07.02 - Concept Strategisch huisvestingsplan onderwijs 2022

STRATEGISCH HUISVESTINGSPLAN ONDERWIJS 2022

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................. 1 SAMENVATTING .................................................................................................................................... 4 HOOFDSTUK 1 INLEIDING .................................................................................................................... 8

1.1 Algemeen................................................................................................................................... 8 1.2 Doelstellingen van het Strategisch huisvestingsplan onderwijs ............................................... 8 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................................. 9 HOOFDSTUK 2 VISIE ........................................................................................................................... 10

2.1 Algemeen................................................................................................................................. 10 2.2 Visie ......................................................................................................................................... 10 HOOFDSTUK 3 UITGANGSPUNTEN .................................................................................................. 11

3.1 Algemeen................................................................................................................................. 11 3.2 Huisvestingsverordening onderwijs ........................................................................................ 11 3.3 Overige kaders ......................................................................................................................... 11 3.3.1 Gebiedsontwikkelingen ........................................................................................................ 11 3.3.2 Duurzaamheid ...................................................................................................................... 11 3.3.3 Binnenklimaat in schoolgebouwen ...................................................................................... 12 3.3.4 Integrale Kindcentra ............................................................................................................. 13 3.3.5 Kleinere scholen ................................................................................................................... 13 3.3.6 Schoolbestuurlijke wensen................................................................................................... 13 HOOFDSTUK 4 WETTELIJKE KADERS EN TRENDS ........................................................................ 15

4.1 Algemeen ................................................................................................................................ 15 4.2 SHO in wettelijk perspectief .................................................................................................... 15 4.3 Trends en ontwikkelingen ....................................................................................................... 15 4.3.1 Stabilisatie van het aantal leerlingen ................................................................................... 15 4.3.2 Levensvatbaarheid scholen .................................................................................................. 16 4.3.3 Binnenklimaat op scholen .................................................................................................... 16 4.3.4 Integrale kindcentra ............................................................................................................. 17 4.3.5 Passend onderwijs ................................................................................................................ 17 HOOFDSTUK 5 ANALYSE EN INTERVENTIES PER WIJK ................................................................ 18

5.1 Algemeen................................................................................................................................. 18 5.2 Fascinatio ................................................................................................................................. 19 5.2.1. Algemeen............................................................................................................................. 19 5.2.2 Aantallen leerlingen en lokalen ............................................................................................ 19 5.2.3 Toelichting ............................................................................................................................ 21 5.3 ’s Gravenland / Capelle-West .................................................................................................. 21 5.3.1 Algemeen.............................................................................................................................. 21 1

5.3.2 Aantallen leerlingen en lokalen ............................................................................................ 21 5.3.3 Toelichting ............................................................................................................................ 23 5.4 Rivium ...................................................................................................................................... 24 5.5 Middelwatering ....................................................................................................................... 27 5.5.1 Algemeen.............................................................................................................................. 27 5.5.2 Aantallen leerlingen en lokalen primair onderwijs .............................................................. 29 5.5.3. Aantal leerlingen voortgezet onderwijs .............................................................................. 32 5.6 Oostgaarde .............................................................................................................................. 34 5.6.1 Algemeen.............................................................................................................................. 34 5.6.2 Aantallen leerlingen en lokalen ............................................................................................

34 5.6.3 Toelichting ............................................................................................................................ 36 5.7 Schenkel................................................................................................................................... 37 5.7.1 Algemeen.............................................................................................................................. 37 5.7.2 Aantallen leerlingen en lokalen primair onderwijs .............................................................. 37 5.7.3. Aantallen leerlingen voortgezet onderwijs ......................................................................... 39 5.8 Schollevaar .............................................................................................................................. 40 5.8.1 Algemeen.............................................................................................................................. 40 5.8.2 Aantallen leerlingen en lokalen primair onderwijs .............................................................. 40 5.8.3 Aantallen leerlingen voortgezet onderwijs .......................................................................... 43 HOOFDSTUK 6 FINANCIËN.................................................................................................................

45 BIJLAGE 1 GLOBAAL TIJDPAD UITVOERINGSPLAN........................................................................ 47 BIJLAGE 2 WETTELIJKE KADERS ...................................................................................................... 48 BIJLAGE 3 DEPENDANCES EN WIJKGEBONDEN SCHOLEN ......................................................... 56 BIJLAGE 4 WIJKKAARTEN (EN BOUWJAREN).................................................................................. 59

2

VOORWOORD We leven in een bijzondere periode, zeker ook voor het onderwijsveld. Leerlingen kregen in de afgelopen twee jaar meerdere malen ‘les op afstand’. En hoewel het mooi is dat de techniek dit tegenwoordig mogelijk maakt, bleek het geen volwaardige vervanging voor het volgen van onderwijs op school. Een belangrijk deel van het leven van kinderen speelt zich af op de basis- en middelbare school. Kennisvergroting is in deze periode van het leven essentieel, maar niet het enige dat van belang is. In de periode die achter ons ligt is des te meer duidelijk geworden dat ‘het naar school gaan’ voor de meeste leerlingen een grote positieve mentale waarde is. Een schoolgebouw is de plek waar ontmoeting plaats vindt en waar kinderen zich, in de nabijheid van leeftijdsgenoten, veilig kunnen voelen. Dat de onderwijsbegeleiding van kinderen in en rondom het schoolgebouw plaats vindt en niet op afstand is van groot belang gebleken voor de ontwikkeling van kinderen. En die begeleiding van leerlingen vindt niet alleen plaats in de klas, maar ook daarbuiten. Met bijvoorbeeld kinderopvang, peuterspeelzaalwerk, buitenschoolse opvang, gymzalen, Kinderlabs en / of schoolbibliotheken onder één dak speelt de school -en daarmee ook het schoolgebouw- een belangrijke rol bij het welzijn van kinderen, ouders en wijkbewoners.

De gemeente Capelle heeft in de afgelopen jaren zowel de kwaliteit van de onderwijsgebouwen omhoog gebracht als ook de verbinding van scholen met andere maatschappelijke functies vormgegeven. In het voorliggende Strategisch Huisvestingsplan zet de gemeente deze lijn voort. In de komende zes jaar gaan we concreet aan de slag om samen met onderwijswijsveld en andere partners opnieuw een verbeterslag te maken. We gaan ervoor zorgen dat scholen in Capelle een nog prettigere plek worden om lessen te volgen en lessen te geven. Het is mij daarbij in de afgelopen periode opgevallen dat scholen, schoolbesturen en de gemeente elkaar steeds meer en beter vinden. Niet alleen dragen alle schoolbesturen financieel bij aan verbetering van huisvesting van scholen. Ook inhoudelijk zijn er mooie relaties ontstaan, over de grenzen van denominaties heen. Zo heb ik goede gesprekken en samenwerkingen zien ontstaan tussen verschillende schoolbesturen in de Florabuurt en Meeuwensingel. Deze besturen zullen met elkaar de komende jaren intensief gaan samenwerken om tot nieuwbouw te komen en hiervoor is inmiddels een vruchtbare bodem gelegd. Ik denk hierbij ook aan de Eben Haëzerschool en De Bouwsteen, die de afgelopen jaren tot ieders tevredenheid een schoolplein deelden en uitstekende buren waren in de tijdelijke, hoogwaardige huisvesting aan de Lijstersingel.

