03. Ouderennota Grave 2021-2023 Met toekomst ouder worden en prettig leven.docx

24

Hoofdstuk 5: uitvoering en financiën Uitvoering Voor de uitvoering van het ouderenbeleid en de geformuleerde actiepunten vraagt de gemeente medewerking van diverse ketenpartners. Deze ketenpartners worden benoemd in bijlage A. Dit zijn tevens de ketenpartners die meegewerkt hebben aan het opstellen van de ouderennota. Het is de bedoeling dat deze ketenpartners gezamenlijk het ‘Lokaal Beraad’ gaan vormen en gezamenlijk deze (sub)doelstellingen en acties oppakken. Verdere uitwerking hiervan zal in de uitvoeringsagenda vormgegeven worden die door het Lokaal Beraad zal worden opgesteld. Deze nota is vooral een houvast voor de organisaties werkzaam binnen het ouderenbeleid en sluit zoveel mogelijk aan bij de participatiesamenleving. In de (sub)doelstellingen en acties wordt er veel aandacht besteed aan zelfredzaamheid, eigen regie en verantwoordelijkheid, en kennisverspreiding en bewustwording. Daarnaast is te zien dat bij de uitvoering van enkele acties 2021 staat. Er gebeurd namelijk al veel binnen de gemeente Grave op het gebied van ouderenwerk en het streven is om het bestaande te ondersteunen en verder uit te breiden. Onder andere door samenwerking tussen ketenpartners. Verder wordt getracht alle zaken in 2022 op te pakken.

Er staan echter bij sommige geen einddatum dit komt omdat de thema’s naar verwachting de komende decennia relevant blijven en daarom dient er continue aandacht voor te blijven. Evaluatie

Om de voortgang te meten en mogelijk subdoelstellingen en actiepunten aan te passen en/of uit te breiden wordt elk jaar de stand van zaken geëvalueerd met de partijen die zitting hebben in het Lokaal Beraad. Dit zal plaatsvinden aan het einde van het kalenderjaar. Dit is een goed moment i.v.m. de jaarverslagen/rekeningen en de subsidies worden ook per kalenderjaar uitgekeerd. De evaluatie zal waarschijnlijk een hybride vorm hebben, waarbij zowel schriftelijk als verbaal gereflecteerd zal worden. Financiën De uitvoering van het beleid is afhankelijk van ketenpartners. Veel van de ketenpartners ontvangen een structurele en/of incidentele subsidie om taken uit te voeren die passen binnen het ouderenbeleid. Verdere financieringen die raakvlak hebben met ouderenbeleid zijn afkomstig van de aangrenzende beleidsvelden zoals de Wmo, sport- en mantelzorgbeleid.

25

Bijlage A. Sociale kaart lokale partners Welzijn Ouderen Grave De Stichting Welzijn Ouderen Grave heeft als missie het welzijn van alle ouderen en hun mantelzorgers in de gemeente Grave te bevorderen. Welzijn is voor ons een breed begrip: zelfredzaamheid, sociaal leven, cultuur, educatie, sociale veiligheid, maar ook gezondheid, wonen, vervullen van de dagelijkse levensbehoefte én een goede tijdsinvulling zijn belangrijke factoren. Vanuit een burgerinitiatief zijn wij 1 januari 2019 gestart, en dankzij een groot aantal goed opgeleide vrijwilligers kunnen wij de vragen om hulp en ondersteuning dagelijks oppakken. In gevolge deze missie mengen wij ons ook graag in discussies rondom ouderenbeleid met gemeente en provincie. Hieronder maakt u kennis met onze diensten: - Bij een bezoek van onze Vrijwillige Ouderenadviseur krijgt men alle informatie op het gebied van wonen, zorg en financiën. Samen bekijkt men de mogelijkheden waarna de cliënt de afweging kan maken hoe verder. - Door de vrijwilligers van Graag Gedaan worden op verzoek wekelijks bezoekjes gebracht, (samen met de cliënt) boodschappen gedaan, begeleiding en vervoer naar ziekenhuis of (tand)arts geregeld en menige hand- en spandienst in huis en tuin uitgevoerd. - Deskundige vrijwilligers helpen met het invullen van de belastingformulieren of zijn bereid te ontlasten in de papierenrompslomp van elke dag.

