08.03 - Definitief rapport opt-in systeem Capelle aan den IJssel

6.1 InMijnBus Het Spotta-initiatief InMijnBus stelt consumenten in staat om op inmijnbus.nl aan te geven of ze wel/niet folders willen ontvangen, zonder de noodzaak van een fysieke sticker. Online kan een bewoner van een adres aangeven wat diegene wil ontvangen. Hiermee kan gekozen worden voor 1) (tijdelijk) uitzetten van reclamedrukwerk, 2) een gepersonaliseerd folderpakket of 3) een volledig folderpakket. Dit systeem rolt Spotta gefaseerd in alle gemeenten in Nederland uit. In Capelle aan den IJssel zijn ze al met deze uitrol begonnen16. Implementatie lijkt hierbij volgens de volgende stappen te gaan: •

Spotta informeert gemeenten over het voornemen van invoeren van InMijnBus. Capelle aan den IJssel is in juli 2023 per brief geïnformeerd.

•

Bij de invoering van InMijnBus ontvangen alle huishoudens zonder nee/nee of nee/ja-sticker een folderpakket waarin aangegeven wordt dat ze op ‘ja’ staan, en dit kunnen aanpassen via InMijnBus.nl. Alle huishoudens waar dit voor geldt, ontvangen deze boodschap een aantal keer. In Capelle aan den IJssel heeft een deel van de huishoudens (waar de uitrol al begonnen is) vanaf december al vier weken lang een flyer over InMijnBus ontvangen in het folderpakket.

•

o

Adressen staan hierna in het online register aangegeven als ‘ja, wil folders ontvangen’.

o

De implementatie van InMijnBus leidt over het algemeen tot een afname van adressen (in andere gemeenten ongeveer 9%) die aangeven folders te willen ontvangen17.

Het is onduidelijk wat er gebeurt als er vervolgens een opt-in systeem ingevoerd wordt in een gemeente waar InMijnBus geïmplementeerd is. o

Interessant in dit kader zijn de ontwikkelingen in de gemeente Nijmegen. In december 2023 is daar InMijnBus uitgerold en per 1 februari 2024 is het opt-in systeem ingevoerd. We hebben uit de gevoerde gesprekken in het kader van dit onderzoek begrepen dat er nog geen jurisprudentie bestaat over of beide systemen naast elkaar kunnen bestaan en of het ene leidend is boven het andere.

16 Uit correspondentie tussen Spotta en de gemeente blijkt dat Spotta per 1 februari 2024 voor 55% van het bezorgnetwerk in Capelle aan den IJssel is overgestapt naar InMijnBus. De overige 45% volgt volgens planning met ingang van 1 maart 2024. 17 Spotta geeft in correspondentie per 1 februari aan dat er al 1.195 huishoudens via InMijnBus.nl hebben aangegeven geen folders te willen ontvangen. Spotta verwacht dat dit toe zal nemen door 1) de 45% van de gemeente waar InMijnBus nog uitgerold moet worden en 2) door verloop van tijd meer huishoudens zich af zullen melden. Deze toename zal naar verwachting doorlopen tot ongeveer de genoemde 9% afname in huishoudens die folders ontvangen.

27/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Spotta heeft aangegeven de uitrol van InMijnBus in Capelle aan den IJssel te finaliseren in maart 2024 door de laatste 45% aan huishoudens toe te voegen aan het systeem. De uitrol van InMijnBus zal (naast de genoemde afname) waarschijnlijk weinig directe verandering brengen. Als de gemeente er vervolgens voor kiest om een opt-in systeem te implementeren, zou het InMijnBus-systeem ervoor kunnen zorgen dat mensen zonder (fysieke) sticker toch folders blijven ontvangen - soms gewenst, maar soms ook ongewenst. Daarnaast bestaan enkele andere aandachtspunten bij InMijnBus: ➢