En in de afgelopen weken zijn de directies van De Cirkel en de voormalige Rehobothschool in goed overleg geweest om een deel van inventaris van de Rehobothschool over te dragen naar De Cirkel. Dit met het belang van de scholen en daarmee de leerlingen voor ogen. Het zijn zo maar enkele voorbeelden van goede samenwerkingen tussen scholen die niet onder hetzelfde bestuur vallen. Dit is lang niet altijd vanzelfsprekend. Dat deze verbinding in Capelle juist in deze voor het onderwijs moeilijke periode is gegroeid is een groot compliment waard richting de schoolbesturen en scholen. Het biedt ook vertrouwen in een toekomst waarin de gemeente en schoolbesturen gezamenlijk blijven werken aan het verbeteren van de huisvesting van scholen. Tussen alle cijfers en beleidsmatige uitspraken door krijgen de keuzes die de gemeente maakt in het voorliggende SHO daarmee nog meer maatschappelijke waarde. Maarten Struijvenberg, Wethouder onderwijshuisvesting Capelle aan den IJssel

3

SAMENVATTING Inleiding Een goed, veilig en gezond schoolgebouw is een belangrijke randvoorwaarde voor het geven van onderwijs en het stimuleren van leerprestaties. Het zorgdragen voor goede onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van schoolbesturen en de gemeente. Vanuit deze gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt het gemeentelijk beleid op het gebied van onderwijshuisvesting in samenwerking met het onderwijsveld vormgegeven. In de laatste jaren heeft de gemeente een grote kwaliteitsslag gerealiseerd voor de huisvesting voor het volledige voortgezet onderwijs. Zowel de leerlingen van Accent Praktijkonderwijs, als de leerlingen van het IJsselcollege hebben les in nieuwe, moderne gebouwen. De eerste fase nieuwbouw voor het Comenius College is enkele jaren geleden opgeleverd en beoogde oplevering van de tweede fase van het Comenius staat gepland voor 2028. Het volledige Voortgezet Onderwijs in Capelle zal vanaf dat moment gehuisvest zijn in toekomstbestendige gebouwen. Ook in het primair onderwijs zijn de afgelopen jaren grote stappen gemaakt.

Zo is na vaststelling van het laatste Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHO) 2022 de huisvestingsproblematiek in de wijk Fascinatio opgelost, is er hoogwaardige tijdelijke huisvesting gerealiseerd aan de Lijstersingel, heeft de Capelse Schoolvereniging haar intrek genomen in een geheel gerenoveerd schoolgebouw en is aan het begin van dit jaar de nieuwbouw van ‘De Olijfboom’ in de wijk Middelwatering in gebruik genomen. SHO 2022 In de gemeente bevinden zich 25 locaties voor (speciaal)basis onderwijs en 3 locaties voor (speciaal) voortgezet onderwijs. De locaties IJsselcollege en Comenius College worden hierbij als één locatie ‘gerekend’. Het gemeentelijk beleid omtrent onderwijshuisvesting is verwerkt in twee documenten: 1. de Huisvestingsverordening onderwijs; 2. het Strategisch huisvestingsplan onderwijs (SHO). Ad. 1. De Huisvestingsverordening onderwijs vertaalt de landelijke wet- en regelgeving omtrent onderwijshuisvesting naar de lokale situatie. Deze verordening gaat niet in op individuele schoolgebouwen, trends, ontwikkelingen of bijvoorbeeld de relatie met de omgeving. Het is een wettelijke plicht om deze verordening vast te stellen. Naar aanleiding van deze verordening kunnen schoolbesturen aanvragen indienen voor bijvoorbeeld sloop, nieuwbouw of uitbreiding, waarop binnen vastgestelde termijnen wordt besloten. Ad. 2.

Het SHO is een lange termijnplan dat bij wil dragen aan een professionele leer- en werkomgeving voor de scholen, met een optimale inzet van het gebouwenbestand, met een goede spreiding en minimale leegstand van onderwijs voorzieningen. Het SHO biedt inzicht in het aantal onderwijsgebouwen in de gemeente, in het aantal te verwachten leerlingen per school, maar heeft ook een duidelijke samenhang met de gemeentelijke structuurvisie en vastgestelde gebiedsontwikkelingen. Visie en afbakening De in SHO geformuleerde visie luidt: De gemeente levert met haar haar inspanningen op het gebied van onderwijshuisvesting een bijdrage aan kwalitatief goed onderwijs, door voldoende ruimte voor onderwijs te garanderen. Vierkante meters in onderwijsgebouwen die niet in gebruik zijn bij het onderwijs worden effectief en efficiënt ingezet, bij voorkeur voor kindgerelateerde maatschappelijke voorzieningen. Indien dit niet mogelijk is, wordt het aantal vierkante meters omlaag gebracht. 4

In het SHO wordt tevens een duidelijke afbakening gemaakt. Er wordt alleen ingegaan op scholen voor voortgezet onderwijs en primair onderwijs, uiteraard in relatie tot leerlingenstromen, trends en ontwikkelingen en waar relevant aan de ruimtelijke omgeving. Er wordt gekeken naar de gemeentelijke verantwoordelijkheid en reeds vastgestelde gemeentelijke beleidsdocumenten. Dit betekent onder meer dat onderhoud en renovatie van schoolgebouwen een taak is en blijft van schoolbesturen. Een financiële vertaling van de onderhoudsplannen maakt dan ook geen onderdeel uit van dit plan. Het SHO heeft verder een 'doorkijk' tot en met 2036, waar het analyses en prognoses betreft; maar het uitvoeringsplan beslaat de periode 2022-2028. Uitgangspunten SHO Hoewel de kern van onderwijshuisvesting is vastgelegd door de wetgever en lokaal vertaald is via de Huisvestingsverordening onderwijs, worden in het SHO ook overige vastgestelde kaders als beleidsuitgangspunt meegenomen. Dit betreft met name kaders omtrent: o duurzaamheid; o gebiedsontwikkelingen, o Integrale Kindcentra. Analyse en interventies Fascinatio Basisscholen De Wonderwind, De Vijfster en De Ontmoeting waren ten tijde van vaststelling van het SHO 2018 alle drie gehuisvest in het MFC Fascinatio.

Het ruimtetekort op adequate wijze oplossen binnen de wijk Fascinatio werd als een breed gedragen prioriteit benoemd door het Capelse 'onderwijsveld'. Na vaststelling van het SHO is dit ruimtetekort opgelost doordat een tweede onderwijslocatie in de wijk is gerealiseerd. Ook het Huis van de Wijk is in dit gebouw gehuisvest. Met deze oplossing zijn de noodlokalen in de wijk Fascinatio inmiddels verdwenen en is de huisvesting in de wijk Fascinatio passend. 's Gravenland / Capelle-West In ’s Gravenland / Capelle-West is een overschot aan onderwijskundige ruimte en uit de meest recente prognoses blijkt dat deze leegstand structureel is. Deze formele leegstand wordt effectief gebruikt voor onder meer kinderopvang en een ‘Samen naar school klas’. Er hebben zich geen nieuwe ontwikkelingen in deze omgeving voorgedaan op het gebied van onderwijshuisvesting. Rivium In het Gebiedspaspoort Rivium is de intentie voor een school in Rivium opgenomen. Hieraan wordt invulling gegeven door een geschikte ruimte (4.000 m2 inclusief speelplaats en sportruimte) te reserveren aan de parkrand van Rivium. Een definitief besluit hierover zal naar verwachting vallen bij vaststelling van de Begroting 2023. Middelwatering In Middelwatering heeft een stevige verbeterslag plaatsgevonden op het gebied van onderwijshuisvesting. Het Comenius College heeft een prachtige nieuwe ‘eerste fase’.

