05.03 - Raamwerk gezonde verstedelijking

29

voorkeur voor locaties op loopafstand (maximaal 500 meter) van clusters met doelgroepen zoals ouderen. Deze nabijheid draagt bij aan het bevorderen van zelfstandig wonen, zo lang mogelijk. 5. Specifieke behoeften van jongeren Er is een duidelijke behoefte aan programma’s en faciliteiten die specifiek zijn afgestemd op de jongere doelgroep in Capelle. Dit vraagt om creatieve en inspirerende oplossingen binnen de clusters en openbare ruimtes, zoals een skatepark of participatief ontworpen voorzieningen die aansluiten bij de interesses van jongeren. Ontmoetingsplek in openbare ruimte ontworpen samen met tienermeiden. Frizon, Umea (SE)

Sportruimte voor ouderen

Beweegtuin naast voorzieningenclusters

Urban sportplek

30

ALLE LAGEN SAMEN In de wijk zijn er veel parken en groene plekken die met een extra kwaliteitsimpuls zeer gezonde woonlocaties kunnen worden. Wonen nabij water, recreatief bezoek aan water, en uitzicht op water hebben bewezen positieve effecten op de mentale gezondheid. Het verblijf in, of zicht op, groene omgevingen verlaagt het stressniveau en bevordert ontspanning. Bewoners die dichtbij groen en/ of water wonen, ervaren hun gezondheid vaker als goed. Bij het combineren van de lagen bestaande kwaliteit, groen en blauw netwerk, mobiliteit en voorzieningen onderscheiden we drie zones: 1. Centrale zone met stedelijke reuring 2. Zone aan de IJssel, langs de dijk met dorpse reuring

+

3. Zone met woonrust tussen het centrum en de dorpsstraat Het gebied tussen de Kerklaan, Rivierweg en Reigerlaan vormt een overgangszone waarin stedelijke reuring en dorpse reuring samenkomen.

=

Bestaande kwaliteit

+

Groen en blauw

+

+

Mobiliteit

Voorzieningen

31

GEZOND VERDICHTEN Hieronder beschrijven we de woonmilieus per zone en maken we een ruwe inschatting van het potentieel aantal woningen. Bij deze schatting houden we rekening met de sloop van bestaande woningen. Dit doen we op basis van de quickscan, schetsen per locatie en referentiedichtheden. De beschikbare ruimte voor ontwikkeling is beperkt, maar er zijn diverse locaties geselecteerd met kansen voor volledige transformatie of herontwikkeling in de toekomst. Om de haalbaarheid van woningbouwlocaties te bepalen, hanteren we de volgende indicatoren: •

Eigendom van corporaties.

•

Lage energielabels van bestaande gebouwen.

•

Bestaande initiatieven en studies.

•

Aanwezigheid van grote parkeerterreinen.

Een voorwaarde om deze extra woningen te realiseren is een investering in de openbare ruimte. Zonder voldoende kwalitatieve buitenruimte heeft de bestaande buitenruimte onvoldoende laadvermogen om deze hoeveelheden toe te voegen. Disclaimer: Het aantal woningen dat in dit onderzoek wordt genoemd is indicatief; hieraan kunnen geen rechten worden ontleend. Dit is een advies, en er is aanvullend onderzoek nodig om meer kansen voor deze transformaties te verkennen. Alle woonlocaties moeten ontmoeting en ondersteuning voor verschillende doelgroepen stimuleren (jong en oud, vitaal en minder vitaal, mensen met en zonder beperkingen) door geclusterde woonvormen. Bij alle locaties is het belangrijk om ontmoetingsruimtes te creëren, bijvoorbeeld in de vorm van een binnenhof, collectieve tuin, park op een dek en/of gedeelde woonruimte. De mogelijk ontwikkelingen moeten ook in lijn zijn met de woonvisie: 30% sociaal en 2/3 betaalbaar. Gezien de nabijheid van OV-knooppunten (bijna het hele gebied is binnen 10 minuten loopafstand van een metrostation bereikbaar), biedt dit gebied extra kansen voor woningen voor jongvolwassenen en ouderen. 1. STEDELIJKE REURING Rondom het metrostation is stedelijke verdichting mogelijk. Bestaande studies wijzen op kansen om parkeerterreinen te herontwikkelen en hoogbouw boven het winkelcentrum te realiseren. De

LEGENDA Ontwikkellocaties per zone 1. Stedelijke reuring Kansen voor extra woningen Transformatie kansen (op lange termijn) 2. Dorpse reuring Kansen voor extra woningen Kansen voor transformatie/kwaliteitsverbetering rondom het Slotpark (op lange termijn) 3. Woonrust Kansen voor woonclusters Kansen voor optoppen/renovatie (op lange termijn) Actieve en aantrekkelijke plint langs de Centrumring Ontwikkelingen verbonden met water en groen

32

stadsvisie en omgevingsagenda zien dit OV-knooppunt als een geschikte plek voor verdichting, maar gezondheidsaspecten zoals geluidsoverlast door de metrolijn en door het winkelcentrum moeten worden aangepakt met geluidswerende maatregelen. Kwalitatieve buitenruimtes zijn essentieel om een goede leefomgeving te waarborgen. Wenselijke woonmilieus: •

Hoogbouw: Woningen met uitzicht op het water en collectieve voorzieningen zoals binnentuinen of daktuinen.

