08 Bijlage 7 Beleidsplan BiblioPlus 2021-2024.pdf
Tekst van het document
VERDER BOUWEN AAN DE BIBLIOTHEEK VAN NU BELEIDSPLAN 2021 - 2024
Bergen • Boxmeer • Cuijk • Gennep • Grave Mill & St. Hubert • Sint Anthonis
INHOUD 04
Inleiding
06
De Bibliotheek in de 21e eeuw: Waarom?
12
Hoe werken we?
22
Wat bieden we?
30
Wat zijn de randvoorwaarden voor de koers?
34
Financiële doorkijk
3
INLEIDING
VERDER BOUWEN AAN DE BIBLIOTHEEK VAN NU De Bibliotheek maakt in Nederland een revival door. Deze beweging is ook in het Land van Cuijk en Maasduinen goed zichtbaar. Sinds 2017 verbreden we, in nauwe samenwerking met meer dan 200 partners, tot de informatiehuiskamer van de zeven gemeenten. Inwoners van heel jong tot op hoge leeftijd bezoeken hun Bibliotheek voor de collectie, met een informatieve vraag, voor een workshop of om in alle rust te werken of studeren. In de beleidsperiode 2017-2020 heeft BiblioPlus het fundament gelegd voor de huidige koers. Na een ingrijpende reorganisatie is de nieuwe organisatie goed op stoom gekomen. De programmatische kant heeft een flinke impuls gekregen en de Bibliotheek heeft de regierol gepakt in de aanpak tegen laaggeletterdheid in de regio. Met innovatieve nieuwe producten als het TechLab, Taalhuis en Geheugenhuis vormt de Bibliotheek een podium voor diverse maatschappelijke netwerken. Op verzoek van de gemeenten in het Land van Cuijk en Maasduinen zetten we deze koers met groot enthousiasme door. Met gepaste trots presenteren we u dan ook onze routekaart voor de beleidsperiode 2021-2024. Een plan waarmee we verder bouwen aan de Bibliotheek van Nu. Aan de hand van de Gouden cirkel van Simon Sinek nemen we u in dit beleidsplan mee langs onze ambities. In drie eenvoudige stappen beschrijven we het Waarom, het Hoe en het Wat.
Ondersteun de vervolgstappen voor deze koers met vertrouwen. Laat het oude beeld van een statische Bibliotheek los en plaats de Bibliotheek in het perspectief van deze tijd. We vertellen u in dit beleidsplan graag meer over het maatschappelijk belang hiervan. In een beleidsperiode waarin sprake zal zijn van gemeentelijke herindeling geven we als BiblioPlus graag een goed voorbeeld van de kracht van regionaal samenwerken. Zelfs tot over de provinciegrenzen heen. Onze slogan: Met de Bibliotheek haal je het beste uit jezelf! Cyril Crutz Hans Vedder Directeur-bestuurder
Voorzitter Raad van toezicht Van links naar rechts
4
Hans Vedder, Cyril Crutz
5
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
DE BIBLIOTHEEK IN DE 21E EEUW: WAAROM? Bibliotheken zijn er voor iedereen die zichzelf wil ontwikkelen, van jong tot oud en van laag- tot hoogopgeleid. De Bibliotheek biedt toegang tot kennis en ondersteunt bij een leven lang leren. Vanuit haar rol als informatiemakelaar vormt de Bibliotheek een fundamentele bouwsteen voor de samenleving van de 21e eeuw; een inclusieve samenleving met hoogwaardige techniek, maar ook met gelijke kansen voor iedereen.
BLIJVEN LEREN
heden komen, omdat ze even niet opletten of zaken
graag naartoe wil en durft gaan. Voor onafhankelijke
De Nederlandse maatschappij ontwikkelt zich pijlsnel
voor zich uitschuiven. Dat geldt zeker op momenten
informatie, inspiratie en activiteiten om zich te oriën-
en in een mondiale context. Door o.a. de digitalisering,
dat het leven tegenzit, zoals bij een echtscheiding,
teren. Zowel individueel als samen met anderen. Een
de online dimensie in ons leven, robotica en de op-
faillissement of ontslag”.
aansprekende, uitnodigende plek waar iedereen zich
komst van nepnieuws is het goed kunnen overzien
welkom voelt en waar ondersteuning voelt als iets
van je leven een hele uitdaging geworden. Kunnen
Een leven lang leren en jezelf blijven ontwikkelen is
vanzelfsprekends. Omdat we elkaar als mensen graag
we het allemaal nog bijhouden? Daar wordt wel
geen luxe, maar een noodzaak geworden. Tenminste
een stapje verder helpen. Die plek is de Bibliotheek!
op gerekend in een samenleving die drijft op zelf- en
als we de beoogde inclusieve samenleving daadwer-
samenredzaamheid. Wat we moeten kennen en
kelijk vorm willen geven. Anders is de kans om de
Het is opvallend hoe de Bibliotheek in de afgelopen
kunnen om ons werk te doen en ons maatschappelijk
aansluiting te verliezen een stuk groter dan pakweg
jaren nieuwe doelgroepen weet te bereiken. In het
te redden, verandert echter steeds sneller.
twintig jaar geleden. Een eigentijdse infrastructuur
Land van Cuijk en Maasduinen telt de Bibliotheek
voor een leven lang ontwikkelen is in onze visie een
jaarlijks meer dan 325.000 bezoekers (exclusief de
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
voorwaarde om burgers zelf de regie te laten blijven
Bibliotheek op School). Dit maakt haar tot een platform
(WWR) gaf in 2017 een belangrijk signaal af over het
behouden of in regie te brengen.
met een groot maatschappelijk bereik. Het neutrale, laagdrempelige karakter van de Bibliotheek maakt
‘doe-vermogen’ van mensen. In het rapport ‘Weten is
6
nog geen doen’ staat: “Ook mensen met een goede
Met deze infrastructuur bedoelen we digitale en
haar interessant voor samenwerking en dat doen we
opleiding en een goed inkomen kunnen in moeilijk-
fysieke plekken waar iedereen met (ontwikkel)vragen
dan ook volop in deze regio.
“ BiblioPlus is een ondernemend
VERSUS
voorbeeld voor andere middelgrote bibliotheken. Met dit plan spelen ze in het linkerrijtje van het Nederlands bibliotheekwerk.
”
IEDEREEN DOET MEE
IEDER VOOR ZICH
Jos de Beij Koninklijke Bibliotheek, Hoofd afdeling Bibliotheekstelstel
Onze participatiesamenleving vraagt om geschoolde,
‘informatiebubbel’ te houden. Het effect is dat we
zelfbewuste Nederlanders die actief meedoen. Cijfers
weliswaar heel veel informatie tot ons nemen, maar
laten echter zien dat de werkelijkheid taaier is. De
vaak veel van hetzelfde. Worden we hierdoor ruim-
kansenongelijkheid neemt toe. “Sociale afkomst
denkender richting de ander? Facebook en Twitter
wordt steeds bepalender voor schoolsucces”, stelde
geven ons een deel van het antwoord. Het mecha-
de Inspectie voor het Onderwijs vast in haar jaarrap-
nisme van sociale media vraagt om mediawijsheid bij
port De Staat van het Onderwijs (2018). En het
de gebruiker en om alertheid over de verslavende
Sociaal Cultureel Planbureau rapporteerde in Grenzen
werking van onze telefoon.
aan Leven Lang Ontwikkelen (2019) dat “Een kwart
DE BIBLIOTHEEK IN RELATIE TOT ACTUELE TRENDS EN ONTWIKKELINGEN
van de werkenden nog nooit een training heeft gevolgd”.
De Bibliotheek speelt een rol in de mediaopvoeding
Er ligt dus nog een behoorlijk gat tussen de ambitie
van kinderen en als informele (bij)leerplek voor vol-
De Bibliotheek wordt in Nederland steeds meer als
van een leven lang leren en de werkelijkheid.
wassenen. We stimuleren mensen om te blijven leren
’third place’ gebruikt. Dit is de plek naast je thuis
en om hun horizon te verbreden via onze collectie,
en je werk waar je regelmatig komt. En dat terwijl er
Het maakt het uitgangspunt van een inclusieve
workshops en de programmering. Wie het nodig heeft
zo’n 10 jaar geleden nog aan de toekomst van de
samenleving als basis nog een behoorlijke uitdaging.
helpen we met onze partners graag een stapje op
Bibliotheek werd getwijfeld. Deze vernieuwde aan-
Deze samenleving gaat er bovendien vanuit dat we
weg in de taal of digitaal. We nodigen uit om jezelf te
trekkingskracht is verklaarbaar als we enkele maat-
actief naar elkaar omkijken. Veel online algoritmen
blijven ontwikkelen en brengen mensen bij elkaar op
schappelijke trends met elkaar in verband brengen.
zijn er echter op gericht om doelgroepen in hun eigen
de inhoud. En dat verbindt.