Het IJsselcollege heeft nieuwe huisvesting. De Capelse Schoolvereniging is verhuisd naar het voormalige gebouw van de Eben Haëzerschool, dat gerenoveerd en aangepast is aan de onderwijskundige wensen van de CSV. De Eben Haëzerschool heeft, inclusief de Rehobothschool, inmiddels een mooi nieuwbouw gebouw op de locatie van de ‘oude CSV’. De nieuwe school heet nu De Olijfboom. De verbeteringen gaan ook de komende periode door. Het schoolbestuur van het IJsselcollege heeft in 2021 besloten de locatie aan De Wiekslag te verlaten. In afstemming het schoolbestuur en in overeenstemming met alle Capelse schoolbesturen is besloten om De Bouwsteen in 2022 te ‘verplaatsen’ naar het gebouw aan De Wiekslag. Dit tot groot enthousiasme van de school en het schoolbestuur BLICK. Het gebouw, dat voor de zomer van 2022 geschikt gemaakt zal worden voor speciaal basisonderwijs, ligt op een prima 5

locatie voor de school, is in uitstekende staat, is goed van omvang en heeft een gymzaal voor bewegingsonderwijs. Verder zal in 2025/2026 wordt een kindgerelateerde maatschappelijke voorziening opgeleverd op de locatie Meeuwensingel. Voor deze ontwikkelingen is dekking binnen de huidige begroting. Voor de tweede fase Comenius zal in de periode 2026 - 2028 nieuwbouw plaatsvinden. Financiële besluitvorming hierover vindt in 2022 plaats. Oostgaarde Vanwege een leerlingenstijging is er in de wijk Oostgaarde tijdelijke huisvesting gerealiseerd bij basisscholen Pieter Bas en De Horizon Koggerwaard. Tegelijkertijd is er beperkte ruimteoverschot bij De Tweemaster en Ontdekrijk. Dit heeft in combinatie met de leeftijd van de gebouwen in de wijk Oostgaarde geleid tot de constatering in het SHO dat, na de besluiten die al genomen zijn, de huisvesting in Oostgaarde prioriteit heeft. Dit wordt gedeeld door alle schoolbesturen. Er is in dit SHO de keuze gemaakt voor een integraal onderzoek naar de toekomst van de vier scholen in Oostgaarde, in relatie tot een onderzoek naar de mogelijkheden van kleinschalige ontwikkelingen (groen en woningbouw) in de wijk Oostgaarde, met als doel zowel de onderwijshuisvesting als ook de wijk een impuls te geven. Dit onderzoek wordt in 2023 opgeleverd.

Schollevaar De voormalige Rehobothschool gaat samen met de Eben Haëzerschool vanaf 2022 verder onder de naam ‘De Olijfboom’. Deze school is verhuisd naar nieuwbouw in Middelwatering. Op verzoek van het schoolbestuur LEV-WN en de schooldirectie van De Cirkel wordt beoogd om basisschool De Cirkel te huisvesten in het voormalige gebouw van de Rehobothschool. In dit gebouw zal naast de school voor speciaal basisonderwijs plaats zijn diverse maatschappelijke functies die het speciaal basisonderwijs kunnen versterken. Hierdoor kan De Cirkel een kwaliteitsslag maken en zal een Kindcentrum ontstaan in lijn met de gemeentelijke visie en tot volle tevredenheid van de school en het schoolbestuur. Verwacht wordt dat dit definitief geformaliseerd zal worden in het tweede kwartaal van 2022. De Cirkel zal vanaf het schooljaar 2022 / 2023 gehuisvest zijn in het voor haar nieuwe pand. De oude locatie van De Cirkel blijft gehandhaafd en in 2022 zal besloten worden over een maatschappelijke invulling van dit pand. Deze verbeteringen voor het onderwijs passen binnen de huidige begroting. Verder zijn er in Schollevaar geen wijzigingen ten opzichte van het SHO 2018. Schenkel In het SHO 2018 was rekening gehouden met nieuwbouw van De Klim-Op en De Bouwsteen in de Florabuurt in de wijk Schenkel.

Op verzoek van het schoolbestuur BLICK krijgt De Bouwsteen geen nieuwbouw in de Florabuurt, maar wordt in het voorliggende SHO besloten De Bouwsteen naar De Wiekslag te verhuizen. Door de gemeenteraad is op 14 december 2021 besloten om onderwijshuisvesting in de Florabuurt definitief te integreren in de gebiedsontwikkelingen en nieuwbouw te realiseren voor basisscholen De Triangel en de Klim-Op, locatie Bongerd. Dit gezamenlijk onder ‘één dak’, met onder meer een gymzaal en overige maatschappelijke voorzieningen, zoals een Kinderlab. Dit tot grote tevredenheid van de schoolbesturen en schooldirecties. Voor realisatie van de twee scholen, het Kinderlab en de gymzaal zijn gelden beschikbaar gesteld door de gemeenteraad. In de meest recente planning is het de verwachting dat oplevering van de maatschappelijke voorziening waarin de scholen gehuisvest worden in 2025 of 2026 zal plaatsvinden. Financiën Het voorliggende SHO heeft geen directe financiële consequenties voor de gemeentelijke begroting.

6

De te verwachten investeringskosten voor de nieuwbouw aan de Meeuwensingel en in de Florabuurt zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting. De verbetering van de onderwijshuisvestingspositie van De Cirkel en De Bouwsteen zijn inhoudelijk nieuwe ontwikkelingen en dragen vanaf het schooljaar 2022/2023 zorg voor een betere onderwijshuisvesting voor het speciaal basisonderwijs. Doordat gebruikt wordt gemaakt van bestaande gebouwen die in goede staat zijn en de verhuislasten passend zijn binnen de reeds gevoteerde bedragen, vindt dekking van deze verbeterde onderwijshuisvesting plaats binnen de bestaande begroting. De financiële afwegingen omtrent de tweede fase Comenius College zijn eerder benoemd in de P&C cyclus en zullen aanvullende kosten met zich meebrengen die in de Voorjaarsnota 2022, dan wel Begroting 2023 wordt opgenomen. Hetzelfde geldt voor de kosten van een eventuele school in Rivium.

7

HOOFDSTUK 1 INLEIDING 1.1 Algemeen Een goed, veilig en gezond schoolgebouw is een belangrijke randvoorwaarde voor het geven van onderwijs en stimuleren van leerprestaties. Het zorgdragen voor goede onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van schoolbesturen en de gemeente. Vanuit deze gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt het gemeentelijk beleid op het gebied van onderwijshuisvesting in samenwerking met het onderwijsveld vormgegeven. Momenteel is dit beleid vastgelegd in twee door de gemeenteraad vastgestelde documenten: 1. de op 19 april 2021 vastgestelde Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Capelle aan den IJssel 2021 (raadsvoorstel 442872); 2. het op 18 december 2017 vastgestelde Strategisch huisvestingsplan onderwijs 2018 (raadsvoorstel 949689). Ad. 1. De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Capelle aan den IJssel (Huisvestingsverordening onderwijs) vertaalt de landelijke wet- en regelgeving omtrent onderwijshuisvesting naar de lokale situatie. Het is een wettelijke plicht om een dergelijke verordening vast te stellen. Deze verordening gaat niet in op individuele schoolgebouwen, trends, ontwikkelingen of bijvoorbeeld de relatie met de omgeving.

Naar aanleiding van deze verordening kunnen schoolbesturen aanvragen indienen voor bijvoorbeeld sloop, nieuwbouw of uitbreiding, waarop uw college binnen vastgestelde termijnen dient te besluiten. Ad. 2. Het Strategisch Huisvestingsplan (SHO) is een lange termijnplan dat bijdraagt aan een prettige leer- en werkomgeving voor leerlingen en werknemers, waarbij gestreefd wordt naar een goede spreiding en beperkte leegstand van onderwijsvoorzieningen. Dit plan biedt inzicht in het aantal onderwijsgebouwen in de gemeente, in het aantal te verwachten leerlingen per school, maar heeft ook een duidelijke samenhang met vastgestelde gebiedsontwikkelingen.

