Document · PDF

04.06 - Bijlage 4 MKBA en GSI gebiedsvisie Centraal Capelle def 2148526

Commissie Stadsontwikkeling en -Beheer 3 december 2025, gemeente Capelle Ad IjsselBij agendapunt: Gebiedsvisie Centraal Capelle11.365 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Centraal Capelle: MKBA en gezondheid Aanvullend onderzoek ten behoeve van de gebiedsvisie Centraal Capelle 11-11-2025

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Colofon In opdracht van: Gemeente Capelle a/d IJssel

Opgesteld door: Jeroen Klooster Kristina Knauf Inge Noten Cristina-Oana Miron Ruben Bos Marieke Holowina Gecontroleerd door: Jeroen Klooster John Boon Vrijgegeven door: John Boon Cover foto door: Ferry Streng

Datum: 11-11-2025 Status: definitief, versie 2.1 Projectnummer: 30284751

Inhoudsopgave 1. Context 5 1.1 Analyse gebiedsvisie en procesdocumenten

1.2 Methodologie MKBA en Gezonde Stad Index (GSI)

1.3 Impact Matrix: overzicht maatregelen en indicatoren

2. Nulmeting - huidige gezondheid

2.1 Nulmeting GSI 14

3. Potentiemeting - de impact van de gebiedsvisie

3.1 Potentiemeting GSI 24 3.2 MKBA 32

4. Conclusies en aanbevelingen 35 5. Bijlagen 39 5.1 Rekenmethoden en aannames potentiemeting GSI

5.2 MKBA - overzichten detailanalyse/berekening per thema

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Gebiedsvisie PosadMaxwan

1. Context Aanleiding aanvullend onderzoek De gemeente Capelle aan den IJssel werkt aan een ambitieuze transformatie van het centrumgebied naar een dynamisch, toekomstbestendig stadsdeel met ruimte voor 1600 nieuwe woningen. Om deze transformatie in goede banen te leiden, heeft het bureau PosadMaxwan een gebiedsvisie opgesteld. Deze visie schetst een vernieuwend en toekomstgericht beeld van het gebied. Om de impact van de voorgestelde maatregelen goed te onderbouwen, is aanvullend onderzoek nodig. De nadruk moet liggen op: de maatschappelijke meerwaarde van de voorgestelde maatregelen in de visie in relatie tot de benodigde verwachte investeringen. Arcadis werd gevraagd om deze uitdaging op te pakken vanwege onze uitgebreide expertise in het thema Gezonde Stad en ons trackrecord in het uitvoeren van maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA’s) voor klimaatadaptieve steden zoals Den Haag en Rotterdam. Ambitie en aanpak van Arcadis Arcadis heeft als doel om de relatie tussen de ruimtelijke maatregelen uit de gebiedsvisie en de gezondheid van bewoners en gebruikers van Centraal Capelle helder en inzichtelijk te maken. Om dit te realiseren, combineren wij de berekening van maatschappelijke baten met een analyse van de huidige en toekomstige gezondheidsprestaties in het gebied, gebaseerd op de door Arcadis ontwikkelde Gezonde Stad Index (GSI).

Deze aanpak maakt het mogelijk om niet alleen de impact van de geplande maatregelen cijfermatig te berekenen, maar ook grafisch te vergelijken met de gezondheidsprestaties van de gemeente Capelle als geheel en andere Nederlandse steden. Door deze combinatie van methodieken wordt de impact van de voorgestelde maatregelen in een bredere context geplaatst, wat leidt tot een genuanceerdere evaluatie van de resultaten. De kwalitatieve en kwantitatieve impact op de gezondheidsprestaties van het plangebied zijn tot stand

gekomen in nauwe samenwerking met het gemeentelijke team en is uitgewerkt in drie stappen: Stap 1: Nulmeting Gezonde Stad Index (GSI) In de eerste stap voerde Arcadis een nulmeting uit met behulp van de Gezonde Stad Index (GSI). Hiermee werd de huidige gezondheidssituatie van het plangebied geëvalueerd. De relevante indicatoren zijn in overleg met de gemeente Capelle aan den IJssel samengesteld. Stap 2: Potentiemeting en Kosten-Baten Analyse De tweede stap richtte zich op het meten van het toekomstige gezondheidspotentieel van het gebied, zoals beschreven in de gebiedsvisie van PosadMaxwan. Arcadis analyseerde de geplande situatie en vergeleek deze met de huidige GSI-data. Hierdoor zijn verbeteringen in de gezondheidsprestaties van het centrumgebied geïdentificeerd. Tegelijkertijd kwantificeerden wij relevante kosten en baten van de voorgestelde maatregelen. Stap 3: Opstellen van de MKBA en Rapportage In de laatste stap verwerkte Arcadis de effecten in termen van een MKBA. Hiermee worden kosten en baten overzichtelijk in kaart gebracht, in monetaire termen dan wel op kwalitatieve wijze op de schaal van de gemeente Capelle. Deze eindresultaten dienen als onderbouwing voor verdere besluitvorming over de transformatie. Wat u kunt verwachten in dit rapport In de volgende pagina’s vindt u een overzicht van onze uitgangspunten, de methodiek en de resultaten.

Dit omvat een evaluatie van de huidige en toekomstige prestaties van het plangebied Centraal Capelle, uitgevoerd met de Gezonde Stad Index, en een maatschappelijke kosten-batenanalyse. Daarnaast biedt het rapport een overzicht van mogelijke vervolgstappen om de transformatie van Centraal Capelle verder te ondersteunen. 5

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

1.1 Uitgangspunten De nulmeting GSI is uitgevoerd op basis van de indicatoren en openbare databronnen van de GSI, voor het plangebied Centraal Capelle. Uitgangspunten voor de GSI potentiemeting en de MKBA-berekeningen zijn de volgende door de gemeente Capelle a/d IJssel verstrekte achtergrondinformatie, documenten en gegevens:

met name de verandering in verkeersbewegingen op straatniveau, vormen de basis voor de effectbepalingen m.b.t. verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en geluidsbelasting in het plangebied. De gegevens uit het verkeersonderzoek zijn door Arcadis gebruikt als basis voor de berekening van de MKBA en de potentiemeting van de GSI.

Gebiedsvisie PosadMaxwan

Participatietraject

De Gebiedsvisie voor Centraal Capelle van gemeente Capelle aan den IJssel is door PosadMaxwan en de gemeente ontwikkeld met als doel het gebied op een gezonde manier te verstedelijken en te ontwikkelen tot een levendige, duurzame en toegankelijke omgeving voor alle inwoners en bezoekers. Deze Gebiedsvisie is een eerste vertaling van de Stadsvisie, de Omgevingsagenda en andere overkoepelende beleidskaders zoals het Programma Wonen. Deze producten vormen de basis voor uitwerking in (o.a.) deze gebiedsvisie. Van de woningen benodigd in de Omgevingsagenda, kunnen er op de huidige manier onvoldoende op een gezonde manier worden bijgemaakt. De gebiedsvisie verkent hoe door gezond te verstedelijken meer ruimte voor woningen en een gezondere leefomgeving kan ontstaan.

Tijdens het opstellen van de gebiedsvisie is het gemeentelijk projectteam op verschillende manieren in gesprek gegaan met Capellenaren. Gezondheid stond hierbij centraal. Door met de toolkit Positieve Gezondheid van Institute for Positive Health te werken, is opgehaald wat bewoners op dit gebied belangrijk vinden. Het spinnenweb van positieve gezondheid is hierbij toegepast, om te verkennen wat bewoners en gebruikers binnen het plangebied nodig hebben om in hun eigen wijk regie te voeren over hun gezondheid en een betekenisvol leven te leiden. Op basis van zes indicatoren/ domeinen werd gezamenlijk verkend hoe de wijken anders ingericht kunnen worden om gezondheid te verbeteren. Dit proces werd begeleid door het stedenbouwkundig bureau PosadMaxwan. De opgehaalde input is door hen verwerkt in de integrale gebiedsvisie.