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
7
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
VERSUS 24 UUR PER DAG ONLINE ZAKEN REGELEN
“ Iedere gemeente moet een loket WAAR KAN IK NOG TERECHT MET VRAGEN?
Door de digitalisering is de communicatie met over-
met de Koninklijke Bibliotheek en het Bibliotheeknetwerk
heden, instanties en bedrijven in de afgelopen 20 jaar
aan een nieuwe hulpinfrastructuur. De Bibliotheek is
volledig veranderd. Veel fysieke loketten zijn gesloten
hierbij de eerste halte voor hulpvragen. Deze infra-
of meer gecentraliseerd, waardoor de afstand tot
structuur gaat de komende jaren vorm krijgen. In het
persoonlijk contact met een medewerker is gegroeid.
Land van Cuijk en Maasduinen werkt BiblioPlus daar-
Informatieprocessen zijn geautomatiseerd en het
naast intensief samen met partners als de gemeenten,
digitale loket is altijd open. Voor velen een stap
Sociom, KBO’s en Stichting Welzijn Ouderen om de
vooruit, maar voor anderen juist een struikelblok om
digitale kloof te dichten. In de vitale kernen-aanpak
de thuisadministratie goed op orde te houden. De
van onze gemeenten kan de Bibliotheek vanuit haar
telefonische helpdesk is vaak moeilijk vindbaar of
positionering als informatieloket richting inwoners
vervangen door een Q en A, app of chat-service.
gebruikt worden. Zeker na de herindeling. Daarnaast versterken we in de komende beleidsperiode de samen-
Deze ontwikkeling geeft mensen die kwetsbaar zijn in
werking met de huiskamers in de kleine kernen, waar-
hun digitale vaardigheden het gevoel nergens meer
door we een deel van het aanbod nog dichter bij de
heen te kunnen met hun vragen. Diverse instanties
mensen gaan brengen.
onderkennen inmiddels dit probleem en proberen de afstand tot de klant weer te verkleinen. Onder de koepel van de Manifestgroep werken CAK, Belastingdienst, UWV, DUO, CIZ, CJIB, CBR en SVB bijvoorbeeld samen
8
krijgen waar burgers met vragen terechtkunnen.
”
Reinier van Zutphen Nationale Ombudsman
OVERAL TEGELIJK ZIJN
VERSUS FOCUS OP ECHT CONTACT Fietsen terwijl je door Instagram scrollt of appen in een café terwijl je met iemand praat. Gejaagdheid is voelbaar in de onderbuik van onze samenleving. We zijn ‘multitaskers’ geworden. Het lijkt effectief, maar het versnipperen van onze aandacht heeft ook negatieve gevolgen. Het is niet goed voor het concentratievermogen en we hebben minder oog voor onze omgeving. Mensen hebben het idee overal tegelijk te moeten zijn (Fear of missing out). In deze hectiek wordt de Bibliotheek herontdekt als plek om even tot jezelf te komen of in rust te werken en studeren. De waarde van een publieke plek zonder verplichtingen wordt steeds meer erkend, alhoewel het in Bibliotheken al lang niet meer muisstil hoeft te zijn. De lees-, werk- en studiegedeeltes van onze Bibliotheken zijn hiervoor de afgelopen jaren uitgebreid.
Beleidspan 2021 - 2024 | BiblioPlus
9
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
TOENAME VAN NIEUWSCONSUMPTIE
VERSUS WAT IS BETROUWBAAR EN WAT NIET
WET OP STELSEL OPENBARE BIBLIOTHEEKVOORZIENINGEN (WSOB)
In februari 2020 heeft de minister van OCW het
Dat de snelle veranderingen in onze maat-
het bijbehorende advies van de Raad van Cultuur
schappij leiden tot een veranderende rol van
(RvC) aan de tweede kamer gestuurd. De minister
Bibliotheken werd in 2013 al benoemd door de
heeft de bevindingen besproken met de bestuurlijke
commissie Cohen. Het advies 'Bibliotheek van
partners IPO en VNG en met de partners uit het
de toekomst; Knooppunt voor kennis, contact
bibliotheekveld: VOB, SPN en KB.
en cultuur' speelde een belangrijke rol in de aanloop naar een nieuwe bibliotheekwet. De
We constateren dat het netwerk van bibliotheekvoor-
WSOB is sinds 2015 van kracht en schetst de
zieningen op lokaal, provinciaal en landelijk niveau
volgende vijf functies voor openbare bibliothek-
zich sinds de nieuwe wet inhoudelijk sterk heeft
en in Nederland:
ontwikkeld. Tegelijkertijd zijn er zorgen en vragen
Een mix van de bovenstaande drie spanningsvelden creëert nog een extra dimensie. De rol die mobiele telefoons en tablets in ons dagelijks leven spelen is
evaluatierapport van de bibliotheekwet (Wsob) en
grote maatschappelijke opgaven om een sterk 1. Ter beschikking stellen van kennis en informatie.
enorm gegroeid. Het heeft de wijze waarop we infor-
2. Bieden van mogelijkheden tot
matie en nieuws tot ons nemen veranderd. Nieuws-
ontwikkeling en educatie.
samenwerkend netwerk. Dit vraagt om een solide financieringsstructuur. In het bestuurlijk overleg heeft de minister met IPO
berichten bereiken ons via push-berichten en onze
3. Bevorderen van lezen en het laten
en VNG afgesproken dat er een convenant wordt
nieuwsconsumptie is gegroeid. Tegelijkertijd laait de
kennismaken met literatuur;
opgesteld tussen de betrokken overheden en de
discussie over nepnieuws steeds verder op. Feiten zijn
4. Organiseren van ontmoeting en debat.
uitvoerende organisaties. Het convenant zal gericht
soms niet meer van meningen te onderscheiden.
5. Laten kennis maken met kunst en cultuur.
zijn op het versterken van een gespreid en toegankelijk lokaal netwerk van bibliotheken binnen het
Architect Aat Vos onderstreept in het boek ‘3RD4ALL, How to create a relevant public space’ (2017) de waarde van publieke plekken in de 21e eeuw. “De tijd dat bibliotheken ‘tempels van kennis’ waren, is met de komst van het internet voorbij. Toch spelen ze nog steeds een belangrijke maatschappelijke rol, zij het in een nieuwe vorm. Eén van die nieuwe functies is het maken van betekenisvolle selecties uit de enorme wirwar van informatie die tegenwoordig beschikbaar is.
10
landelijk netwerkstelsel.
POSITIE VAN DE BIBLIOTHEEK
Hieronder enkele quotes uit het onderzoek:
In het beschreven krachtenveld is het onze missie dat
ONZE PARTNERS MAKEN DE KOERS SUCCESVOL
iedereen toegang heeft tot de kennis en informatie
De Bibliotheek als informatieknooppunt krijgt
•
om volwaardig mee te doen in de samenleving.
een grotere waarde als partners hier mede hun
samenleving, voor ontwikkeling en
De Bibliotheek stimuleert je om jezelf te blijven
schouders onder zetten. Dit is in de afgelopen
participatie van mensen”.
ontwikkelen. Dit doen we in het land van Cuijk en
beleidsperiode volop gebeurd. We zien dat onze
Maasduinen vanuit een netwerkaanpak en samen
partners de Bibliotheek steeds vaker gebruiken
meer alleen om het lezen van boeken, maar ook
met een groot partnernetwerk.
als de laagdrempelige plek voor kennisdeling en
om wat taal betekent voor basisvaardigheden
voorlichting richting hun klantgroepen.
van mensen”.