•

Collectieve woonvormen: Ruimtes die interactie en samenwerking tussen bewoners stimuleren (aandacht voor bepaalde doelgroepen).

•

Aandacht voor vergroening en balans tussen rust en reuring.

In deze stedelijke zone kunnen circa 600-800 woningen worden

Autoluwe straten in de buurt. Vauban, Freiburg (DE)

Binnentuin met ontmoetingsruimtes. Amsterdam, Eenhoornblokken

Verbonden met water en diversiteit van typologieën. BO1 buurt, Malmo (SW)

Hoogte aacenten aan het water en groen. Ginko Ecokwartier, Bordeaux (FR)

Collectief wonen in de toren. Wohnproject Wien, Wenen

Gedeelde binnentuin. Utrecht, Veemarkt

gerealiseerd. 2. DORPSE REURING In deze zone (langs de IJssel) is de ruimte voor nieuwe ontwikkeling beperkt, maar de kwaliteit van wonen is hoog. Het gebied rondom het Slotpark biedt kansen om het park meer open te maken en beter toegankelijk te maken voor de omgeving. Woningtransformaties kunnen bijdragen aan de woonbeleving en de kwaliteit van het park. Onderzoek naar mogelijke woningtransformatie (bijvoorbeeld sloop/nieuwbouw of renovatie) in de directe omgeving kan bijdragen aan de kwaliteit van het park en de woonbeleving. Een kansrijke locatie voor ontwikkeling is de transformatie van het bestaande bedrijventerrein aan de Mient. Dit biedt ruimte voor woningen, met mogelijkheden voor ateliers en kleinschalige werkunits op de begane grond. 3. ZONE VAN WOONRUST TUSSEN HET CENTRUM EN DE DORPSSTRAAT Het gebied tussen het stedelijke centrum en de dijk biedt een rustige en groene woonomgeving. Het combineert de voordelen van nabijheid tot groen en water met goede verbindingen naar het centrum en de dijk. Deze zone is ideaal voor een mix van woningtypologieën en doelgroepen. Kwaliteiten en kenmerken: •

Wonen naast groen en water: Kansen voor rustige woonomgevingen, vaak in corporatiewoningen en grotere woonclusters.

•

Stepping stones tussen centrum en de dijk: De buurten tussen de Rivierweg en Kerklaan en tussen de Reigerlaan en Meeuwensingel bieden kansen voor herontwikkeling met aan-

33

dacht voor doorgaande routes die het centrum verbinden met het historische dijklandschap. Deze herontwikkelde buurten kunnen ruimte bieden aan een mix van woningtypologieën en diverse doelgroepen. •

Collectieve ruimten: aandacht voor gemeenschappelijke binnenruimtes waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en samen activiteiten kunnen ondernemen.

•

Kwaliteitsimpuls: Goede verbindingen met het omliggende groen en water versterken de aantrekkelijkheid van deze zones.

•

Verdichting transformaties: Sommige locaties (zoals Schildersbuurt, buurt Kievitlaan) vragen nader onderzoek naar transformatieopties, zoals optoppen of andere aanpassingen.

Wenselijke woonmilieus •

Rijk vergroening tussen gebouwen. GWL-terrein, Amsterdam

Variatie in woningtypologieën, doelgroepen en prijsklassen binnen een cluster zorgt voor meer sociale verbondenheid. Semi-openbare binnenhoven bieden ruimte voor bijvoorbeeld ontmoeten, collectieve moestuinen en speelplekken.

•

Beleving van groen en water door woningen met uitzicht op groen of waterpartijen.

In deze dorpse zone tussen de dijk en het centrum kunnen circa 1.000-1.500 woningen worden gerealiseerd. TOTAAL Er is een kans om 1.600 tot 2.300 extra woningen te realiseren. Hierbij is rekening gehouden met de sloop van maximaal 780 bestaande woningen, die in nieuwe ontwikkelingen binnen het gebied Woningen voor ouderen met groene binnenhoven

kunnen worden gecompenseerd. Vervolgstudies zijn nodig om meer inzicht te krijgen in deze mogelijke ontwikkelingen.

