08.02 - Jeugdnota Basis voor Groei
Tekst van het document
5.4 Leefstijl
Met een gezonde leefstijl zit je letterlijk en figuurlijk beter in je vel. Goed voor jezelf zorgen is belangrijk voor een gezond lichaam en een goede mentale gezondheid. Gezond eten, bewegen en weinig stress dragen hieraan bij. Daarentegen hebben middelengebruik en veel stress/zorgen een negatief effect op je gezondheid. Stress, maar ook bijvoorbeeld eenzaamheid kan leiden tot fysieke gezondheidsklachten. Ook recente inzichten over het ziekteverloop van corona wijst ons op het belang van een gezonde leefstijl en het voorkomen van overgewicht. In zijn algemeenheid gaat het goed met de gezondheid van Capelse kinderen en jongeren. Capelse kinderen ontbijten steeds vaker en eten vaker groente. Capels kinderen willen graag opgroeien in een rookvrije omgeving. Steeds minder opvoeders vinden roken onder de 18 acceptabel. En minder opvoeders roken in huis. Kinderen en jongeren in huishoudens met (langdurige) beperkte financiële middelen hebben gemiddeld genomen een minder goede (ervaren) gezondheid. Kinderen en jongeren bewegen steeds minder vaak. Jongeren drinken vaker dan in de regio dagelijks zoete drankjes. Deze ontwikkelingen zijn van invloed op overgewicht. Tot nu toe zijn de cijfers over overgewicht stabiel. We willen kinderen en jongeren verleiden en stimuleren tot het maken van gezonde keuzes. Door hen informatie te geven en het makkelijker, gewoner en leuker te maken.
De meeste kinderen en jongeren willen zelf graag zo gezond mogelijk leven. Dit is niet altijd even simpel. Ongezond eten is bijvoorbeeld makkelijk te vinden. En roken en het gebruik van alcohol en drugs zoals lachgas blijven een punt van zorg.
26
5.5 Speerpunten voor 2021-2024 Hulpaanbod bij kwetsbare gezinnen brengen Onder Veilige Gezinnen, Scholen en Wijken is dit speerpunt ook opgenomen. Om een bepaalde groep kwetsbare gezinnen beter te bereiken is het belangrijk om op plaatsen en momenten aanwezig te zijn waar deze ouders toch al komen en waar contact niet of minder als bedreigend of spannend wordt ervaren zoals in de KinderLabs, Huizen van de Wijk, buurthuizen en op scholen. Ook de jaarlijkse testmomenten voor motorische vaardigheden bij de gymlessen in groep 3 tot 8 door Sportief Capelle bieden hier kansen voor.
Kansrijke Start (Gezondheid in de eerste 1000 dagen) Om meer kinderen een kansrijke en gezonde start te geven gaan we met onze samenwerkingspartners een plan van aanpak opstellen. Dat plan moet gericht zijn op het stimuleren van een gezonde leefstijl van aanstaande opvoeders en zwangeren en meer aandacht voor risicoscreening en toeleiding. De belangrijkste factoren hierbij zijn armoede en schulden, opvoeders met psychosociale/ggz-problematiek en opvoeders met een licht verstandelijke beperking (LVB). Om dit goed te doen moet er meer verbinding en samenwerking komen tussen lokale en regionale partners, tussen Welzijn Capelle, het CJG-jeugdgezondheidszorg, kraamzorg, verloskundigen en ziekenhuis. We werken daarbij samen met regiogemeenten om ervaringen en kennis te delen en gezamenlijk afspraken te maken met regionaal werkende partners zoals ziekenhuizen, kraamzorg en zorgverzekeraars.
27
Gezond seksueel gedrag We gaan werk maken van meer structurele voorlichting op school over seks en relaties. Aandacht voor seksuele diversiteit hoort daar ook bij. We gaan in gesprek met scholen en de GSA´s (genderallianties) over welke programma’s daarbij het beste passen en leggen daarbij nadrukkelijk een relatie met de subsidieregeling Weerbaarheid die hiervoor al genoemd is. Een positieve identiteit, zelfvertrouwen en sociaal-emotionele vaardigheden staan aan de basis van gezond seksueel gedrag en helpen om weerstand te bieden tegen (groeps)druk. Onze eerdere inzet (vanuit de GIDS-middelen) op seksueel grensoverschrijdend gedrag maken we structureel.
Mentale gezondheid De mentale gezondheid van jongeren is de komende jaren zowel landelijk als in Capelle een speerpunt. In navolging van het landelijke beleid zetten we in op het helpen vergroten van de veerkracht en weerbaarheid van jongeren, zoals eerder in deze Jeugdnota bij het speerpunten Pesten en Weerbaarheid is aangegeven. In de Alliantie Samen tegen Eenzaamheid hebben we specifieke aandacht voor eenzaamheid onder jongeren en werken we aan een online platform/ontmoetingsplek (bijv. een Instagramaccount). We gaan informatie over eenzaamheid onder jongeren delen met vrijwilligers en professionals die actief met jongeren in contact komen/zijn, zoals mentoren op scholen. Daarnaast ondersteunen we een maatjesproject van SWC en het Oranjefonds om jongeren te helpen bij het uitbreiden van hun sociale contacten. We zetten in op groepen die extra risico lopen zoals kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen of ouders met een (licht) verstandelijke beperking. We weten dat LHBTI-jongeren vaker met depressie kampen dan gemiddeld en passen onze signaleringsaanpak daar op aan. Dit doen we onder andere in de bovengenoemde vragenlijsten in de tweede klassen van het voortgezet onderwijs. We blijven inzetten op bewegen en sporten in de buitenruimte als instrument voor het verbeteren van de mentale gezondheid en de weerbaarheid.