- Inzake het bestrijden van eenzaamheid onder ouderen, is er ‘Zin op Zondag’. Een succesvolle formule waarbij ouderen tweewekelijks op de zondagmiddag een gezellig samenzijn hebben. - In onze computerhoeken informeren en ondersteunen onze vrijwilligers senioren bij het gebruik van laptop, iPad of mobiele telefoon. Ook voor goede instructie voor gebruik van internet, o.a. voor internetbankieren, kan men hier terecht. - In het kader van Meer Bewegen voor Ouderen (MBVO) worden wekelijks op diverse locaties gym- en danslessen verzorgd door professionele docenten. - Via partners op gebied van Maaltijdbezorging en Personenalarmering bieden wij goede mogelijkheden om gezond en verantwoord te eten en een veilige woonomgeving te creëren. Welzijn Ouderen Grave heeft een kantoor aan de Rogstraat 22, 5361 GR Grave en is op werkdagen van 9.30 – 12.30 uur telefonisch bereikbaar via nummer 0486-729004 of via info@welzijnouderengrave.nl. Sociom De ambitie van Sociom is de voorziening in het preventief voorliggend veld zijn; inwoners, vrijwilligersorganisaties en burgerinitiatieven ondersteunen om samen te werken aan een leefbare samenleving waarin iedereen mee kan doen. Ook senioren. Laagdrempelig en in de eigen buurt of dorp. De seniorenwerkers van Sociom richten zich op senioren met meervoudige hulpvragen en problemen.

Zij stemmen hierover af met zowel de eerstelijns zorg (zoals mantelzorger, huisartsen, Wmo-consulenten wijk en ouderenverpleegkundigen) maar daarnaast ook met de vrijwilligers van ouderenorganisaties en samenwerkingspartners in de informele zorg (zoals zorgcoöperaties, verenigingen en stichtingen) om zo in samenspraak de juiste hulp en begeleiding voor senioren te coördineren en organiseren. 26

Naast de WWZ (Wonen Welzijn Zorg) taak van de seniorenwerker, wordt ook ingezet op ‘Welzijn op recept’. Huisartsen verwijzen door naar seniorenwerkers als begeleiding geboden kan worden vanuit het preventieve voorliggende veld, in plaats van gespecialiseerde hulp. Hierbij wordt gekeken wat door vrijwilligers of het eigen netwerk opgepakt kan worden. Bijvoorbeeld doorverwijzing naar Vrijwillige Ouderen Adviseurs, deelname aan een ontmoetingsactiviteit van KBO, dienst van WOG of aanbod van een zorgcoöperatie. Op deze manier worden de hulpvragen zo veel als mogelijk opgelost bij voorzieningen die er al zijn. Professionele zorg wordt alleen ingezet indien noodzakelijk. Er bestaan al veel mooie ontmoetingsactiviteiten voor senioren, die door de dorpen en wijken (de vrijwilligersorganisaties) zelf georganiseerd worden. De expertise van Sociom kan gevraagd worden om mee te denken, te adviseren en/of mee te doen: bij bestaande initiatieven maar ook nieuwe vraagstukken die ontstaan bij de doelgroep senioren. Bijvoorbeeld het (door)ontwikkelen van buurt- of huiskamers. Het project ‘Samen sterk ouder worden in het Land van Cuijk’ richt zich op wonen en zorg. Dit project is een initiatief vanuit de KBO’s in het Land van Cuijk waarbij de samenwerking met Mooiland, Pantein en Sociom is aangegaan.

Wonen richt zich op het uitvoeren van woonscans en voorzorgcirkels worden opgezet om zorg (praktische hulp) dichtbij en door senioren zelf te organiseren. Samenwerking is belangrijk en staat bij alle ontwikkelingen centraal. Samenwerking met inwoners, ouderenorganisaties en burgerinitiatieven, die weten wat er leeft en nodig is in hun eigen dorp of gemeenschap. Ook samenwerking met professionele organisaties en de gemeente. Alle energie die we mét elkaar kunnen inzetten voor de groeiende groep senioren zorgt dat zij zo lang mogelijk, in hun vertrouwde thuissituatie kunnen blijven wonen. Mooiland Mooiland is een sociale huisvester. Herkenbaar en goed aanspreekbaar in de wijk. We willen meer doen dan een betaalbaar, kwalitatief goed en duurzaam thuis geven. In de gemeente Grave verhuren wij ruim 1.000 woningen aan mensen met een lager inkomen of met een bijzondere woonvraag. We zien een grote en groeiende groep oudere huurders die steeds langer thuis woont. In onze dagelijkse praktijk ervaren wij dat de huidige generatie ouderen zich vaak te beperkt voorbereid op de toekomst. Het thema ouderen en 'geschikt wonen' is dan ook een belangrijke opgave voor komende jaren. GGD Hart voor Brabant Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hún leven te halen. Dat is onze missie.