Handhaving in een opt-in systeem kan mogelijk bemoeilijkt worden, wanneer een online register iets anders aangeeft dan de fysieke sticker (of het gebrek ervan). Het is de vraag of handhaving bij klachten van folderontvangers een juridische basis heeft om waarschuwingen of sancties uit te delen. Bijvoorbeeld wanneer een bewoner klaagt over ontvangen folders zonder ja/ja-sticker, maar zijn huishouden bij InMijnBus genoteerd staat als ‘ja’. In de praktijk zullen hierover afspraken gemaakt moeten worden met Spotta (bijvoorbeeld via een handhavingsarrangement, zie paragraaf 3.5) en het Klant Contact Centrum moet weten of zij de melding intern of naar Spotta door moet zetten.

➢

Hetzelfde geldt voor bezorgers van folders die niet bij Spotta of InMijnBus aangesloten zijn. Spotta geeft aan de intentie te hebben om van InMijnBus een voor iedereen toegankelijk systeem te maken waar alle folderaars en/of huis-aan-huisbladverspreiders gebruik van maken. Vooralsnog doen andere partijen hier nog niet aan mee. Zolang bezorgers van andere partijen niet op de hoogte zijn van het online register (en de voorkeuren die bewoners daarin aangeven), kan het niet dienen als vervanging (en volwaardig alternatief) voor een opt-in systeem.

➢

Inwoners die minder digitaal vaardig zijn, zullen per definitie moeilijkheden ondervinden om aan te geven dat ze geen folders meer wensen te ontvangen. InMijnBus heeft ook een telefoonnummer waarmee inwoners zich kunnen afmelden voor folderpakketten. Het is echter onduidelijk hoe makkelijk deze (via een niet-digitale route) te vinden is na implementatie. De kans bestaat dat uiteindelijk het Klant Contact Centrum deze inwoners zal moeten helpen en ze moet verwijzen naar het telefoonnummer van InMijnBus.

De uitrol van InMijnBus is een belangrijk aandachtspunt bij een eventuele invoering van een opt-in systeem. Het is nog onzeker wat de (juridische) gevolgen zijn. Daarom wordt aanbevolen om nauwlettend in de gaten te houden hoe uitrol van InMijnBus verloopt in andere gemeenten waar binnenkort ook een opt-in systeem wordt (of recent is) geïmplementeerd. De gemeente Nijmegen is daarvan een voorbeeld: in december ‘23 is daar InMijnBus uitgerold en per 1 februari ‘24 het opt-in systeem ingevoerd.

6.1.1 Gevolgen voor milieu-impact opt-in systeem Een uitrol van InMijnBus kan ervoor zorgen dat de berekende (vermindering van) milieu-impact door een opt-in systeem niet volledig gerealiseerd wordt. In eerste instantie zal de uitrol zorgen voor een afname van milieu-impact (voorlopig lijkt het om ongeveer 9% minder folders te gaan). Wanneer vervolgens een opt-in systeem wordt geïmplementeerd waar InMijnBus al is uitgerold, kan een verandering in milieu-impact verwacht worden zoals in hoofdstuk 2 beschreven wordt, minus de verandering die al door implementatie van InMijnBus teweeg gebracht was (door een afname van ongeveer 9% aan huishoudens die folderpakketten ontvangt). Spotta is richting de gemeente transparant over het % vermindering die InMijnBus tot nu toe oplevert en verwacht nog op te gaan

28/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

leveren. Op basis hiervan kan een weloverwogen keuze gemaakt worden of de invoering van een optin systeem de gewenste extra waarde toevoegt. Omdat het onduidelijk is wat de gevolgen zijn van de invoer van een opt-in systeem waar InMijnBus al uitgerold is, is er een scenario denkbaar dat invoer van een opt-in systeem géén of minimale verandering in milieu-impact teweeg brengt. Aan de hand van het online register zouden folderaars in dat scenario nog altijd ongeadresseerde folders verspreiden onder alle adressen die (voor invoering van een opt-in systeem) geen sticker hadden. Om het verwachte effect op milieu-impact in combinatie met InMijnBus in te kunnen schatten, zijn dus twee zaken van belang: 1) duidelijkheid over de juridische status van InMijnBus t.o.v. een opt-in systeem. Daarnaast 2) het reeds bereikte effect door InMijnBus. Daarom wordt aanbevolen om de gevolgen van het opt-in systeem in gemeenten zoals Nijmegen te monitoren, en daarnaast in contact te blijven met Spotta over de uitrol van InMijnBus en de daardoor afgemelde huishoudens.