“De Bibliotheek zit in het hart van de
• “Taal als de basis voor het leven. Het gaat niet
Het laagdrempelige, neutrale karakter van de biblio-
Hoe spreken partners over de Bibliotheek? We
theek maakt haar tot een schakelpunt voor het delen
vroegen hen in een recente (anonieme) enquête
allerlei lokale organisaties, staat meer open voor
van kennis en informatie. Het hogere doel dat we
om onze koers in eigen woorden te beschrijven.
informatie vanuit de samenleving en niet alleen
hierbij nastreven is:
dragen. Maakt een goed verbinding”.
inwoners van het Land van Cuijk en Maasduinen (via een leven lang leren); gemeenschap door inwoners op inhoud met elkaar te verbinden. Onze belofte:
Met de Bibliotheek haal je het beste uit jezelf!ON
“De bibliotheek werkt nauwer samen met
vanuit de bibliotheek en helpt om dit mee uit te
1. het ondersteunen van de autonomie van de
2. het versterken van de draagkracht van de (lokale)
•
• “De Bibliotheek is meer gericht op urgentere
“ Laaggeletterdheid is een groter probleem dan veel mensen denken. Om die reden ondersteunt Rabobank Land van Cuijk & Maasduinen
maatschappelijke problematieken (bijv. vaardigheden taal, rekenen en digitaal, positieve gezondheid, vergroten doelgroep). • “Ik vind het fijn dat de Bibliotheek zoveel mogelijk wil aansluiten bij de vraag en de wens vanuit ons als school. Meedenken. Vragen beantwoorden enz”
graag de initiatieven van
Deze positieve, open houding vormt de basis waarop
BiblioPlus waarmee ze dit
we de komende beleidsfase verder bouwen.
probleem bespreekbaar maken en oplossen
”
Aernout van der Does Directievoorzitter Rabobank
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
11
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
HOE WERKEN WE? De Bibliotheek is van en is er voor iedereen. Dit is een belangrijk uitgangspunt. Toch is er een verschil in de mate waarop mensen gebruik maken van de Bibliotheek, op welke manier ze dit doen en welke behoeftevraag hier achter schuilt. Dit vraagt om focus en om het maken van keuzes. Bij het maken van deze keuzes laten we ons steeds weer leiden door de kernwaarden die bepalend zijn voor ‘hoe’ we werken.
“ BiblioPlus heeft de afgelopen jaren grote stappen gemaakt. Onze bieb is inmiddels echt een ontmoetingsplek geworden op inhoud. We trekken
KERNWAARDEN
Deze drie kernwaarden zijn sturend in ons dagelijks
Het laagdrempelige en vertrouwde karakter van de
werk, onze houding en de keuzes die we maken.
bibliotheek vormt het hart van onze organisatie-
Ze zijn in een piramide weergegeven, omdat er een
waarden. In totaal werkt BiblioPlus vanuit de volgende
volgordelijkheid zit in de wijze waarop deze waarden
drie kernwaarden:
in ons werk tot leven komen. Het fundament bestaat uit een open, uitnodigende, neutrale houding. Dit maakt de Bibliotheek als voorziening laagdrempelig en een aantrekkelijke plek voor een breed publiek.
ONTWIKKELINGSGERICHT
Vanuit deze grondhouding werken we in onze projecten en activiteiten zo veel mogelijk samen met partners. We beschouwen dit als onze inspiratiewaarde en zien deze samenwerking als voorwaarde om het informatieknooppunt te kunnen zijn. Samen
SAMENWERKEN
maken we de bieb! Het hogere doel hierachter is dat we - in alles dat we doen - willen bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen. Deze derde kernwaarde vormt de top van de piramide en maakt
LAAGDREMPELIG
scherp dat in het werk van de Bibliotheek altijd kennis- en informatieoverdracht centraal staat, zoals de Wsob dit voorschrijft.
12
deze lijn door.
”
Willy Hendriks-Van Haren Wethouder gemeente Boxmeer
VIER PROGRAMMALIJNEN In 2016-2017 is BiblioPlus volledig gereorganiseerd voor haar nieuwe rol als informatieknooppunt. In de
KINDEREN & OUDERS
LEVEN LANG LEREN
Klantgroepen: - 0-18 jarigen - (Groot)ouders
Klantgroepen zijn mensen met een leerbehoefte, met nadruk op: - Lezen en schrijven - Digitale vaardigheden - Senioren (65+)
Wsob kerntaak: 1,2 & 3
Wsob kerntaak: 1&2
beleidsperiode 2021-2024 bouwen we door op de ingeslagen weg. We werken in vier programmalijnen, die zijn afgestemd op onze primaire doelgroepen: Deze indeling is niet zwart-wit en mensen kunnen vanuit verschillende rollen tot meerdere klantgroepen behoren. Elk programma sluit echter aan bij een specifieke behoefte aan kennis. Vanaf de volgende pagina volgt een beschrijving per programmalijn voor de komende beleidsperiode. In het volgende hoofdstuk maken we vervolgens de belangrijkste producten en diensten concreet.
ONTSPANNING & INSPIRATIE
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
VIER PROGRAMMALIJNEN
KENNISDELEN & ONTMOETEN
Klantgroepen: - Lezers 18+ - Volgers actualiteit - Liefhebbers kunst & cultuur
Klantgroepen: - Lokale partners - Actief burgerschap - Studenten/ZZP-ers & thuiswerkers
Wsob kerntaak: 3,4 & 5
Wsob kerntaak: 1&4
13
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA KINDEREN & OUDERS
fundament en een goede uitgangspositie voor de lees-
onderhouden van contacten met vrienden en leeftijds-
Leesvaardigheid onder jongeren staat onder druk. Het
vaardigheid van kinderen in ons werkgebied.
genoten, en, in het geval van apps en games, het oefenen van probleemoplossende vaardigheden. Het vraagt
percentage Nederlandse jongeren met een taalachterstand is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Uit
De Bibliotheek wordt steeds meer een strategische
echter ook om alertheid bij opvoeders en scholen.
het PISA-rapport van 2019 komt naar voren dat de
partner voor de scholen. Binnen de Bibliotheek op
Mediawijsheid gaat dan ook niet alleen over tech-
Nederlandse jeugd inmiddels onder het internationale
School (0-12) ontstaat een doorlopende lijn gericht op
nische gebruikersvaardigheden. Minstens net zo
gemiddelde is gezakt van de 37 rijke landen die lid zijn
het stimuleren van leesvaardigheid, leesplezier en dig-
belangrijk is het om kinderen te ondersteunen om
van de Organisatie voor Economische Samenwerking
itale geletterdheid, met extra aandacht voor kwetsbare
bewuste gebruikers te worden van (sociale) media.
“ Optimus hecht veel waarde aan goed
Het programma Kinderen en Ouders anticipeert in de
en Ontwikkeling (Oeso). Ministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob (Onderwijs) riepen daarom recent nog op tot het starten van een leesoffensief. Deze ontwikkeling is zorgelijk omdat jongeren met
van geletterdheid bij de kinderen.
een taalachterstand een groot risico lopen om de laag-
BiblioPlus is een belangrijke en
geletterden van de toekomst te worden. Tegelijkertijd
deskundige partner die de scholen
wordt beeldtaal steeds belangrijker door het toenemende gebruik van - onder andere - sociale media. Ook de
daarbij ondersteunt. Wij waarderen
Raad van Cultuur luidt in haar sectoradvies voor
hun open en ontwikkelingsgerichte
de letteren en Bibliotheken de noodklok over de toen-
houding.
emende ‘ontlezing’ onder kinderen en jong volwassenen tot 34 jaar. Voor de Bibliotheek is leesvaardigheid uiteraard een
14
leesonderwijs en de ontwikkeling
”
Harrie van de Ven Voorzitter College van Bestuur OPTIMUS primair onderwijs
periode 2021-2024 op: • Afbrokkeling leescultuur door de beeldcultuur en snelle digitalisering van onze samenleving. De geletterdheid van jongeren staat hierdoor onder druk. • Leerkrachten staan voor de uitdaging om kinderen samen met de Bibliotheek leesplezier te laten ervaren. Hiervoor is tijd, kennis en een prikkelende leesomgeving van belang. Deze voorwaarden staan onder druk door het lerarentekort en de verbreding van het curriculum. • Het besef dat ouders de belangrijkste rol spelen in de eerste stappen in de taalontwikkeling en het
kernactiviteit. Het programma Kinderen en ouders is
leerlingen. Het is onze ambitie om dit succes in de aan-
leesplezier van hun kind vraagt om een gezinsgeri-
dan ook grotendeels gericht op de leesontwikkeling
komende beleidsperiode door te trekken naar het voort-
chte aanpak met extra aandacht voor taalarme
van kinderen. Cruciaal hierin is de samenwerking met
gezet onderwijs en beroepsonderwijs. Met deze part-
100% van de basisscholen in het programma van de
ners wordt tot op heden projectmatig samengewerkt.