Want als mensen zich gezond voelen, helpt dit hen om actief te zijn, mee te doen in de samenleving en alles uit het leven te halen. Dat maakt gelukkiger en zelfredzamer. Dus letterlijk: Gezond doet leven! We streven ernaar dat iedereen zo gezond mogelijk kan opgroeien en leven. Positieve gezondheid is de basis voor ons handelen, want gezondheid is meer dan niet ziek zijn. We richten ons op de publieke gezondheid: de taken die de overheid op zich neemt om de gezondheid van iedereen te bewaken, beschermen en bevorderen, zonder dat mensen daar

27

altijd om vragen. We hebben aandacht voor mensen die meer hulp nodig hebben, bijvoorbeeld omdat ze kwetsbaar zijn of zorg mijden. Preventie is onze kernactiviteit, gericht op een gezonde leefstijl. We streven naar een gezonde omgeving, die bijdraagt aan preventie. En onderbouwen onze activiteiten met data: inzicht dat we delen met de samenleving. Om onze ambities waar te maken doen we de volgende beloften: - De klant centraal: het perspectief van de klant bepaalt hoe we ons werk inrichten en uitvoeren, zodat zij regie hebben en gezonde kansen kunnen benutten. - Verbinden: onze doelen bereiken we alleen door samen te werken met bestaande én nieuwe partners en inwoners. - Vernieuwen: we zoeken naar nieuwe mogelijkheden en technieken, zodat mensen nog beter gezonde kansen kunnen benutten. Inzoomend op de gemeente Grave zijn we met betrekking tot de doelgroep ouderen betrokken bij de Vitaliteitscheck72, fittestdagen, workshop ‘lekker en betaalbaar koken’ en op aanvraag verzorgen we gezondheidsvoorlichtingen op verschillende thema’s voor uiteenlopende doelgroepen. KBO’s De gemeente Grave heeft vier KBO-afdelingen in Escharen, Gassel, Grave en Velp. Het zijn verenigingen ván en vóór iedereen vanaf 50 jaar. Ze vallen allen onder de koepel KBONoord-Brabant, een van de grootste landelijke seniorenverenigingen.

Bij de KBO ontmoet u andere mensen, doet u samen aan ontspanning en sport, neemt u deel aan culturele en zingevingsactiviteiten en u kunt er terecht voor individuele hulp en ondersteuning op verschillende gebieden. De KBO wordt gezien als een serieuze gesprekspartner voor elke partij, die de belangen van senioren op alle niveaus behartigt: lokaal, provinciaal en landelijk. Op deze manier kunnen zij zich inspannen voor een volwaardige plaats in de samenleving voor alle senioren. Dankzij de inzet van vele vrijwilligers zijn het bloeiende en actieve verenigingen. Vrijwilligerswerk kan op allerlei manieren worden ingevuld, ieder mens heeft immers zijn eigen talenten. Het grote doel van de KBO’s is dan ook dat elke vrijwilliger een prettige, stimulerende en inspirerende omgeving vindt, waarin men zich gewaardeerd en thuis voelt. Vrijwilligers zijn immers het cement van elke vereniging! Platform voor mensen met een functiebeperking Grave Het Platform stelt zich het doel in de gemeente Grave een samenleving te creëren en te stimuleren waarin mensen met een al dan niet zichtbare beperking als volwaardig burger kunnen participeren in het maatschappelijk leven. Dit op basis van gelijke rechten, gelijke kansen en gelijke plichten, het bevorderen van een inclusief gehandicaptenbeleid, een en ander zoals omschreven in het VN-verdrag dat als uitgangsput wordt genomen.

Inclusief beleid is het doel en uitgangspunt van het Platform. Dat wil zeggen dat in al het beleid dat ontwikkeld wordt, o.a. door de overheid, maatschappelijke organisaties alsook het bedrijfsleven, per definitie en vanzelfsprekend rekening gehouden wordt met mensen met een beperking en/of chronische ziekte.