We gaan het aanbod voor kinderen en jongeren in huishoudens met beperkte financiële middelen verbinden aan ontmoetings- en beweegactiviteiten via onder andere CAPSLOC, de KinderLabs en Sportief Capelle (voordelig sporten in de wijk).
28
Gezonde leefstijl Onze inzet op een gezonde leefstijl gebeurt op allerlei manieren en plekken. We hebben aandacht voor gezond eten en bewegen maar ook voor preventie van roken en het gebruik en verslaving aan alcohol en drugs. Via de Kinderlabs laten we kinderen op een leuke manier kennismaken met gezond eten, koken en bewegen. Onze inzet op sporten en bewegen in de buitenruimte draagt ook bij aan een gezond leefstijl. We sluiten ons aan bij de landelijke en regionale ambities (Regionaal Preventieakkoord) op het gebied van een rookvrije omgeving voor kinderen en maken gebruik van het materiaal van de landelijke campagne “Rookvrije generatie”. Tenslotte zetten we blijvend in op voorlichting over middelengebruik en verslaving. Ook hierbij zien wij een relatie met de subsidieregeling Weerbaarheid omdat een positieve identiteit, zelfvertrouwen en sociaal-emotionele vaardigheden een grote rol spelen bij een gezonde leefstijl en weerstand bieden aan groepsdruk bij roken, alcohol en drugsgebruik.
29
6. Financiën
6.1 Basisinfrastructuur
We hebben in Capelle een breed aanbod zich aan basisvoorzieningen dat (mede) beschikbaar is voor kinderen en jongeren in Capelle, een deel daarvan valt niet direct onder de budgetten voorjeugdbeleid in de begroting, maar wordt bekostigd uit de reguliere uitvoeringsbudgetten van onze partners. Concreet gaat het dan met name om het jongerenwerk en de Kinderlabs van SWC, het preventieve aanbod van het CJG, maar ook om activiteiten van Sportief Capelle, de bibliotheek, de brede school etc.
6.2 SCENARIO’S Scenario 1 – Stevige basis voor Jeugdbeleid (uitgangspunt beschikbaar budget € 580.000) Bovenop het brede aanbod aan basisvoorzieningen, hebben we de afgelopen jaren een stevig jeugdbeleid neergezet van preventieve programma’s, jeugdcoaches van het CJG in de Kinderlabs, Vreedzaam, de Kinderbuurtcoaches, jongerencommunicatie en -participatie, vakantieprogramma’s. Hiervoor hebben we € 580.000 structureel beschikbaar in de Meerjarenbegroting. Het is belangrijk om dit vast te houden en door te bouwen op dit jeugdbeleid. Dit scenario biedt ruimte om de komende jaren extra in te zetten op perspectief voor de jeugd vanwege Covid-19. Uitgaven
2021
SR prev. programma's
2022 e.v. 100.000
Dekking
100.000 Budgetten Jeugd
Jongerencommunicatie
9.000
9.000
Kindercollege
10.000
10.000
Capelse Jongerenraad
35.000
35.000
Kinderbuurtcoaches
175.000
175.000
SR Vakantieactiviteiten
50.000
50.000
SR Speelotheek en speeltuin
30.000
30.000
Capelse variant Vreedzaam
10.000
10.000
JOP's
22.000
22.000
CJG in Kinderlabs
65.000
65.000
Alleen Jij Bepaalt
38.000
38.000
Impact Covid-19 Totaal
30
36.000
36.000
580.000
580.000
2021
2022 e.v. 580.000
580.000
580.000
580.000
Scenario 2 – Kansen voor groei (+ € 295.000) In dit scenario maken we werk van de ambitie om meer te doen voor de Capelse jeugd en worden er extra middelen vrijgemaakt. Voor het uitvoeren van het volledige programma zal bij de VJN een bedrag van € 295.000 moeten worden aangevraagd. In dit scenario is het uitgangspunt om Kinderlabs te realiseren in meer kwetsbare wijken én om een aantal activiteiten dat de afgelopen jaren met incidentele middelen is gedekt en dat succesvol is gebleken, structureel te maken Dit betekent dat de extra inzet van een jongerenwerker en een kinderbuurtcoach in Middelwatering/Rondelen structureel wordt, dat de aanpak depressiepreventie wordt doorgezet en de inzet op seksuele gezondheid en relaties krijgt een extra impuls. Uitgaven
2021
SR prev. programma's
2022 e.v. 100.000
Dekking
100.000 Budgetten Jeugd
Jongerencommunicatie
9.000
9.000
Kindercollege
10.000
10.000
Capelse Jongerenraad
35.000
35.000
Kinderbuurtcoaches
175.000
175.000
Vakantieactiviteiten
50.000
50.000
Speelotheek
10.000
10.000
Speeltuin
20.000
20.000
Uitbreiding KinderLabs
0
100.000
Capelse variant Vreedzaam
10.000
10.000
JOP's
22.000
22.000
JW/KBC Middelw/Rondelen
0
80.000
CJG in Kinderlabs Oostgaarde en Schenkel
65.000
100.000
Alleen Jij Bepaalt
38.000
38.000
Depressiepreventie
0
30.000
Seskueel gezond gedrag
0
50.000
Impact Covid-19 Totaal
36.000
36.000
580.000
875.000
Voorstel Voorjaarsnota
2021
2022 e.v. 580.000
580.000
0
295.000
580.000
875.000
Scenario 2B
Een variant op scenario 2 is om in 2022 nogmaals tijdelijke middelen in te zetten. Op dit moment – begin 2021 – zijn er nog veel onzekerheden. Bijvoorbeeld over de impact van Covid-19 en welke inzet dat vraagt, of daar vanuit het rijk nog extra middelen voor komen. Ook wordt hopelijk de komende maanden duidelijk of de regelingen Gelijke Kansen en Gezond in de Stad vanuit het rijk worden verlengd. Deze variant op scenario 2 zou betekenen dat bij de Voorjaarsnota een eenmalig bedrag van € 295.000 voor 2022 wordt gevraagd.