• De verbreding van het curriculum vanuit Curricu-
Bibliotheek op School. Alle 58 scholen in het land van
Opgroeien in een hoge mate gedigitaliseerde samen-
lum.nu en Techniekpact 2020. De Bibliotheek onder-
Cuijk en Maasduinen doen mee, terwijl de landelijke
leving biedt ook grote kansen. Denk daarbij aan het
steunt scholen binnen dit nieuwe domein (media-
dekking op 44% blijft steken. Dit is een belangrijk
snel vinden van informatie, het gemakkelijk kunnen
wijsheid, informatievaardigheden, Techlab).
gezinnen.
PISA-RAPPORT 2019, STICHTING LEZEN EN SCHRIJVEN De leesvaardigheid van Nederlandse scholieren daalt sinds 2012, maar is nu voor het eerst significant gedaald en onder het gemiddelde gezakt. “Het oplopende lerarentekort is niet de enige factor waaraan deze trend is toe te schrijven”, stelt onderzoeker Lisanne Bos van Stichting Lezen en Schrijven. “Ook de hoge werkdruk in het onderwijs, de snel veranderende samenleving en de alomtegenwoordige smartphone spelen een rol. Daarop lezen scholieren weliswaar continu korte berichten, maar rustig zitten met een boek is er vaak niet meer bij. Terwijl ze juist van dat ‘diepe lezen’ veel leren, zoals in verschillende lagen denken, verbanden leggen en argumenteren. Ook de forse bezuinigingen op bibliotheken helpen niet mee”. Enkele trendlijnen uit de PISA-onderzoek:
PISA-rapport, Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso, 2019)
15
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA LEVEN LANG LEREN Het programma ‘Leven lang leren’ van BiblioPlus is erop gericht om mensen in de 18+ leeftijd te ondersteunen in het bijleren van vaardigheden, zodat ze aangesloten blijven op onze snel veranderende maatschappij. De volgende vijf basisvaadigheden kaderen de activiteiten binnen dit programma: taalvaardigheden,
digitale
vaardigheden,
gezondheidsvaardigheden,
financiële vaardigheden en sociaal juridische vaardigheden. We werken hiervoor nauw samen met onze partners binnen zorg en welzijn. Het programma ‘Leven lang leren’ is erop gericht om het doe-vermogen van mensen in de dagelijkse praktijk te vergroten. De activiteiten sluiten aan op concrete situaties en vinden plaats in de laagdrempelige setting van de Bibliotheek of bij een van de partners. De Bibliotheek wil het informatiepunt zijn voor iedereen die via Google niet direct de juiste informatie kan vinden. Dit biedt mensen een eenvoudig handelingsperspectief als ze even vastlopen in de informatiestroom. De kracht hiervan is tevens dat de Bibliotheek niet als formele hulpverlener wordt ervaren. De belangrijkste uitdaging van het programma ‘Leven lang leren’ ligt met name in het bereiken van de doelgroep. We realiseren dit via een signaleringsnetwerk van professionele partners en campagnes gericht op het sociale netwerk rond bijvoorbeeld laaggeletterden. We lichten de vijf basisvaardigheden kort toe.
16
TAALVAARDIGHEDEN Uit
het
onderzoek
DIGITALE VAARDIGHEDEN ‘Regionale
Beperkte digitale vaardigheden
spreiding van geletterdheid in
zetten mensen op achterstand,
Nederland (juni 2016)’ van Stich-
zowel op sociaal vlak (minder
ting Lezen en Schrijven blijkt dat in Noord-Brabant
makkelijk sociale contacten onderhouden via de app)
10,6 % van de inwoners laaggeletterd is en in Limburg
als op economisch vlak (werk, solliciteren). Daarom
12,8 %. In het Land van Cuijk en Maasduinen is de laag-
ondersteunen we deze mensen via cursussen, prak-
geletterdheid zelfs tussen de 13% en 16%, dit betreft
tijkgerichte workshops en een informatiepunt. In de
ruim 19.000 mensen!
beleidsperiode 2021-2024 gaan Bibliotheken in heel Nederland aan de slag om een vraagbaak te zijn voor
Uit onderzoek is gebleken dat een groot deel van deze
mensen die vastlopen op de digitale overheid.
groep zichzelf niet herkent als laaggeletterde, maar
Hiervoor wordt het Informatiepunt Digitale Overheid
GEHEUGENHUIS
wel enkele bouwstenen mist om in het dagelijks
(IDO) gevormd in samenwerking met de Koninklijke
Dementie wordt volksziekte nummer 1. Tegen
leven goed mee te kunnen doen. In 2017 is BiblioPlus
Bibliotheek en landelijke overheidsdiensten als DUO
2050 telt Nederland 500.000 mensen met deze
als regisseur gestart met het opbouwen van een
en SVB.
diagnose. Het Geheugenhuis is een programma van de Bibliotheek en het lokale dementie-
regionale aanpak van laaggeletterdheid. Eind 2018 is er in elke gemeente in het werkgebied een Taalhuis
GEZONDHEIDSVAARDIGHEDEN
netwerk, gericht op het ondersteunen van
geopend in de Bibliotheek. Inmiddels zijn meer dan 50
Mensen die gezondheidsvaardig
mensen met (beginnende) dementie en hun
organisaties in de regio aangesloten bij het Taalhuis-
zijn, begrijpen welke factoren
naasten. Dit doen we samen met partners als
netwerk en raakt zowel de problematiek als de net-
invloed hebben op zowel hun
Steunpunt Mantelzorg, Buurtzorg, Alzheimer
werkaanpak steeds breder bekend. In 2019 zijn circa
lichamelijk als geestelijk welzijn. Ze zijn in staat
Nederland en de regionale ketenregisseur. Het
150 intakes geweest met taalvragers en is de aftrap
hierover informatie te verzamelen en hier naar te
geheugenhuis gaat over het brein en de zorg
geweest van een meerjarige publiekscampagne
handelen. Bovendien bezien ze hun gezondheid in
voor je geheugen. Naast een collectie over het
gericht op het familie- en vriendennetwerk rondom
een breder perspectief, zoals verwoord in de visie van
onderwerp, zijn er ook materialen en is er een
laaggeletterden (‘Durf erover te praten’). De Taalgroep
Positieve Gezondheid. BiblioPlus organiseert activi-
aansprekend activiteitenprogramma voor de
‘Begrijp je taal’ is specifiek gericht op NT 1-ers en trekt
teiten met o.a. het Netwerk Positieve Gezondheid om
doelgroep (mensen met dementie en hun mantel-
steeds meer deelnemers. Dit lijkt de juiste bouwsteen
mensen hierin op weg te helpen. Bij gezondheids-
zorgers). De insteek is positief (kijken wat wel
te zijn voor deze moeilijk bereikbare doelgroep en
vaardigheden hoort ook je langer energiek voelen en
kan) en er zijn meerdere activiteiten gericht op
gaan we opschalen in de volgende beleidsfase.
mentaal fit blijven voor de doelgroep 65+.
senioren die mentaal fit willen blijven.
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
17
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
SOCIALE EN JURIDISCHE
Samenvattend zijn de belangrijkste trends voor
• Individualisering vergroot het risico op eenzaam-
VAARDIGHEDEN
programma ‘Leven lang leren’ in de periode
heid op het moment dat mensen de aansluiting
Juridische basisvaardigheden gaan
2021-2024:
verliezen op werk en hun sociale netwerk.
over de basiskennis van je rechten
• Laaggeletterdheid, armoede en schuldenproble-
• Nederland vergrijst én wordt steeds ouder wat een
en plichten in de samenleving, zeker in specifieke
matiek zijn gekoppeld. Vaak uit dit zich in problemen
extra factor is in bovenstaande dynamiek. Daar-
levenssituaties. Zonder basiskennis van je rechtspositie,
met het onderhouden van de thuisadministratie.
naast spelen ouderdomsziekten als Alzheimer en
kun je moeilijk deelnemen aan de moderne samen-
• Gemeenten maken werk van thema’s als armoede,
dementie in de komende twintig jaar een toe-
leving. In deze beleidsperiode ondersteunt BiblioPlus
inclusiviteit, dementie en eenzaamheid. Deze
nemende rol. Gemeenten spelen hierop in en
initiatieven van bestaande en nieuwe partners, zoals
thema’s zijn verbonden met de programmering
willen dementievriendelijke gemeenten worden.
binnen ‘Leven lang leren’.
BiblioPlus heeft hiervoor het Geheugenhuis en
De Pijler en de sociaal raadslieden van Sociom.
