03.03 - ORR Jaarverslag 2025 2379163

om opnieuw een opleiding te starten. Toch wil de overheid, die telkens het belang van een toekomstperspectief benadrukt, hen niet met deze schulden helpen. Eerst zicht krijgen op de omvang van het probleem Om tot goede oplossingen te komen, is het belangrijk om te weten hoe groot de impact van het toeslagenschandaal op het toekomstperspectief van deze jongeren werkelijk is. Daarom vroegen de lokale jeugdombudsmannen bij de minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW), de staatssecretaris van Financiën en de directeur van DUO om cijfers. Hoeveel door het toeslagenschandaal gedupeerde jongeren hebben studieschulden? Hoe hoog lopen die op? En welke invloed heeft het schandaal gehad op hun studie en toekomst? Deze informatie werd niet gedeeld. Daarom openden de jeugdombudsmannen zelf een

meldpunt, onder het motto: ‘Het is niet jouw (studie)schuld!’. Meer dan 1.800 jongeren meldden zich en vulden een korte vragenlijst in. Zo kregen we alsnog zicht op hun situatie en konden hun verhalen worden meegenomen in het publieke en politieke gesprek.

“Diezelfde schulden maken het nu moeilijk om opnieuw een opleiding te starten.” Wat jongeren ons vertelden Uit de meldingen blijkt onder meer dat gedupeerde jongeren hun studie twee keer zo vaak voortijdig hebben moeten stoppen (40% tegenover minder dan 20% landelijk). Ook hebben zij twee keer zo vaak hoge DUO-schulden (20%

heeft een studieschuld van meer dan €50.000, terwijl dit landelijk minder dan 10% is). En uit de meldingen blijkt duidelijk dat het toeslagenschandaal nog steeds doorwerkt in het leven van de gedupeerde jongeren (chronische stress, psychische klachten en wantrouwen tegenover instanties en de overheid). Blijvend aandacht vragen in Den Haag Deze jongeren verdienen erkenning, herstel en echte kansen om verder te kunnen. Daarom bieden de lokale jeugdombudsmannen in februari 2026 een uitgebreid verslag van de resultaten aan de staatssecretaris van Financiën en de minister van Onderwijs aan. Wij pleiten voor oplossingen die recht doen aan wat zij hebben meegemaakt en die hen daadwerkelijk in staat stellen hun toekomst weer op te bouwen. “Alleen met inzicht in de schaal van het probleem kan een passende oplossing worden gezocht.”

Lees meer over onze inspanningen rond het toeslagenschandaal op pagina 9 en 17

JAARVERSLAG 2025

KINDEROMBUDSMAN

Eindelijk zwemles voor kinderen die vaak aan de kant stonden Zwemmen is meer dan een sport. Het zorgt voor veiligheid van kinderen in een waterrijke

omgeving zoals Rotterdam-Rijnmond. Ook voor kinderen met een beperking is deze veiligheid

belangrijk, maar juist zij stuiten bij zwemlessen op obstakels. Extra begeleiding en persoonlijke

aandacht zijn vaak nodig voor deze kinderen om een zwemdiploma te halen, waardoor de kosten voor ouders hoger zijn. Voor kinderen met een beperking die opgroeien in een gezin met een beperkt inkomen is dit een probleem. De bestaande subsidieregeling voor kinderen die in armoede opgroeien schiet tekort. Voor kinderen met een beperking die in kleine groepjes met extra begeleiding zwemmen, zijn de kosten hoger dan de standaard vergoeding. Het gevolg: sommige kinderen moeten stoppen met zwemles en halen dus geen diploma. Daardoor kunnen gevaarlijke situaties rond het water ontstaan. We kregen een signaal hierover van een organisatie die zich inzet voor gehandicaptenzorg en gingen ermee aan de slag. Door gesprekken met de gemeente en

de betrokken wethouder kon extra financiële ondersteuning worden geregeld, zodat deze kinderen toch hun diploma kunnen halen. Hoewel het een tijdelijke oplossing is, is de ambitie duidelijk: structurele ondersteuning is nodig om te zorgen dat álle kinderen, ongeacht beperking of financiële situatie, de kans krijgen om te leren zwemmen en zich te ontwikkelen. Zoals een betrokken ouder het verwoordt: “Diep in mijn hart hoop ik dat alle kinderen die financiële hulp en expertise nodig hebben, dat mogen blijven ontvangen.” De gemeente onderzoekt momenteel

mogelijkheden om deze extra financiële ondersteuning structureel te maken, zodat zwemveiligheid voor iedereen bereikbaar blijft. Liam is een van de kinderen die hiervan profiteerde. Dankzij een

subsidie van de gemeente kon hij zwemlessen volgen en behaalde hij trots zijn A-diploma. Zijn moeder merkt het verschil: “In het begin was hij heel onzeker en bang in het water. Nu zwemt hij graag en moedigt hij anderen aan.”