In het coalitieakkoord en diverse beleidsstukken, zoals de Omgevingsagenda, staan ambities geformuleerd voor de stad. Op basis van deze ambities, het voortraject ‘Gezond Raamwerk’, brainstormsessies en de inbreng van bewoners, zijn specifieke doelstellingen opgesteld voor deze wijk. Deze doelstellingen zijn vervolgens vertaald naar vier verhaallijnen, die samen de basis vormen voor het bouwen van de gebiedsvisie:

De resulterende IPH kaarten met uiteindelijk gewenste voorzieningen en inrichtingen en de verslagen uit het participatieproces zijn tevens in het kader van dit aanvullend onderzoek gebruikt als basis voor de potentiemeting GSI (hoofdclusters gezonde gebouwde omgeving, gezonde gemeenschap) en MKBA om de verwachte toekomstige afstanden tot voorzieningen en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte in te schatten.

• • • •

Verhaallijn 1: Levendig groen & blauw Verhaallijn 2: Verbonden & bereikbaar Verhaallijn 3: Sociaal & veerkrachtig Verhaallijn 4: Samen Gegroeid en voor iedereen

Deze vier verhaallijnen worden in de gebiedsvisie omgezet in concrete ontwerpopgaven en maatregelen, gericht op gezonde verstedelijking binnen het plangebied Centraal Capelle. In dit aanvullend onderzoek verbinden wij deze verhaallijnen, de bijbehorende maatregelenlijst en geplande ruimtelijke aanpassingen uit de gebiedsvisie met zowel de Gezonde Stad Index (GSI) als de maatschappelijke kostenbatenanalyse (MKBA). Door de geplande maatregelen uit de gebiedsvisie te koppelen aan de indicatoren van onze berekeningen, kunnen we inzicht bieden in de verwachte effecten en synergieën van de voorgestelde stedelijke transformaties. Verkeersonderzoek Haskoning Parallel aan dit aanvullend onderzoek is door Haskoning een verkeersonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek geeft inzicht in de verkeerstechnische impact van in de gebiedsvisie voorgestelde maatregelen, zoals de knip van bepaalde straten ter bevordering van verkeersveiligheid en gezondheid. De resultaten van het verkeersonderzoek, 6

Aanvullende (data)bronnen Aanvullend aan bovenstaande documenten en informatie zijn door de gemeente volgende gegevens verstrekt als basis voor de potentiemeting GSI en de MKBA: • • • • • • • • • • • • •

Analyse Leefbarometer v3 Actieplan Omgevingslawaai 2024 Voorzieningen IPH Intensiteiten Centraal Capelle Modal Split Ongevallen STAR: Smart Traffic Accident Reporting m2 nieuw voetpad lint maatregel Klimaatatlas | stadsatlas.capelle.nl Groen in de private buitenruimte | stadsatlas.capelle.nl Kaart | CIMLK Kostenschatting 250625 Schets 1600 nieuwe woningen (Gemeente Capelle a/d IJssel)

Centraal Capelle Gebiedsvisie

22.08.2025

Gebiedsvisie PosadMaxwan (100% versie)

Verkeersonderzoek Haskoning 7

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

1.2 Methodologie MKBA en Gezonde Stad Index (GSI) Plangebied Het plangebied voor de berekening van de GSI en MKBA omvat het centrumgebied van Capelle aan den IJssel. Dit betreft de administratieve grenzen van de volgende buurten: • Oude plaats • Schildersbuurt • Merelbuurt • Vuykterrein • Meeuwenbuurt • Koperwiek • Hovenbuurt • Alkenoord • Kievitlaan • Oude kern Methodologie MKBA De Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA) is een beleidsondersteunend instrument dat wordt ingezet om de leefbaarheidseffecten van de gebiedsvisie Centraal Capelle in kaart te brengen. Het doel van deze analyse is om de verschillende effecten, oftewel baten, van de gebiedsvisie te identificeren en waar mogelijk in geld te kwantificeren. Dit omvat ook baten zoals verbeteringen in leefkwaliteit waarvoor niemand direct betaalt, maar wel waarde hebben. Deze maatschappelijke baten worden expliciet – kwantitatief of kwalitatief - meegenomen in de analyse om een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de totale impact van het beleid. De analyse omvat vier stappen: • Inventarisatie van relevante effecten: effecten die voortvloeien uit de gebiedsvisie worden geïdentificeerd en beoordeeld. • Omzetting van effecten naar type baten: De geïdentificeerde effecten worden vertaald naar specifieke baten, met behulp van indicatoren die de impact van het beleid representeren.

• Kwantificering van baten: Waar mogelijk worden de baten gekwantificeerd, zodat ze in geld kunnen worden uitgedrukt. Wanneer dit niet mogelijk is, worden de effecten kwalitatief beschreven. • Vergelijking van baten en kosten: Tot slot worden de baten afgezet tegen de kosten van de voorgestelde maatregelen om inzicht te krijgen in de maatschappelijke waarde en haalbaarheid van de gebiedsvisie. Methodologie GSI De Arcadis Gezonde Stad Index rangschikt vijfentwintig gemeenten op basis van een reeks kenmerken die aangeeft in hoeverre de fysieke inrichting bijdraagt aan de gezondheid van haar inwoners. Elke stad wordt gescoord op de belangrijkste fysieke kenmerken zoals opgenomen in het onderzoek “Kenmerken Gezonde Stad”, uitgevoerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2016. Per kenmerk worden indicatoren o.b.v. openbare GIS data geanalyseerd. Hierdoor kunnen wij met de GSI de gezondheidsprestaties van verschillende steden vergelijken. 8

De kenmerken worden in de GSI ingedeeld in 5 hoofdclusters: • Gezonde Gebouwde Omgeving • Gezonde Mobiliteit • Gezonde Buitenruimte • Gezond Milieu • Gezonde Gemeenschap Een overzicht van de bijbehorende indicatoren en bronnen is te vinden in de Gezonde Stad Index 2024, te downloaden via https://www.arcadis.com/nl-nl/inzichten/perspectives/ europe/netherlands/gezonde-stad-index-2024 De Gezonde Stad Index van Arcadis richt zich in eerste instantie op de fysieke omgeving. Niet alleen omdat we ons nu eenmaal bezighouden met de fysieke buitenwereld, maar ook omdat wij ervan overtuigd zijn dat investeren in de fysieke omgeving een preventieve werking heeft op de gezondheid van de mensen die er wonen. Dit omvat zowel het beschermen tegen negatieve milieufactoren (bijvoorbeeld: geluid, fijnstof, hittestress) als het bevorderen van actief gebruik van de buitenruimte. Uit de GSI-analyse wordt een gezondheidsscore afgeleid die aangeeft hoe gezond een stad is vergeleken met de 25 grootste steden van Nederland. Inmiddels zijn er meer data beschikbaar, waardoor we voor veel indicatoren ook op wijkniveau uitspraken kunnen doen over fysieke aspecten van gezondheid.

(Voor sommige indicatoren, zoals luchtvervuiling, wordt per wijk op dit moment nog de waarde van de gehele gemeente gehanteerd, als er geen locatie-specifieke data beschikbaar is.) De Gezonde Wijk Index haakt aan bij de wijkindeling die het CBS hanteert. We vergelijken de gezondheidsprestaties van wijken met de GSI van de gemeente waarin de wijken liggen én met de prestaties van andere steden. Hieruit trekken wij conclusies over specifieke aandachtspunten voor gezonde stadsontwikkeling. Relevante Indicatoren voor Centraal Capelle Voor de evaluatie van de gezondheidsprestaties van Centraal Capelle hebben wij de indicatoren uit de GSI en de MKBA gekoppeld aan de vier verhaallijnen en maatregelen uit de gebiedsvisie. In de “impactmatrix” op de volgende pagina vindt u een overzicht dat aantoont, welke potentiële impact de maatregelen uit de gebiedsvisie op de gezonde stadsontwikkeling kunnen hebben en met behulp van welke indicatoren wij deze impact in de GSI en MKBA meten. Wat is niet inbegrepen Dit onderzoek richt zich primair op de impact van ruimtelijke transformatievoorstellen. Deze aspecten worden verder uitgewerkt in de visie op het sociale domein, die tijdens de uitvoering van dit onderzoek is gestart, maar nog niet is afgerond.