28

Het Platform tracht haar doel, op korte en op lange termijn, te verwezenlijken door: * Het behartigen van algemene belangen van de doelgroep. * Het geven van informatie en gevraagd en ongevraagd advies. * Het doen van onderzoek naar de vraag van de doelgroep. * Het geven van voorlichting aan (o.a.) de doelgroep. * Het voeren van overleg met betrokken partijen en samenwerkingspartners. * Het geven van adviezen op niveau van beleid, wet- en regelgeving, dienstverlening, voorzieningen en verstrekkingen. * Het zo nodig reageren op beleidsnota’s van o.a. gemeente. Tot haar gesprekspartners rekent het platform het gemeentebestuur, beleidsmedewerkers van de gemeente, politici, zorg- en welzijnsaanbieders, woningbouwcorporaties, de lokale middenstand en diverse andere belangenbehartigende organisaties op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Daarnaast zal er ook afstemming plaatsvinden met de wijk-/dorpsraden. Ook scholen en andere niet-genoemde instanties die zich bezighouden met mensen met een beperking of chronisch zieken rekenen wij tot de gesprekspartners om te komen tot een integrale samenwerking. Pantein Zo lang mogelijk in het eigen huis en in de vertrouwde omgeving blijven wonen en bij een eventuele opname zo snel mogelijk weer naar de eigen vertrouwde omgeving terug kunnen. Dat willen wij als Thuiszorg Pantein ondersteunen.

De zorg van Thuiszorg Pantein is erop gericht dat mensen bij ziekte of een beperking zoveel mogelijk hun zelfstandigheid behouden. In de gemeente Grave werken we met twee thuiszorgteams, die allebei een eigen werkgebied hebben. Het ene team werkt in Grave en Velp en het andere team in Grave, Escharen en Gassel. Ook hebben we binnen Thuiszorg Pantein een breed aanbod aan gespecialiseerde verpleegkundigen, zodat mensen met een chronische ziekte of aan ouderdom gerelateerde aandoeningen gebruik kunnen maken van gespecialiseerde zorg. In de gemeente Grave werken we nauw samen met veel van de andere, hier ook beschreven, lokale partners en professionals. Ons kantoor is gevestigd op de Klinkerstraat 11, 5361 GV Grave, op werkdagen in de middaguren open om binnen te lopen. Ook zijn we dagelijks te bereiken op telefoonnummer 0413-244581. Huisartsengroep Grave en huisartsenpraktijk Vos & van Aalen De huisartsenpraktijken hebben gezamenlijk meegewerkt aan de totstandkoming van het ouderenbeleid. Adviesraad Sociaal Domein Grave ASD heeft als visie dat elke burger volwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving, op welke wijze dan ook. De ASD toetst het beleid van de gemeente Grave op de Wmo, participatiewet, Jeugdwet en Wlz (Wet langdurige zorg). Naast de wettelijke voorgeschreven uitgangspunten zet de ASD zich in voor vele zaken die het welzijn van de burgers betreft.

De ASD zal waar mogelijk, in goed overleg met alle betrokkenen, het beleid

29

gevraagd en ongevraagd van advies naar het college voorzien. Hierbij zal de grootst mogelijke zorgvuldigheid worden betracht. De ASD hanteert als leidraad het uitbrengen van advies, gevraagd dan wel ongevraagd en/of toetsen van gemeentelijk beleid betreffende het hele sociale domein van onze burgers. Om zijn taken goed en gedegen uit te kunnen voeren, dient de ASD in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken te worden bij het opstellen van beleid. De inspanning om vooraf bij beleid betrokken te worden wordt inmiddels steeds meer door de gemeente omarmd. De ASD oriënteert zich ter zake zo breed mogelijk bij betrokkenen, cliëntenraden en groepen in de samenleving om, in goede samenwerking, een juist oordeel te kunnen vormen en tot gedegen advisering te komen. Hierbij kan worden vastgesteld dat de thematische aanpak van de ASD-vergaderingen hier breed tot haar recht komt. De ASD heeft een onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente, organisaties en de inwoners van Grave. De adviesraad heeft geen bevoegdheden in zake individuele klachten of andere zaken met betrekking tot een individueel persoon. De adviesraad bestaat uit 10 personen, welke allen enige affiniteit hebben met de onderwerpen welke door de raad worden behandeld. Biblioplus De Bibliotheek is in het Land van Cuijk en Maasduinen een podium voor kennisdeling en ontmoeting.