1.2 Doelstellingen van het Strategisch huisvestingsplan onderwijs Het SHO is een lange termijnplan, gebaseerd op het uitgangspunt dat goede onderwijshuisvesting in hoge mate bijdraagt aan een professionele leer- en werkomgeving voor docenten en leerlingen. Dit SHO voorziet in de volgende onderwerpen: de hoofdlijnen van relevante trends en geactualiseerde wettelijke kaders; een eenduidig kader voor schoolbesturen en de gemeente; inzicht in de huidige feitelijke situatie door het weergeven van:  het aantal onderwijslocaties;  de leeftijd en de grootte van de onderwijsgebouwen, en de gewenste toekomstige situatie door het weergeven van:  de te verwachten leerlingenontwikkeling;  de te verwachten bezetting en leegstand van de onderwijsgebouwen. Dit SHO: heeft een ‘doorkijk’ tot en met 2036, waar het prognoses betreft; wordt uiterlijk 2024 geactualiseerd. Voor een actualisatie in 2024 omdat dan de onderzoeken aangaande de Lijstersingel, De Wiekslag en Oostgaarde, die uiterlijk eind 2023 zijn afgerond, kunnen worden meegenomen. Dit is daarmee een logisch moment waarop de gemeenteraad eventuele heroverwegingen kan maken in het kader van onderwijshuisvesting en de relatie met stedenbouwkundige 8

afwegingen. Ook is er tegen die tijd helderheid aangaande de definitieve besluitvorming voor een eventuele school in Rivium, waar ook een relatie ligt met de onderwijshuisvesting in ’s Gravenland en Fascinatio. Het SHO is een integraal document, waarin vastgesteld beleid op meerdere gebieden, zoals bijvoorbeeld duurzaamheid en gebiedsontwikkelingen, op enkele relevante momenten wordt gekoppeld aan onderwijshuisvesting.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de visie op onderwijshuisvesting omschreven. In hoofdstuk 3 worden de onderwijskundige uitgangspunten nader verwoord. Hoofdstuk 4 gaat in op trends en de wettelijke kaders. De te verwachten leerlingenontwikkelingen per school zijn geactualiseerd en worden omschreven in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 wordt aandacht geschonken aan de financiën. Een overzicht van alle scholen en door welke besturen deze scholen worden aangestuurd en aanvullende informatie over de wettelijke kaders, bovenwijkse- en niet wijkgebonden scholen en wijkkaarten zijn als bijlagen toegevoegd.

9

HOOFDSTUK 2 VISIE 2.1 Algemeen Op grond van de onderwijswetgeving is de gemeente gehouden om te zorgen voor adequate onderwijshuisvesting. Het begrip ‘adequaat’ behelst het zorgdragen van voldoende capaciteit, hetgeen wordt uitgewerkt in de Huisvestingsverordening onderwijs. Het begrip ‘adequaat’ omvat ook het bieden van faciliteiten van voldoende kwaliteit, maar geeft geen specifieke invulling daarvan. Tot en met 2012 lag de nadruk vooral op het voorzien in voldoende huisvesting in iedere wijk. Er werden delen van gebouwen vernieuwd, uitgebreid en aangepast en de ontwikkeling van ‘brede scholen’ werd gestimuleerd. Bij vaststelling van het gemeentelijk onderwijshuisvestingsplan in 2012 is hier een kentering in gekomen. Het dalende aantal leerlingen en de prognoses die aangaven dat dit dalende aantal leerlingen door zou zetten waren er debet aan dat de focus meer op optimale benutting van de faciliteiten kwam te liggen. In 2012 werd de Capelse visie op onderwijshuisvesting dan ook als volgt weergegeven: “De gemeente draagt zorg voor voldoende onderwijshuisvesting in een behoorlijke staat van onderhoud in iedere wijk. Vierkante meters in onderwijsgebouwen die niet in gebruik zijn bij het onderwijs worden effectief en efficiënt ingezet, bij voorkeur voor kindgerelateerde maatschappelijke voorzieningen.

Indien dit niet mogelijk is, wordt het aantal vierkante meters omlaag gebracht.” Vanuit deze visie is kwaliteit toegevoegd aan de gemeentelijke onderwijsgebouwen en daarmee draagt de gemeente bij aan de randvoorwaarden voor een prettige leeromgeving voor kinderen en een goede professionele werkomgeving voor leerkrachten. In relatie tot deze visie is na 2012 het aantal vierkante meters voor het onderwijs teruggebracht. Door het ondersteunen van het opstarten van Integrale Kindcentra heeft de gemeente bovendien een impuls gegeven aan het stimuleren van kindgerelateerde maatschappelijke voorzieningen in schoolgebouwen.

2.2 Visie De gemeentelijke visie op onderwijshuisvesting is ongewijzigd ten opzichte van het SHO 2018 en luidt:

De gemeente levert op het gebied van onderwijshuisvesting een bijdrage aan kwalitatief goed onderwijs, door voldoende ruimte voor onderwijs te garanderen. Vierkante meters in onderwijsgebouwen die niet in gebruik zijn bij het onderwijs worden effectief en efficiënt ingezet, bij voorkeur voor kindgerelateerde maatschappelijke voorzieningen. Indien dit niet mogelijk is, wordt het aantal vierkante meters omlaag gebracht.

10

HOOFDSTUK 3 UITGANGSPUNTEN 3.1 Algemeen Naast de in hoofdstuk 2 benoemde visie worden in het SHO de door de wetgever en door de gemeente vastgestelde kaders als uitgangspunten gehanteerd. Het betreft: - wettelijke kaders; - de Huisvestingsverordening onderwijs; - overige vastgestelde kaders, aangaande: o duurzaamheid; o gebiedsontwikkelingen; o Integrale Kindcentra. Ook is rekening gehouden met de geformuleerde wensen van de schoolbesturen.

3.2 Huisvestingsverordening onderwijs In de door de gemeenteraad vastgestelde Huisvestingsverordening onderwijs zijn de wettelijke kaders leidend. De gemeentelijke verantwoordelijkheid richt zich met name op het (gedeeltelijk) verwijderen of herbestemmen van oude, dan wel overbodige onderwijsruimte en op de realisatie (veelal nieuwbouw) van onderwijskundige ruimte. Onderhoud en renovatie van bestaande voorzieningen vallen formeel onder de verantwoordelijkheid van schoolbesturen. Aanvragen van schoolbesturen voor nieuwe voorzieningen worden jaarlijks getoetst aan de Huisvestingsverordening Onderwijs. Nieuwbouw wordt daarbij in beginsel alleen gehonoreerd als hiervoor een aantoonbare noodzaak is. De noodzaak van vervangende bouw is aanwezig als: a. dit wordt aangetoond door een bouwkundige rapportage; b. dit het gevolg is vanwege een herschikkingsoperatie; c. dit het gevolg is van ontwikkelingen in de ruimtelijke ordening; d. er geen bruikbaar alternatief beschikbaar is of binnen afzienbare termijn komt; e. het onmogelijk is om door medegebruik een passende huisvesting voor de school te realiseren.