Selectie kenmerken Gezonde Stad Index 7 Evenals in 2020 en 2022 hebben we voor deze Gezonde Stad Index onderzocht hoe de ‘steden’ scoren op de belangrijkste fysieke kenmerken uit het onderzoek uit 2016 8 door het 6 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Per 3 kenmerk is bepaald of er nieuwe representatieve data beschikbaar is ten opzichte van de data in 2022. In de bijlage is een overzicht opgenomen van de onderzochte 9 kenmerken en op welke wijze deze zijn onderzocht, met bijbehorende 5 databronnen. 2 10

Het RIVM heeft onderzocht wat de kenmerken zijn van een Gezonde Stad (https://www.rivm.nl/gezondestad). Hiervoor hebben ze 250 professionals met verschillende achtergronden (onder andere vanuit 1. Oude plaats de gezondheidszorg-, ruimtelijke ordening en milieu) 2. Schildersbuurt gevraagd om de volgende zin aan te vullen: ‘Een 3. Merelbuurt Gezonde Stad is voor mij…’. Dit leverde een lijst van 4. Vuykterrein 350 kenmerken op, die vervolgens zijn samengevoegd, gewaardeerd en geclusterd. Twee resultaten vielen op; 5. Meeuwenbuurt ten eerste dat er veel overeenstemming is over wat 6. Koperwiek professionals belangrijke kenmerken vinden van een 7. Stad’ Hovenbuurt ‘Gezonde en ten tweede dat het merendeel van 8. Alkenoord de belangrijkste kenmerken gekoppeld is aan de fysieke inrichting. 9. Kievitlaan

4 1

10. Oude kern

Plangebied Centraal Capelle en buurten

2. is een stad waarin je op een gemakkelijke en gezonde manier door de stad kan bewegen (fietsvriendelijk, voetgangersvriendelijk, dekkend ov-netwerk, verkeersveilig)

nru

bou

u i te

wd e O

G ezo n d e B

m g e vin g

M nd zo

1. is een stad die in een gezonde gebouwde omgeving voorziet. (Ruim, hygiënisch, voorzieningen nabij)

Gezo nde Ge m ee

u ilie

ap ch ns

De kenmerken zijn onderdeel van vijf brede domeinen waaraan een Gezonde Stad moet voldoen:

G e zo n

d e M o b ili te i

3. is een stad die een gezonde buitenruimte creëert om in te spelen en te verblijven (buitenspelen, met groen om in te spelen, creëren van luwe plekken, zichtbaar groen) 4. is een stad die gericht is op een gezond milieu (luchtkwaliteit, geluidsoverlast en hitte stress) 5. is een stad met een gezonde gemeenschapszin en ruimte voor sociale interactie (veiligheid, ontmoeting, verleiding tot bewegen) De 25 gemeenten zijn gerangschikt in elk van de vijf domeinen. De uitsplitsing laat zien in welke opzichten de gemeenten goed scoren en in welke opzichten er kansen voor verbetering liggen.

5 kenmerken van de Gezonde Stad Index 9

Gezonde Stad Index 2024 | 15

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

1.3 Impactmatrix: overzicht maatregelen en indicatoren

Impact

Subdomein GSI

Indicatoren MKBA/GSI potentiemeting

GSI - gezonde gebouwde omgeving

Zorg

Gemiddelde afstand tot voorzieningen

GSI - gezonde gebouwde omgeving

Voorzieningen

Gemiddelde afstand tot zorgvoorzieningen

GSI - gezonde gebouwde omgeving

Ruim

Bebouwingsdruk (Open Space Ratio)

MKBA

---

Vastgoedwaarde woningen

GSI - gezonde mobiliteit

Wandelen

Oppervlakte voetpad

GSI - gezonde mobiliteit

Afstand tot OV

GSI - gezonde mobiliteit

Veiligheid

Verkeersongelukken

GSI - gezonde mobiliteit

Wandelen, fietsen, OV

Modal Split

MKBA

---

# verkeersongevallen

GSI - gezonde buitenruimte

Gebruiksgroen

m2 groen per kind 0-12 jaar

GSI - gezonde buitenruimte

Luwtes

% bebouwd gebied met een buurtpark binnen loopafstand

GSI - gezonde buitenruimte

Speelplekken

#ontmoetings- en speelplekken openbare ruimte

GSI - gezonde buitenruimte

Groen

Oppervlakte groen

GSI - gezond milieu

Hittestress

Hittestress gevoelstemperatuur > 35 graden

MKBA & GSI - gezond milieu

Fijnstof

Luchtkwaliteit (PM10)

MKBA & GSI - gezond milieu

Stikstof

Luchtkwaliteit (N/NOx)

MKBA & GSI - gezond milieu

Geluid

Geluidoverlast Db gevelwaarde

GSI - gezonde gemeenschap

Veilig gevoel

Geregistreerde misdrijven

GSI - gezonde gemeenschap

Beweging

Afstand tot sportvoorzieningen geen indicatoren beschikbaar

AANVULLEND: Waterkwaliteit verbeteren en activeren - Strategische ingrepen verbeteren de ecologie én maken het water beleefbaar voor bewoners. Terrassen, zitplekken, steigers en strandjes zorgen voor ontspanning, beweging en ontmoeting aan het water.

AANVULLEND: Waterkwaliteit verbeteren, zoals voor vergroten van biodiversiteit, zoals voor meer gebruik door de mensen

AANVULLEND: Vergroening van straten: Ruimte voor grote schaduwgevende bomen.

AANVULLEND: Biodiversiteit verhogen met o.a. broedeilanden, drijvend groen, verticale tuinen, pluk- en moestuinen

AANVULLEND: Vergroening van school- en sportpleinen

AANVULLEND: Toekomstbestendige buitenruimte

AANVULLEND: Balans tussen rust en reuring

KWALITATIEVE GROENE PLEKKEN

HOOFDSTRUCTUREN: 5. Lint

HOOFDSTRUCTUREN: 4. Rondje Stadshart

HOOFDSTRUCTUREN: 3. Stedelijke As

HOOFDSTRUCTUREN: 2. De IJssel en Dijkzone

HOOFDSTRUCTUREN: 1. Het Groene rondje

Ingrepen en Maatregelen Gebiedsvisie

Gebiedsvisie Verhaallijn 1: Levendig groen & blauw

AANVULLEND: Zorg dichtbij huis: samenwerking met zorginstellingen voor dagbesteding, wijkzorgpunten of ‘zorg aan huis’, in lijn met programma Langer Thuis.

AANVULLEND: Mogelijkheden voor kleinschalig thuiswerken of zzpondernemerschap.

AANVULLEND: Sociale programmeer ruimte: plekken waar bewoners zelf activiteiten kunnen organiseren

AANVULLEND: Flexibele plattegronden die meebewegen met levensfasen en zijn in lijn met wonen op maat.

WOONPROGRAMMA

WOONCLUSTERS MET VARIATIE EN VERBINDING

ONTMOETING & COLLECTIVITEIT

WOONZONES MET EEN EIGEN KARAKTER: ‘Rustig Stedelijk’

Gebiedsvisie Verhaallijn 3: Sociaal & veerkrachtig

WOONZONES MET EEN EIGEN KARAKTER: ‘Dorpse reuring’

WOONZONES MET EEN EIGEN KARAKTER: ‘Stedelijke reuring’

AANVULLEND: Toegankelijke, inclusieve openbare ruimte: Extra zitplekken langs routes (bijvoorbeeld opde- route-bankjes) in samenspraak met afdeling Stadsbeheer.

AANVULLEND: (Sociale) Veiligheid/veiligheidsbeleving bevorderen: Verlichting op plekken zoals metrohaltes verbeteren in afstemming met afdeling Stadsbeheer.

AANVULLEND: Behoud en versterking van het voorzieningenniveaubuurt: Ontwerpen sport- en spelvoorzieningen in samenspraak met bewoners en met afdeling Stadsbeheer en Sportief Capelle.

AANVULLEND: Behoud en versterking van het voorzieningenniveaubuurt: Ontwikkeling van buurtmoestuinen en sociale werkplekken zoals een repaircafé in afstemming met Promen.

AANVULLEND: Versterken sociale netwerken: Gemeente biedt ruimte aan versterken dorpsgevoel: Organiseer activiteiten die het dorpsgevoel versterken, zoals burendag en straatspeeldag.

AANVULLEND: Versterken sociale netwerken: Zelfregie en eigenaarschap stimuleren in de wijk

HOOFDSTRUCTRUREN: Fijnmazig netwerk en groen raamwerk

HOOFDSTRUCTRUREN: Lint

PROGRAMMA: 5. Specifieke behoeften van jongeren

PROGRAMMA: 4. Gezondheidsvoorzieningen voor de toekomstige bewoners

PROGRAMMA: 3. Ontmoetingsplek voor de buurt

PROGRAMMA: 2. Onderwijs en sportclusters

PROGRAMMA: 1. Centrum met bovenstedelijke functies

AANVULLEND: Sociale veiligheid : Meer verlichting en sociale controle rond metrohaltes, met name Capelle-Centrum.