31
Tijdelijke middelen en externe subsidies (€ 355.000 Capelle, € 312.000 extern)
We kunnen in 2021 beschikken over een aanzienlijk bedrag aan extra, eenmalige middelen via het rijk Ook is er bij de Meerjarenbegroting 2021-2024 incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de jaren 2021 en 2022. Op dit moment is nog niet bekend of de landelijke programma’s Gelijke Kansen en Gezond in de Stad inderdaad aflopen eind 2021 of toch worden verlengd of aangepast. Veel zal afhangen van de ontwikkelingen in de rijksbegroting en de landelijke verkiezingen. We volgen dit uiteraard nauwgezet en als kansen zich voordoen, maken we daar gebruik van. Uitgaven
2021
2022
2023
Dekking
Gemeente Capelle Project Big Brothers Big Sisters
30.000
30.000
Tijdelijke middelen MJB
Campagne Veilige Sociale Media
75.000
Inzet repressief jongerenwerk VO
120.000
Tijdelijke middelen MJB
Veiligheidsaanpak Middelwatering (JW+KBC)
80.000
Tijdelijke middelen MJB
Impuls seksueel gezond gedrag
50.000
Tijdelijke middelen MJB
Subtotaal
355.000
120.000
Tijdelijke middelen MJB
150.000 Externe subsidies
Homebase
100.000
Gelijke Kansen Alliantie
Plezier Op School
15.000
Gelijke Kansen Alliantie
Training Beat-It
15.000
Gelijke Kansen Alliantie
Project Urban Education
65.000
Gelijke Kansen Alliantie
Pilot Alles Kidzzz
57.000
Preventie Jeugdcriminaliteit (Min JenV)
Depressiepreventie
30.000
Specifieke uitkering Gezond in de Stad
Basis Seksueel gezond gedrag
20.000
KansrijkeStart
10.000
Perspectief voor de Jeugd met MDT Subtotaal Totaal
32
Specifieke uitkering Gezond in de Stad 10.000
10.000
312.000
10.000
10.000
667.000
160.000
10.000
PM
Specifieke uitkering Gezond in de Stad Aanvraag in voorbereiding
7. Monitoring Hoofddoel is dat kinderen en jongeren kansrijker, veiliger en gezonder opgroeien. Dit meten we per doel aan de hand van onderstaande indicatoren. Het zijn zowel objectieve gegevens (aantallen) als subjectieve gegevens (beleving) uit verschillende bronnen zoals het CBS, DUO, leerplicht Capelle, Veilig Thuis, GGD Gezondheidsmonitor, Perined, CJG Capelle, Halt, politie en de bewonersenquête Capelle. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen met per indicator de laatste stand van zaken (nulmeting). Alleen cijfers zeggen onvoldoende. Er moet altijd over gesproken worden om ze te kunnen duiden. Daarom plannen we jaarlijks een overlegmoment met onze partners om de lokale ontwikkelingen binnen het preventief jeugdbeleid te bespreken. Indien de ontwikkelingen daar om vragen stellen we onze inzet bij. Doel
Indicator
Wat willen we
Hoe weten we of het goed gaat Kansrijk
Meer jeugdigen ontwikkelen hun talenten in hun vrije tijd
% sportdeelname % cultuurdeelname % vrijwilligerswerk
Meer kinderen en jongeren leveren een betere prestatie op school en vergroten daarmee hun kansen
gemiddelde score CET gemiddeld opleidingsniveau %verzuim en voortijdig schoolverlaten % jongeren en jongvolwassen met inkomen uit arbeid %jeugdwerkloosheid
Meer jeugdigen kunnen meepraten over belangrijke thema’s en voelen zich serieus genomen
Aantal leden Kindercollege, CJR, kinderwijkraden en kinderconferentie Aantal en inhoud beleidsthema’s waarbij het Kindercollege en de CJR betrokken is Kindercollege en CJR voelen zich betrokken en hebben het gevoel dat er naar hen geluisterd wordt Veilig
Meer jeugdigen groeien op in een veilige thuissituatie
Aantal trajecten opvoedondersteuning heeft gehad Aantal kinderen dat training heeft gevolgd Aantal meldingen Veilig Thuis
Meer jeugdigen groeien op in een veilige wijk en schoolomgeving
% kinderen dat wordt gepest % kinderen dat zich veilig voelt op straat en in de wijk Aantal incidenten op en rond scholen
Minder jeugdigen maken zich schuldig aan overlast en criminaliteit
Aantal meldingen jongerenoverlast bewoners en politie Aantal/omvang problematische groepen Aantal haltverwijzingen Aantal jongeren verdacht van misdrijf
Meer jeugdigen hebben een betere algemene gezondheid