3.3 Overige kaders 3.3.1 Gebiedsontwikkelingen Een aantal scholen is gesitueerd in gebieden waarvoor door de gemeenteraad gebiedsontwikkelingen zijn vastgesteld. Met de vaststelling van het SHO 2018 zijn in dit kader keuzes gemaakt waarin onderwijshuisvesting en de gebiedsontwikkelingen samenvallen en/of elkaar versterken. Met het voorliggende SHO wordt deze beleidslijn voortgezet en wordt in de keuzes, waar mogelijk, opnieuw deze versterking gezocht. 3.3.2 Duurzaamheid Waar er sprake is van nieuwbouw van scholen wordt, in lijn met het gemeentelijk beleid op het gebied van duurzaamheid, een stimulans gegeven aan een gezond en prettig binnenklimaat, energiezuinigheid en ‘groene schoolpleinen’. Nieuwe scholen worden financieel afgeschreven in 40 jaar, maar worden volgens de Huisvestingsverordening onderwijs in beginsel gebouwd voor een periode van (minimaal) 60 jaar en zullen minimaal gebouwd worden volgens niveau ‘Bijna Energie Neutrale Gebouwen’(BENG) en frisse scholen B. Tussen de schoolbesturen en gemeente is in Capelle echter afgesproken dat de schoolbesturen bij nieuwbouw een aanvullende bijdrage leveren bij, waardoor het duurzaamheidsniveau hoger komt te liggen dan BENG. Een randvoorwaarde bij de nieuwbouw van scholen in Capelle is dan ook dat de schoolbesturen bijdragen aan de 11

duurzaamheid van de gebouwen, zodat dit exploitatievoordeel bereikt wordt en in gezamenlijkheid de nieuwe schoolgebouwen nog duurzamer worden gebouwd. Dit is al gebeurd bij De Olijfboom waar het schoolbestuur VVOGG aanvullend heeft bijgedragen. En dit voorbeeld zal gevolgd worden bij de toekomstige nieuwbouwprojecten. Dit is mogelijk doordat de exploitatievoordelen bij duurzaam bouwen liggen bij de gebruiker, in dit geval de scholen. Formeel moet bij nieuwbouw minimaal met de door gemeente beschikbaar gestelde investering voldaan kunnen worden aan de eisen van het bouwbesluit. Het schoolbestuur mag boven deze normen investeren in het gebouw om bijvoorbeeld een lager energieverbruik te realiseren en de schoolbesturen hebben aangegeven, uiteraard binnen de wettelijke kaders, hiertoe bereid te zijn. Per project zal dit worden afgestemd en de afspraken worden vastgelegd met de schoolbesturen, maar een aanvullende investering van de schoolbesturen in dit kader is een met de schoolbesturen overeengekomen voorwaarde is om in aanmerking te komen voor nieuwbouw. 3.3.3 Binnenklimaat in schoolgebouwen Voor 2022 heeft de gemeenteraad voor ventilatie op scholen aanvullend € 150.000 beschikbaar gesteld.

Aanvullende bijdragen zijn geen wettelijke noodzaak, ten eerste omdat alle schoolgebouwen voldoen aan de geldende wet- en regelgeving en daarnaast om de verantwoordelijkheid in eerste instantie ligt bij de gebouweigenaar. Niet voor alle scholen is verbetering van ventilatie nodig. Sommige scholen hebben een goede ventilatie en andere scholen staan op de nominatie om nieuwbouw te krijgen en ook deze scholen hebben daarmee uitzicht op een uitstekend binnenklimaat. Soms kan verbetering van de ventilatie ook op een eenvoudige, weinige kostbare manier plaatsvinden. Maar er zijn ook schoolgebouwen waar aanvullende, relatief dure, mechanische ventilatie nodig is. Schoolbesturen hebben hier vaak onvoldoende financiële middelen voor. Dit speelt niet alleen in Capelle, maar is een landelijk beeld. De gemeentelijk bijdrage van € 150.000 is puur bedoeld als aanvullende bijdrage van de gemeente om de financiering van een betere ventilatie van bestaande schoolgebouwen (in beginsel scholen die geen uitzicht hebben op nieuwbouw) dichterbij te brengen. Hierbij wordt op dit moment het uitgangspunt gehanteerd dat schoolbesturen en zorgdragen voor minimaal 50 % van de investering. We streven er daarbij naar om gebruik te maken van SUViS regeling en als gemeente 20 % bij te dragen, waardoor de kosten schoolbesturen / overheidsmiddelen ‘fifty-fifty’ verdeeld worden.

Een bijdrage van circa 50 % is voor de schoolbesturen voor enkele scholen te dragen. Met deze verdeling komt dankzij de bijdrage van € 150.000 van de gemeente, komt een investering van circa € 750.000 binnen handbereik (€ 150.000 gemeente, € 225.000 rijksoverheid en € 375.000 schoolbesturen). Investeringen in mechanische ventilatie voor een heel schoolgebouw, of voor grote delen van een schoolgebouw, zijn kostbaar. Het door de gemeente beschikbaar gestelde bedrag van € 150.000 wordt zeer gewaardeerd door de schoolbesturen. Tegelijkertijd zal het niet hoog genoeg zijn om bij alle scholen te komen tot verbetering van het binnenklimaat. Ook omdat schoolbesturen geen geld beschikbaar hebben om in alle scholen te investeren. De inschatting is nu dat met dit bedrag in drie tot vier scholen een aanzienlijke verbetering van binnenklimaat kan plaatsvinden. De SUViS aanvragen worden ingediend en in de eerste helft van 2022 zullen samen met de schoolbesturen de keuzes gemaakt worden in welke gebouwen geïnvesteerd kan worden. Het MFC Fascinatio is in gemeentelijk eigendom en daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor ventilatie hiervoor bij de gemeente.

Ook dit gebouw voldoen aan de wettelijke eisen, maar waar de schoolbesturen als eigenaar onderzoeken doen naar de mogelijkheden tot verbetering van gebouwen die in hun juridisch eigendom zijn, doet de gemeente momenteel een apart onderzoek naar de mogelijkheden van verbetering van ventilatie bij het MFC Fascinatio. 12

3.3.4 Integrale Kindcentra Huisvesting van één of meerdere scholen met meerdere andere functies onder ‘één dak’ wordt door de gemeente sinds enige jaren gestimuleerd. Dit zodat er inhoudelijk kwaliteit rondom de scholen wordt toegevoegd en de onderwijshuisvesting in de toekomst flexibeler is, wanneer leerlingen aantallen gaan stijgen of dalen. Deze gebouwen met meerdere kindgerelateerde functies noemen wij Integrale Kindcentra (IKC’s). Deze zijn bijvoorbeeld ontstaan in reeds bestaande gebouwen rondom Het Baken, De Catamaran, De Sjalomschool, Ontdekrijk en in ’s Gravenland / Capelle-West rondom De Fontein, De Balans en OBS West. Maar ook bij de keuzes die in dit SHO gemaakt worden, is het bijeen brengen van meerdere functies onder één dak één van de uitgangspunten. In de meest vergaande vorm hebben IKC’s dezelfde opvoedkundige en onderwijskundige visie. In de praktijk is dit vaak niet haalbaar omdat scholen vaak nu eenmaal een andere achtergrond hebben en verschillend denken over het invullen van het onderwijs. Deze variatie van het Capelse onderwijsaanbod is ook een kracht. Zo kan gekozen worden voor een school die het beste past bij het kind en de waarden van ouders en verzorgers. In Capelle ligt de nadruk bij de vorming van IKC´s vooral op de belangen van, en aandacht voor, de kinderen.

Organisaties worden gestimuleerd om dichter bij elkaar te staan en om de lijnen tussen de verschillende instellingen korter en efficiënter te laten zijn en waar mogelijk wordt gestreefd naar fysieke versterking van samenwerkende functies. Dit betekent dat als scholen dicht bij elkaar zitten, ze verschillende ruimtes en functies kunnen delen en wellicht ruimte kunnen aanbieden die nuttig gebruikt kan worden door omwonenden. De fysieke posities van schoolgebouwen dragen zo steeds meer bij aan de samenwerking tussen organisaties in de wijk, zoals scholen, de bibliotheek, jongerenwerk, cultuurorganisaties, sportverenigingen en zorginstellingen. Waar mogelijk worden, bij nieuwbouw of bij herhuisvesting, Integrale Kindcentra gerealiseerd, om zo meerwaarde te creëren door elkaar versterkende functies in één gebouw onder te brengen. 3.3.5 Kleinere scholen In dit SHO worden ook afwegingen omtrent ‘kleinere scholen’ meegenomen in dit SHO. Dit omdat: - Het verdwijnen van een school direct raakt aan de gemeente. Bij het verdwijnen van een school gaat het eigendom van het schoolgebouw immers over naar de gemeente, waarmee de gemeentelijke vastgoedportefeuille groeit, terwijl er voor dit gebouw niet direct een bestemming is. Hierdoor ontstaat een financieel risico, evenals het risico tot leegstand. - Primair gaan schoolbesturen over het sluiten van scholen.