AANVULLEND: Verkeersveilige schoolzones: Beperken van autoverkeer, kindvriendelijke inrichting, stimuleren fietsgebruik.

AANVULLEND: Openbaar vervoer: Verbetering van frequentie, dekking en toegankelijkheid van het netwerk.

AUTOVERKEER: BEREIKBAAR, NIET DOORKRUISBAAR

FIETS ALS AANTREKKELIJK ALTERNATIEF

LANGZAAM VERKEER CENTRAAL: 2. Autoluw centrum

LANGZAAM VERKEER CENTRAAL: 1. Lint

Gebiedsvisie Verhaallijn 2: Verbonden & bereikbaar Gebiedsvisie Verhaallijn 4: Samen gegroeid en voor iedereen

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Centraal Capelle - huidige situatie

2. Nulmeting - wat is de huidige prestatie van Centraal Capelle op het gebied van gezondheid? De “nulmeting” geeft een eerste indicatie van de actuele gezondheidsprestaties van het centrumgebied. Deze is in het kader van dit onderzoek uitgevoerd voor het plangebied Centraal Capelle, door middel van de methodiek, indicatoren en data van de Gezonde Stad Index 2024. De resultaten van de “nulmeting” gezondheid dienen als basis voor de vergelijking met de “potentiemeting”. Hierbij wordt de geprojecteerde toekomstige prestatie van het plangebied gemeten, waarbij rekening wordt gehouden met de implementatie van ruimtelijke maatregelen zoals voorgesteld in de gebiedsvisie. De vergelijking van “nulmeting” en “potentiemeting” in hoofdstuk 3 maakt inzichtelijk welke verbeteringen de maatregelen uit de gebiedsvisie naar verwachting op het gebied van gezondheid zullen opleveren. De “nulmeting” geeft een indicatie van de huidige gezondheidsprestaties van Centraal Capelle weer. In de meting zetten wij relevante gezondheidsdata van het plangebied Centraal Capelle in verhouding tot verschillende schaalniveaus, om inzichtelijk te maken hoe goed of slecht de huidige prestatie in de context van andere steden, de eigen gemeente en verschillende wijken is. Dit omvat: • •

Prestatie plangebied Vergelijking met 25 Nederlandse Steden

• •

Vergelijking met de gemeente Capelle a/d IJssel Vergelijking op wijkniveau

Prestatie Plangebied Centraal Capelle In de GSI “gezondheidsroos” wordt de score van het plangebied Centraal Capelle per hoofdcluster en kenmerk in verschillende kleuren als “waaiers” weergegeven.

Centraal Capelle in de context van 25 Nederlandse Steden In de GSI “gezondheidsroos” wordt de gemiddelde score van 25 Nederlandse referentiegebieden per hoofdcluster en kenmerk als oranje lijn/cirkel weergegeven.

Centraal Capelle in de context van de gemeente Capelle In de GSI “gezondheidsroos” wordt de score van de gemeente Capelle a/d IJssel per hoofdcluster en kenmerk als zwarte lijn weergegeven.

Centraal Capelle in de context van Capellaanse wijken Op de volgende pagina’s worden de scores van de wijken van het plangebied en de omliggende wijken van de gemeente Capelle a/d IJssel per hoofdcluster weergegeven en geëvalueerd. 13

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

2.1 Nulmeting GSI - hoe gezond is Centraal Capelle? Verhouding Gemeente Capelle aan den IJssel t.o.v. het gemiddelde van 25 Nederlandse steden De prestatie van de gemeente Capelle aan den IJssel (af te lezen op de roos op de volgende pagina’s als zwarte streepjes) is afgezet tegenover het gemiddelde van de 25 steden van de GSI 2024 (af te lezen op de roos rechtsonder als oranje cirkel). De 25 referentiesteden (de grootste van iedere provincie, aangevuld met de 13 grootste steden) zijn van een andere ordegrootte dan Capelle aan den IJssel, maar desalniettemin is vergelijking mogelijk om een goed beeld te krijgen. Op het gebied van gezond milieu scoort Capelle aan den IJssel gemiddeld, vergelijkbaar met een stad als Zoetermeer. De luchtkwaliteit en hittestress scoren minder, maar op geluidsoverlast scoort de gemeente gemiddeld hoog. Opvallend is dat de gemeente Capelle aan den IJssel hoog scoort op gezonde buitenruimte. Vooral het aandeel ‘groen’ om naar te kijken scoort hoog. Hierbij wordt het zichtbare groen in de stad gemeten. Op het gebied van gezonde gemeenschap, mobiliteit en gebouwde omgeving scoort de stad gemiddeld. Het totaal van de GSI scores van het projectgebied in de huidige situatie bedraagt 993% en ligt daarmee onder het gemiddelde van de GSI25 steden (1000%).

Huidige GSI-prestatie Centraal Capelle Wanneer de uitkomsten van het projectgebied worden vergeleken met die van geheel Capelle, dan vallen er wel een aantal dingen op. Zo is op het gebied van gezond milieu te zien, dat het projectgebied erg laag scoort op geluidsoverlast ten opzichte van het gemiddelde van de 25 GSI-steden, terwijl Capelle aan den IJssel gemiddeld scoort. Een nog groter verschil is te zien op het gebied van gezonde buitenruimte. Capelle aan den IJssel scoort gemiddeld positief op de buitenruimte. Dat geldt echter niet voor Centraal Capelle. Vooral op gebruiksgroen en speelplekken is er in het plangebied nog veel te winnen. Binnen het thema ‘gezonde gebouwde omgeving’ scoort Centraal Capelle wat lager op het aspect ‘een stad die ruim is opgezet’. Dat is echter normaal voor een centrumgebied. De bereikbaarheid van voorzieningen scoort daarentegen juist hoger in het centrum. Gezonde gemeenschap en gezonde mobiliteit komen overeen met het gemiddelde voor Capelle aan den IJssel. Deze cijfers liggen ook dicht bij het gemiddelde van de 25 steden. De huidige prestatie van Centraal Capelle op deze gebieden is dus vergelijkbaar met de gezondheidsprestatie van hoogstedelijke leefomgevingen.

Gezondheidsprestatie per thema en wijk Verhouding wijken t.o.v. Capelle a/d IJssel (schaal gemeente) Het stadsgemiddelde is interessant voor de vergelijking met andere steden in Nederland, maar om een beter idee te krijgen van de scores in Capelle aan den IJssel zijn de onderlinge buurten geanalyseerd. Op de pagina’s die volgen zijn de wijkscores per categorie op de kaart geprojecteerd. Op het gebied van gezond milieu zijn de onderlinge verschillen in de stad goed te zien op de kaart. De ‘Top 15’ wijken in Capelle aan den IJssel op het gebied van gezond milieu bevinden zich vrijwel allemaal in het noord-oosten van de gemeente. Terwijl het op gezonde buitenruimte wat meer verspreid is. Deze topgebieden zijn verspreid, voornamelijk rondom de Bermweg of aan de Hollandse IJssel. Op het gebied van mobiliteit ontstaan er een aantal clusters. Het verschil in oppervlakte beschikbare voetpaden, verkeersongelukken en toegang tot OV-haltes heeft daar een interessant onderscheid gemaakt. Voor gezonde gebouwde omgeving spelen de voorzieningen een grote rol, waardoor het centrum er sterker uitkomt, terwijl voor gezonde gemeenschap de scores meer verspreid zijn door de gemeente.

Op de volgende pagina’s worden de prestaties van het plangebied en de afzonderlijke wijken per hoofdcluster toegelicht.

Centraal Capelle - huidig: Gemeente: Projectgebied: Perioden: *

993%

t.o.v. het gemiddelde van de GSI25 steden (1000%)

Capelle aan den IJssel Centraal Capelle 2024

Data enkel op niveau gemeente beschikbaar. Het gemiddelde t.o.v. de 25 GSI-steden in 2024. Score gemeente Capelle aan den IJssel ten opzichte van het gemiddelde van de 25 GSI-steden in 2024.