% jeugdigen dat zich gezond voelt % vaccinatiegraad % vroeggeboortes en laaggeboortegewicht
Meer jeugdigen hebben een betere sociaalemotionele gezondheid
% depressieve gevoelens % verhoogd risico op psychosociale problemen % stressgevoelens op school of thuis % eenzaamheid
Meer jeugdigen gedragen zich gezonder
% roken, alcoholgebruik, drugsgebruik % risico op problematisch gamen/social media gebruik % overgewicht % onbeschermde seks % onprettige seksuele ervaring
Gezond
33
34
Bij lagen Bijlagen
35
Bijlage 1
Staat van de Jeugd in Capelle aan den IJssel uitgebreid
Kansrijk %13-16 jarigen dat wekelijks sport bij club of sportschool 80%
73,0%
15-27 jarigen met inkomen uit arbeid aantal
percentage 6000
6000
65,0% 60%
65%
4000
6100
65%
66%
60%
40%
2000
20%
55%
0
0%
2015
15-27 jarigen zonder inkomen uit arbeid en volgt geen onderwijs aantal
percentage
15-27 jarigen met uitkering sociale zekerheid
20%
490
800
800
700
600
15%
9%
10%
400
2017
340
200
0%
2018
0
15-27 jarigen met inkomen uit Participatiewet 180
420
400
5%
8%
200 0
50%
2018
600
1000
200
2017
2019
2018
2019
% 15-27 jarigen met WW uitkering 0,8%
170
150
2017
0 ,7 %
0 ,7 %
0 ,7 %
2017
2018
2019
0,6% 120
100
0,4%
50
0,2%
0
36
2017
2018
2019
0,0%
Kansrijk Kinderen ophet basisonderwijs basisonderwijs
6000
speciaal basisonderwijs 5580
Kinderen ophet voortgezet onderwijs VO
VSO
4000
5610
3690
3640
3000
4000
2000 2000 0
1000 210
2018
150
220
0
2019
Gemiddelde score CET 600
5 3 3 ,7
5 3 5 ,3
2018
160
2019
Gemiddelde slagingspercentage examencandidaten VO 100%
91%
92%
2018
2019
80%
400
60% 40%
200
20%
0
2018
2019
0%
Kinderen ophet mbo 2000
Kinderen ophet praktijkonderwijs VO 200
1620
1500
150
1000
100
500
50
0
2018
180
1600
2019
0
2018
170
2019 37
Kansrijk Kinderen ophet kinderdagverblijf 2000 1500
1550
1650
Relatief verzuim per 1000 leerplichtige studenten
1830
50 40,3
40
37,4
30
1000
20
500 10
0
2016
2017
0
2018
2018
aantal voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie 150
2019
% voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie 3%
134
2,5%
2,8%
2,2% 100
2%
50
1%
0
0%
2019
% politiemeldingen bij Veilig Thuis (2019)
2017
38
2019
% adviezen over kindermishandeling Veilig Thuis (2019)
74,50% 0 ,0 %
2018
41,60% 1 0 0 ,0 %
0 ,0 %
1 0 0 ,0 %
Kansrijk (Migratie)achtergrond 2019 nederlandse
niet-westerse
Gezinssituatie: gezin met 1 kind 5000
westerse
4174
4107
4011
2017
2018
2019
4000
1 1 ,2 %
3000 2 4 ,2 %
2000 6 4 ,6 %
1000 0
Gezinssituatie: eenoudergezinnen 4000
3439
3420
3307
Gezinssituatie: grote gezinnen >( 3 kinderen) 1500
1447
1461
1476
2017
2018
2019
3000 1000 2000 500
1000 0
2017
2018
2019
0
Tienermoeders (aantal)
Tienermoeders (%)
20
1,0% 0 ,8 % 15
15 11
0,8% 10
10
10
0,6%
0 ,6 %
0 ,5 %
0 ,5 %
2019
2020
0,4% 5 0
0,2% 2017
2018
2019
2020
0,0%
2017
2018
39
Kansrijk 13-16 jarigen met een bijbaan (%) 50%
45%
40% 30% Lorem ipsum
20% 10% 0%
2019
Ouder voelt zich (een beetje) betrokken bij school van kind (%) 98%
100% 80% 60% 40% 20% 0%
2018
Lid van zang-, muziek-, of toneelvereniging (2019) 15%
13%
12%
10%
5%
0% 10-12 jarigen
40
12-17 jarigen
Gezond Risico problematisch gamen/social media gebruik 13-16 jarigen gamen
Ervaart stress door één ofmeer factoren (2019) 60%
social media 11%
55%
13-14 jaar
15-16 jaar
40%
10% 7% 5%
51%
20%
4%
4%
0% 0%
2015
2019
Roken rookt dagelijks
Alcoholgebruik afgelopen 4 weken
rookt wekelijks
bingedrinken
40%
15%
7%
5%
7% 4%
4% 2%
1%
1%
2015
2019
2015
1 3 -1 4 ja a r
2019
10% 0%
1 5 -1 6 ja a r
wiet (afg. maand)
harddrugs (ooit)
8% 6%
18% 14% 4%
6%
6%
2015
2019
2015
1 3 -1 4 ja a r
4,9%
2019
1 5 -1 6 ja a r
Seksueel gedrag 13-16 jarigen heeft seks gehad
waarvan onveilig
60% 4,9%
32%
26%
20%
Drugsgebruik 13-16 jarigen lachgas (afg. maand)
36%
30%
10%
10%
0%
alcohol gedronken
52%
40%
36%
4% 2% 0%
1,5%
2,2%
1,8%
20%
0,8%
2015
2019 Jaar
0%
13%
15%
2015
2019
Jaar 41
Gezond Dagelijkse beweging 13-16 jarigen beweegt dagelijks >1 uur
60%
Zeer goede ervaren gezondheid 13-16 jarigen
beweegt 5 dagen/week >1 uur
100%
52%