6.2 Onderzoek naar de mogelijkheid van een landelijk systeem In het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030 (NPCE)18 is een verkenning opgenomen naar een landelijke invoering van een opt-in systeem. De verkenning wordt op dit moment uitgevoerd door Stantec, in opdracht van Rijkswaterstaat, en zit in het finale stadium. De resultaten van het onderzoek zijn op moment van schrijven van dit rapport echter nog niet gepubliceerd. Er worden in deze verkenning drie opties afgewogen: 1) landelijke invoering door de rijksoverheid, 2) verplichting voor alle gemeenten om een gemeentelijk opt-in systeem in te voeren en 3) behoud van het huidige systeem waar gemeenten autonoom kunnen beslissen. Een keuze voor een landelijk systeem zou de ontwikkeling van een opt-in systeem op gemeentelijk niveau overbodig maken. Bij een landelijk systeem zou uiteraard nog steeds een implementatie binnen de gemeente nodig zijn. De vraag is – als er al voor gekozen zou worden – op welke termijn een landelijke uitrol realistisch is. Dat is op dit moment niet vast te stellen. Daarom wordt aanbevolen om de publicatie van het onderzoek af te wachten en de daarop volgende ontwikkelingen te volgen. Mogelijk geeft het ook een kader voor hoe de gemeente moet implementeren, per wanneer en welk systeem. De verwachting is dat het rapport nog in Q1 van 2024 gepubliceerd wordt.

18 Zie het NPCE via de site van de Rijksoverheid, de verkenning naar een opt-in systeem wordt beschreven op pagina 48.

29/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

7. Conclusie en advies In dit hoofdstuk worden de bevindingen uit dit rapport samengevat en aanbevelingen gedaan over de implementatie van een opt-in systeem in Capelle aan den IJssel.

7.1 Bevindingen De volgende bevindingen worden in dit rapport beschreven: ➢

Het aantal ja/ja-stickers dat bij de invoering van een opt-in systeem wordt geplakt, heeft veel invloed op de uiteindelijke impact die de invoering heeft. Dit geldt in Capelle aan den IJssel temeer omdat in de huidige situatie een relatief hoog (67%) percentage huishoudens geen stickers heeft. Met veel of weinig inzet op communicatie richting bewoners kan enigszins gestuurd worden op het aantal ja/ja-stickers, maar uiteindelijk is het natuurlijk aan de bewoners zelf.

➢

De implementatie van een opt-in systeem zal, ongeacht een hoog of laag aantal geplakte ja/jastickers, een positief effect hebben op de milieu-impact van reclamedrukwerk in Capelle aan den IJssel. Bovendien zal het voor vermindering van reststromen (oud papier en karton (OPK) en restafval) zorgen. Zie hoofdstuk 2 voor meer detail over de milieu-impact en effect op reststromen.

➢

De implementatie van een opt-in systeem biedt, mede doordat meerdere gemeenten Capelle aan den IJssel zijn voorgegaan, geen onoverkomelijkheden. Er zijn wel de nodige aspecten die goed doordacht moeten worden, bijvoorbeeld de gehanteerde definities in de ASV, maar daarbij kan gekeken worden naar andere gemeenten en voorstellen van de VNG.

➢

Kosten voor de implementatie van een opt-in systeem zullen voornamelijk bij inzet van personeel liggen. Verlaagde opbrengsten van OPK zijn naar verwachting lager dan vermindering van kosten voor verwerking van restafval. Dit heeft een positief effect op de afvalstoffenbegroting, maar het gaat om relatief kleine bedragen.