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Huidige prestatie - Ervaren gezondheid (gezondheidsmonitor)

“De kaart presenteert cijfers over goed ervaren gezondheid. Dit is het percentage personen van 18 jaar en ouder met antwoordcategorie ‘zeer goed’ of ‘goed’ op de vraag naar de algemene gezondheidstoestand.” Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD’en, CBS en RIVM (2022)

00.00

Percentage goed ervaren gezondheid Projectgrens + 75% 65 - 74.9% 55 - 64.9% -55.4% Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

De Gezonde Stad Index richt zich op de fysieke staat van de stad. Het is belangrijk om ook de daadwerkelijk ervaren gezondheid van de inwoners mee te nemen om een volledig beeld te krijgen. De kaart hierboven toont de cijfers uit de gezondheidsmonitor 2022. Hieruit blijkt dat de tevredenheid over de algemene gezondheidstoestand per wijk in Capelle aanzienlijk verschilt. Per wijk zien we de volgende percentages van mensen die hun gezondheid als goed ervaren: • • • • • • • • • •

Oude Plaats: Schildersbuurt: Merelbuurt: Vuykterrein: Meeuwenbuurt: Koperwiek: Hovenbuurt: Alkenoord: Kivietlaan: Oude Kern:

64.10% 70.50% 71.60% 75.30% 53.90% 61.30% 64.70% 59.0% 58.6% 69.1 %

Maatregelen voor verbetering van de gezondheid zouden door wijkgericht maatwerk binnen een integraal raamwerk voor gezonde stad hierop kunnen inspelen. 16

Huidige prestatie GSI - Gezond milieu

Projectgrens

Top 16 - 30

De categorie Gezond Milieu is opgebouwd uit data over luchtkwaliteit (PM10, NO2), geluidsoverlast en hittestress. Direct valt het op dat de best scorende buurten binnen Capelle aan den IJssel aan de noord en oost kant van de gemeente liggen.

Top 31 - 45

Centraal Capelle

Top 15

Top 46 - 63 Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

Binnen het projectgebied scoren de buurten in de huidige situatie niet goed t.o.v. de rest van de gemeente. Dat verschil wordt vooral gekenmerkt door de uitslagen op geluidsoverlast. Er valt veel te winnen t.o.v. het gemiddelde van de gemeente. Ook op hittestress scoren de buurten veelal onder het gemiddelde.

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Huidige prestatie GSI - Gezonde buitenruimte

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

Het is belangrijk voor gezonde buitenruimtes om, los van groen om naar te kijken, ook groen te hebben om te gebruiken, om in te spelen en om luwte op te zoeken. In Capelle aan den IJssel bevinden zich deze gebieden vooral rondom de Bernweg en de Hollandse IJssel. Veel wijken scoren gemiddeld tot goed op deze onderdelen. Centraal Capelle Wat opvalt in het projectgebied is dat er op het gebied van speelplekken en gebruiksgroen nog veel te winnen is ten opzichte van de gehele gemeente, maar ook ten opzichte van het gemiddelde van de 25 GSI-steden. Het is positief dat er veel groen is om naar te kijken; op dit punt scoort het projectgebied, evenals de gehele gemeente, erg goed. Vooral de Oude Kern springt eruit in de cijfers door de uitstekende score op gebruiksgroen.

Huidige prestatie GSI - Gezonde mobiliteit

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

Gezonde mobiliteit betekent dat mensen zich binnen steden zoveel mogelijk te voet of fietsend verplaatsen. Ook het openbaar vervoer speelt een rol, maar het uitgangspunt is om het autogebruik zoveel mogelijk te beperken voor autoritten op korte afstand en voor doorgaand autoverkeer. De scores op gezonde mobiliteit vormen clusters binnen de stad. De scoreverschillen worden voornamelijk veroorzaakt door verschillen in de oppervlakte van voetpaden, de toegang tot het OV en het aantal ongelukken met letsel. Centraal Capelle Het projectgebied scoort vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Capelle aan den IJssel. Op het gebied van “Fietsen” betekent dit dat het centrumgebied, tegen de verwachtingen in, niet beter presteert dan de buitenwijken. Op het gebied van “Wandelen” en “OV” presteert het plangebied zoals verwacht iets beter dan de buitenwijken van Capelle aan den IJssel. (Verkeers)veiligheid scoort gelijk aan het gemiddelde van de 25 GSI-steden. Gezien dit vaak grotere steden zijn, is dit een aandachtspunt. In het zuiden van het projectgebied vallen twee buurten op als toppers binnen Capelle aan den IJssel: de Oude Plaats en het Vuykterrein scoren gemiddeld goed op alle onderdelen.

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Huidige prestatie GSI - Gezonde gebouwde omgeving

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30

Een gezonde gebouwde omgeving bestaat uit ruim opgezette en schone steden met voorzieningen om de hoek en het ziekenhuis nabij. De doorslaggevende factoren voor de onderlinge verschillen tussen buurten in Capelle aan den IJssel zijn de nabijheid van (zorg)voorzieningen en hoe ruim de stad is opgezet.

Top 31 - 45 Top 46 - 63 Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

Centraal Capelle Een uitschieter voor het projectgebied zijn de voorzieningen. Op het gebied van nabijheid van voorzieningen en zorgvoorzieningen scoort het projectgebied uitstekend. Ook hierbij zijn er echter verschillen tussen de wijken binnen Centraal Capelle. De Hovenbuurt en Alkenoord scoren, vergeleken met andere wijken in het plangebied, lager. Hier zou het aanbod van voorzieningen en de bereikbaarheid ervan verbeterd kunnen worden. De keerzijde van het centraal gelegen gebied is dat het gemiddeld lager scoort op het aspect ‘ruim opgezette stad’, wat voor een centrumgebied echter niet verrassend is. In het centrum is het vaak lastig om grote groenvlakken toe te voegen. Maar bijvoorbeeld geveltuintjes, dak- en gevelgroen, laanbomen en het vergroenen van straten en pleinen hebben hier ook impact.

Huidige prestatie GSI - Gezonde gemeenschap

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

Wanneer we de gezonde gemeenschap vanuit het perspectief van de fysieke omgeving bekijken, gaat het vooral om een veilig gevoel, herstel van stress, stimulering tot bewegen en een stad met ontmoetingsplekken. Capelle aan den IJssel scoort dicht bij het gemiddelde van de 25 GSI-steden, maar binnen de gemeente is er nog aanzienlijke variatie tussen de wijken. De Rossinibuurt, Redebuurt en Eilandenbuurt scoren het beste van alle buurten. Centraal Capelle Binnen Centraal Capelle scoren de buurten verschillend. Vuykterrein en Merelbuurt scoren beide hoog, maar om verschillende redenen. Zo scoort Vuykterrein hoog op veiligheid en herstel van stress, terwijl Merelbuurt juist hoog scoort op stimulering tot bewegen en herstel van stress. Andere buurten in Centraal Capelle scoren vooral lager op herstel van stress en stimulering tot bewegen.

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Gebiedsvisie PosadMaxwan

3. Potentiemeting - wat is de mogelijke impact van maatregelen uit de gebiedsvisie? Potentiemeting

Leeswijzer

In de GSI “potentiemeting” wordt de geprojecteerde toekomstige prestatie van het plangebied gemeten, waarbij rekening wordt gehouden met de implementatie van ruimtelijke maatregelen zoals voorgesteld in de gebiedsvisie.

Op de volgende pagina’s vindt u een overzicht van de GSIpotentiemeting voor het plangebied Centraal Capelle.

In dit hoofdstuk worden de resultaten uit de potentiemeting toegelicht. Deze geven inzicht in de potentiële toekomstige gezondheidsprestatie van het plangebied. Daarnaast worden deze op verschillende manieren vergeleken. Zo is de “nulmeting” van het plangebied vergeleken met de “potentiemeting” van het plangebied Centraal Capelle. Ook is de potentiële toekomstige gezondheidsscore van Centraal Capelle naast de gemiddelde scores van de gemeente Capelle en de 25 GSI-referentiesteden gelegd. Deze vergelijkingen laten zien welke verbeteringen de maatregelen uit de gebiedsvisie naar verwachting zullen opleveren. Om de Gezonde Stad Index voor de toekomstige situatie van het plangebied te berekenen zijn een zijn enkele aannames gedaan. In het kader van deze studie zijn deze in overleg met het gemeentelijk projectteam bewust op hoofdlijnen gehouden om in eerste instantie inzicht te geven over de ordegrootte van de mogelijke impact van de maatregelen uit de gebiedsvisie. Tevens laat het detailniveau van de gebiedsvisie nog geen nauwkeurige berekeningen toe. De aannames voor ruimtelijke maatregelen en rekenmethoden voor de projectie van data worden nader toegelicht in bijlage 5.1 van dit document.