90%
88%
2015
2019
80%
43%
40%
60% 21%
20%
40%
20%
20%
0%
2015
0%
2019
Vroeggeboorte en/of laag geboortegewicht (per 1000 geboortes) 200
185,0
Baby sterfte vanaf 24 weken zwangerschapsduur (per 1000 geboortes) 5
181,1
4,6 4,0
4
150
3 100 2 50
1
0
2017
0
2018
2017
2018
BMI (2019) ondergewicht
overgewicht
obesitas
25% 1 9 ,9 %
20% 1 5 ,0 %
15% 9 ,7 %
10% 5% 0% 42
7 ,9 %
7 ,5 % 2 ,1 %
2 jaar
0 ,8 %
2 ,7 %
3 jaar
1 ,9 %
2 ,2 %
6 ,5 % 2 ,7 %
5-6 jaar
4 ,4 % 1 ,2 %
9-10 jaar
2 ,6 %
12-13 jaar
Gezond 13-16 jarigen met verhoogd risico op psychosociale problemen 25% 20%
23% 17%
15% 10% 5% 0%
2015
2019
43
Gezond Vaccinatie graad (%)
Volledige deelname RVP (2 jaar) Capelle aan den IJssel
GGD Rotterdam-Rijnmond
Geen enkele vaccinatie (2 jaar)
Nederland
4%
88% 2017
2018
Jaar
2019
2020
2%
2017
D(K)TP voldoende beschermd (5 jaar) Capelle aan den IJssel
GGD Rotterdam-Rijnmond
Nederland
Jaar
2019
2020
Capelle aan den IJssel
GGD Rotterdam-Rijnmond
Nederland
92% 90%
92%
88%
91%
86% 2017
2018
Jaar
2019
2020
84%
2017
BMR volledig (10 jaar) Capelle aan den IJssel
GGD Rotterdam-Rijnmond
2018
Jaar
2019
2020
HPV volledig (14 jaar) Nederland
92%
Capelle aan den IJssel
GGD Rotterdam-Rijnmond
Nederland
60%
90%
50%
88% 86%
44
2018
D(K)TP volledig (10 jaar)
93%
84%
Nederland
6%
90%
90%
GGD Rotterdam-Rijnmond
8%
92%
86%
Capelle aan den IJssel
40% 2016
2017
2018 Jaar
2019
2020
2016
2017
2018 Jaar
2019
2020
Veilig Aantal minimahuishoudens (inkomen tot 120% van het sociaal minimum) 5000
% Minimahuishoudens (inkomen tot 120% van het sociaal minimum) 20%
4172 4000
3922
3885 15%
13,7%
12,8%
12,5%
2017
2019
3000 10% 2000 5%
1000 0
2015
2017
2019
0%
2015
Aantal kinderen in minimahuishoudens 3000
2799
2790
2702
% Kinderen in minimahuishoudens 30%
2000
20%
1000
10%
0
2015
2017
2019
Aantal kinderen in huishoudens met schulddienstverlening 1000 842 800 600
0%
2 0 ,6 %
2 0 ,4 %
2 0 ,1 %
2015
2017
2019
Grote gezinnen >( 3 kinderen) 2000 1500
1447
1461
1476
2017
2018
2019
1000
400
500 200 0
0 2018
45
Veilig Geregistreerde verdachten van misdrijven tot 25 jaar
13-16 jarigen die minstens 1 keer per week zijn gepest in de afgelopen 3 maanden
400
via social media
op school
10% 300
250
220
240
8% 6%
200
4% 100
2017
2018
2019
HALT verwijzingen (per 10.000 inwoners van 12-18 jaar)
0%
94
2019
200 150
87
2015
Kinderen die echtscheiding meemaken
113 100
2,5%
2,0%
2%
0
3,6%
3,3%
153 120 96
100 50
50
0
0 2017
2018
2019
Bewoners die aangeven dat jongerenoverlast plaatsvindt in buurt 50% 40%
2016
300
40%
36%
2018
Politiemeldingen van jongerenoverlast 248
40%
2017
232
231
2018
2019
200
30% 20%
100
10% 0%
46
0 2015
2017
2019
2017
Veilig Kind voelt zich veilig in buurt (2019) 100%
90%
85%
Bronnen
80% 60% 40% 20% 0% 10-12 jarigen
12-17 jarigen
Gemiddelde WOZ-waarde woningen € 250.000 € 200.000
€ 1 7 8 .0 0 0
€ 1 8 9 .0 0 0
1. CBS 2. CtC enquête 3. CBS Jeugdmonitor 4. DUO 5. Leerplicht gemeente Capelle 6. DUO/Ingrado 7. Veilig Thuis 8. GGD Gezondheidsmonitor 9. Perined 10. CJG Capelle 11. Armoedemonitor 12. Halt 13. Bewonersenquete 14. Politie
€ 2 0 2 .0 0 0
€ 150.000 € 100.000 € 50.000 €0
2017
2018
2019
Gemiddelde woonoppervlakte (m2) 100
99
80 60 40 20 0
2019
47
Bijlage 2
Evaluatie Vreedzaam
1
Inleiding
De afgelopen vier jaar is de methode De Vreedzame Wijk in de vier kwetsbare wijken van Capelle ingevoerd. Dit programma is ingezet omdat de Capelse jeugd aan gaf behoefte te hebben aan meer veiligheid, een grotere weerbaarheid en andere omgangsvormen1. Daarnaast bleek uit de enquête Veilig Opgroeien 2015 dat kinderen zich, vooral op straat, vaak onveilig voelden. Om de leefbaarheid en veiligheid voor de kinderen in deze wijken te vergroten is vanaf 2016 het programma Vreedzame Wijk ingezet. In deze bijlage evalueren we de invoering van het programma tot nu toe. Er wordt aangegeven in hoeverre De Vreedzame Wijk is geïmplementeerd in de vier kwetsbare wijken en er wordt aangegeven in hoeverre dit programma aansluit bij de behoefte van Capelle.