“De gemeente onderzoekt momenteel mogelijkheden om deze extra financiële ondersteuning structureel te maken.”

Rotterdam zet kinderrechten centraal in jeugdbeleid In haar dagelijkse werk stelt kinderombudsvrouw Stans Goudsmit vast dat de kennis over kinderrechten bij kinderen, ouders en professionals zeer beperkt is. En zo lang kinderen, ouders en (toekomstige) professionals niet herkennen of iets alleen onprettig of ook onwettig is, is de naleving van kinderrechten niet gegarandeerd. Om die reden richtten we, samen met Hogeschool Rotterdam en Digital Child Rights, de Rotterdamse Kinderrechten Community op. Hierin komen verschillende organisaties én jongeren samen om kennis over kinderrechten te vergroten en om situaties waar kinderrechten onder druk staan samen te agenderen. Aangesloten organisaties zijn onder andere de gemeente

Rotterdam, Unicef, Radar, JBRR, Enver en PPO Rotterdam. In 2025 zijn al drie goedbezochte bijeenkomsten georganiseerd. Het was mooi om te zien hoe vanuit verschillende invalshoeken bijgedragen wordt aan een kindvriendelijke gemeente. Als kers op de taart sloot de gemeente Rotterdam zich in november 2025 aan bij het programma Child Friendly Cities van UNICEF. Daarmee spreekt de stad uit dat zij haar jeugdbeleid langs de meetlat van de kinderrechten gaat leggen. Een belangrijke stap richting een volledig kindvriendelijk beleid. De Rotterdamse Kinderrechtencommunity bood hulp aan om dit proces verder te brengen. We riepen bovendien andere gemeenten op om dit

mooie voorbeeld te volgen en kinderrechten ook in hun eigen beleid centraal te stellen. Met de andere lokale kinderombudsmannen deden we in Binnenlands Bestuur een oproep aan alle gemeenten om kinderrechten beter na te leven. De overheid, centraal én decentraal, is immers verantwoordelijk om kinderrechten te verwezenlijken.

Scan de QRcode voor meer informatie

39

WACHTEN, WACHTEN EN NOG EENS WACHTEN... OP JEUGDHULP EN JEUGDBESCHERMING Net als voorgaande jaren bleef in 2025 het aantal signalen over jeugdhulp en jeugdbescherming hoog. Vaak gaat het over lange wachttijden: kinderen moeten lang wachten op passende hulp, er is geen jeugdbeschermer beschikbaar, of er komt steeds een nieuwe. Ouders raakten daardoor ten einde raad en schakelden ORR in. We vinden dat gemeenten in deze situaties vaker een Persoonsgebonden Budget (PGB) moeten afgeven, zodat ouders zelf tijdig passende ondersteuning kunnen regelen. Toch merkten we terughoudendheid bij gemeenten. Daarom startten we in het najaar van 2025 in Rotterdam een onderzoek naar het aanvragen en afgeven van PGB’s, zowel binnen de Jeugdwet als de WMO. Het doel is om dit onderzoek vóór de zomer van 2026 af te ronden.

