Bestuurlijke handelingsperspectieven definitief
Tekst van het document
•
•
•
•
•
Uiteindelijk is het een gezamenlijk probleem; gemeenten hebben eigen relatie met zorg en staan dus ook aan de lat. Het gaat ook om thuiszorg etc. Is taak gemeente/ WMO Betreft niet alleen korte termijn, maar zeker ook lange termijn effect: komende jaren gaan mensen (voor hun gevoel) onnodig overlijden aan ziekte(n). je bent één overheid en zou moeten werken volgens logos, pathos, ethos. Betekent dat je als burgemeester goed moet nadenken over hoe je (lokaal) leiderschap vorm geeft. In eerste instantie zijn er dan besluiten op rijksniveau om verstopping in de zorg op te lossen (afschalen reguliere zorg etc.). Individuele maatregelen op gemeentelijk niveau zullen meer gericht zijn op handhaving openbare orde als zorg vol is, is er een belangrijke rol voor burgemeesters om begrip op te roepen: Pak
•
•
Afstemmen communicatie inzake differentiatie boodschap Rijk en beleving op lokaal niveau Maatschappelijke onrust aangaande overbelasting Triage
Inventariseren waar extra koelcapaciteit en mogelijke extra bedden zitten Eenduidige boodschap over werkelijke situatie
27
•
een rol als burgervader/ moeder en hoe duidt je de situatie dan zonder dat je aan de touwtjes trekt. Ga achter zorgbestuurders staan die wellicht nee moet verkopen. (meerkantige compassie) In een discussie waar politiek en bestuur vermengen is het des te belangrijker college en RBT in de discussie te betrekken. Welk (gezamenlijk) beeld wil je uitdragen als overheid?
28
Sociale ongelijkheid LOT-C/IFV/COT Ontwikkelingen
• • • •
• • •
Economie krimpt Werkloosheid stijgt Kansenongelijkheid wordt groter Exponentiële groei in problemen als armoede, onderwijsachterstand, werkloosheid, huiselijk geweld, criminaliteit. Klassentegenstellingen dreigen te vergroten Grote impact op schoolresultaten op alle niveaus Bepaalde scholieren worden extra hard getroffen door sociale ongelijkheid.
Dilemma’s
VNG, DGSC-19, GGD GHOR Nederland en burgemeesters • Er ontstaat nu al extra zichtbare psychische achterstand. (Veiligheidshuis, jeugd- en jongerenwerkers) • Ook zijn er mensen die financieel geraakt zijn • Een behoefte aan moreel leiderschap om 352 burgemeesters mee te trekken
LOT-C sectie Scenarioanalyse & Handelingsperspectieven • Gemeenten zijn al bezig met meerdere initiatieven
•
•
•
Aandachtspunten
• •
• • •
•
Achterstanden kinderen door thuisscholing Worden er kinderen/studenten gemonitord om over een aantal jaar te kunnen zien wat de langetermijngevolgen van de verschillende besluiten zijn? Desinformatie kan (meer) invloed hebben op bepaalde groepen Vooral losse initiatieven: worden kwetsbaren wel bereikt? Wie gaat extra ondersteuning betalen? Moet er een claim neergelegd worden bij het Rijk? Gaat lokaal spelen, hoe zit het budgettair? Wat weet je van hoe dit lokaal uitpakt? Problemen zullen nog jarenlang duren, ook na corona, Daar is lokaal het eerste aanspreekpunt voor.
sociale ongelijkheid is niet alleen COVID gerelateerd. Het gaat om verdieping sociale ongelijkheid als gevolg van COVID Hoe maak je het een probleem van ons allemaal samen en betrek je de ‘have’s’ in de oplossingsrichting)? • Thema moet bezien worden vanuit de brede welvaartsdiscussie: • Bestuurlijke verantwoordelijkheid van wethouders en in veel gemeenten zijn wethouders bezig met dit thema. • Is deels ook taak GGD (vanuit publieke gezondheid. GGD zou in staat moeten zijn om ook deze taak uit te voeren. • Financiële dekking om deze taak uit te voeren. • Er moet meer bewustwording zijn dat de toekomstige samenleving anders wordt dan het was. De crisis is dus ook een creatiemoment voor de toekomst. Dit besef kan je -als lokale bestuurderaanjagen.
Onzekerheid over grootte probleem en interventiecapaciteit
29
•
• Handelingsperspectief
• •
•
•
Ga je in de nafase ook sociale ongelijkheid aanpakken of herstel je alleen hetgeen wat veroorzaakt is door Corona? Als gemeenteraad kan je hier keuzes in maken: hoeveel ruimte (budget) wil je gebruiken om op dit gebied iets te doen? Hoe bereik je de zwaksten uit de samenleving? Houd oog voor samenleving in relatie tot de corona aanpak Ga actief op zoek naar waar (oude en nieuwe) kwetsbaren lokaal zitten (weet dat een deel van de samenleving niet uit zichzelf zal komen). Inventariseer mogelijkheden om problemen (onderwijsachterstand, armoede, huiselijk geweld, werkloosheid, criminaliteit) intensiever aan te pakken. De hardste schreeuwers, zijn niet (altijd) het zwaarst gewond. Heb ook oog voor andere groepen (moral hazard).