2
De Vreedzame Wijk
De Vreedzame Wijk is een methode waarmee kinderen, jongeren, professionals en buurtbewoners leren om conflicten op te lossen, verantwoordelijkheid te dragen en elkaar respectvol en positief te benaderen. Zowel binnen als buiten de muren van school en wijkvoorzieningen. Hierdoor worden verschillende leefwerelden van de kinderen, school, thuis en straat, met elkaar verbonden. Op school is er veel structuur, waardoor kinderen veiligheid ervaren en duidelijk is wat er van ze wordt verwacht. Vaak ontbreekt deze structuur buiten school. Door in de overige leefwerelden (thuis en op straat) in te spelen op de op school geleerde vaardigheden, wordt het voor kinderen duidelijk dat overal dezelfde verwachtingen, regels en afspraken gelden. Bovendien sluit de Vreedzame Wijk sluit aan bij de wettelijke verplichting van scholen om ‘burgerschapsvorming’ een plek te geven in het lespakket. In Capelle werken we samen met de basisscholen aan burgerschap via het programma de Vreedzame School en de Vreedzame wijk.
3
De Vreedzame Wijk in de vier kwetsbare wijken van Capelle
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de richtlijnen voor het opzetten van een Vreedzame Wijk. Dit overzicht geeft een indicatie in hoeverre de vier kwetsbare wijken in Capelle een Vreedzame Wijk zijn. Geconcludeerd kan worden dat Oostgaarde, Schollevaar en Schenkel ongeveer even ver zijn wat betreft de invoering van de Vreedzame Wijk. Waarbij er in Oostgaarde vele samenwerkingen tussen partners zijn opgebouwd.
1
Algemene Richtlijnen voor implementatie van Vreedzame Wijk
Oostgaarde
Schenkel
Schollevaar
Rondelen Middelwatering
Wijk-coördinatie
Kinderwerker
Kinderwerker
Kinderwerker
Kinderwerker
Stuurgroep
nee
nee
ja
nee
Intentieverklaring
ja
ja
ja
nee
Platform bijeenkomsten met partners
ja, stad breed
ja, stad breed
ja, stad breed
ja, stad breed
Jaarplan
nee
nee
nee
nee
Kinderconferentie 2015
48
Algemene Richtlijnen voor implementatie van Vreedzame Wijk
Oostgaarde
Schenkel
Schollevaar
Rondelen Middelwatering
Partners
Basisscholen, Havensteder, buurtcoach, jongeren coach, stadsmariniers, handhaving, CJG, Sportief Capelle, fysiotherapie, instituur bender, diëtiste, AH de Terp, Speeluitleen, IJsselkids, Bibliotheek.
CJG, stadsmariniers, jongerencoach, basisscholen, kinderopvang, handhaving, Supermoeders Schenkel.
Leger des Heils, Prokino Zorg, jongerencoach, basisscholen, ouders, CJG.
Basisscholen, gemeente.