FINANCIËLE VAARDIGHEDEN Financiële vaardigheden zijn steeds
• Verschuiving van fysieke naar online loketten
traint de medewerkers om goed om te kunnen
vermindert toegankelijkheid voor kwetsbare doel-
gaan met mensen met dementie en zo dementie-
groepen in het regelen van hun huishouden en
vriendelijke bibliotheek te worden.
persoonlijke zaken.
meer een basisvoorwaarde om zelf-
• Toenemende digitalisering in het dagelijks leven.
standig te kunnen deelnemen aan
Van zelfscanners in de supermarkt en barcodes
de maatschappij. Alles wat we
en apps in het ziekenhuis tot de 3D-printer en
doen, heeft een financiële component. BiblioPlus is
virtual reality. Steeds meer innovatieve technieken
kartrekker van het SamenWijzer Infopunt in de biblio-
komen we tegen in het dagelijks leven. Dit vraagt
theek; de eerste hulp bij geldvragen. Dit is het fysieke
goede voorlichting en aanpassingsvermogen van
informatiepunt van het Samen Sterker Netwerk. In
gebruikers.
deze beleidsperiode wordt dit punt uitgebouwd tot het brede informatiepunt, waar ook het Informatiepunt Digitale Overheid onderdeel van zal uitmaken.
18
18
19
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA ONTSPANNING & INSPIRATIE
Bibliotheek wordt landelijk verzorgd door de
Belangrijkste trends voor het programma
Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. De leden van
Ontspanning & inspiratie in de periode 2021-2024:
Lezen vergroot de woordenschat en verbetert de
BiblioPlus profiteren via hun lidmaatschap van de
• Gevoel van gejaagdheid zet de tijd die mensen
leesvaardigheid. Dit wordt de ‘positieve leesspiraal’
digitale diensten die vanuit het nationale biblio-
genoemd. Wie al jong begint met lezen wordt taal-
theeknetwerk worden aangeboden.
• Sociaal media gebruik leidt tot versnippering van
om weer vaker doen. Wie leest, ontwikkelt bovendien
Het werk van onze bibliotheekmedewerkers is er elke
•
empathische vermogens. Het brengt de lezer in een
dag op gericht om onze collectie tot leven te brengen
andere denkwereld, een ander gevoelsleven. Daarom
en het gebruik ervan te stimuleren. Dit gebeurt via
stimuleert de Bibliotheek het lezen niet alleen als
thematische presentaties gericht op de actualiteit,
op elke dag en tijd van de week.
vaardigheid, met zeker ook ter ontspanning en
een persoonlijk leesadvies in een van onze vestigin-
Vergroten toegankelijkheid van Bibliotheken door
inspiratie. Het is onze primaire taak om onze lezers te
gen en online leestips op de website en Facebook.
verleiden om te blijven lezen en hierdoor hun horizon
Daarnaast bieden we een verdiepend programma via
te verbreden. Geen overbodige luxe in deze geïndivi-
literaire lezingen (zoals in Schouwburg Cuijk), inter-
Bibliotheek vraagt om een structurele
dualiseerde tijd van algoritmes en internetbubbels.
views met auteurs (zoals ‘Wim Daniels boekt’ in
heroriëntatie op het bindingsmodel van de
Wie nieuwsgierig is naar het onbekende, zal zich
Theater De Weijer Boxmeer) en filmvertoningen.
Bibliotheek.
waarschijnlijker ook opener opstellen in het contact
Binnen het programma bedienen we daarnaast
met de ander.
een groot netwerk van 25 Leesclubs, die gezamenlijk
besteden aan lezen onder druk.
vaardiger, gaat lezen leuker vinden en gaat het daar-
de concentratieboog.
een titel lezen en vervolgens over de inhoud in Het programma Ontspanning & inspiratie van BiblioPlus is helemaal gericht op de ‘traditionele kernactiviteit’ van de Bibliotheek. Onze actuele en veelzijdige collectie vormt de schatkamer van onze leden. BiblioPlus ontsluit via haar vestigingen in het Land van Cuijk en Maasduinen en via de landelijke online-kanalen van de Bibliotheek een rijk aanbod aan titels. Dit zijn niet alleen fysieke boeken, maar ook een groeiend aanbod e-books, tijdschriften, luisterboeken en speelleermaterialen. De Online
20
gesprek gaan.
Opmars van nieuwe informatieve media zoals luisterboeken en podcasts.
• De behoefte aan ruimere openingstijden,
onbemande openstelling daar waar mogelijk. •
De verbreding van de dienstverlening van de
PROGRAMMA KENNISDELEN & ONTMOETEN
bestendig wonen en omgaan met de krimp een
In ons dagelijks leven schieten we nogal eens langs
inzetten voor hun buurt of dorp. Want deze kartrek-
elkaar heen. De Bibliotheek wordt steeds meer
kers weten de juiste toon te raken en hun buurt-
gebruikt als waardevolle ontmoetingsplek. Er is veel
genoten te mobiliseren. We zullen de komende be-
vrijheid en autonomie, maar toch voelen behoorlijk
leidsperiode in Nederland steeds meer geslaagde
wat mensen zich alleen. Echte verbindingen staan
voorbeelden gaan zien van deze initiatieven van
onder druk. Niet alleen onder ouderen, maar juist ook
onderop. De Bibliotheek biedt hen een podium om de
onder jongeren. De Bibliotheek is in deze dynamiek
succesverhalen te delen, zodat initiatiefnemers van
een ontmoetingsplek op inhoud. Een plek waar ieder-
elkaar leren en niet telkens opnieuw het wiel hoeven
een welkom is en waar je gelijkgestemden ontmoet.
uit te vinden.
podium zijn voor allen die zich op een positieve wijze
Tijdens een van de vele activiteiten of bijvoorbeeld tijdens het studeren in de relatieve rust van de
Belangrijkste trends voor het programma
Bibliotheek.
Kennisdelen & ontmoeten in de periode 2021-2024: • Traditionele verbindingen maken steeds meer
Samen met partners als Radboud Recharge, de werk-
plaats voor flexibele communities op gelijk-
groep Socratische café en via bijvoorbeeld Tegenlicht-
soortige interesses.
Meet ups nodigen we mensen uit elkaar te ontmoeten
•
op een thema en hierover het inhoudelijke gesprek
Trend van nieuwsduiding in het licht van ‘fake news’ en betekenisgeving.
aan te gaan. Met partnerbibliotheken in de Brainport-
•
regio werken we de komende jaren daarnaast aan
ondersteunen in talentontwikkeling door de
Aansluiten bij vergroten van arbeidsmobiliteit en
innovatieve mogelijkheden om kennisdeling en talent-
kennis van onze inwoners met elkaar te verbinden.
ontwikkeling nog steviger met de Bibliotheek te
• Vitale kernenbeleid en versterken samenwerking
verbinden.
met lokale culturele en maatschappelijke organisaties, wijk - en dorpsraden en buurt-
Een ander aspect binnen dit programma is gericht op
huizen.
de vele kleine kernen die onze regio rijk is. De Bibliotheek wil op thema’s zoals duurzaamheid, levensloop
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
21
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
WAT BIEDEN WE? We maken ons aanbod graag zo concreet mogelijk. Vernieuwing en innovatie vinden we belangrijk en hiervoor kijken we goed naar de best practices in onze omgeving. De focus ligt voor de aankomende periode echter in het uitbouwen van de producten en diensten waarvoor in de beleidsfase 2017-2020 het fundament is gelegd.
PRODUCTEN PER PROGRAMMA: BASIS EN PLUS Hieronder staan in het kort per programma de producten en de ambitie per product. Binnen de samenwerkingsovereenkomst die verbonden is aan dit beleidsplan behoren een aantal producten en diensten tot de basis die elke gemeente afneemt. Deze basis wordt gevormd door het bibliotheekmodel in een gemeente, de Bibliotheek op School en de regionale basisstructuur. Daarnaast zijn er aanvullende producten (plus) waarvoor een gemeente kan kiezen, zoals het Taalhuis en de VoorleesExpress. Een aantal producten en ambities zijn gekoppeld aan financiering door derden.
22
PROGRAMMA KINDEREN EN OUDERS PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Bibliotheek op School (BoS), inclusief BoekStart in de kinderopvang
Met de Bibliotheek op School (BoS) werkt de bibliotheek structureel samen met PO-scholen en kinderopvanglocaties aan taalontwikkeling, leesbevordering en digitale geletterdheid van kinderen.
•
Type: Basis
Het doel is kinderen te stimuleren om meer te lezen, op school en thuis. Het landelijke project BoekStart in de kinderopvang is volledig geïntegreerd in het product de Bibliotheek op School (BoS). Op elke locatie is een actuele en gevarieerde basiscollectie boeken aanwezig. Lees-mediaconsulenten ondersteunen de teams met cursussen op het gebied van (voor)lezen en verzorgen onder andere lessen voor leerlingen met leesproblemen, lessen mediawijsheid en informatievaardigheden.