➢

Van een eventuele implementatie van een opt-in systeem hoeven bijzondere groepen (zoals minder digitaal vaardigen) geen nadelige gevolgen te ondervinden, zolang er extra aandacht is voor hen bij de invoering. Bovendien borgt de keuze voor een opt-in systeem dat gericht is op (enkel) ongeadresseerd reclamedrukwerk dat minder digitaal vaardigen nog steeds huis-aanhuisbladen kunnen ontvangen. Bijzonder typen papier (zoals flyers van maatschappelijke of politieke organisaties) hoeven daarnaast geen barrière te vormen voor de implementatie van een opt-in systeem, zolang gekozen wordt voor een duidelijke definiëring van deze typen drukwerk.

➢

Spotta is gestart met uitrol van hun initiatief InMijnBus. Het is onduidelijk wat de gevolgen van deze uitrol zijn voor de implementatie van een gemeentelijk opt-in systeem. De gevolgen worden naar verwachting snel inzichtelijk bij andere gemeenten waar kortgeleden of binnenkort een opt-in systeem werd of wordt ingevoerd en InMijnBus al uitgerold is.

➢

In opdracht van Rijkswaterstaat wordt een verkenning uitgevoerd naar een eventuele landelijke uitrol van een opt-in systeem. Er worden in deze verkenning drie opties afgewogen: 1) landelijke invoering door de Rijksoverheid, 2) verplichting voor alle gemeenten om een gemeentelijk optin systeem in te voeren en 3) behoud van het huidige systeem waar gemeenten autonoom

30/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

kunnen beslissen. Deze verkenning is echter nog niet gepubliceerd en het is daarom nog niet duidelijk wat er naar aanleiding daarvan wordt besloten.

7.2 Aanbevelingen Op basis van de bevindingen kunnen een aantal aanbevelingen worden gedaan. Het is haalbaar voor de gemeente Capelle aan den IJssel om een opt-in systeem in te voeren. Aangezien vele gemeenten Capelle aan den IJssel voor zijn gegaan, zal de implementatie naar verwachting geen grote barrières met zich meebrengen, mits aandacht wordt gegeven aan de in dit rapport genoemde aspecten van de implementatie. Daarbij wordt een projectteam bestaande uit twee medewerkers voor 0,5 fte voor een half jaar voorzien, met ondersteuning op juridisch- en communicatievlak. Kosten voor implementatie liggen voornamelijk bij personeelsinzet (zie hoofdstuk 4 voor een overzicht van de te verwachten kosten). Een tweetal externe ontwikkelingen zijn daarbij belangrijk om te volgen. Allereerst de verdere uitrol van InMijnBus en gevolgen voor het opt-in systeem. Bij gemeenten waar InMijnBus is uitgerold voordat een opt-in systeem is geïmplementeerd, kunnen een tweetal zaken onderzocht worden. Ten eerste wat de juridische status van het online register van InMijnBus is t.o.v. het opt-in systeem. Ten tweede welke milieuwinst nog te halen is met implementatie van een opt-in systeem na uitrol van InMijnBus. Hierbij wordt aangeraden om met Spotta in gesprek te blijven over hoe en wanneer e.e.a. ingevoerd wordt.

De verkenning naar een landelijk opt-in systeem zal naar verwachting in Q1 2024 gepubliceerd worden. Als op basis van deze verkenning stappen gezet worden door de Rijksoverheid richting een landelijk opt-in systeem, zou een gemeentelijke uitrol op termijn overbodig kunnen zijn. Als dit al gebeurt, zal het waarschijnlijk niet op korte termijn uitgerold worden.