“Het doel is om dit onderzoek vóór de zomer van 2026 af te ronden.” In elke individuele zaak over jeugdhulp en jeugdbescherming proberen wij bij te dragen aan een oplossing, want elk kind verdient het om veilig en gezond op te groeien. Tegelijkertijd brengen wij deze structurele problemen onder de aandacht van de verantwoordelijke wethouder en de bestuurder van Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR). Eind 2025 maakte kinderombudsvrouw Stans Goudsmit ook kennis met de nieuwe bestuurder van Veilig Thuis. Daar zijn de knelpunten rond wachtlijsten besproken, met het oog op de veiligheid van de kinderen. Kinderombudsvrouw Stans Goudsmit reageert op de tragische zaak rond het Vlaardingse pleegmeisje. In gesprek met Rijnmond benadrukt ze het belang van strenge voorwaarden om pleeggezin te kunnen worden. De grote schulden bij pleegouders hadden een alarmsignaal moeten zijn. Ook pleit ze voor meer aandacht voor de stem van het kind en de manier waarop die gesprekken plaatsvinden: “Gesprekken moeten buiten het pleeggezin plaatsvinden, zodat een kind zich veilig voelt om te spreken.”

Lees het volledige artikel bij Rijnmond

40

JAARVERSLAG 2025

KINDEROMBUDSMAN

HOE GAAT HET EEN JAAR LATER MET DE THUISZITTERS(PROBLEMATIEK) IN ROTTERDAM? Thuiszitters zijn een groeiend probleem in het Nederlandse onderwijs. Kinderen die langdurig thuisblijven lopen niet alleen achter op school, maar worden ook beperkt in hun sociale ontwikkeling en toekomstkansen. In oktober 2024 bracht de kinderombudsman het rapport Thuiszitters, wie zit ermee?! uit, met als doel inzicht te geven in de omvang van dit probleem en te onderzoeken hoe onderwijs, zorg en gemeenten kunnen samenwerken om oplossingen te bieden. Inmiddels is een jaar verstreken en is het moment daar om terug te blikken: wat is er bereikt, welke stappen zijn gezet, en waar liggen nog uitdagingen? In ons rapport rekenden we uit dat in het schooljaar 2023-2024 ongeveer 2500 kinderen een jaar lang thuis zaten. Dat zijn 80 klassen vol leerlingen die langdurig onderwijs en ondersteuning missen. Deze cijfers schrokken veel betrokken partijen. Het inzicht leidde tot een grotere aandacht voor registratie van thuiszitters, een belangrijke eerste stap om te begrijpen wie deze kinderen zijn en welke ondersteuning zij nodig hebben. Alleen met goede gegevens kan passend onderwijs en zorg worden geboden. Veel thuiszitters krijgen geen of slechts sporadisch onderwijs. Tegelijkertijd krijgen kinderen die zorg nodig hebben vaak geen onderwijs omdat ‘zorg voorliggend’ wordt gemaakt.

Deze situatie is zowel problematisch als in strijd met het recht op inclusief onderwijs. De kinderombudsman heeft dit het afgelopen jaar consequent onder de aandacht gebracht bij samenwerkingsverbanden, de Inspectie van het Onderwijs en de Tweede Kamer. Doorvragen naar

“Door deze activiteiten werd de problematiek zichtbaar en konden ouders, professionals en beleidsmakers ervaringen uitwisselen en samen leren van best practices.” verantwoordelijkheden leidde tot het besef dat het probleem structureel en onwettig is: scholen hebben een zorgplicht die onvoldoende wordt nagekomen. Het besef groeit dat thuiszitters een integraal onderdeel moeten zijn van het onderwijs en niet weggestopt in aparte trajecten. Een belangrijk aandachtspunt dat in het rapport werd gesignaleerd, is de opkomst van aparte ‘bubbels’ voor kinderen met verschillende problemen. Dit leidt niet tot inclusie maar juist tot verdere segregatie. De afgelopen twaalf maanden is er echter ook vooruitgang: er ontstaan steeds vaker plekken voor thuiszitters gekoppeld aan regulier onderwijs in plaats van volledig aparte locaties. Dit vergroot de kans op terugkeer naar regulier onderwijs en bevordert sociale ontwikkeling. Om echte doorbraken te realiseren, moeten verschillende partijen samenwerken. Daarom organiseerde de kinderombudsman in oktober 2025 een inspiratiesessie voor professionals uit onderwijs, zorg en gemeente. De sessie putte inspiratie uit de voormalige Münchhausen-beweging in Rotterdam, die bekendstaat om haar oplossingsgerichte aanpak: “We zeggen geen nee tegen elkaar. Jouw probleem is mijn probleem,” legden de leden uit.