Daarna wordt per GSI-hoofdcluster toegelicht hoe de verschillende buurten van Centraal Capelle volgens de potentiemeting in rangorde veranderen ten opzichte van de nulmeting. Een stijging (groen pijltje) betekent dat de buurt in de rangschikking van wijken binnen de gemeente Capelle is gestegen; oftewel, haar gezondheidsprestaties zijn ten opzichte van andere buurten binnen de gemeente verbeterd. Het getal naast het pijltje geeft aan hoeveel plaatsen de buurt binnen de gemeentelijke rangorde is gestegen. Een daling (rood pijltje) betekent dat de gezondheidsprestaties ten opzichte van de nulmeting is verslechterd. Het getal geeft aan hoeveel plaatsen de buurt binnen de gemeente is gedaald. Let op: veranderingen binnen het plangebied Centraal Capelle kunnen van invloed zijn op de gezondheidsprestaties van buurten buiten het plangebied, bijvoorbeeld door een verschuiving van verkeersstromen. In deze studie zijn dergelijke effecten op buurten buiten het plangebied niet meegenomen. De indicatie van stijging of daling van de rangorde van buurten binnen het plangebied ten opzichte van andere buurten binnen de gemeente kan hierdoor beïnvloed worden. De illustraties en waarden in dit document geven daarom slechts een eerste indicatie van mogelijke verbeteringen en verslechteringen. 23

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

3.1 Potentiemeting GSI - hoe gaat de gezondheid verbeteren? Verschil potentiemeting - nulmeting Uit de potentiemeting met de GSI blijkt dat de in de gebiedsvisie voorgestelde maatregelen vrijwel alle, door de GSI-methode gemeten, gezondheidsaspecten positief zullen beïnvloeden. In vergelijking met de huidige situatie zien wij een verbetering van 10% (vergelijking totaalscores). Met name de veranderingen op het gebied van mobiliteit en groenvoorzieningen hebben een aantoonbaar effect op meerdere domeinen. Zo heeft de aanpassing van mobiliteit niet alleen impact op mobiliteit zelf, maar ook op het domein gezond milieu (zoals geluid en luchtkwaliteit) en op gezonde gemeenschap (door het stimuleren van beweging). De toevoeging van meer groen draagt eveneens bij aan een positieve ontwikkeling binnen de domeinen gezonde buitenruimte en gezond milieu. Dit blijkt onder andere uit de toename van gebruiksgroen (met maar liefst 23% ten opzichte van het het gemiddelde van de GSI25-steden) en een toename van zicht op groen (met 6%). Daarnaast is er een lichte stijging zichtbaar in het domein gezond milieu, specifiek wat betreft het verminderen van hittestress. Verhouding plangebied t.o.v. gemeente Capelle a/d IJssel

fijnstof en stikstof neemt dankzij deze verkeersmaatregelen enigszins af. Gezonde Mobiliteit: • Binnen het thema mobiliteit zijn positieve veranderingen zichtbaar door de introductie van het lint en de aanpassing van de verkeerssituatie (het aanpassen van wegen). Zowel wandelen als het gebruik van het openbaar vervoer nemen toe. Ook de verkeersveiligheid verbetert, conform de verwachtingen. Voor fietsen was geen nieuwe data beschikbaar, waardoor een eventuele verbetering op dit onderdeel niet is getoetst. Al met al gaat het thema gezonde mobiliteit binnen het plangebied met 25% vooruit ten opzichte van het gemiddelde van de GSI25-steden. Gezonde Gebouwde Omgeving: • Binnen het domein gezonde gebouwde omgeving is een daling van de score zichtbaar op het subdomein ‘ruime opzet’, als gevolg van de beoogde verdichting in het plangebied. In centrumgebieden is een lage prestatie op dit sub-domein niet ongebruikelijk. Deze daling staat echter een verbetering in de afstand tot voorzieningen direct tegenover. • Voor het subdomein ‘schoon’ zijn geen veranderingen geconstateerd. Hiervoor is geen nieuwe data beschikbaar. • Gemiddeld genomen gaat het thema gezonde gebouwde omgeving binnen het plangebied met 10% vooruit ten opzichte van het gemiddelde van de GSI25-steden.

Een aantal van de uitkomsten heeft ervoor gezorgd dat de achterstand van het projectgebied t.o.v. heel Capelle ingehaald of geëvenaard is. Grote verwachte inhaalslagen zijn te zien op het gebied van geluid (24% gestegen t.o.v. GSI25), gebruiksgroen en speelplekken (18% gestegen t.o.v. GSI25). Gezonde Buitenruimte: Sommige thema’s overstijgen het gemeentelijk gemiddelde • De score op gebruiksgroen stijgt aanzienlijk met het nieuwe en blinken uit. Zo zijn de bereikbaarheid van voorzieningen, plan (+23%). De toevoeging van circa 2,8 hectare groen het OV (met name door de beoogde toevoeging van een extra betekent een toename van ongeveer 8,8% aan groene toegang binnen het plangebied tot het bestaand metrostation oppervlaktes binnen het plangebied. Hierdoor verbetert “Capelle aan den IJssel, Slotlaan”) en beweging echte de lage huidige score op “gebruiksgroen” naar verwachting uitblinkers die potentieel verder stijgen. (Stijging van 7%, 10% & sterk. De score op dit subthema stijgt naar 38%, wat 5% t.o.v. GSI25) 23 procentpunt hoger is dan voorheen, en nadert het gemiddelde van de 25 GSI-steden (50%) en de gemeente Verhouding t.o.v. van 25 Nederlandse steden Capelle aan den IJssel (57%).

Het totaal van de scores laat zien dat het projectgebied met • Ook de scores voor speelplekken en ‘groen - zicht op 111% vooruitgaat (van 993% naar 1104% ten opzichte van groen’ stijgen en komen dicht bij, of zelfs gelijk aan, het de GSI25-steden) en daarmee het gemiddelde van de GSI25gemeentelijke gemiddelde. Het subthema ‘Luwtes’ blijft steden (1000%) overstijgt. Uit de vergelijking van de scores onveranderd, omdat hiervoor in deze potentiemeting geen van Capelle en het projectgebied met het gemiddelde van maatregelen zijn opgenomen. de 25 GSI-steden blijkt dat Capelle, zowel op stedelijk niveau • In totaal verbetert het aspect ‘Gezonde Buitenruimte’ van als binnen het projectgebied, op het thema ‘gezond milieu’ 16% naar 34%. Dit blijft echter onder het gemiddelde van de achterblijft ten opzichte van de GSI referentiesteden. De GSI25-steden. Op het subthema ‘zicht op groen’ scoren zowel beoogde maatregelen uit de gebiedsvisie dragen eraan bij dat het plangebied als Capelle bovengemiddeld ten opzichte van het projectgebied op het gebied van “gezond milieu” dichter de referentiesteden. Desondanks is verdere inzet mogelijk bij het gemiddelde van deze referentiesteden komt.

om het groen nog beter te gebruiken en zo dichter bij de In de overige categorieën scoort het plangebied, na uitvoering gemiddelde gezondheidsscores van de referentiesteden te van de maatregelen uit de gebiedsvisie, over het algemeen komen. dicht bij het gemiddelde van de 25 GSI-referentiesteden. Daarbij zijn er enkele positieve en negatieve uitschieters in de subcategorieën, die hieronder nader worden toegelicht:

Gezonde Gemeenschap: • Voor het aspect gezonde gemeenschap wordt een stijging van 7% verwacht in het gevoel van veiligheid binnen het Gezond Milieu: projectgebied. In combinatie met verbeterde mogelijkheden • Het grootste verschil binnen de subcategorie ‘gezond voor beweging door de nieuwe verkeersmaatregelen vormt milieu’ betreft geluid. Hier is een aanzienlijke positieve dit een goede basis voor verdere vooruitgang op het gebied stijging in de score zichtbaar, als gevolg van de van een gezonde gemeenschap. aanpassingen in het verkeer binnen het projectgebied. Deze • Het subthema “stress herstel”’ blijft onveranderd, omdat verbetering verschilt per buurt, maar gemiddeld is sprake hiervoor in deze potentiemeting geen data beschikbaar was. van een duidelijke toename. Ook de blootstelling aan 24

Centraal Capelle - potentie:

1104%

t.o.v. het gemiddelde van de GSI25 steden (1000%)

+10%

Data enkel op niveau gemeente beschikbaar.