•
•
•
Breng de omvang van het probleem in beeld/ maak het zichtbaar. Verbind informatie, maak deze bespreekbaar en ga ook actief op zoek. ‘Zicht op de pijn’ een onderscheid direct/ urgent en wat op middellange/ lange termijn. Ga eerst met ergste thema’s aan de slag. als burgemeester niet teveel zelf moeten willen doen, maar vooral leiderschap tonen incl. communicatie. Betrek college.
•
•
Oprichten sociale effectmonitoren (sommige gemeenten gebruiken dit al) Vroegtijdige communicatie over onzekerheid grootte van probleem
30
Maatschappelijk ongenoegen LOT-C/IFV/COT Ontwikkelingen
• • •
• • • • •
Dilemma’s
•
VNG, DGSC-19, GGD GHOR Nederland en burgemeesters
LOT-C sectie Scenarioanalyse & Handelingsperspectieven
Grote groep is kritisch op de aanpak. Vermenging complotdenken Verharding van een kleine groep. Samenkomen complot, impact Capitol bestorming en anti-coronamaatregelen. Door steviger maatregelen juist ook meer demonstraties Snelrecht voor relschoppers Mensen uit anonimiteit halen Afspraken over inzet ME besproken in regio’s Demonstraties worden wel weer toegestaan in sommige steden Demonstraties toestaan of niet?
• •
Aandachtspunten
Handelingsperspectief
• • • •
•
•
Demonstraties: anti-corona, sectoren die demonstreren Landelijk optreden rond demonstraties Flexibiliteit is nodig Heb zicht op welke maatschappelijke spanningen er spelen in de regio. Bouw als gemeente aan netwerk van sleutelfiguren: met wie moet je spreken en met wie niet? Wat kan je concreet doen als gemeente / vr om onbegrip en spanningen tussen groepen te verminderen? Welke maatregelen kan je treffen om spanningen te de-escaleren? Werk samen met bewoners naar de postcorona-samenleving toe met behoud van gezag en vertrouwen.
• •
•
Omgang met het gegeven dat er altijd relschoppers zullen zijn Omgang met verlofperiodes die in grote getalen ingehaald moeten worden in de zorg/overheid
Instellen nationale herdenking Hanteren normale norm voor demonstraties omwille van een uitlaatklep. Nadenken over keuze voor afkopen verlof, of onderbezetting
31
• •
Voer een duidelijke koers die uitlegbaar is en te handhaven is. Kom gezamenlijk tot landelijke kaders
32
Nafase LOT-C/IFV/COT Ontwikkelingen
•
Grote verschillen van initiatieven: wie het hardste roept, zal de grootste steun krijgen. Bepaalde sectoren worden geholpen, andere niet.
Dilemma’s Aandachtspunten
•
Nafaseplan -> landelijk of regionaal? Per sector? Deel partners is regionaal, deel partners lokaal. Mix van regionale basis met lokale loketten. Wethouders kunnen daar hun positie pakken. IAC (informatie en adviescentrum) als gremia gebruiken? Kunnen we baat hebben bij de aanpak die voorzien is voor nazorg bij rampen? Lokale gemeenten, VNG (budgetten?), nationaal hebben allemaal een rol. Vereniging voor gemeentesecretarissen mogelijk aanspreken? Organiserend vermogen van gemeente gaat belangrijk worden. Gemeentesecretaris als trekker?
•
• • •
Handelingsperspectief
•
• • • •
Is er (volledig) zicht op de impact van de coronacrisis op mensen in de regio / gemeente? Is het bestaande zorgaanbod voldoende om mensen te ondersteunen? Weten mensen waar ze terecht kunnen voor ondersteuning? Zorg voor een gedeeld beeld van de opgaven waar je voor staat met elkaar. Kom gezamenlijk tot landelijke kaders
VNG, DGSC-19, GGD GHOR Nederland en burgemeesters
•
•
LOT-C sectie Scenarioanalyse & Handelingsperspectieven
Er is een gebrek aan urgentie voor als de rookwolken van de COVID-crisis zijn opgetrokken. Als de gezondheidscrisis voorbij is, zijn gemeenten teruggeworpen op zichzelf. Denk goed na over de verwachtingen die gewerkt worden op verschillende sporen. Beloof niet meer, dan je waar kan maken.
•
Lokale bestuurders, denk onder leiding van de voorzitter veiligheidsregio alvast na over de periode na de gezondheidscrisis.
33
Communicatie LOT-C/IFV/ COT Ontwikkelingen Dilemma’s
VNG, DGSC-19, GGD GHOR Nederland en burgemeesters •
Aandachtspunten
•
Tegenstrijdige informatie werkt verlammend
•
Handelingsperspectief
•
Leg de logica van de aanpak duidelijk uit. Goede onderbouwing is noodzakelijk voor draagvlak. Neem mensen mee in uitdagingen en dilemma’s. Geef mensen een doorkijk naar wat ons nog te wachten staat. Wat is het grote verhaal? Geef meer procesinformatie: waar wordt aan gewerkt?
•
• • •
LOT-C sectie Scenarioanalyse & Handelingsperspectieven
Maak onderscheid tussen de verschillende crises in de grote crises (sociaal, economisch, gezondheid). Iedere crisis heeft een ander moment van eindigen en behoeft andere communicatie. Er is een goede definitie nodig wanneer we spreken van het einde van de crisis, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de gezondheidscrisis, economische crisis en sociale crisis. Onderscheid verschillende sporen (sociaal, economisch, gezondheid) in de communicatie
34