Belangrijke uitgangspunten waren vertrouwen tussen bestuurders en professionals, gezamenlijke verantwoordelijkheid en soms een beetje ondeugend durven zijn om bureaucratie te omzeilen. De Taskforce Dekkend Netwerk gaat bekijken hoe deze werkprincipes kunnen worden geïntegreerd in de dagelijkse praktijk om thuiszitters beter te ondersteunen. In de afgelopen twaalf maanden zijn er daarnaast verschillende lezingen, workshops en een

Zimmen met kinderen: hoe dan?

Zimmen, waar staat dat ook alweer voor? Het is alweer een tijdje geleden dat we dit nieuwe werkwoord introduceerde. Het staat voor Zeggenschap, Inspraak, Meepraten en Meebeslissen. In 2025 besteedden zowel de ombudsvrouw als de kinderombudsvrouw regelmatig aandacht aan zimmen. Want hoe kun je goed beleid maken als je niet weet wat er speelt bij kinderen en jongeren? Zimmen is geen eenmalige actie, maar moet structureel plaatsvinden. Dat kan bijvoorbeeld via een kinderraad of jongerenraad. De meeste gemeenten hebben zo’n raad. Albrandswaard en Voorne aan Zee helaas (nog) niet. Rotterdam had de kinderburgemeester en de kinderraad afgeschaft vanwege de hoge kosten, maar na een lobby van onder andere de kinderombudsman zijn ze nu gelukkig weer terug! Zimmen gaat nog niet vanzelf. Ambtenaren geven aan dat ze het spannend vinden om met kinderen in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld omdat ze bang zijn verwachtingen te wekken die ze niet kunnen waarmaken, of omdat ze niet precies weten hoe. Om die koudwatervrees weg te

nemen, organiseerden we samen met de gemeente Rotterdam en het Albeda College in oktober een groot participatiefestival. Ambtenaren en jongeren ontmoetten elkaar, volgden workshops die gegeven werden door jongeren én ambtenaren, en konden op het ontmoetingsplein met elkaar in gesprek. Het festival werd mede een succes door de grandioze opening met participatief theater van de Youngins010. Zij lieten ons echt voelen wat het betekent als je als jongere niet serieus genomen wordt en van het kastje naar de muur gestuurd wordt. Het enthousiasme was groot, van zowel jongeren als ambtenaren. Wat ons betreft een initiatief dat volgend jaar zeker een vervolg verdient!

Meermaals heeft de kinderombudsman in haar onderzoeken aangedrongen op het opstellen van waarborgen rond zimmen met kinderen. Want doe je dat niet zorgvuldig, dan is de kans groot dat kinderen de volgende keer afhaken. Ook de gemeenteraad droeg het College meerdere keren op om die waarborgen op te stellen. In november liet de betrokken wethouder weten dat jeugdparticipatie een vast onderdeel wordt bij het opstellen van beleid dat kinderen raakt. En er komt een concernbrede werkgroep die daarmee gaat helpen én zal controleren of er ook echt gezimmd is met kinderen. Wij zijn hier heel blij mee. Nu nog de waarborgen om ervoor te zorgen dat het ook zorgvuldig gebeurt!

reizende tentoonstelling georganiseerd om het thema onder de aandacht te houden bij een breed publiek. Door deze activiteiten werd de problematiek zichtbaar en konden ouders, professionals en beleidsmakers ervaringen uitwisselen en samen leren van best practices. Ook individuele klachten bleven behandeld worden, zodat geen enkele thuiszitter zonder steun bleef. Het afgelopen jaar heeft ook geleid tot een grotere focus op structurele oplossingen. Het belang van samenwerking tussen scholen, zorginstanties en gemeenten wordt breed erkend. Er is meer aandacht voor het vroegtijdig signaleren van kinderen die risico lopen om langdurig thuis te blijven, en er wordt gewerkt aan betere koppeling van onderwijs en zorg. Het doel is altijd hetzelfde: voorkomen dat

kinderen nog langer thuiszitten zonder onderwijs, begeleiding of perspectief. Hoewel er veel vooruitgang is geboekt, ligt de verantwoordelijkheid nu bij de betrokken organisaties om de aanbevelingen uit het rapport op te pakken en daadwerkelijk in de praktijk te brengen. Het is aan hen om te laten zien dat beleid, samenwerking en dagelijkse uitvoering effectief samenkomen, zodat het recht op onderwijs voor alle kinderen gewaarborgd blijft. Ter afronding van het eerste jaar stuurde de kinderombudsman een nieuwsbrief rond waarin het overzicht van de acties, successen en nog openstaande punten werd gedeeld.