31/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Appendix 1 Gebruikte data voor VNG milieu-impacttool In de onderstaande tabel wordt de invoerdata die is gebruikt voor de milieu-impactberekening en enkele andere berekeningen in dit onderzoek getoond en toegelicht. Invoervariabelen zijn aangegeven met lichtblauw (originele inputs uit 2019 in VNG-tool) of geel (gebruikte inputs). Waarden zonder kleur zijn berekend op basis van andere invoerwaarden. eenheid

2019

2023

Woningen Toelichting: de huidige hoeveelheid woningen (en informatie over woningen die in de nabije toekomst gebouwd zullen worden) is aangeleverd door de gemeente Capelle aan den IJssel. Aantal woningen

woningen

31.270

31.581

Stickers Toelichting: de actuele stickerverdeling, een belangrijke driver voor de milieu-impact, is gedeeld door Spotta. % huishoudens Nee/Nee-sticker % huishoudens Ja/Ja-sticker % huishoudens Nee/Ja-sticker % huishoudens geen sticker

% % % %

15,77 % 9,73 % 74,49%

21,68 % 11,63 % 66,69 %

Folders Toelichting: het totale wekelijkse gewicht aan ongeadresseerde reclame en verpakkingen is door Spotta gedeeld. Bij het Kontakt is geverifieerd of er een relevante hoeveelheid reclame gedeeld wordt met het Kontakt en of het wekelijkse gewicht is veranderd sinds 2019, dat leek niet het geval. Wekelijkse gewicht ongeadresseerde reclame Wekelijkse gewicht aan verpakking ongeadresseerde reclame Wekelijkse gewicht huis-aan-huisbladen Wekelijkse gewicht aan verpakking huis-aan-huisbladen

kg / week kg / week gram / week gram / week

11.562 39 65 -

7.804 37 65 -

Per huishouden Het wekelijkse gewicht ongeadresseerde reclame en verpakkingen per huishouden is berekend het totale gewicht te delen door de hoeveelheid woningen. Voor huis-aan-huisbladen is de bovenstaande hoeveelheid aangenomen. Wekelijkse gewicht ongeadresseerde reclame, per hh Wekelijkse gewicht aan verpakking ongeadresseerde reclame, per hh Wekelijkse gewicht huis-aan-huisbladen, per hh Wekelijkse gewicht aan verpakking huis-aan-huisbladen, per hh

g / week g / week gram / week gram / week

501 1,70 65 -

371 0,77 65 -

Aantal huishoudens aangesloten bij kiesjefolders.nl Aantal huishoudens aangesloten bij folderskiezen.nl Totaal aantal huishoudens aangesloten bij folderkiezers

huishoudens huishoudens huishoudens

410 41 451

370 672 1042

Scheidingspercentages Toelichting: het VNG-model gebruikte geen specifieke scheidingspercentages voor Capelle aan den IJssel. Op basis van informatie over de ingezamelde hoeveelheid papier en restafval per inwoner (vanuit de NVRD benchmark) en het percentage papier in het restafval (sorteeranalyse Capelle aan den IJssel in augustus 2023), is

32/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

een benadering gedaan van het scheidingspercentage OPK. De hoeveelheid PMD die gescheiden wordt, is onbekend. Capelle van den IJssel is sinds 2019 overgegaan op nascheiding en het deel van het plastic dat met nascheiding uit het restafval wordt gesorteerd, is geen vrije beschikbare informatie. Daarom is hetzelfde (gemiddelde) scheidingspercentage als in 2019 aangenomen. Omdat plastic een heel klein deel van het materiaalgebruik vormt, heeft deze input weinig effect op de uitkomsten. Scheidingspercentage OPK Scheidingspercentage PMD Scheidingspercentage OPK (als niet beschikbaar, % fijn huishoudelijk) Scheidingspercentage PMD (als niet beschikbaar, % fijn huishoudelijk)