•
• •
De focus ligt op het uitrollen van de nieuwe leerlijnen leesbevordering en digitale geletterdheid. Vanuit de Bibliotheek op School wordt met een gezinsgerichte aanpak gewerkt, zodat ouders en kinderen in een taalarme omgeving geholpen worden om taalrijker te worden. Doorontwikkeling én professionalisering van projecten voor kinderen met leesproblemen zoals ‘Samen beter lezen’. De samenwerking met de kinderopvang wordt geïntensiveerd en verder uitgerold zodat alle kinderopvanglocaties aangesloten zijn.
Voor de BoS heeft elke school en kinderopvanglocatie de beschikking over een in- en uitleenportaal. Projecten worden besteld via de educatie-shop op de website van BiblioPlus. De resultaten worden gemeten door de jaarlijkse BoS-monitor. Technauten van BiblioPlus verzorgen op aanvraag van scholen activiteiten in de klas op het gebied van computational thinking en ICT- vaardigheden, passend binnen de 21e eeuwse vaardigheden.
•
Het plusaanbod van het TechLab vindt haar weg naar 50% van de PO-scholen
Voortgezet onderwijs en MBO
BiblioPlus faciliteert de collectie die in de school aanwezig is. Wij staan garant voor een aansprekende en actuele collectie voor deze uitdagende doelgroep.
•
Type: Plus, via inkoop scholen
Tijdens een bezoek aan de bibliotheek laten we de leerlingen van het eerste leerjaar zich welkom voelen en maken ze op een interactieve wijze kennis met BiblioPlus.
Het opzetten van een structurele samenwerking met alle VO en hoger onderwijs scholen in de periode 2021- 2024. Onder structurele samenwerking verstaan we: 1. Verzorgen van de bibliotheekcollectie op school. 2. Jaarlijkse organisatie van groepsbezoeken. 3. Invulling van activiteiten op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden of activiteiten die de verbinding met de lokale bibliotheek versterken. Samen met het VO (en PO) willen we concreet werk maken van het Leesoffensief waartoe de minister heeft opgeroepen.
Techlab op School Type: Plus, via inkoop scholen
•
BiblioPlus denkt actief mee met de voortgezet onderwijs scholen in het vormgeven van activiteiten die leesvaardigheid, leesmotivatie en digitale vaardigheden bevorderen.
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
• •
23
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA KINDEREN EN OUDERS PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Preventie laaggeletterdheid
Binnen dit onderdeel verzorgt BiblioPlus twee projecten:
•
De VoorleesExpress is gericht op kinderen met een taalachterstand die worden aangedragen door de GGD en scholen. Twintig weken lang leest een vrijwilliger thuis voor bij een gezin met kinderen van 2 tot 9 jaar. De vrijwilliger introduceert het voorleesritueel bij het gezin. De ouders krijgen handvatten om het voorlezen zelf over te nemen en kinderen op andere manieren te stimuleren in taal. De VoorleesExpress draait op vrijwilligers die zorgvuldig worden geselecteerd, gematcht, getraind en begeleid door onze projectleider.
•
Type: Plus
Uit onderzoek van de HAN is gebleken dat een aantal deelnemende ouders in een sociaal isolement leven en behoefte hebben aan verdere ondersteuning bij de taalontwikkeling van het hun kind(eren). BiblioPlus gaat hiervoor kind-ouderactiviteiten aanbieden om de effectiviteit en werkingsduur van het project verder te vergroten. Gedurende de beleidsperiode 2021-2024 verkennen we of de Boekstartcoach een waardevolle en haalbare schakel kan vormen in de preventieve aanpak tegen laaggeletterdheid.
De BoekStartcoach is een netwerker die samenwerkt met organisaties rondom ouders met jonge kinderen om laagtaalvaardige gezinnen gericht te bereiken. De BoekStartcoach werkt op het consultatiebureau en kan de jeugdarts en jeugdverpleegkundige ondersteunen door met ouders uitgebreider in gesprek te gaan en gerichte voorleesondersteuning te bieden. Programmering 0-18 Type: Basis
De bibliotheek is voor kinderen (0-18) de plek om geïnspireerd te raken, kennis op te doen en verrast te worden. Ouders kunnen de bibliotheek bezoeken voor informatie rondom verschillende thema’s, zoals taalontwikkeling, spelen en mediaopvoeding.
•
• In het programma BoekStart, werken de gemeente, de bibliotheek en de GGD samen. Ouders van baby’s worden uitgenodigd het BoekStartkoffertje op te halen in de bibliotheek. Met de materialen uit het koffertje worden ouders gestimuleerd om voor te gaan lezen en bewust gemaakt van hun eigen rol in de taalontwikkeling van hun kind.
•
De rol van de Bibliotheek als vraagbaak en adviseur op leesontwikkeling, speel-leesmateriaal en media-opvoeding versterken. Groei van het percentage ouders dat actief deelneemt aan BoekStart met 5-7%. Bekendheid en gebruik van speel-leermateriaal vergroten en de vindbaarheid online en in de bibliotheken verbeteren. We streven naar een groei van het gebruik van 10%. Het succes van de Kindercolleges verder uitbreiden door een groei in deelname en regelmatig introduceren van nieuwe thema’s.
In elke bibliotheek is een collectie innovatief en verrassend Speelleermateriaal beschikbaar. Hiermee stimuleren jonge ouders hun kinderen bij het ontwikkelen van hun cognitieve-, motorische- en sensorische ontwikkeling. Kindercolleges zijn lezingen voor kinderen van 6-12 jaar, van een externe deskundige op thema’s die de interesse en verbeelding van kinderen prikkelen. Het ondersteunt hen in hun oriëntatie op de wereld en geeft richting aan hun interesses. TechLab Type: Plus
24
TechLab-expedities zijn kortlopende cursussen voor 8-14 jarigen. De TechLab Playground is een zaterdag-activiteit die kinderen, eventueel met hun (groot)ouders de gelegenheid biedt om samen te leren.
•
De vorm van het TechLab wordt doorontwikkeld, mogelijk naar een TechLab-club om de continuïteit te borgen.
PROGRAMMA LEVEN LANG LEREN PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Taalhuis
Een fysieke plek in de Bibliotheek waar mensen (zowel NT1 als NT2) terecht kunnen voor o.a. taal- ontwikkeling, digitale vaardigheden, rekenen en mediawijsheid. Het Taalhuis bevat informatie over passende cursussen, het aanbod in de buurt en heeft computers om op te oefenen. Vrijwilligers zijn actief om mensen beter te leren lezen, schrijven en rekenen.
In de aankomende beleidsperiode streven we naar: • 150-200 intakes per jaar. • 75-100 informele taaltrajecten per jaar. • Groei van 50 naar 100 taalvrijwilligers. • 30-40 deelnemers lesgroep NT1 in de Bibliotheek per jaar. • Uitbreiding partnernetwerk van 50 naar 100 actieve signaleringspartners. • Jaarlijks twee campagneperiodes van de publiekscampagne ‘Durf er over te praten!’ • Jaarlijks taalevenement voor partnernetwerk.
(Taalvaardigheid, Digitale vaardigheden) Type: Plus
Het Taalhuis wordt gevormd door het netwerk van ruim 50 partners, die samenwerken om laaggeletterdheid te signaleren, met mensen in gesprek te gaan en ze aan te melden. Bij het Taalhuis worden ze verder geholpen. Digituin
(Digitaal) Type: Plus, via Taalhuis
De bibliotheek als informatiepunt
(Sociaal, juridisch, financieel, digitaal)
De bibliotheek is een digitale oefentuin waar mensen digitale vaardigheden op kunnen doen middels de cursussen ‘Klik&Tik’, ‘DigiD wat kan ik ermee?’ en praktijkgerichte workshops. Deze praktijkgerichte workshops spelen in op concrete situaties uit de dagelijkse praktijk waar digitale vaardigheden een rol spelen (zoals internetbankieren, donorregistratie, online boodschappen doen, navigeren en parkeren met de smartphone).
Doelstelling is: • In elke gemeente een basiscursus computervaardigheden en DigiD wat kan ik ermee. • In samenwerking met partners willen we nog meer mensen bereiken in ons werkgebied door een actueel praktijkgericht aanbod te koppelen aan relevante vindplaatsen (2 workshops per gemeente per jaar).