t.o.v. huidige prestatie plangebied GSI nulmeting

Het gemiddelde t.o.v. de 25 GSI-steden in 2024. Score gemeente Capelle aan den IJssel ten opzichte van het gemiddelde van de 25 GSI-steden in 2024. Score Centraal Capelle bestaand ten opzichte van het gemiddelde van de 25 GSI-Steden in 2024. +1 Verschil score t.o.v. Centraal Capelle bestaande situatie Geen data beschikbaar 25

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Toekomstige prestatie - Ervaren Gezondheid

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63

huidig

toekomstig

Op het gebied van ‘ervaren gezondheid’ gaan alle buurten vooruit. Dit is gebaseerd op een toekomstprojectie van de huidige data, op basis van de aannames over maatregelen binnen de vijf hoofdclusters van de GSI. Vooral de centraal gelegen buurten, zoals de Meeuwenbuurt, de Koperwiek en de Kievitlaan, kunnen hun positie in de rangorde van buurten binnen Capelle sterk verbeteren. Dit komt vooral door een combinatie van maatregelen: de reductie van doorgaand verkeer, de herinrichting van de 26

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

centrumring en het lint, de toevoeging van groen en een verbetering van de afstanden tot voorzieningen in deze centraal gelegen buurten. Ook buurten zoals Oude Plaats, Vuykterrein en de Hovenbuurt gaan naar verwachting aanzienlijk vooruit in de rangorde, met name door hun verbinding met het lint en de beoogde toevoeging van ontmoetingsplekken en sportvoorzieningen in deze buurten.

Toekomstige prestatie GSI - Gezond Milieu

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 huidig

toekomstig

De verwachte veranderingen in de gezondheidsprestatie van Centraal Capelle op het gebied van ‘Gezond Milieu’ zijn meer gedifferentieerd. Vooral in de centrale buurten (Meeuwenbuurt, Koperwiek, Kievitlaan) is een sterke verbetering van het subdomein ‘Geluid’ te verwachten, als gevolg van de geplande afsluitingen voor doorgaand verkeer. Lichte verbeteringen op het gebied van ‘Fijnstof’ en ‘Stikstof’

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid

zijn hier direct aan gerelateerd en zullen naar verwachting vooral in deze buurten optreden. In de omliggende buurten, waar geen afsluitingen voor doorgaand verkeer worden gerealiseerd, zijn er nauwelijks verbeteringen op het gebied van ‘Gezond Milieu’ te verwachten. Als gevolg van het weren van doorgaand verkeer in het centrum, zullen de wegen die bedoeld zijn voor het doorgaand verkeer drukker worden. De impact hiervan op de omgeving dient nader onderzocht te worden. 27

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Toekomstige prestatie GSI - Gezonde Buitenruimte

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63

huidig

toekomstig

In het hoofdcluster ‘gezonde buitenruimte’ zien wij in de potentiemeting een sterke verbetering in bijna alle buurten van Centraal Capelle. Vooral de buurten Oude Plaats, Hovenbuurt en Kievitlaan kunnen hun positie in de rangorde van Capelle aanzienlijk verbeteren. Deze vooruitgang is het gevolg van verschillende maatregelen uit de gebiedsvisie. Zo wordt het lint heringericht en worden parkeerplaatsen langs de Reigerlaan, Kerklaan en Lijstersingel vergroend. Daarnaast komen er diverse nieuwe sport-, speelen ontmoetingsplekken langs het lint. 28

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid Ook buurten zoals de Meeuwenbuurt, Vuykterrein en de Schildersbuurt profiteren hiervan; in deze buurten zien we eveneens een aanzienlijke verbetering van de gezondheidsscores. Zij stijgen met 21, 20 en 17 posities in de rangorde. Deze vooruitgang betreft vooral de subdomeinen ‘gebruiksgroen’ en ‘speelplekken’, die door de genoemde maatregelen uit de gebiedsvisie kunnen worden gerealiseerd

Toekomstige prestatie GSI - Gezonde Mobiliteit

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 huidig

toekomstig

Ook op het gebied van ‘Gezonde Mobiliteit’ wordt in alle buurten een verbetering verwacht door de maatregelen uit de gebiedsvisie. Zowel de subdomeinen ‘wandelen’ als ‘OV’ verbeteren. Ook voor fietsers wordt een verbetering verwacht, hoewel dit niet kon worden berekend vanwege het ontbreken van nieuwe data op schaal van de buurten in deze studie. De Merelbuurt verbetert haar positie met 16 plaatsen, door de nieuwe uitgang van de metro en de verbeterde toegankelijkheid voor langzaam verkeer via het lint. De buurt Koperwiek maakt de grootste sprong voorwaarts, met een verbetering

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid van 33 plaatsen. Hier worden zowel delen van het lint als van de centrumring gerealiseerd, waardoor bestaande autowegen worden getransformeerd tot voetgangers- en fietsvriendelijke straten. Hetzelfde geldt, zij het met een iets kleinere stijging in posities, voor de buurten Kievitlaan en Meeuwenbuurt. Hier draagt ook de oost-westverbinding van het lint (Reigerlaan/ Paulus-Potterlaan) bij aan een sterke verbetering van ‘Gezonde Mobiliteit’ in Centraal Capelle. Oude plaats en Vuykterrein stijgen minder hard, maar scoren al in de huidige situatie goed op “gezonde mobiliteit”. 29

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

Toekomstige prestatie GSI - Gezonde Gebouwde Omgeving

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 huidig

toekomstig

De meting voor ‘Gezonde gebouwde omgeving’ laat een gedifferentieerd beeld zien. Door de toevoeging van een substantieel aantal nieuwe woningen in de centrale buurten zullen de afstanden van woningen tot voorzieningen en zorgvoorzieningen daar verbeteren. Hierdoor stijgt hun prestatie op de subdomeinen ‘voorzieningen’ en ‘zorg’ aanzienlijk, vergeleken met andere buurten, waar huidige en toekomstige woningen op een grotere afstand van voorzieningen liggen en waar geen nieuwe voorzieningen worden toegevoegd. De 30

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid verslechtering van de buurten rondom het centrumgebied zou kunnen worden voorkomen door hier meer (kleinschalige) voorzieningen te integreren dan nu beoogd. Alle buurten waar woningen worden toegevoegd en daardoor de buitenruimte afneemt, gaan achteruit op het subdomein ‘ruime opzet’. Dit dilemma komt vaker voor in hoogstedelijke centrumgebieden. Daarom wordt in dergelijke gebieden vaak gekozen om andere aspecten van gezondheid, zoals de nabijheid van zorg en voorzieningen, prioriteit te geven.

Toekomstige prestatie GSI - Gezonde Gemeenschap

sterk verbeterd verbeterd licht verbeterd verslechterd 0

geen verandering

verschil toekomstig - huidig

Projectgrens Top 15 Top 16 - 30 Top 31 - 45 Top 46 - 63 huidig

toekomstig

Op het gebied van ‘Gezonde Gemeenschap’ zullen alle buurten naar verwachting hun positie binnen de gemeente licht verbeteren. In dit hoofdcluster van de GSI zijn vooral twee indicatoren relevant: de afstand tot sportfaciliteiten en de misdaadcijfers. De misdaadcijfers zullen naar verwachting weinig veranderen, maar door meer ‘ogen op straat’ (extra woningen en ontmoetingsplekken in het plangebied) is een verbetering van het gevoel van veiligheid te verwachten. De voorgestelde nieuwe ontmoetingsplekken, speelplekken

Geen data / te lage bevolkingsdichtheid en sportplekken zorgen daarnaast voor een verbetering van het GSI-subdomein ‘Beweging’. In de buurt Oude Plaats zien we de grootste verbetering: deze buurt stijgt met 21 plaatsen in de ranglijst. Dit komt vooral door de toevoeging van twee nieuwe sportfaciliteiten dicht bij de bestaande en een aantal nieuwe woningen in deze buurt. (maatregel: programma toevoegen aan water en groen in Slotpark) Hierdoor wordt de gemiddelde afstand tot sportplekken gereduceerd van 340 naar 120 meter. 31