Gemeenten doen echter investeringen in schoolgebouwen. De financiële lasten hiervan, maar ook de mogelijke maatschappelijk impact van het verdwijnen van een school, kunnen bij afwegingen meegenomen worden. 3.3.6 Schoolbestuurlijke wensen Het onderwijsveld is voortdurend in ontwikkeling. De onderwijskundige eisen en wensen die vanuit het onderwijs aan huisvesting worden gesteld evolueren mee met die ontwikkelingen. De schoolbesturen hechten er om deze reden aan dat onderwijsgebouwen voldoen aan actuele onderwijskundige wensen. Ook is er steeds meer aandacht voor binnenklimaat en duurzame scholen, waar in dit SHO ook op in wordt gegaan en waarbij ook een belangrijke rol voor de schoolbesturen is weggelegd. Aangaande onderwijshuisvesting hebben de schoolbesturen richting het SHO 2022 in gezamenlijkheid aangegeven dat er een aantal schoolbestuurlijke wensen zijn, die voorrang verdienen bij het oplossen. In willekeurige volgorde staan deze hieronder weergegeven: 1. De uitvoering van de nieuwbouw aan de Meeuwensingel. 2. De nieuwbouw in de Florabuurt. 3. Duidelijkheid over de toekomst van De Bouwsteen. 13

4. Invulling van De Cirkel. 5. Integrale visie op onderwijshuisvesting in de wijk Oostgaarde, met name omdat binnen nu en 15 jaar de schoolgebouwen daar bouwkundig aan renovatie of nieuwbouw toe zijn en er op korte termijn ook sprake is van tijdelijke huisvesting. 6. Duidelijkheid over tweede fase Comenius College. 7. Aandacht voor binnenklimaat in de scholen. In het voorliggende SHO wordt mede aan deze wensen aandacht geschonken.

14

HOOFDSTUK 4 WETTELIJKE KADERS EN TRENDS 4.1 Algemeen In bijlage 2 van dit document wordt een uitgebreide toelichting gegeven op de wettelijke kaders. In dit hoofdstuk worden kort de hoofdlijnen van de wet- en regelgeving toegelicht. Vervolgens worden enkele trends en ontwikkelingen geduid.

4.2 SHO in wettelijk perspectief Het wettelijk kader voor basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs is vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs (WPO) en de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO). De landelijke wet- en regelgeving omtrent onderwijshuisvesting wordt lokaal uitgewerkt in een verordening. In Capelle is dit de door de raad vastgestelde Huisvestingsverordening onderwijs. Het is een wettelijke plicht om deze verordening vast te stellen en de schoolbesturen kunnen rechten ontlenen aan hetgeen in deze verordening is vastgelegd. De schoolbesturen zijn inmiddels verantwoordelijk voor al het onderhoud aan schoolgebouwen. Voor de gemeente resteert nog de formele verantwoordelijkheid voor de volgende huisvestingsgerelateerde activiteiten: 1. (vervangende) nieuwbouw, inclusief terreinverwerving; 2. uitbreiding, indien van toepassing, inclusief terreinverwerving; 3. voor onderwijsdoeleinden in gebruik nemen van een bestaand gebouw, indien van toepassing, inclusief terreinverwerving; 4. het verplaatsen van tijdelijke gebouwen; 5. eerste inrichting met onderwijsleerpakket of meubilair of leer- en hulpmiddelen; 6. uitbreiding eerste inrichting met onderwijsleerpakket en meubilair of leer- en hulpmiddelen; 7. medegebruik. Schoolbesturen kunnen aanvragen indienen bij de gemeente op basis van de Huisvestingsverordening onderwijs.

Deze aanvragen worden getoetst aan de verordening en vervolgens wordt de aanvraag toegekend of afgewezen. In een huisvestingsplan als het SHO kan nadere invulling gegeven worden aan hoe de wijze waarop de gemeentelijke rol op het gebied van onderwijshuisvesting wordt ingevuld. Maar een SHO is met nadruk niet in de onderwijswetgeving verankerd. Daardoor heeft het SHO geen wettelijke status; schoolbesturen kunnen er derhalve geen rechten aan ontlenen. Dit is bevestigd in jurisprudentie van de Raad van State (uitspraak LJN: BZ1635, Raad van State, 201205547/1/A2). De Raad van State stelt dat -in dit geval een Integraal Huisvestingsplanen de daarin vermelde keuzes moeten worden aangemerkt als voorbereiding op een besluitvormingsprocedure. Die voorbereiding is zelf niet gericht op rechtsgevolg. Een rechtsgevolg ontstaat wanneer een schoolbestuur een huisvestingsvoorziening aanvraagt en die voorziening door burgemeester en wethouders op het programma (inwilliging) of op het overzicht (afwijzing) wordt geplaatst. Tegen dat besluit kan het schoolbestuur bezwaar en beroep aantekenen.

4.3 Trends en ontwikkelingen 4.3.1 Stabilisatie van het aantal leerlingen Het leerlingenaantal op de Capelse basisscholen was tot circa 5 jaar geleden dalende. Daarmee volgde de gemeente de landelijke trend. Inmiddels is er sprake van een ombuiging. De leerlingenaantallen zijn op hoofdlijnen gestabiliseerd. Onder meer door een stijging van het aantal geboortes in de afgelopen jaren, maar ook door het toevoegen van woningbouw 15

zal de instroom van het aantal leerlingen op basisscholen in de komende jaren naar verwachting zeer licht stijgen om vervolgens te stabiliseren. Ook het voortgezet onderwijs vertoond een stabiele verwachting 4.3.2 Levensvatbaarheid scholen De ‘opheffingsnorm’ voor het basisonderwijs in Capelle ligt op 196 leerlingen per school. Dit betekent dat als een school gedurende drie 1 oktobertellingen minder dan 196 leerlingen telt de school niet meer als zelfstandige school verder kan en haar bekostiging als zelfstandige school verliest (bijzonder onderwijs) of wordt opgeheven (openbaar onderwijs). Hierbij geldt dat de school als geheel bekeken wordt. Er hoeft dan ook niet gekeken te worden naar de leerlingen van de individuele locaties, maar de leerlingenaantallen van meerdere locaties van één school dienen bij elkaar opgeteld te worden. Voor grotere schoolbesturen geldt dat opheffing soms voorkomen kan worden op basis van een rekenmodel dat wel geduid wordt als ‘de gemiddelde schoolgrootte’. Hierdoor kan basisschool De Wonderwind bijvoorbeeld als zelfstandige basisschool blijven bestaan, terwijl het aantal leerlingen van deze school zich onder de opheffingsnorm bevindt en volgens de prognoses ook zal blijven bevinden. 4.3.3 Binnenklimaat op scholen Ventilatie in schoolgebouwen is al jaren een onderwerp van gesprek.