Het informatiepuntpunt is een fysieke plek in de Bibliotheek waar mensen terecht kunnen voor vragen op het gebied van zaken doen met de overheid, geldzaken en algemene informatievragen. Het is de eerste halte voor informatievragen waar je met Google niet uitkomt en vraagbaak voor knelpunten.
We streven naar: • Realisatie informatiepunt in de zeven Bibliotheken in het werkgebied (medio 2024). • Toegroeien naar > 1.000 informatievragen per jaar aan het einde van de beleidsperiode (2024).
Type: Basis Het SamenWijzer infopunt wordt onderdeel van het algemene Informatiepunt, waar ook het landelijke initiatief Informatiepunt Digitale Overheid onderdeel van zal uitmaken.
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
25
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA LEVEN LANG LEREN PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Bibliotheek in het verzorgingshuis
De Bibliotheek bereikt haar doelgroep steeds vaker buiten de muren van haar eigen vestigingen. In navolging op het succes van de pilot in verzorgingshuis Madeleine in Boxmeer richten we ons met dit product op kwetsbare senioren.
•
(Gezondheid, digitaal) Type: Plus, via zorgpartner of fondsen
De meerwaarde van de bibliotheek in het verzorgingshuis ligt in het aanbieden van een op de doelgroep gerichte programmering gericht op informatievoorziening en digitale vaardigheden. Daarnaast is er een link met eenzaamheidsbeleid.
BiblioPlus streeft naar samenwerking met een verzorgingshuis in elke gemeente aan het einde van de beleidsperiode (2024).
Deze ambitie slaagt alleen als deze financieel vorm krijgt via directe dekking vanuit de zorgpartner of alternatieve fondsen.
De succesvolle activiteiten die in de pilot voor Madeleine zijn ontwikkeld worden aangeboden in andere verzorgingshuizen. Geheugenhuis
(Gezondheid) Type: Plus
Kom erbij!
(Gezondheid Sociaal juridisch)
Het Geheugenhuis is een programma van de bibliotheek en het lokale dementienetwerk, gericht op het ondersteunen van mensen met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers. Daarnaast speelt de programmering in op vraagstukken rondom het brein (mentaal fit, burn out, plastische brein). Primaire doelgroep betreft 60+-ers.
• •
Activiteiten om eenzaamheid tegen te gaan, in samenwerking met lokale partners zoals netwerk Kom erbij in Boxmeer en Zin op Zondag in Grave.
•
Faciliteren van initiatieven gericht op eenzaamheidsbestrijding en hiermee positioneren van de Bibliotheek als sociale ontmoetingsplek op inhoud.
•
Faciliteren van jaarlijkse cyclus van 1-2 themaworkshops in bibliotheken door de huisartsen in het regio. Innovatie op toeleiding zelfzorginformatie op internet
• • •
Gerichte themacollectie en materialen voor de doelgroep. Verzorgen van een programmering van 5-7 activiteiten / workshops gericht trends en informatie omtrent brein en geheugen. Faciliteren trainingen vanuit dementieketen gericht op mantelzorg. Minimaal twee wekelijkse activiteiten met belevenistafel. Opzetten en faciliteren studiekring 50+.
Type:Basis In dit type programmering heeft de Bibliotheek vooral een faciliterende functie. Workshops Positieve (Gezondheid)
Type: Basis
26
In samenwerking met Syntein en andere partners worden workshops aangeboden over gezondheid. Er is aandacht voor zowel fysieke als mentale gezondheid. Hiermee dragen we bij aan de ambities binnen het regionale convenant Positieve gezondheid en het bekend en ervaarbaar maken van dit concept onder de inwoners.
•
PROGRAMMA ONTSPANNING & INSPIRATIE PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Boekencollectie
Een actueel en op maat aanbod van boeken, e-books, kranten en tijdschriften, toegesneden op de behoefte en het lezersprofiel van de lokale leden. Door de regionale samenwerking en het landelijk netwerk van de bibliotheek heeft elk lid toegang tot een vrijwel eindeloze collectie van boeken. Onze collectie blijft een belangrijke steunpilaar van onze dienstverlening.
De omvang van de collectie verschilt per type Bibliotheek (zie productenboek).
Onze bibliotheken zijn van maandag tot en met zaterdag geopend met ochtend-, middag- en avondopenstellingen. Dit is afhankelijk van het type bibliotheek (zie productenboek).
Introductie van zelfservice-uren in multifunctionele gebouwen waar de bibliotheek gehuisvest is. We streven er in deze vestigingen naar elke dag zoveel mogelijk toegankelijk te zijn. Onze ervaringen in de nieuwe Bibliotheek van Bergen hebben aangetoond dat dit, onder bepaalde voorwaarden, heel goed mogelijk is.
(fysiek en digitaal) Type: Basis
Verruimen toegangsuren Bibliotheek
Type: Basis De behoefte groeit om op alle dagen in de week en daarbij buiten kantooruren boeken te wisselen of gebruik te maken van de bibliotheek. Leesclubs
Type: Basis
Programmering volwassen lezers
Type: Basis
In het collectiebeleid ligt de nadruk in de komende jaren op vraaggericht onderhouden van de collectie en de distributie ervan. We streven naar stabilisering van de uitleencijfers in een tijd van ontlezing. Accenten liggen op versterken regionale samenwerking met regionale collega-bibliotheken en het vergroten van het gebruik de bibliotheek App.
Literatuur komt tot leven in een gesprek tussen lezers. BiblioPlus kent het grootste aantal leeskringen van Bibliotheken in Brabant en Limburg. Tijdens bijeenkomsten worden ervaringen over boeken gedeeld. De Bibliotheek biedt ondersteuning bij de start van leeskringen en voorziet in de gewenste titels.
•
De programmering is specifiek gericht en gelinkt aan de collectie. In dit kader organiseren we lezingen van auteurs, verdiepingsavonden over een specifiek thema en krijgen boekpresentaties van (regio)auteurs een podium in onze bibliotheken.
De frequentie is afhankelijk van het type Bibliotheek (zie productenboek).
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
•
Groei van 25 naar 30 leesclubs aan het einde van de beleidsperiode (2024) De leesclubs worden steviger verbonden aan de vestigingen. We faciliteren de collectie, het verblijf en jaarlijks een op de leesclubs toegesneden programmering.
27
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
PROGRAMMA KENNIS DELEN & ONTMOETEN PRODUCT
WAT IS HET?
AMBITIE
Pak je podium!
Met het ‘Open podium’ in al onze vestigingen bieden we inwoners, cultureel-maatschappelijke partners en andere initiatiefnemers de mogelijkheid om kennis en informatie op een laagdrempelige manier te delen met andere geïnteresseerden.
•
Type: Basis
We sluiten aan bij actuele thema’s en ontwikkelingen in de maatschappij. Ook verbinden we nadrukkelijk onze collectie aan de activiteiten op het podium.
Human Library Type: Basis
Werk- en studiefaciliteiten
• •
Het van oorsprong Deense concept Human Library verovert de wereld. Bij Human Library zijn er geen papieren boeken, maar worden er mensen ‘gelezen’. De boeken hebben in hun leven allemaal met een bepaald vooroordeel te maken (gehad). Bijvoorbeeld op het gebied van religie, ziektes en stoornissen, seksuele geaardheid en politieke voorkeur.
Jaarlijks een editie in het Land van Cuijk en Maasduinen. De locatie reist door de regio en hierbij zoeken we telkens de verbinding met lokale evenementen.
De bibliotheek is een fijne plek om te verblijven, te studeren, te werken, te lezen en je verder te ontwikkelen.
•
Type: Basis
• Een plek waar je je kunt focussen en het beste uit jezelf haalt. •
Werk- en studiefaciliteiten
De frequentie is afhankelijk van het type Bibliotheek (zie productenboek). Daarnaast is de omvang van dit onderdeel afhankelijk van de initiatieven die zich vanuit een gemeenschap aandienen. Bieden van ruimte aan lokale partners voor het inrichten van exposities. We streven er specifiek naar om rondom duurzaamheid in alle gemeenten de Bibliotheek als informatiepodium neer te zetten. Dit kan vormkrijgen via spreekuren en workshops, zoals deze in Bibliotheek Cuijk samen met de gemeente reeds zijn gestart.
Bieden van werk- en studieplekken voor flexwerkers, zzp ‘ers, scholieren en studenten. Ontwikkelen van innovatieve manieren om kennis en expertise van mensen aan elkaar te koppelen, samen met de partnerbibliotheken in de Brainport-regio. Bieden van ruimte aan lokale partners voor het inrichten van exposities.