Hoogbouw met kwalitatieve architectuur. Sportheldenbuurt, Amsterdam

Woningen met open tuinen op begane grond

34

GEZOND RAAMWERK CENTRAAL CAPELLE Door alle lagen te combineren ontstaat er een samenhangend en gezond raamwerk voor Centraal Capelle. Een gezond raamwerk voor Centraal Capelle is een gelaagde aanpak die voortbouwt op de bestaande kwaliteiten van de wijk en zich richt op het creëren van een gezonde leefomgeving en een levendige wijk. Het belangrijkste uitgangspunt van het raamwerk is de duidelijke hiërarchie in het netwerk en de plekken, met daarnaast een grote diversiteit in programmering en identiteit. Het raamwerk brengt geen grootschalige veranderingen, maar versterkt een netwerk door duidelijke routes voor veilige doorsteken voor kinderen en ouderen, zoals het kindlint. Het raamwerk verbetert de groene plekken door diverse opties voor beweging en ontmoeting aan te bieden, met een balans tussen rust en reuring. De identiteit van zowel de plekken en als de bewoners komt duidelijker naar voren. De kern van het raamwerk omvat: •

Het versterken van bestaande sociale netwerken en ontmoetingsplekken.

•

Het creëren van een groen-blauw netwerk met een wandelroute die belangrijke plekken verbindt en een kindlint voor veilige routes.

•

De kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte, ontworpen met aandacht voor alle doelgroepen en leeftijden, met zitplekken, speelelementen, sportvoorzieningen, en een omgeving waar iedereen zich thuis voelt.

•

De focus op balans tussen rust en reuring in groene gebieden, en aandacht voor het verbeteren van de relatie met water.

•

Het bevorderen van actieve mobiliteit door het autoluw maken van het centrum en veilige wandel- en fietsroutes.

•

Het aanbieden van diverse voorzieningen zoals een winkelcentrum, theater, bibliotheek, onderwijs- en sportclusters, en ontmoetingsplekken in de buurt.

•

Het realiseren van gezonde verdichting in drie zones, elk met zijn eigen karakter en wenselijke woonmilieu: stedelijke reuring rondom het metrostation, dorpse reuring bij de IJssel, en een rustige zone daartussen.

Het raamwerk beoogt het creëren van een leefbare en aantrekkelijke wijk met sterke sociale cohesie en een menselijke maat, waar bewoners actief kunnen zijn en elkaar kunnen ontmoeten.

LEGENDA Groen-blauw 1. Groen rondje Alternatieve routes van het rondje Groene verbindingen met de omgeving 2a. Stedelijke as 2b. Centrumring 3. Kindlint Groene school- en sportpleinen 4. Openbare ruimte: Pleinen Buurtpark (bestaand) Buurtpark(voorgesteld) Rivierfront met parken Extra programma in het groen Extra programma aan het water Mobiliteit Metrostation Metrolijn Veilige oversteekplaatsen voor Kindlint Regionale fietsroutes Zoeklocatie: fietsstallingen voor bezoekers Autowegen (inprikkers) Zoeklocatie: parkeergarage voor bezoekers Bestaande parkeergarage voor bezoekers Voorzieningen A Stadscentrum met winkels en andere stedelijke functies (theater, bibliotheek) B Onderwijs- en sportcluster School en sport locaties C Ontmoetingsplek voor de buurt Bijeenkomstfunctie (kerk, buurthuis) Buurtontmoetingsplek Ontwikkellocaties Kansen voor extra woningen in het centrum (zone: stedelijke reuring) Kansen voor woonclusters (zone: woonrust) Kansen voor extra woningen (zone: dorpse reuring) Kansen voor transformatie/kwaliteitsverbetering rondom het Slotpark (op langere termijn) Actieve en aantrekkelijke plint langs de Centrumring Ontwikkelingen verbonden met water en groen

35

GEZOND RAAMWERK STADSSCHAAL

station Capelle Schollevaar station Rotterdam Alexander

Het groene rondje van Centraal Capelle verbindt niet alleen waardevolle plekken langs de route, maar versterkt ook de centrale rol van dit gebied in het groene netwerk van de stad. Centraal Capelle krijgt hiermee nog meer een prominente positie, waarbij het groene netwerk binnen de wijk fungeert als een schakel tussen de verschillende groene en stedelijke landschappen. Door de realiSchollebos

satie en/of kwalitatieve verbetering van deze groene routes en de pleinen langs deze routes, kunnen bewoners van het gebied veilig

Park Hitland

en aantrekkelijk diverse groene parken in de omgeving bereiken. Daarnaast verbinden deze routes ook belangrijke bestemmingen in de stad, zoals het ziekenhuis, het treinstation en andere winkel-

Ziekenhuis

centra.