Dit omdat goed ventileren bijdraagt aan een goed en prettig binnenklimaat en helpt om luchtweginfecties te beperken. Sinds de coronacrisis is dit onderwerp nog meer op het netvlies komen te staan, omdat goed ventileren, zo geeft het RIVM aan, bijdraagt aan het verkleinen van de kans op verspreiding van COVID-19. Bij net opgeleverde en nieuw te bouwen scholen is dit vraagstuk er niet. Nieuwe scholen worden gebouwd met goede mechanische ventilatiesystemen, die voldoen aan de huidige standaarden. Maar bij bestaande bouw dienen scholen formeel te voldoen aan de ventilatie eisen die golden ten tijde van de bouw van de school. Dit zijn vaak niet meer de wenselijke standaarden rondom ventilatie die er tegenwoordig nog zijn. Formeel ligt de verantwoordelijkheid voor het verbeteren van de ventilatie bij de gebouweigenaren. In de meeste gevallen zijn dit de schoolbesturen. Het grootste knelpunt hierbij is financiering. Schoolbesturen ontvangen wel gelden voor onderhoud, maar niet voor ventilatie. Investeringen in ventilatie kunnen ook niet eenvoudig terugverdiend worden, omdat meer mechanisch ventileren over het algemeen geld kost (meer onderhoud, meer energieverbruik). De rijksoverheid heeft besloten hieraan te willen bijdragen via de SUViS regeling. In totaal is voor heel Nederland € 260 miljoen beschikbaar gesteld.

Momenteel loopt er een ‘tranche’ van € 100 miljoen voor het verbeteren van de ventilatie in schoolgebouwen. Via de SUViS-regeling financiert het rijk maximaal 30% van de totale kosten voor het verbeteren van de ventilatie. Voor de overige 70% is in principe de gebouweigenaar verantwoordelijk. Co-financiering van een derde (of vierde) partij is mogelijk. Gemeenten en schoolbesturen kunnen in goed overleg bekijken hoe deze investering gedaan kan worden. Hoewel schoolbesturen veelal gebouweigenaar zijn loopt de aanvraag via gemeenten. De 30 % vanuit de Rijksoverheid haalt een investering in de verbetering van schoolgebouwen iets dichterbij, maar is in vele gevallen niet afdoende als oplossing, zo wordt door alle partijen erkend. Het gaat vaak om forse aanpassingen aan schoolgebouwen, waar voor schoolbesturen aanzienlijke bedragen mee zijn gemoeid. Samen met de PO-Raad en de VO-raad heeft de VNG aan de Rijksoverheid laten weten dat het voor zowel schoolbesturen als gemeenten lastig is, zo niet onmogelijk, om de benodigde 70% eigen financiering op te brengen. De VNG, PO-Raad en VO-raad hebben het nieuwe kabinet opgeroepen om snel aan de slag te gaan met de aanbevelingen om de verouderde schoolgebouwen aan te pakken en hiervoor structurele middelen beschikbaar stellen. 16

4.3.4 Integrale kindcentra Huisvesting van meerdere functies onder één dak is een trend die inmiddels op veel meer onderwijslocaties voorkomt en ook in Capelle door de gemeente wordt gestimuleerd, zoals in hoofdstuk 3 is weergegeven. Puur in de huisvesting zijn er trends om meerdere scholen onder één dak te huisvesten, samen met andere functies of soms ook één school met meerdere maatschappelijke functies. 4.3.5 Passend onderwijs Het zogenaamde ‘passend onderwijs’ gaat er vanuit dat er een passende onderwijsplek geboden wordt aan alle leerlingen, ook aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Het liefst op een gewone school waar het kind extra begeleiding krijgt. En als het echt nodig is in het speciaal (basis)onderwijs. Het stimuleren van passend onderwijs is al jaren gaande: scholen hebben een zorgplicht en zoeken een passende plek voor ieder kind. Er is extra geld beschikbaar gesteld door het Rijk dat rechtstreeks naar de scholen gaat. Daarmee worden onder meer leraren opgeleid en beter toegerust. Er is in dit kader ook sprake van regionale samenwerkingsverbanden in het primair- en voortgezet onderwijs. De verwachting is dat het speciaal basisonderwijs, dat in Capelle wordt aangeboden door De Cirkel, De Balans en De Bouwsteen, zal blijven bestaan en dat er steeds nauwere samenwerking gezocht zal worden met algemene scholen voor primair onderwijs.

Als gemeente kiezen we nadrukkelijk voor een goede huisvesting van het speciaal basisonderwijs. Enkele jaren geleden is De Balans al in getrokken in verbeterde huisvesting. In het voorliggende SHO maken we als gemeente keuzes voor verbeterde huisvesting voor De Bouwsteen en De Cirkel.

17

HOOFDSTUK 5 ANALYSE EN INTERVENTIES PER WIJK 5.1 Algemeen In dit hoofdstuk wordt per wijk en per school een analyse gemaakt van het aantal leerlingen, de beschikbare ruimte en de hoeveelheid benodigde capaciteit. Dit wordt in tabellen weergegeven per wijk en per school. De weergegeven leerlingen aantallen in 2021, zijn de werkelijke leerlingenaantallen zoals deze er waren op de teldatum 1 oktober 2021. Voor de overige jaren zijn de cijfers overgenomen van de meest recente leerlingenprognoses. Voor het voorgezet basisonderwijs zijn dit de leerlingenprognoses van januari 2022. Voor het (speciaal) basisonderwijs zijn dit de leerlingenprognoses uit 2021. In de definitieve versie van het SHO zullen ook de nog in januari 2022 te actualiseren leerlingenprognoses van het (speciaal) basisonderwijs worden opgenomen, zodat het definitieve SHO hierin zo actueel als mogelijk is. In de tabellen wordt ook de leegstand in schoolgebouwen weergegeven. Formeel is er sprake van leegstand als de vastgestelde capaciteit van het gebouw groter is dan de vastgestelde ruimtebehoefte. Conform de Huisvestingsverordening onderwijs wordt dit uitgedrukt in vierkante meters.

In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling van het aantal leerlingen dat in de toekomst per wijk verwacht wordt, en het toekomstige aantal vierkante meters dat daarvoor benodigd is voor het primair onderwijs, omwille van de overzichtelijkheid vertaald, naar het ruimtebehoeftemodel dat uitgaat van aantallen leslokalen. Dit geeft per wijk in één tabel een helder overzicht van de totale te verwachten leegstand per wijk. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat pas sprake is van leegstand, wanneer beschikbare ruimte ook niet meer aangewend wordt voor andere maatschappelijke functies. Deze weergave per lokaal is puur omwille van de overzichtelijkheid. Interventies zullen worden toegepast in lijn met de Huisvestingsverordening onderwijs en dit betreft altijd formele interventies gerelateerd aan vierkante meters. Vanwege de aard van het voortgezet onderwijs is het niet mogelijk dit weer te geven per lokalen en wordt dit derhalve weergegeven in vierkante meters. Aanvullende maatschappelijke invulling met andere functies is bij het voortgezet onderwijs minder vanzelfsprekend, door het ontbreken van onder meer kinderopvang. Voor het voortgezet onderwijs zijn dan ook alleen de leerlingenaantallen en de daaraan gekoppelde benodigde vierkante meters weergegeven.

Per schoolgebouw is op hoofdlijnen beoordeeld: - de bouwkundige staat van het gebouw; - de levensvatbaarheid in relatie tot het aantal leerlingen; - de relatie met de stedelijke omgeving; - of een schoolgebouw voldoet aan de onderwijskundige wensen. Voor de overzichtelijkheid is de beoordeling samengevat in een stoplichtmodel en uitgesplitst in drie ‘scores’: Score

Beoordeling Goed. Redelijk. Slecht

18

5.2 Fascinatio 5.2.1. Algemeen Basisscholen De Wonderwind, De Vijfster en De Ontmoeting waren ten tijde van vaststelling van het SHO 2018 alle drie gehuisvest in het MFC Fascinatio. Het ruimtekort op adequate wijze oplossen binnen de wijk Fascinatio werd als een breed gedragen prioriteit benoemd door het Capelse 'onderwijsveld'. Na vaststelling van het SHO 2018 is dit ruimtetekort opgelost doordat een tweede onderwijslocatie in de wijk is gerealiseerd aan de Fascinatioboulevard, waarin De Ontmoeting gehuisvest is. Ook De Vijfster heeft hier een aantal lokalen en het Huis van de Wijk is ook in dit gebouw gehuisvest. Met deze oplossing zijn de noodlokalen in de wijk Fascinatio inmiddels verdwenen en heeft de wijk goede en voldoende permanente huisvesting voor nu en in de komende jaren. De prognoses laten zien dat het aantal leerlingen de komende 10 jaar naar verwachting zal dagen. Vanaf 2028 is het mogelijk dat de onderwijs locatie aan de Fascinatioboulevard (deels) verlaten wordt, omdat dit pand gehuurd wordt. Dit biedt flexibiliteit met het oog op de werkelijke leerlingenontwikkeling. Basisschool De Wonderwind is de kleinste reguliere basisschool van Capelle. In het kader van ‘kleinere scholen’ (zie paragraaf 3.3.5) is met het schoolbestuur BLICK over de toekomst van deze school gesproken. Deze school kan in stand worden gehouden door ‘gemiddelde schoolgrootte’.