De bibliotheek is een fijne plek om te verblijven, te studeren, te werken, te lezen en je verder te ontwikkelen.
•
Bieden van werk- en studieplekken voor flexwerkers, ZZP’ers, scholieren en studenten.
De bibliotheek is de plek voor iedereen die werkt aan persoonlijke ontwikkeling en het mobiel blijven op de veranderende arbeidsmarkt. Een plek waar je je kunt focussen en het beste uit jezelf haalt.
•
Ontwikkelen van innovatieve manieren om kennis- en expertise van mensen aan elkaar te koppelen, samen met de partnerbibliotheken in de Brainport-regio.
Type: Basis Talentontwikkeling en vergroten van arbeidsmobiliteit Type: Basis
28
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
29
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
WAT ZIJN DE RANDVOORWAARDEN VOOR DE KOERS? De laatste schakel in dit meerjarenplan is de vraag
We leggen de lat in de beleidsperiode 2021-2024 nog
bezoekers- en uitleenaantallen van circa 4-5%. In de
vanuit welke organisatorische randvoorwaarden we
een stukje hoger en streven naar minimaal een 8 op
beleidsperiode 2021-2024 gaan we, daar waar mo-
de beschreven ambities gaan waarmaken. Ook hier
alle drie de kernwaarden eind 2023. Dan zal het vol-
gelijk, de openingstijden in meerdere bibliotheken
vormen onze drie kernwaarden het uitgangspunt.
gende meetmoment plaatsvinden.
verruimen zonder de personele capaciteit te ver-
Onze maatschappelijke partners hebben recent een
groten. Hiermee sluiten we aan bij een trend in
beoordeling gegeven op de mate waarin we erin
Hieronder staan een aantal organisatorische rand-
Nederland waarbij Bibliotheken steeds vaker ook
slagen om onze kernwaarden in ons dagelijks werk
voorwaarden, ingedeeld naar de kernwaarden,
onbemand open zijn. De reguliere uitleen- en inlever-
zichtbaar te maken. BiblioPlus scoort ruim voldoende
waarmee we deze ambitie willen gaan realiseren.
processen zijn geautomatiseerd en de onbemande
tot goed op alle drie de kernwaarden, zoals blijkt uit onderstaande grafiek.
BEOORDELING KERNWAARDEN
openstelling leidt niet tot een substantiële kosten-
LAAGDREMPELIGHEID
toename door verdwenen boeken. We zijn ervan over-
Onbemande openingsuren vergroten de
tuigd dat als je vertrouwen geeft, je van de overgrote
toegankelijkheid van de Bibliotheek
meerderheid van de bezoekers ook vertrouwen terug-
Een belangrijke factor in de laagdrempeligheid is het
krijgt.
verder vergroten van de toegankelijkheid van onze 8 7,6
7,6
bibliotheken. In de afgelopen beleidsperiode hebben
Vertrouwen en openheid beschouwen we dan ook als
we een beweging gezien van het verplaatsen van
een absolute basisvoorwaarde voor een laagdrem-
Bibliotheken naar multifunctionele accommodaties
pelige houding, het vermogen om succesvol samen te
(MFA’s). Dit biedt de mogelijkheid om na te denken
werken en open te staan voor persoonlijke groei.
over het verruimen van de openingsuren in deze
LAAGDREMPELING
30
SAMENWERKEN
ONTWIKKELINGSGERICHT
vestigingen. In de nieuwe Bibliotheek van Bergen in
Vergroten bereik door introductie gratis basislid-
MFC De Asseldonk hebben we sinds november 2018
maatschap
geëxperimenteerd met onbemande openingsuren.
Een hardnekkig misverstand is de aanname dat de
We zien dat dit een positief effect heeft op de
Bibliotheek alleen toegankelijk is voor mensen met
een lidmaatschap. In afgelopen jaren hebben nieuwe
de programmering, werk- studieplek, PC en printfaci-
pleegd voor zowel de collectie als de programmering.
gebruikersgroepen via de programmering kennis
liteiten. Richting het einde van de beleidsperiode moet
We hebben in 2020 de website vernieuwd waardoor
gemaakt met wat de Bibliotheek hen te bieden heeft.
er een blauwdruk liggen van het lidmaatschap van de
deze overzichtelijker is geworden en de toegankelijk-
Deze beweging gaan we in de beleidsperiode 2021-
toekomst. Voor dit proces en het realiseren van organi-
heid per doelgroep makkelijker is. Met de nieuwe
2024 versterken. Tegelijkertijd willen we de binding
satorische randvoorwaarden zijn de samenwerkende
eBieb-app (2020) is zowel de collectie als ook de
met deze nieuwe gebruikersgroepen sterker maken.
bibliotheekorganisaties rondom Eindhoven in gesprek
programmering snel en eenvoudig via de telefoon of
over een eenmalige stimuleringsbijdrage uit de Regio-
IPad toegankelijk.
Vanuit het Bibliotheeknetwerk Zuidoost Brabant
dealgelden van Brainport development.
SAMENWERKEN
werken we hiervoor gericht aan de bouwstenen voor het ‘bibliotheekabonnement van de toekomst’. We
Verdere integratie van de Online Bibliotheek
Gemeentelijke herindeling als kans
zien een modern, pasloos abonnement voor ons
In de Wsob heeft de Koninklijke Bibliotheek in Den
Gedurende de beleidsperiode 2021-2024 vindt er een
waarbij leden via een app op hun mobiele telefoon
Haag in 2015 een regierol gekregen binnen het
gemeentelijke herindeling plaats in het Land van Cuijk.
de diensten van de Bibliotheek kunnen gebruiken.
Bibliotheeknetwerk in Nederland. Dit uit zich onder
Voor BiblioPlus is samenwerken in de regio een van-
In deze beweging zal er ook een instapvariant komen
andere in het faciliteren van online diensten als
zelfsprekendheid. We zien het fusieproces als kans
van een gratis basisabonnement. Hiermee kan een lid
e-books en luisterboeken via de nationale Online
om het goede praktijkvoorbeeld te zijn voor andere
slechts beperkt gebruik maken van de collectie, of
Bibliotheek. Leden kunnen met hun abonnement
organisaties. We delen graag onze kennis over regio-
mogelijk tegen betaling los lenen (via het scannen
gebruik maken van de grote online collectie en het
naal werken, zoals we dit afgelopen beleidsperiode al
van een barcode). We willen het bredere gebruik van
gebruik hiervan groeit elk jaar. In het netwerk ligt de
deden met bijvoorbeeld Stichting Doejemee.
de Bibliotheek stimuleren (denk ook bijvoorbeeld aan
focus in de komende jaren op het vergroten van het
Op inhoudelijke gronden is het in de nieuwe Gemeente
‘Biebprinten’). Het abonnement van de Bibliotheek
gebruikersgemak en de toegankelijkheid van de
Land van Cuijk straks van belang om korte lijnen te
moet net zo vanzelfsprekend worden voor inwoners
online Bibliotheek. Dit wordt deels gerealiseerd door
houden met de inwoners. De Bibliotheek kan hier een
van een gemeente als het pasje voor de milieustraat.
de introductie van een app waarin meerdere diensten
toegevoegde waarde leveren. Als de fysieke afstand
(e-books, luisterboeken en podcasts) gezamenlijk
naar het gemeentehuis straks groter wordt kunnen
worden ontsloten.
de Bibliotheken in de grote kernen worden gebruikt
Deze ontwikkeling zal naar schatting het aantal
in de informatievoorziening richting burgers. We zien
structurele gebruikers met 15-20% kunnen vergroten. De ontwikkeling van een basislidmaatschap is op dit
Ook op regionaal niveau zetten we stappen om off-
hiervan al een aantal goede voorbeelden in de dage-
moment in de bibliotheekbranche een actueel thema.
line en online steeds soepeler met elkaar te verbinden.
lijkse praktijk (bv. duurzaamheidspreekuur). Onze
In dit model wordt ook nagedacht over nieuwe betaalde
Met meer dan 450.000 online bezoekers per jaar
Bibliotheken zijn inmiddels bijna allemaal ingericht
proposities voor intensieve gebruikers van bijvoorbeeld
(2019) wordt de website van BiblioPlus veel geraad-
met spreekuurvoorzieningen.
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
31
Beleidsplan 2021 - 2024 | BiblioPlus
Vitale kernenaanpak
behulp van ons, door de Nederlandse Organisatie
ONTWIKKELINGSGERICHT
Het Land van Cuijk wordt gevormd door een lint van
voor
Blijven ontwikkelen van medewerkers