% % % %

52,1 %

Berekening scheidingspercentage OPK Papier Capelle Restafval Capelle: Percentage OPK in rest: Papier in rest: Totaal papier:

kg / hh kg / hh % kg / hh kg / hh

31,0 285 10 % 28,5 59,5

Scheidingspercentage OPK

%

52,10 %

73,15 % 48,99 %

48,99 %

Transportafstanden Toelichting: de gebruikte inputs voor afstanden met betrekking tot distributie zijn gecontroleerd door Spotta. Enkel het percentage van folders per verschillende verpaklocatie is aangepast voor Capelle aan den IJssel. Afstand distributie naar lokaal, per truck Afstand distributie naar lokaal, per busje

km km

84 341

84 341

Afstand druklocatie folders -> Spotta verpaklocatie Meppel Afstand druklocatie folders -> Spotta verpaklocatie Utrecht Afstand druklocatie folders -> Spotta verpaklocatie Eindhoven

km km km

203 96 52

203 96 52

% van folders dat naar Spotta Meppel gaat % van folders dat naar Spotta Utrecht gaat % van folders dat naar Spotta Eindhoven gaat

% % %

20 % 50 % 30 %

100 % -

Input folderpakketten Toelichting: het gewicht per folder is geverifieerd door Spotta en Kiesjefolder, waarbij de laatste aangaf dat het gewicht op het moment van meten hoger lag maar dit waarschijnlijk door speciale pakketten voor de feestdagen komt. Het gewicht aan papier is gelijk gebleven. Het gewicht aan plastic ligt lager dan de invoer van 2019. Gewicht per folder - papier Gewicht per pakket reclamefolders - plastic

gram / week gram / week

8 5

8 1,7

Kosten en opbrengsten Capelle Toelichting: de informatie over opbrengsten en kosten voor papier en restafval is aangeleverd door de gemeente Capelle aan den IJssel. Opbrengst ingezameld papier Verbrandingskosten restafval

€ / kg € / kg

70 115

33/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Appendix 2 Gevoeligheidsanalyses Met de VNG-tool zijn twee analyses uitgevoerd om de gevoeligheid van de uitkomsten voor twee invoerwaarden te controleren. Ten eerste is onderzocht welk effect de verwachte toename van 6000 woningen per 2030 heeft op de uitkomsten. Ten tweede is een waterbedeffect van 25% toename aan huis-aan-huisbladen geanalyseerd. In deze analyses is het effect op CO2-uitstoot en totaal papiergebruik bekeken omdat deze worden gezien als de belangrijkste uitkomsten. Bovendien is gebleken uit de verschillende scenario’s dat plasticgebruik, energieverbruik en watergebruik evenredig lopen met de CO2-uitstoot en het papiergebruik.

2.1 Toename woningen Uitleg: naar verwachting neemt de hoeveelheid woningen in Capelle in den IJssel t/m 2030 met maximaal 6000 woningen toe door uitvoering van verschillende woningbouwprojecten, met als belangrijkste Capelle-Rivium19. Deze toename heeft ook effect op de milieu-impact door folders omdat het om meer huishoudens gaat. Uitkomsten Figuren A2.1 en A2.2 tonen de uitkomsten van vier scenario’s: 1. Huidig (zonder extra woningen), gelijk aan de huidige situatie in Capelle aan den IJssel met 31581 woningen. 2. Midden ja/ja (zonder extra woningen), gelijk aan het midden-scenario waar een opt-in systeem ingevoerd wordt in Capelle aan den IJssel met 31581 woningen waarvan 33,3% van de huishoudens een ja/ja-sticker heeft. 3. Huidig (6000 extra woningen), gelijk aan de huidige situatie in Capelle aan den IJssel, maar met 6000 extra woningen, wat uitkomt op een totaal van 37581, een groei van 19%. 4. Midden ja/ja (6000 extra woningen), waar een opt-in systeem ingevoerd wordt in Capelle aan den IJssel met 37581 woningen (6000 extra) waarvan 33,3% van de huishoudens een ja/ja-sticker heeft. Papierverbruik bij 6000 extra woningen (in kg per jaar) 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0

Huidig (zonder extra woningen)

Midden ja/ja (zonder extra woningen)

Huidig (6000 extra woningen)

Midden ja/ja (6000 extra woningen)

Figuur A2.1, papiergebruik bij toename 6000 extra woningen.