Het schoolbestuur BLICK heeft aangegeven vertrouwen te hebben dat de school meer gaat groeien dan de prognoses aangeven en dat ze de school in stand zal houden. Gezien het lage leerlingenaantal zal hierover regelmatig contact gehouden worden met het schoolbestuur. 5.2.2 Aantallen leerlingen en lokalen Over de gehele wijk Wijk: Fascinatio

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

433

380

349

354

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

23

23

23

23

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

20

18

17

16

KDV en andere maatschappelijke invulling1

0

0

0

0

Leegstand uitgedrukt in lokalen

3

5

6

7

Uitgesplitst per school School: De Wonderwind

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

49

53

55

57

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

5

5

5

5

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

3

3

3

3

KDV en andere maatschappelijke invulling

0

0

0

0

Leegstand uitgedrukt in lokalen

2

2

2

2

1 Elders in het gebouw is kinderopvang, maar dit maakt geen onderdeel uit van de onderwijskundige ruimte.

19

School: De Wonderwind Beoordelingscriteria

Score

Bouwkundige staat

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie tot aantal leerlingen

Onder opheffingsnorm. Maar kan in stand worden gehouden door gemiddelde schoolgrootte. Kleinste basisschool van Capelle.

Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed.

School: De Ontmoeting

2021

Aantal leerlingen

2026

2031

2036

181

150

135

133

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

8

8

8

8

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

8

7

6

6

KDV en andere maatschappelijke invulling

0

0

0

0

Leegstand uitgedrukt in lokalen

0

1

2

2

School: De Ontmoeting Beoordelingscriteria

Score

Bouwkundige staat

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Dependance van de Groen van Prinsterer.

tot aantal leerlingen Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed, na toevoeging van permanente huisvesting in de wijk in vervolg op het SHO 2018.

School: De Vijfster

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

203

177

159

164

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

10

10

10

10

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

9

8

8

7

KDV en andere maatschappelijke invulling

0

0

0

0

Leegstand uitgedrukt in lokalen

1

2

2

3

School: De Vijfster Beoordelingscriteria Bouwkundige staat

Score

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Dependance van De Contrabas.

tot aantal leerlingen 20

Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed, na toevoeging van permanente huisvesting in de wijk in vervolg op het SHO 2018.

5.2.3 Toelichting Het aantal vierkante meters onderwijshuisvesting is iets ruimer dan minimaal passend is bij het aantal leerlingen dat les heeft in de wijk. Dit tot tevredenheid van de scholen. Dankzij de toevoeging van een extra onderwijslocatie in de wijk na vaststelling van het SHO 2018 kunnen alle leerlingen die in de wijk wonen, desgewenst ook regulier basisonderwijs in de wijk volgen. Doordat de locatie aan de Fascinatioboulevard gehuurd wordt is er op termijn ook flexibiliteit om, indien nodig en wenselijk, het aantal lokalen ‘af te schalen’. Voor de toekomst zal ook rekening worden gehouden met de relatie van ontwikkelingen in het Rivium. Deze ontwikkelingen kunnen mogelijk invloed hebben op de onderwijshuisvesting in de wijken Fascinatio en ’s Gravenland / Capelle-West. Dit zal terugkeren in het SHO 2024.

5.3 ’s Gravenland / Capelle-West 5.3.1 Algemeen In de wijken Capelle-West en ’s Gravenland zijn drie scholen gehuisvest, te weten de school voor speciaal basisonderwijs De Balans, basisschool De Fontein en basisschool OBS West. De eerste twee scholen hebben samen één locatie. OBS West heeft twee verschillende locaties. Aan de dependance van OBS West is een buurtcentrum gekoppeld. 5.3.2 Aantallen leerlingen en lokalen Over de gehele wijk Wijk: ’s Gravenland / Capelle-West

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen primair onderwijs

894

915

969

975

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

68

68

68

68

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

41

42

43

44

KDV en andere maatschappelijke invulling

17

17

17

17

Leegstand uitgedrukt in lokalen

10

9

8

7

Uitgesplitst per school School: OBS West

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

563

535

573

585

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

44

44

44

44

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

24

23

24

25

KDV en andere maatschappelijke invulling

12

12

12

12

Leegstand uitgedrukt in lokalen

8

9

8

7

21

School: OBS West hoofdlocatie Beoordelingscriteria

Score

Bouwkundige staat

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Goed.

tot aantal leerlingen Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen School: OBS West dislocatie Beoordelingscriteria

Goed.

Score

Bouwkundige staat

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Goed.

tot aantal leerlingen Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed.

School: De Fontein

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

242

294

305

294

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

15

15

15

15

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

10

12

12

12

KDV en andere maatschappelijke invulling

3

3

3

3

Leegstand

2

0

0

0

School: De Fontein Beoordelingscriteria Bouwkundige staat

Score

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Goed.

tot aantal leerlingen Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed.

22

School: De Balans

2021

2026

2031

2036

Aantal leerlingen

86

86

91

96

Beschikbare capaciteit uitgedrukt in lokalen

9

9

9

9

Ruimtebehoefte uitgedrukt in lokalen

7

7

7

2

KDV en andere maatschappelijke invulling

2

2

2

2

Leegstand

0

0

0

0

School: De Balans Beoordelingscriteria Bouwkundige staat

Score

Toelichting Goed.

van het gebouw Levensvatbaar in relatie

Goed.

tot aantal leerlingen Relatie met de stedelijke

Goed.

omgeving Voldoet aan onderwijskundige wensen scholen

Goed.

5.3.3 Toelichting De gebouwen waarin De Balans, De Fontein en OBS West gehuisvest zijn blijven op de lange termijn eveneens in gebruik als belangrijke scholenlocatie in de wijk. Er is inmiddels geen sprake meer van tijdelijke huisvesting in ’s Gravenland / Capelle-West, maar er wordt alleen nog gebruik gemaakt van permanente onderwijslocaties. Er is nog wel formele leegstand, maar er wordt relatief veel ruimte gebruikt voor maatschappelijke functies. In OBS West is de leegstand omgerekend naar lokalen ook nog groot. Omdat de twee schoolgebouwen van OBS West, naast het gebrek van maatschappelijke voorzieningen, ook nog grote ruimtes voor ‘overig gebruik’, zoals een grote aula, is de daadwerkelijke leegstand beperkt. In 's Gravenland / Capelle-West is een overschot aan onderwijskundige ruimte en uit de meest recente prognoses blijkt dat deze leegstand structureel is. Deze formele leegstand wordt effectief gebruikt voor onder meer kinderopvang en een ‘Samen naar school klas’. Er hebben zich geen nieuwe ontwikkelingen in deze omgeving voorgedaan op het gebied van onderwijshuisvesting. In het SHO 2018 werd benoemd dat (gedeeltelijke) sloop van de dependance van OBS West op termijn een optie zou kunnen zijn, waarna mogelijk versterking van de groen-blauwe structuur in de wijk zou kunnen plaatsvinden.