De komende jaren is de nationale opdracht van de Bibliotheek verbonden aan het tegengaan van laaggeletterdheid, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen. Dit uit zich in het werkgebied van BiblioPlus onder andere in een brede programmering gericht op senioren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de workshops positieve gezondheid, passend lezen, breincolleges en vaardigheidstrainingen gericht op gebruik van Digi-D. Afhankelijk van het lokale netwerk wordt hierbij altijd zoveel mogelijk samengewerkt met partners. Zo groeit er de komende jaren een nauwe samenwerking met woon- en zorgcentra, zoals de Catharinahof in Grave. Buurtzorg Buurtzorg Grave is onderdeel van de landelijke (en internationale) thuiszorgorganisatie Buurtzorg. Zij leveren verpleging en verzorging thuis met kleine en autonome teams wanneer men (tijdelijk) niet voor zichzelf kan zorgen. Bijvoorbeeld na een operatie, ziekenhuisopname, door ouderdom of een (ongeneeslijke) ziekte. De zorgmedewerkers kunnen u bijvoorbeeld helpen met persoonlijke verzorging, leren injecteren, medicatie toedienen of andere handelingen op verzoek van uw behandelend (huis)arts of specialist. Buurtzorg houdt rekening met uw wensen en gaat uit van uw mogelijkheden en die van uw naaste familie en mantelzorgers. Buurtzorg levert ook zorg in de laatste fase van het leven.

Uw persoonlijk begeleider heeft, samen met u of namens u, zo nodig regelmatig contact met andere zorgverleners (bijvoorbeeld uw huisarts of behandelend specialist, fysiotherapeut en andere bij u betrokken zorgverleners). Samen met u zoeken we naar oplossingen zodat u zo lang mogelijk thuis kunt blijven wonen. Buurtzorg Grave heeft medewerkers in dienst met diverse aandachtsvelden en specialisaties zoals een casemanager dementie, aandachtsvelders wondzorg en een verpleegkundig specialist ouderenzorg. grave@buurtzorgnederland.com 06-83174843 30

Esters Welzijn Esters Welzijn zet zich in om het welzijn van inwoners van Escharen te bevorderen. De vereniging wil bijdragen aan een goed sociaal klimaat waarvan alle inwoners (jong en oud) kunnen profiteren. Dit bereiken we door er samen voor te zorgen dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, elkaar (beter) leren kennen en daar waar het nodig is voor elkaar klaar staan. Daarnaast fungeert Esters Welzijn als vraagbaak voor inwoners met vragen op het gebied van zorg en welzijn. Ook behartigt de vereniging de algemene belangen van de inwoners van Escharen op het gebied van zorg en welzijn door bijvoorbeeld contacten te onderhouden met professionele zorgaanbieders en de gemeente. Samen met de vrijwilligers biedt Esters Welzijn een aantal diensten aan, te weten; - 24/7 telefonische bereikbaarheid via nr. 06-82169393. - De vervoersdienst helpt leden met een vervoersvraag. - De boodschappendienst helpt leden die niet zelfstandig hun boodschappen kunnen doen. - De klussendienst helpt leden bij kleine klusjes in en om het huis. - Overig. Denk hierbij aan het opwarmen van een maaltijd, wandelen of een spelletje doen, gezelschap bieden of een jong gezin praktische hulp bieden. - Ontmoeten. Iedere woensdagochtend tussen 10 en 12 uur hebben we in Het Dorpshuus ’t Esters Uurke. - Samen Eten. Eén keer in de maand, op vrijdagavond, organiseren we in het Dorpshuus 'Samen Eten'.

Dementievriendelijke gemeente Grave De gemeente Grave werkt eraan om een zo dementievriendelijk mogelijke gemeenschap te worden. In een dementievriendelijke gemeenschap kunnen mensen met dementie zo lang mogelijk als volwaardige burgers aan de samenleving blijven deelnemen. Ook wordt voorkomen dat mensen en hun mantelzorgers in een sociaal isolement terechtkomen. Dit vraagt om een omgeving die de mens met dementie erkent en aanvaardt en waarin vooroordelen en taboes worden doorbroken. Wilt u contact opnemen met de werkgroep? Mail dan naar dementievriendelijkgrave@gmail.com. Blikveld360 Blikveld36032, voorheen genoemd het Sociaal Kernteam en de Proeftuin, is met name voor de groep kwetsbare ouderen een belangrijke methodiek om hulpvragen duidelijk te krijgen. De hulpvragen die bij Blikveld360 aan bod komen zijn divers en in principe kan iedere hulpvraag behandeld worden. Het doel van de methodiek is om de richting van de inwoners te volgen. De gemeenten Cuijk, Grave en Mill en Sint Hubert zijn samen met GGD Hart voor Brabant, GGZ Oost Brabant, MEE, Mooiland, Sociom, Syntein, Pantein en UniK een samenwerkingsverband aangegaan. Soms is een vraag van een inwoner verdeeld over meerdere wetten, organisaties en zorgverleners en dit vraagt om samenwerking. Ieder van de bovengenoemde partners richt zich op een ander domein.