GEBIEDSVISIE CENTRAAL CAPELLE: MKBA EN GEZONDHEID

3.2 MKBA - wat zijn de kosten en baten van de maatregelen?

Overzicht Baten Een belangrijke basis voor de analyse van de effecten resp. baten in de MKBA is de verkeersstudie (Haskoning, 2025). Uit deze studie blijkt dat de beoogde aanpassingen in de verkeersstructuur zal leiden tot een verschuiving van autoverkeer van het centrum naar de randen. Daarbij zijn er verschillen op straatniveau: sommige straten, met name in het centrumgebied worden ontlast, terwijl andere straten juist meer verkeer tegemoet gaan zien. Op het schaalniveau van de gemeente zijn er in 2040 per saldo circa 1150 woningen (ruim 2400 personen) binnen de gemeente die hierdoor kunnen profiteren van een netto verbetering van verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en geluidsbelasting. Hierbij zijn inbegrepen de nog nieuw te bouwen woningen. Ook zal dit naar verwachting een positief effect hebben op de gemiddelde woningwaarde, in combinatie met de toename van het totale areaal aan groen binnen de gemeente. De maatschappelijke baten van de maatregelen uit de gebiedsvisie zijn berekend met de verandering in waarden van de volgende indicatoren: Gezonde gebouwde omgeving: • Vastgoedwaarde huizen: de toevoeging van groenelementen en de verandering in luchtkwaliteit en geluidbelasting a.g.v. wijzigingen in de verkeersstructuur beïnvloeden de vastgoedwaarde van de woningen in het plangebied. In het plan wordt circa 3 ha.

aan groen toegevoegd, hetgeen overeenkomt met ongeveer 9% toename. In eerdere studies (PBL, 2023) is een verband aangetoond van 0,2% toename vastgoedwaarde per 1% toename groenoppervlak. Dit betekent 2% waardestijging3 van de hiervoor genoemde 1150 woningen in de gemeente Capelle. De gemiddelde WOZ-woningwaarde (2025) is EUR 363.000. Daarmee ontstaat een eenmalige bate van EUR 8,4 miljoen. Rekening houdend met een OZB-tarief van circa 0,8% van de WOZ-waarde, komt dit neer op circa € 80.000 aan extra jaarlijkse OZB-inkomsten voor de gemeente. Gezonde mobiliteit: • Verkeersveiligheid: de verkeersbelasting binnen de gemeente verandert a.g.v. wijzigingen in de verkeersstructuur. Dit beïnvloedt het aantal verkeersongevallen. Uitgangspunt is het gemiddelde aantal verkeersongevallen met doden, gewonden en/ of uitsluitend materiële schade (UMS) in de afgelopen vijf jaren (STAR) op de wegen waar sprake is van een toeof afname van verkeer. Vervolgens is aangenomen dat op de centrumwegen met lagere verkeersintensiteiten dit zal leiden tot een reductie van 50% van het aantal ongevallen en op de (rand)wegen/ ontsluitingswegen met

een verkeerstoename tot 10% meer ongevallen. Ten slotte zijn per type ongeval waarderingskengetallen gebruikt, zoals geadviseerd door de rijksoverheid (RWS, steunpunt Economie). Dit leidt per saldo tot een jaarlijkse bate op de schaal van de gemeente Capelle vanwege verbetering verkeersveiligheid van EUR 2 miljoen. Gezond Milieu: • Geluidsbelasting (Db gevelwaarden): ook voor deze batencategorie is de wijziging in de verkeersstructuur bepalend. De verandering in verkeersintensiteiten beïnvloedt de geluidsbelasting van de woningen langs de betreffende wegen. Op basis van de geluidbelastingkaarten (Stadsatlas Capelle) en de Atlas Leefomgeving zijn de huidige gevelbelastingen op straatniveau bepaald. Deze zijn ingedeeld in categorieën (51-55 dB(A), 56-60 dB(A) etc.). Vervolgens is verondersteld dat de gevelbelasting in de straten waar sprake is van een vermindering van geluidsoverlast naar een lagere categorie verschuift en vice versa voor woningen in straten met meer geluidoverlast. De waarde van geluidbelasting per categorie ten slotte is bepaald o.b.v. het Handboek Milieuprijzen (CE, 2023). De waarde van het saldo van positieve en negatieve veranderingen in geluidbelasting op de schaal van de gemeente Capelle is EUR 1 miljoen op jaarbasis. •

Luchtkwaliteit (PM10 en NOx): de wijzigingen in de verkeersstructuur beïnvloedt tevens de luchtkwaliteit langs de betreffende wegen. Nadere informatie over (verandering in) snelheden om de impact op emissies te kunnen kwantificeren, is niet aanwezig. We veronderstellen echter een (positieve) verandering in lijn met de bovenstaande analyse van de geluidbelasting in dezelfde straten. We waarderen de netto impact op luchtkwaliteit daarmee kwalitatief positief (++).

Overzicht Kosten In opdracht van de gemeente Capelle is door een externe partij een kostenraming gemaakt van de maatregelen uit de visie. Deze raming is opgenomen in een separaat document (zie bijlage 5.4). De totale investeringen zijn geraamd op EUR 70 miljoen. Ook is een fasering aangegeven van investeringen tussen de jaren 2026 en 2045. Naast de investeringen zal ook sprake zijn van beheer en onderhoud van de uitgevoerde maatregelen. Deze zijn niet geraamd in het genoemde rapport. Wij gaan daarom uit van een standaard percentage van 1% van de investeringen voor beheer en onderhoud nadat de betreffende maatregelen zijn uitgevoerd. Daarbij merken we op dat in de praktijk mogelijk sprake kan zijn van vervanging van beheer en onderhoud van de huidige situatie. Dit is vooralsnog echter onbekend.

De detailanalyse / berekeningen zijn opgenomen in bijlage 5.2 van dit rapport. Bomen en woningprijzen (PBL, 2023) 3 Hierbij houden we ook rekening met de positieve verandering in leefkwaliteit vanwege een netto verbetering van luchtkwaliteit en geluidbelasting. 1

Resultaat MKBA-berekening Op basis van de bovenstaande analyse van de individuele kosten- en batenposten in de MKBA is een berekening uitgevoerd van de contante waarde van de stroom aan kosten en baten. Daarbij is een tijdshorizon van 50 jaar aangehouden, uitgaande van de verwachte levensduur van de investeringen resp. het moment van herinvesteringen. De tijdspanne van de berekening is dus 2026-2075. De gebruikte (voorgeschreven) maatschappelijke discontovoet is 2,25%. De fasering van de maatregelen heeft invloed op de omvang van de kosten in de tijd, maar ook op de baten. Deze zijn namelijk afhankelijk van de mate van realisatie van met name de maatregelen in de buitenruimte. Gelet op de fasering van deze maatregelen gaan we ervan uit dat de baten vanaf 2035 voor 100% ingeboekt kunnen worden. Van 2026-2035 hanteren we een ingroeimodel. In onderstaande tabel zijn de hoofdbevindingen opgenomen: de nominale en contante waarde bedragen van de individuele gemonetariseerde kosten en baten en de kwalitatieve (positieve) impact op luchtkwaliteit. Er is sprake van een positieve netto contante waarde resp. baten/kostenverhouding. Daarnaast zijn er niet gekwantificeerde baten voor luchtkwaliteit. De gebiedsvisie levert dus per saldo een netto positieve maatschappelijke waarde op voor Capelle. Reflectie op resultaten MKBA

modal split, verkeersveiligheid, lucht- en geluidprognoses, een nadere analyse van de vastgoedmarkt in Capelle en/of inwoneronderzoek over (verwacht) gebruik van groenvoorzieningen. Geadviseerd wordt om bij de uitwerking van de visie een nadere analyse uit te voeren van de beheer- en onderhoudskosten van de maatregelen inclusief de mogelijke vervanging van bestaand beheer en onderhoud. Deze analyse betreft de maatschappelijke kosten en baten. Hierin is geen planeconomische analyse gemaakt van bijvoorbeeld de kosten en opbrengsten van de gebiedsontwikkeling. Ook is niet ingegaan op mogelijke inkomsten- en subsidiebronnen voor de gemeente in relatie tot het plan. Alleen de geschatte toename van de WOZwaarde geeft een indicatie van de mogelijke toename van OZB-inkomsten voor de gemeente. Geadviseerd wordt om een dergelijke planeconomische uitwerking te gaan maken om een beter beeld te geven van de impact van het realiseren van de Gebiedsvisie voor de financiële positie van de gemeente. Met deze observaties in het achterhoofd laat de MKBAberekening zien dat naar verwachting de realisatie van de Gebiedsvisie Capelle Centraal per saldo een positieve bijdrage zal leveren aan de welvaart van de gemeente en haar inwoners.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16274775/1