19 Zie de Woningbouwmonitor bij de Najaarsnota 2023 van de gemeente Capelle aan den IJssel.

34/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

CO2-uitstoot bij 6000 extra woningen (in kg CO2-equivalent per jaar) 800.000 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0

Huidig (zonder extra woningen)

Midden ja/ja (zonder extra woningen)

Huidig (6000 extra woningen)

Midden ja/ja (6000 extra woningen)

Figuur A2.2, CO2-uitstoot bij toename 6000 extra woningen.

De uitkomsten tonen aan dat de vermindering in milieu-impact bij overstap naar een opt-in systeem percentueel ongeveer even groot blijven. Het papierverbruik neemt bij 19% meer woningen recht evenredig toe: scenario 3 heeft 19% meer papierverbruik t.o.v. scenario 1. De toename in CO2-uitstoot ligt enkele procentpunten lager (17%), wat erop wijst dat de uitstoot niet volledig samenhangt met het aantal woningen maar voor het grootste deel. Een vergelijking tussen het huidige systeem (met of zonder 6000 extra woningen) en een opt-in systeem (met of zonder 6000 woningen) geeft aan dat de invoer van een opt-in systeem voor een bijna gelijke (relatieve) vermindering van milieu-impact zorgt. In papiergebruik zorgt een opt-in systeem met of zonder 6000 extra woningen voor een afname van 41%. In CO 2-uitstoot is de afname 36% zonder en 37% met 6000 extra woningen. Conclusie Uit deze analyse kan worden geconcludeerd dat de uitkomsten van het model direct samenhangen met het aantal woningen, en een verwachte toename van 6000 woningen niet voor onverwachte effecten zorgt. De verwachte vermindering in milieu-impact is relatief bijna gelijk en in absolute zin groter. Dit volgt de lijn der verwachting: bij meer woningen zullen meer folders rondgebracht worden. Een opt-in systeem kan daarom voor een grotere afname in rondgebrachte folders en daarmee verwante milieuimpact zorgen.

2.2 Waterbedeffect huis-aan-huisbladen Uitleg: De milieu-impacttool van de VNG geeft de mogelijkheid om een ‘waterbedeffect’ door te rekenen. Het bedoelde waterbedeffect is een toename van gewicht aan huis-aan-huisbladen omdat adverteerders kiezen voor deze route. Deze toename heeft ook effect op de milieu-impact doordat huisaan-huisbladen vanzelfsprekend ook milieu-impact hebben. Wij verwachten dit effect niet in Capelle, omdat de gemeente relatief klein is en er geen aanwijzing is dat het plaatselijke huis-aan-huisblad (het Kontakt) een commercieel karakter ambieert. Om wel inzichtelijk te maken wat een waterbedeffect zou kunnen doen met de uitkomsten van de milieu-impactberekeningen, hebben we dit doorgerekend. In de onderstaande analyse is een waterbedeffect van 25% meer (gewicht aan) huis-aan-huisbladen aangenomen.

35/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Uitkomsten Figuren A2.3 en A2.4 tonen de uitkomsten van drie scenario’s: 1. Huidig, gelijk aan de huidige situatie in Capelle aan den IJssel. 2. Midden ja/ja (zonder waterbedeffect), gelijk aan het midden-scenario waar een opt-in systeem ingevoerd wordt in Capelle aan den IJssel waarvan 33,3% van de huishoudens een ja/jasticker heeft, en er geen waterbedeffect naar meer huis-aan-huisbladen optreedt. 3. Midden ja/ja (met waterbedeffect), gelijk aan het midden-scenario waar een opt-in systeem ingevoerd wordt in Capelle aan den IJssel waarvan 33,3% van de huishoudens een ja/ja-sticker heeft, en er een waterbedeffect naar 25% meer huis-aan-huisbladen optreedt. Papiergebruik bij een waterbedeffect (in kg per jaar) 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000

0

Huidig

Midden ja/ja (zonder waterbedeffect)

Midden ja/ja (met waterbedeffect)

Figuur A2.3, papiergebruik bij invoering opt-in systeem met of zonder waterbedeffect.