Zo is de kernactiviteit van de GGD preventie, gericht op een gezonde leefstijl. Ze streven naar een gezonde omgeving die bijdraagt aan preventie en onderbouwen dit met data. GGZ Oost Brabant zet zich in voor en biedt hulp aan mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Stichting MEE verzorgt de cliëntondersteuning voor mensen met een beperking. Mooiland is in het Land van Cuijk de grootste woningcorporatie en is vanuit deze rol betrokken bij de huisvesting van ouderen in 32 Kijk voor een verdere toelichting op www.blikveld360.nl

31

de gemeente Grave. De organisatie voor sociaal werk Sociom voorziet in het Land van Cuijk in het voorliggend veld. Specifiek voor senioren in de gemeente Grave betekent dit dat Sociom een professionele seniorenwerker heeft die mede uitvoering geeft aan het ouderenwerk. Hierbij kan gedacht worden aan begeleiding bij maatschappelijk werk, sociaal raadsliedenwerk, ondersteuning vrijwilligerswerk/opbouwwerk, mantelzorg en overige diensten. Syntein is een samenwerking tussen huisartsen in het Land van Cuijk en de kop van Noord Limburg. Zij zetten zich in voor integrale zorg en innovatieve zorg. Pantein is een zorgorganisatie die thuiszorg verzorgt in het Land van Cuijk. De laatste partner die aansluit bij Blikveld360 is Unik. Deze organisatie richt zich onder andere op Wmo-ondersteuning voor kwetsbare mensen. Hierbij kan gedacht worden aan het versterken van zelfredzaamheid, structuur aanbrengen in de dag, vaardigheidstraining, hulp bij omgaan met persoonlijke problemen en hulp bij dagelijkse taken. Een belangrijk uitgangspunt is dat niet over inwoners gepraat wordt, maar dat met de inwoner in gesprek gegaan wordt. Samen wordt gezocht naar een geschikte oplossing door een overleg bij de inwoner thuis te organiseren. Om zo veel mogelijk uit te gaan van de leefwereld en de behoefte van de inwoner, geeft de inwoner zelf aan: ‘ik wil, ik kan en ik heb nodig’.

Met het netwerk en benodigde professionals wordt zo tot een oplossing gekomen. Bij het in kaart brengen van dat wat de inwoner wil, kan en wat er nodig is, ligt er een uitdaging om geen belemmeringen te zien maar open te staan voor nieuwe mogelijkheden. Het aanbod is feitelijk niet altijd nieuw, maar is in ieder geval geformuleerd in de taal van de inwoner. Wat verder van groot belang is, is dat er vanuit vertrouwen gewerkt wordt. Dit betreft het vertrouwen in de expertise van de inwoner en de expertise van de professional.

32

Bijlage B. Referentielijst -

-

-

-

-

Alzheimer Nederland. Factsheet cijfers en feiten over dementie. Verkregen via: https://www.alzheimer-nederland.nl/factsheet-cijfers-en-feiten-over-dementie CBS (2019). Onderzoek Belevingen. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nl-nl/onzediensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksbeschrijvingen/belevingen CBS (2020). Prognose periode-levensverwachting; geslacht en leeftijd, 2020-2070. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/84883NED CBS (2020). Prognose bevolking; geslacht en leeftijd, 2020-2060. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/84646NED CBS (2021). Huiselijk geweld. Verkregen via: https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/84851NED Een tegen eenzaamheid. Over eenzaamheid. Verkregen via: https://www.eentegeneenzaamheid.nl/over-eenzaamheid/over-eenzaamheid/ Eenzaam.nl. Over eenzaamheid. Verkregen via: https://www.eenzaam.nl/over-eenzaamheid Geene, H. (2020). Handboek Wonen en Zorg thuiswonende ouderen. Gemeente Grave (2015). Demografische ontwikkeling gemeente Grave 2015-2025. Greef, M. de (2018). Digitalisering naast sociaal contact als blended voorziening voor ouderen. Huber, M. (2015). Nieuw perspectief op gezondheid. De eerstelijns. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2018). Programma Langer Thuis. Mind Korrelatie. Ouderenmishandeling.