scholen
4 bs (2VS)
3 bs (1VS)
4 bs (2VS)
6 bs (1VS)
Kinderraad
ja
In opstartfase
ja
nee
Wijk-mediatie
nee
nee
nee
nee
Ouders
ja
ja
ja
nee
4
Ervaringen van betrokkenen
In huidige evaluatie zijn ervaringen van de volgende partners meegenomen: de kinderbuurtcoaches, stadsmariniers, gebiedsregisseurs, het Kindercollege, CJG en scholen. Uitgangspunten Vreedzaam De principes van vreedzaam worden door bijna alle gesproken partners omarmd. We mogen echter wel flexibeler zijn om het op een Capelse manier toe te passen en een kritisch zijn in welke activiteiten we wel en niet faciliteren. Wijkpartners Partners lijken zich nog onvoldoende eigenaar te voelen. En door gebrek aan tijd of prioriteit is het lastig om het gedachtengoed echt toe te passen in de eigen activiteiten. Wijkpartners kunnen elkaar onderling goed vinden. Om partners nog beter met elkaar te laten samenwerken en om eigenaarschap bij partners te vergroten, zijn jeugdoverleggen met een duidelijk gemeenschappelijk doel in de wijk gewenst. Doorgaande lijn po-vo Enkele scholen geven aan nog zoekend te zijn naar een methodiek die een doorgaande lijn kan bieden en inspeelt op de hedendaagse problematiek die te maken hebben met normverschuivingen. Thuis als leefwereld Momenteel worden ouders betrokken bij vreedzaam als er activiteiten voor ouders georganiseerd worden. Een volgende stap is dat ouders ook al aan de voorkant betrokken worden, zodat er meer aangesloten kan worden bij de behoefte van ouders en om hen meer eigenaarschap te geven.
Bottom-up De behoefte ligt er om meer aan te sluiten bij de problemen en signalen van de wijken. Er kan meer bottom-up gewerkt worden, door te starten bij de problemen van de kinderen. Concreter Om draagvlak te creëren moet de Vreedzame Wijk minder conceptueel zijn, meer concreet, duidelijk en visueel. Het is momenteel te abstract, waardoor partners soms afhaken. De Vreedzame School en de Kinderlabs zijn wel duidelijk en concreet.
49
Rol van de gemeente De afgelopen periode heeft de gemeente te veel in de uitvoerende rol gezeten, maar de gemeente moet een meer faciliterende en aansturende rol aannemen. Daadwerkelijke problemen Er wordt geleerd middels fictieve verhaaltjes hoe je om moet gaan met conflicten, maar de behoefte is om met daadwerkelijke conflicten van kinderen te oefenen.
5
Conclusie
Het programma Vreedzame Wijk heeft tot doel om een breed pedagogisch netwerk te vormen waarin een veilige omgeving voor kinderen en jongeren wordt gecreëerd en ieder dezelfde taal spreekt. Dat is een uitdaging die veel inspanning vraagt en vooral ook een lange adem vergt. De Vreedzame School en de Vreedzame Wijk zijn bekend bij een grote groep kinderen en jongeren. Het programma geeft hen een gevoel van samenwerking en saamhorigheid. De visie de Vreedzame Wijk wordt breed gedragen onder de partners. De afgelopen vier jaar zijn niet alleen leerkrachten van de Vreedzame Scholen, maar ook jongerenwerkers van Welzijn Capelle, sportbuurtcoaches van Sportief Capelle, jeugd- en gezinscoaches van het CJG, handhavers van de gemeente en wijkbewoners getraind in het werken met het programma Vreedzaam. Zij zien positieve ontwikkelingen, doordat kinderen en jongeren aangeven dat ze de inhoud van het programma kennen en dat het ze aanspreekt. Enkele partners zien positieve gedragsverandering bij kinderen en jongeren2. Het is echter ook hard werken om alle inzet gaande te houden. Het blijkt in ieder geval dat de aanwezigheid van een Vreedzaam School en een Kinderlab helpt bij de ontwikkeling van het concept Vreedzaam binnen een wijk. Continue inzet en betrokkenheid van partners en ouders is belangrijk voor het succes van het programma.
Om goed samen te werken en om het eigenaarschap bij partners in de wijk te vergroten zijn (jeugd)overleggen waarin bottom-up wordt gewerkt en passende informatievoorziening van groot belang. Geconcludeerd kan worden dat de meeste partners en andere betrokkenen achter de visie van vreedzaam staan, maar dat er mag wel gesleuteld worden aan het programma om beter in te spelen op de behoeften van Capelle.
6 •
•
•
2
Aanbevelingen De implementatie van vreedzaam in de wijk Middelwatering verder stimuleren. Aanbevolen wordt om meer basisscholen enthousiast te maken voor het programma Vreedzaam, vanuit activiteiten in het Kinderlab de visie van Vreedzaam verder uit te dragen, Vreedzame jeugdoverleggen (zowel preventief als inspelen op signalen) in de wijk op te zetten en om de kinderbuurtcoach een actievere rol te vervullen. De activiteiten die onder de Vreedzame Wijk vallen, moet blijvend gemonitord worden en bij voorkeur door de kinderbuurtcoaches. Inzichtelijk wordt gemaakt in hoeverre de wijken vreedzaam zijn en de vervolgstappen worden (in overleg met partners en doelgroepen) bepaald. Naast het monitoren moet het programma Vreedzame Wijk elk jaar verder geëvalueerd worden, om meer zicht te krijgen op behoeften van betrokkenen, resultaten en effecten. Binnen 2 jaar wordt opnieuw bekeken of het programma vreedzame wijk voldoende oplevert voor Capelle.
Verantwoording Jeugdnota 2017-2020 “Wie de jeugd heeft”
50
7
Financiën
De kosten voor de verdere inzet van het programma Vreedzame Wijk voor de komende jaren wordt geschat op €10.000 per jaar. De financiën worden ingezet voor de invoering van de Vreedzame School in Middelwatering, consultatie bij Stichting Vreedzaam en ondersteuningsmaterialen om Vreedzaam concreter uit te dragen.