Winkelcentrum De Terp

Winkelcentrum De Koperwiek

Kralingse Bos

Winkelcentrum Slotplein

LEGENDA Gebieden met belangrijke functies Onderwijs Bedrijventerrein Parks Natuurgebieden Hoofde groene routes Andere groen routes Groen rondje van Centraal Capelle Route langse de dijk Ruimte voor ontmoeting met reuring Ruimte voor ontmoeting met rust en natuur

Middenweteringpark (Krimpen aan den IJssel) Winkelcentrum ‘s Gravenland

36

03

CONCLUSIES EN AANBEVELLINGEN 37

CONCLUSIE EN AANBEVELLINGEN Duidelijke hiërarchie in netwerken en ruimtes:

Differentiatie in plaats van toevoeging:

Stimuleer actieve mobiliteit en ontmoedig autogebruik voor

•

•

Optimaliseer de bestaande ruimtes in plaats van te investeren

korte afstanden:

functies voor elke zone en ruimte. Dit zorgt voor een logi-

in nieuwe plekken. Inzetten op het verbeteren van de kwaliteit

•

sche indeling en maakt de wijk makkelijker te begrijpen en te

en verbindingen van de bestaande elementen.

stimuleert fysieke activiteit en draagt bij aan een gezondere

Werk met verschillende invullingen van de bestaande ruimtes.

leefomgeving.

Ontwikkel een heldere structuur in de wijk, met een duidelijke

gebruiken. •

•

Differentieer in de openbare ruimte door verschillende

Zo wordt er een grotere diversiteit gecreëerd met een efficiën-

identiteiten te creëren: rustige plekken, levendige zones,

tere inzet van middelen.

•

Leg de nadruk op goede wandel- en fietsinfrastructuur. Dit

Maak het minder aantrekkelijk om de auto te gebruiken voor korte afstanden. Stimuleer gedrag gericht op lopen of fietsen

verblijfsruimtes en doorgaansruimtes. Dit verhoogt de aan-

door de loop- en fietsroutes aantrekkelijker te maken en de

trekkelijkheid en functionaliteit van de openbare ruimte. Zorg

Ontwerp voor alle bevolkingsgroepen met focus op kinderen en

voor een balans tussen rust en reuring in de groene gebieden.

ouderen:

De groene routes dienen als verbindende elementen tussen

•

toegang voor auto’s te beperken. •

Voer gedegen onderzoek uit naar de impact van het autoluw

Ontwerp een omgeving die geschikt is voor alle leeftijden, met

of autovrij maken van het centrum op de bereikbaarheid en de

de verschillende zones. Specifieke plekken voor verschillende

een speciale focus op kinderen en ouderen. Een omgeving die

effecten op het omliggende wegennet. Dit is essentieel, vooral

activiteiten en doelgroepen. Gebruik groen en water om ont-

goed werkt voor deze groepen, is vaak ook prettig voor andere

in relatie tot het toevoegen van nieuwe woningen.

moeting en ontspanning te stimuleren.

leeftijdsgroepen. •

Kwalitatieve buitenruimtes zijn essentieel om woonprogramma toe te kunnen voegen Om substantiële verdichting mogelijk te maken, is een investering

•

•

Dit vraagt om een integrale aanpak: minder autogebruik

Maak van een veilige route voor kinderen een prioriteit (bij-

vereist aantrekkelijke en effectieve alternatieven die concurre-

voorbeeld met een kindlint).

rend zijn ten opzichte van de auto, zoals verbeterd openbaar

Zorg voor voldoende rustpunten en toegankelijke voorzienin-

vervoer of deelmobiliteit.

gen voor ouderen.

in de openbare ruimte essentieel. Zonder voldoende kwalitatieve

Woningbouw in de directe omgeving van de metrospoorweg:

buitenruimte is het draagvlak voor extra woningen beperkt. Groen

•

Zorg voor geluids- en trillingswerende maatregelen om over-

en openbare ruimte vormen niet alleen de basis voor een gezonde

last te beperken. De nabijheid tot het openbaar vervoer mag

en leefbare wijk, maar vergroten ook het laadvermogen van de

niet ten koste gaan van de leefkwaliteit. De woningen op 5 tot

omgeving. Kortom: zonder vergroening geen verdichting.

10 minuten loopafstand zijn ook goed bereikbaar en hebben minder last van trillingen en geluid.

38

BRONNENLIJST 1.

‘Ontwerpend onderzoek Gezonde verstedelijking’ (2024), PosadMaxwan

2.

Dashboard GGD Rotterdam-Rijnmond

3.

rapport Kernboodschappen Capelle aan den IJssel (2022)

4.

DCMR Milieudienst Rijnmond

5.

Gezond Zuid-Holland

6.

Informatie over Volkgezondheid en Zorg. vzinfo.nl

39

40