Verkregen via: https://mindkorrelatie.nl/onderwerpen/ouderenmishandeling Movisie (2018). De sociale basis: terug van weggeweest. Verkregen via: https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/publication-attachment/Startnotitie-De-socialebasis-terug-van-weggeweest%20%5BMOV-13905518-1.0%5D.pdf Movisie (2020). Ouderenmishandeling: Veilig en beschermd ouder worden. Planbureau voor de Leefomgeving (2019). Zelfstandig thuis op hoge leeftijd. Verkregen via: https://themasites.pbl.nl/o/zelfstandig-thuis-hoge-leeftijd/ Provincie Noord-Brabant (2020). Databestand Bevolking – gemeenten – prognose 2020’. Verkregen via: https://bevolkingsprognose.brabant.nl/databestanden Provincie Noord-Brabant (2020). De bevolkings- en woningbehoefte prognose. Verkregen via: https://bevolkingsprognose.brabant.nl/hoofdstuk/veranderingen-leeftijdssamenstelling RIVM (2015). Ouderen van nu en straks: zijn er verschillen in kwetsbaarheid? Verkregen via: https://www.rivm.nl/documenten/ouderen-van-nu-en-straks-zijn-er-verschillen-inkwetsbaarheid RIVM (2016). Goede preventieve ouderenzorg: welke elementen zijn van belang? Sociaal Cultureel Planbureau (2018), Trends in de ouderenzorg 2018-2030. Verkregen via: https://digitaal.scp.nl/ouderenzorg/kwetsbare-ouderen Sociaal en Cultureel Planbureau (2010). Wisseling van de wacht: generaties in Nederland. Sociaal en Cultureel Planbureau (2018).

Tekort aan mantelzorgers en professionals. Verkregen via: https://digitaal.scp.nl/ouderenzorg/tekort-aan-mantelzorgers-en-professionals Sociaal en Cultureel Planbureau (2019). Mantelzorgers in het vizier, beleidssignalement mantelzorg. Structuurvisie Sociaal Domein (2019) V&VN. Werkboek samenredzaamheid, Aan de slag met je cliënt en zijn netwerk. Welnu.nu. De 5 profielen die we onderscheiden. Verkregen via: https://www.welnu.nu/ Wmo-wijzer (2016). Wat betreft de kanteling, de betekenis van transitie en transformatie.

33

Bijlage C: wettelijk en gemeentelijk beleidskader Met het tot uitvoering brengen van deze ouderennota krijgen we te maken met enkele landelijke en gemeentelijke wetten. Binnen de gemeentelijke verantwoordelijkheid zijn dit de wetten Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), de Participatiewet en de Wet publieke gezondheid. De wetten die niet direct onder de uitvoering van de gemeente vallen, maar die wel raakvlakken hebben zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Hier volgt een korte toelichting van de wetten binnen de gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Wet maatschappelijke opvang Het doel van de Wmo 2015 is het stimuleren van zelfredzaamheid en participatie. Zelfredzaamheid houdt in dat mensen zo lang mogelijk en op eigen kracht in de eigen omgeving kunnen blijven wonen. Participatie betekent het deelnemen aan de maatschappij. Een van de speerpunten van de Wmo 2015 is dat burgers zich inspannen om de eigen situatie of die van een naaste te verbeteren. Mocht een burger niet in staat zijn, met behulp van naasten, zelfredzaam te zijn of te participeren dan pas kan een beroep worden gedaan op de gemeente voor passende ondersteuning. De Wmo 2015 is een van de wetten die onderdeel is van ‘de kanteling’. De kanteling is de beweging van de verzorgingsstaat naar de participatiestaat.

De participatiewet Een andere wet die onderdeel is van de kanteling is de participatiewet. Dit is de wet voor iedereen die wel in staat is om te werken, maar daar ondersteuning bij nodig heeft. Het doel van de wet is om alle mensen, dus met of zonder arbeidsbeperking, te begeleiden naar werk.

Wet publieke gezondheid De Wet publieke gezondheid regelt onder andere de organisatie van de openbare gezondheidszorg en de ouderengezondheidszorg. De gemeente dient beleid op te maken ten aanzien van de publieke gezondheidszorg. Momenteel wordt gewerkt aan nieuw Gezondheidsbeleid voor het Land van Cuijk. Daarnaast is de gemeente dus verantwoordelijk voor de uitvoering van de ouderenzorg (65+). Zijn dienen hiervoor de volgende taken uit te voeren: a. Het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen en van gezondheidsbevorderende en bedreigende factoren; b. Het ramen van de behoeften aan zorg; c. De vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen als comorbiditeit; d. Het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding; e. Het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. Een groot deel van deze taken zijn gericht op preventie. Preventie van ziekte, sterfte en beperkingen in het functioneren, en daarmee bevorderen van zelfredzaamheid, participatie en welzijn. De gemeente probeert deze taken uit te voeren in samenwerking met haar ketenpartners.