51
52 (Nog) niet bekend
Aantal leden Kindercollege, CJR, kinderwijkraden en kinderconferentie
Jeugdigen hebben het gevoel dat ze invloed kunnen hebben
Meer jeugdigen kunnen meepraten over belangrijke thema’s en voelen zich serieus genomen
40% bewoners (2019) 231 meldingen (2019) (Nog) geen cijfers 113 (2019) 240 (2019)
(Nog) niet bekend
Aantal gemelde incidenten op en rond scholen
% bewoners dat jongerenoverlast ervaart in de wijk Aantal meldingen jongerenoverlast politie Aantal/omvang problematische groepen Aantal haltverwijzingen 13-18 jarigen Aantal jongeren (tot 25 jaar) verdacht van misdrijf
% kinderen dat wekelijks wordt gepest social media % kinderen dat wekelijks wordt gepest op school % kinderen dat zich veilig voelt in hun buurt
Meer jeugdigen groeien op in een veilige wijk en schoolomgeving
Minder jeugdigen maken zich schuldig aan overlast en criminaliteit
3,6 procent (2019) 2,6 procent (2019) Leerlingen PO: 84,9 procent (2019) Leerlingen VO: 90,2 procent (2019)
Aantal deelnemers workshops en thema-avonden Aantal trainingen opvoeden ouders Aantal jeugdigen dat training heeft gevolgd Aantal meldingen Veilig Thuis door politie Aantal meldingen Veilig Thuis door professional
72 ouders (2019) 54 ouders (2019) 218 jeugdigen (2019) 458 meldingen 106 meldingen
535,5 (2019) 92 procent (2019) 3,74 procent (2019) 2,8 procent/ aantal 134 (2019) 66 procent (2018) 8 procent (2018) 98 procent (2018)
Meer jeugdigen groeien op in een veilige thuissituatie
Veilig
9 leden Kindercollege (2020-2021) 11 leden CJR (2020) 1 Kinderwijkraad (2020) 50 kinderen Kinderconferentie (2019)
Gemiddelde score CET Slagingspercentage VO % schoolverzuim % voortijdig schoolverlaten % 15-27 jarigen met inkomen uit arbeid % 15-27 jarigen niet op school en geen werk % ouders voelt zich betrokken bij school
Meer kinderen en jongeren leveren een betere prestatie op school en vergroten daarmee hun kansen
65 procent (2019) 12 procent (2019) 2716 (2018) 15-16 jarigen 60 procent (2019)
% sportdeelname via club of vereniging % cultureel actief via club of vereniging Aantal deelnemers brede school activiteiten % bijbaan
Meer jeugdigen ontwikkelen hun talenten in hun vrije tijd
Kansrijk
Hoe weten we of het goed gaat
Wat willen we
Nulmeting
Indicator
Doel
Bewonersenquête Politie (Toekomstige) rapportages Halt Politie
Gezondheidsmonitor Jeugd Gezondheidsmonitor Jeugd Enquête Veilig Opgroeien Enquête Veilig Opgroeien
Jaarverslag CJG 2019 Jaarverslag CJG 2019 Jaarverslag CJG 2019 Gezondheidsmonitor Jeugd Gezondheidsmonitor Jeugd
Gemeente Capelle
Gezondheidsmonitor Jeugd
Gezondheidsmonitor Jeugd Enquête Veilig Opgroeien Gemeente Capelle Gezondheidsmonitor Jeugd
Bron
Bijlage 3
Stand van Zaken indicatoren (nulmeting)
53
% voelt zich meestal gelukkig % verhoogd risico op psychosociale problemen % stressgevoelens
Meer jeugdigen hebben een betere sociaal-emotionele gezondheid
Meer jeugdigen gedragen zich gezonder
% jeugdigen dat zich gezond voelt % vaccinatiegraad % vroeggeboortes en laaggeboortegewicht
Meer jeugdigen hebben een betere algemene gezondheid
Lachgas 0,8% afgelopen mnd (2019) Wiet 4,9% afgelopen mnd (2019) Harddrugs 1,8% ooit (2019) 4 procent (2019) 11 procent (2019) 19,9 procent (2019) 6,5 procent (2019) 52 procent (2019)
% drugsgebruik
% risico op problematisch gamen % risico op problematisch social media gebruik
% overgewicht 12-13 jarigen % obesitas 12-13 jarigen % onbeschermde seks 13-16 jarigen (die seks hebben gehad) % nare seksuele ervaring
4,4 procent (2019)
13-14 jarig 6% dagelijks (2019) 13-14 jarig 14% wekelijks (2019) 15-16 jarig 18% dagelijks (2019) 15-16 jarig 32% wekelijks (2019)
% alcoholgebruik,
81 procent (2019) 13-16 jarigen 23 procent (2019) 13-14 jarig 51 procent (2019) 15-16 jarig 55 procent (2019) 98 procent (2019) 91 procent (2019)
13-16 jarig 88 procent (2019) 88 procent (2020) 18,11 procent (2019)
Nulmeting
13-14 jarig 1% dagelijks (2019) 13-14 jarig 4% wekelijks (2019) 15-16 jarig 4% dagelijks (2019) 15-16 jarig 7% wekelijks (2019)
Gezond
% roken
% heeft minstens 1 goede vriend % kan opkomen voor zichzelf (weerbaarheid)
Indicator
Doel
Gezondheidsmonitor Jeugd
Gezondheidsmonitor Jeugd
Gezondheidsmonitor Jeugd
Bron
54