grasvegetatie verrijkt met akker-randenflora. Deze meer opgaande vegetatie is gunstig voor akkervogels zoals bijv. Patrijs. Een mengsel als Cruidthoeck A6 zal hiervoor worden doorgezaaid. Beheer van de graslanden vindt plaats door jaarlijks door maaien. Maaien 1x per jaar na de bloei in twee fasen. Rond de vogelpoel kan beheer plaatsvinden door gedoseerde (druk)begrazing met schapen.

afb. 14: gevarieerd kruiden- en bloemrijk grasland (www)

9

Lagere struweelsingel

Hogere struweelsingel

Rond de gedeelten van de opstelling waar overzicht gewenst is, worden lage struweelsingels aangeplant (in maat 40-80). Het sortiment hiervan beperkt zich tot:

Gewenst eindbeeld is een 6-8m brede struweelsingel met streekeigen beplanting en een gevarieerde hoogte van max. 3,5m.

Wilde liguster (20%) Sleedoorn (20%) Gagel (15%) Geoorde wilg (15%) Hondsroos (15%) Kornoelje (15%)

Het nieuw in te planten sortiment bestaat uit: Wilde Lijsterbes (15%) Veldesdoorn (10%) Grauwe wilg (10%) Eenstijlige meidoorn (15%) Hulst (10%) Wilde liguster (15%) Kornoelje (15%) Kardinaalsmuts (5%) Hondsroos (5%)

afb. 15: lagere struweelsingel (www)

Beheer van het struweel vindt plaats door 3-5 jaarlijks te dunnen en terug te zetten. De boomvormers worden vrijgesteld en geleidelijk opgesnoeid bij iedere beheerscyclus. Beheer van de lage struweelsingel vindt tweejaarlijks plaats door terug te zetten en te dunnen. Alle beheer vindt in fasen plaats zodat er steeds voldoende beplanting blijft als refugium voor vogels en kleine dieren.

afb. 16: hogere struweelsingel (www)

Geplant wordt met bosplantsoen (maat 60-120) in rijen met en afstand van 0,8m en plantafstand van 1m in de rij. Soorten worden in groepen van 3-5 bijeen geplant. De aanplant wordt de eerste twee jaar beschermd tegen droogte en vraat door konijnen en andere dieren.

10

afb. 17: overzichtsplattegrond zonneparken (www.haverdroeze.nl)

11

afb. 18: natte natuurzone (www)

afb. 19: poel met struweel en solitaire bomen (www.haverdroeeze.nl)

Natte natuurzone langs de slootoever

Poel met struweel en vrijstaande bomen

Gewenst eindbeeld is een gevarieerde open natte kruidenvegetatie langs de afgevlakte over, overgaand naar de parkrand in lager struweel.

Grenzend aan het bosje in de noordwesthoek wordt een gedeelte van het park aangelegd als ruige boomweide met een poel en los struweel. Het gewenste eindbeeld is een streekeigen extensief beheerde overhoek met ruige kruidenvegetatie en struweel en met enkele solitaire bomen, het geheel als stapsteen ten behoeve van ecologie.

Over een strook van 2,5m vanaf het midden van de kavelsloot aan de zuidoostzijde van het park wordt de oever naar de sloot toe af-geflauwd zodat hier meer gradiënt ontstaat en er een grote variatie aan ruigtekruiden kan groeien. Het gewenste eindbeeld is een kruidachtige vegetatie van streekeigen soorten met een hoogte van maximaal 1m. Deze strook, samen met het ernaast gelegen struweel, is geschikt voor vogels zoals Patrijs en Kwartel, maar ook voor kleine zoogdieren en hun predatoren. De oever wordt na afvlakking ingezaaid met een ruigte-mengsel zoals bijvoorbeeld Medigran Ruigteflora RN-27. Deze strook wordt jaarlijks beheerd en bij optreden van ongewenste plantensoorten zoals Akkerdistel zullen passende maatregelen worden genomen.

Een poel wordt aangelegd met een diameter van ca. 12m en met flauwe oevers (1:10) aan de noordzijde. De hele overhoek wordt ingezaaid met een kruidenrijk grasmengsel, bijvoorbeeld Cruijdhoeck O1. Rond de poel wordt struweel aangeplant (bosplantsoen maat 40-60cm) bestaande uit Gele kornoelje, Rode kornoelje, Kardinaalsmuts en Wilde Liguster. Op het perceel worden 3 Grauwe abelen (Populus x canescens) aangeplant met stamomtrek 10-12cm met 2 boompalen en stambescherming aan de voet. Extensief beheer vindt plaats door driejaarlijks onderhoud aan de poel (gefaseerd schonen) en aan de bomen en jaarlijks maaien en afvoeren in september.

12

afb. 20: ooghoogteperspectief met zonneparken (grijze lijn) vanaf de kruising Voortsestraat en IJzerbroekseweg, de beplantingen in het landschap blijven hier overheen zichtbaar en struweel neemt het zicht op de panelen weg. (www.haverdroeze.nl)

13

4. TOEGEVOEGDE WAARDE

• Het plangebied wordt ingericht met twee kleine zonneparken. De kleinschaligheid van de twee parken komt tegemoet aan de gewenste schaal van het landschap.

afb. 21: Rietgors

• De gezamenlijke parken zijn omringd door een groene omranding en hebben een hoogte van maximaal 1,5m. • De keuze voor een zuid-opstelling en de plaatsing van de panelen met kleine tussenruimtes is geschikt voor het ontwikkelen van een kruidenrijke vegetatie onder de opstelling.

afb. 22: Fitis

• De ontsluiting vanaf de IJzerbroekseweg geeft geen hinder aan omwonenden. De inkoopstations staan aan de zuidoostzijde aan de IJzerbroekweg. Omvormers staan tussen de panelen aan de kant van de Hoevense straat en hebben een bescheiden aanwezigheid door kleur en maat. afb. 23: gevarieerde kruidenrijke vegetatiel

• Langs de Hoevensestraat wordt dicht struweel voor struweelvogels aangeplant. Deze rand leent zich bijzonder hiervoor omdat deze ligt naast een zandpad met bomen waar voor vogels geen verstoring door gemotoriseerd verkeer is.

afb. 24: hoger struweel

• Langs de IJzerbroekseweg wordt bijgedragen aan de daar gewenste ecologische verbinding en herstel van het watersysteem middels het afvlakken en zo nodig uitdiepen van de slootoever en het aanbrengen van kruidenrijke vegetatie met laag struweel. Dit is ook van betekenis voor de beleving vanaf de weg en voor de struweelvogels.

afb. 25: natte natuur

afb. 26: poel met bomen

14

opdrachtgevers: Sunvest Ontwikkeling B.V. & C.L.M. Linders COLOFON: Maarssenbroeksedijk Voortsestraat 25 37 3542 DM Utrecht www.sunvest.nl

5454GR St. Hubert

adviseur: Adviesbureau Haver Droeze Muurhuizen 165B 3811EG Amersfoort www.haverdroeze.nl