CO2-uitstoot bij een waterbedeffect (in kg CO2-equivalent per jaar) 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0

Huidig

Midden ja/ja (zonder waterbedeffect)

Midden ja/ja (met waterbedeffect)

Figuur A2.4, CO2-uitstoot bij invoering opt-in systeem met of zonder waterbedeffect.

Uit de figuren kan worden geconcludeerd dat een waterbedeffect van 25% erg in relatieve zin weinig verschil maakt. De vermindering van het papierverbruik is met waterbedeffect 4 procentpunten lager t.o.v. de huidige situatie: 41% vermindering zonder en 37% vermindering met waterbedeffect. In absolute zin gaat het om een verschil van ca. 21.000 kg / jaar. Qua CO2-uitstoot ligt het verschil nog lager: zonder wordt 36% vermindering berekend en met waterbedeffect 34%. In kilogrammen CO2equivalent is het verschil 11.000 kg / jaar.

36/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Conclusie In de analyse is een vermeerdering aan huis-aan-huisbladen onderzocht van 25% in gewicht. Hieruit blijkt dat het verschil met of zonder waterbedeffect relatief klein lijkt. Als een waterbedeffect zou optreden, waarbij 25% boven verwachting groot zou zijn, doet het geenszins het effect van een opt-in systeem teniet.

37/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Over Rebel No change without a Rebel Rebels werken aan de vraagstukken van de toekomst op het gebied van duurzaamheid, transport, gebiedsontwikkeling, zorg en de sociale sector. Wij maken impact, niet alleen als adviseur maar ook als investeerder. Want wie gelooft in zijn eigen adviezen, investeert mee. Toegewijd aan het creëren van verandering, initiëren en realiseren we ook onze eigen projecten. We leveren kwaliteit op het gebied van o.a. strategisch advies & ontwikkeling, beleidsanalyses & evaluatie, partnership consulting & contracten, financieel advies & modellering en investeren & fondsbeheer. Samen buiten de lijntjes kleuren Het Rebel-avontuur begon in 2002 met tien stoelen. Aan een grote ronde tafel besloten de eerste Rebels – na een carrière bij adviesbureaus – een eigen onderneming te starten. Eentje zonder kaders, hiërarchie en bazen. Een plek waarbinnen iedereen zijn beste zelf kan zijn. Alles wat we in ons hebben, leggen we op tafel. Intrinsieke motivatie, de drang om verandering te brengen, inhoud en één focus: impactvolle projecten realiseren, wereldwijd. Inmiddels werken we met meer dan 180 Rebels vanuit onze kantoren in Rotterdam, Amsterdam, Antwerpen, Düsseldorf, Londen, Washington D.C., Nairobi, Johannesburg, Mumbai en Jakarta. Hoe we op die dag met elkaar begonnen, is hoe we vandaag werken voor en met onze samenwerkingspartners: op basis van vertrouwen.

In alles wat we doen – en dat is veel – is ons streven om een positieve impact op de wereld te hebben. Op het raakvlak van publiek en privaat, omdat ons Rebel-rode hart daar ligt waar maatschappelijke waarden en privaat ondernemerschap samenkomen. Een ambitieuze doelstelling misschien, maar wel één die uitdaagt. We nodigen iedereen uit aan te schuiven en onderdeel te worden van de verandering. Samen buiten de lijntjes kleuren. Als overheid, bedrijf en individu.

www.rebelgroup.com

38/39

Onderzoek naar opt-in systeem in Capelle aan den IJssel | Status: Eindrapport

Jurriaan Vink

Michiel Kort

+31 6 82 84 82 07 jurriaan.vink@rebelgroup.com

+31 6 53 41 68 59 michiel.kort@rebelgroup.com

Rotterdam

Amsterdam Düsseldorf

Londen Antwerpen Washington D.C.

Mumbai

Nairobi Jakarta

Johannesburg

Wijnhaven 23 3011 WH Rotterdam Nederland +31 10 275 59 95 info@rebelgroup.com www.rebelgroup.com

39/39