34

Bijlage D: ouderdomsziektes In deze ouderennota is aandacht geweest voor kwetsbaarheid onder ouderen. Er zijn verschillende oorzaken die maken dat een oudere kwetsbaar wordt/is. Enkele voorbeelden zijn dementie, hart- en vaatziekten, overgewicht en het metabool syndroom, botontkalking en depressie. Deze worden hier kort beschreven.

Dementie Dementie is een overkoepelende term voor ruim vijftig ziektes die ervoor zorgen dat de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken. De meest voorkomende vorm is Alzheimer. Op dit moment is dementie de snelst groeiende doodsoorzaak in Nederland. Dementie heeft veel gevolgen voor een patiënt en diens omgeving. Zo krijgen mensen met dementie vaak last van geheugenproblemen, problemen met denken en taal en iemand kan te maken krijgen met veranderingen in karakter en gedrag. Dit alles heeft tot gevolg dat de regie over het eigen leven steeds verder afneemt. Dementie kan snel gaan, maar is vaker progressief over langere tijd (gemiddelde levensduur is 6,5 jaar). Dit maakt dat vooral in de beginperiode de symptomen lastig te signaleren en te koppelen zijn aan dementie. Dementie kan ontwikkeld worden door enkele risicofactoren, de zeven bekendste zijn: lage mentale activiteit, roken, weinig beweging, depressie, hoge bloeddruk, diabetes en sterk overgewicht. Aantal mensen met dementie Variabele Aantal mensen Totaal Nederland met dementie Totaal NoordBrabant Totaal Grave

2020 280.000 43.000

2025 330.000 51.000

2040 520.000 78.000

220

270

460

Meer informatie is te vinden op de site van alzheimer Nederland.33

Hart- en vaatziekten Hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die zich bevindingen in het hart- en vaatstelsel. Er zijn veel vormen van hart- en vaatziekten. Bekendere hartziekten zijn hartritmestoornissen, een hartinfarct en Angina pectoris. Wat betreft vaatziekten kan gedacht worden aan slagaderverkalking, trombose en een longembolie. Hart- en vaatziekten kunnen aangeboren zijn, maar ook ontstaan door een ‘ongezonde’ levensstijl (roken, alcohol, maar ook minder bewegen) of andere gezondheidsklachten.

Overgewicht en het metabool syndroom Een grote groep ouderen heeft overgewicht. Van de 60-plussers ongeveer 75%. Door overgewicht neemt de kans toe op gezondheidsproblemen. Zo verhoogt het de kans op harten vaatziekten, maar ook borst- of darmkanker. Vaak gaat overgewicht gepaard met andere klachten zoals een hoge bloeddruk, slechte cholesterolwaarden en/of een verstoorde suikerspiegel. Een combinatie van deze factoren wordt ook wel het metabool syndroom genoemd.

33 https://www.alzheimer-nederland.nl/factsheet-cijfers-en-feiten-over-dementie

35

Botontkalking Veel ouderen krijgen te maken met botontkalking oftewel osteoporose. Bij botontkalking verliest je bot massa en structuur waardoor de botten broos worden. Van de 60-plussers krijgt 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 7 mannen te maken met botontkalking. Botontkalking kan leiden tot het sneller breken van botten of het inzakken van wervels waardoor pijnlijke klachten, balansproblemen en soms orgaanproblemen kunnen ontstaan. De diagnose wordt vaak pas gesteld na het gebeuren van een ongeluk waarbij een bot gebroken wordt of een wervelinzakking plaats heeft gevonden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren na een valincident.

Depressie Veel ouderen krijgen te maken met een depressie, meer dan 20%. Echter, vaak worden de klachten die zij hebben toegeschreven aan de leeftijd en niet aan een depressie. Te denken aan: somberheid, lusteloosheid, moeite met slapen, concentratieproblemen, vergeetachtig, prikkelbaar, eenzaamheid en piekeren. Dit betekent dat veel ouderen niet de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Een depressie kan op verschillende manieren ontstaan. Zo kan het erfelijk zijn, komen door het verliezen van sociale contacten en/of een dierbare, het hebben van een ziekte, verlies van mobiliteit en/of gebruik van medicatie, hormonen en/of gebruik van alcohol en drugs. Vaak is het een combinatie van meerdere van deze factoren. Doordat er verschillende factoren zijn is het tegengaan van een depressie maatwerk. Vaak worden familie, naasten en/of huisartsen hiervoor ingezet.

36