Scan de QRcode voor meer informatie

Armoede onder kinderen Vanuit ORR pleiten we al jaren voor een simpeler armoedebeleid. We pleiten o.a. voor de mogelijkheid om in één keer alle regelingen aan te kunnen vragen die er zijn. Of nog beter, om automatisch die regelingen toe te kennen waar inwoners recht op hebben. Al in 2021 brachten we daar een onderzoek over uit. Dit voorjaar maakte de betrokken wethouder bekend dat de mogelijkheid om mee te doen aan sport en cultuur niet meer apart aangevraagd hoeft te worden, maar via het jeugdtegoed op de Rotterdampas komt te staan. Een mooie vereenvoudiging! In december leverde onze kinderombudsvrouw een bijdrage aan de drukbezochte bijeenkomst ‘Een kuip vol kansen. Armoede- en schuldenconferentie 2025’, georganiseerd door de gemeente Rotterdam. De rode draad in het

verhaal: de gemeente hanteert nog te veel de schaar als het gaat om armoedebeleid voor kinderen. Wat nodig is is het plakband van de kinderrechten om alles aan elkaar te plakken. Bij armoedebeleid hanteren gemeenten graag de schaar: • het begrip armoede wordt opgeknipt; • de armoederegelingen worden opgeknipt, en; • de financiering voor informele zorg in de wijk is opgeknipt én onzeker. Wat we nodig hebben, is het plakband van de kinderrechten om dit alles weer bij elkaar te brengen. Want als je vanuit het kind redeneert, zou je het nooit op deze manier inrichten.

Scan de QRcode voor meer informatie

JAARVERSLAG 2025

KINDEROMBUDSMAN

41

Hoor mij en zie mij: Thuis in kinderrechten: hoe staat het met de opvolging van de aanbevelingen van dit onderzoek?

In oktober 2022 publiceerden we het onderzoek ‘Hoor mij en zie mij!’ over de ervaringen van kinderen en jongeren met een beperking in het dagelijks leven. In het rapport deden we 14 aanbevelingen. Begin 2025 vroegen we aan de ORR-gemeenten wat zij daarmee hebben gedaan.

Uit de reacties bleek dat alle gemeenten stappen zetten om de positie van kinderen met een beperking te verbeteren. Dat is goed nieuws. Tegelijkertijd ontbreekt in alle gemeenten een integrale visie op inclusie van kinderen met een beperking. Zo’n visie zou logisch onderdeel moeten zijn van de lokale inclusieagenda, maar dat is nergens het geval. Nissewaard is bovendien de enige gemeente zonder inclusieagenda, al wordt daar nu wel aan gewerkt. We zien ook dat gemeenten nog niet altijd goed zicht hebben op de kinderen om wie het gaat. In de praktijk wachten zij tot kinderen of ouders zichzelf melden. Dat moet anders. Onze oproep is om dat om te draaien: neem als gemeente zelf het initiatief, ga op zoek en maak actief contact. Dat is extra belangrijk, omdat kinderen met een beperking in geen van de gemeenten structureel kunnen meepraten of meebeslissen over zaken die hun leven direct raken. Zelfs bij het opstellen van de Inclusie Agenda zijn zij nergens betrokken, terwijl dit juist hét moment was geweest om hun stem te laten horen. Daarom roepen we gemeenten op om in de participatieverordening, die zij op grond van de Wet versterking participatie op decentraal niveau vóór 2027 moeten vaststellen, expliciet op te nemen dat deze ook

oproep om kinderrechten centraal te stellen in de bescherming van dakloze gezinnen

geldt voor kinderen. Want kinderen zijn óók inwoners. Er zijn ook lichtpunten. De meeste gemeenten werken samen met het onderwijs aan stappen richting inclusiever onderwijs. En bij leerlingenvervoer wordt waar mogelijk gewerkt met meerjarige beschikkingen, zodat gezinnen niet elk jaar opnieuw door dezelfde molen hoeven. Nissewaard onderzoekt deze mogelijkheid op dit moment. We bespraken de ontwikkelingen met de betrokken wethouders en informeerden daarna de gemeenteraden wat we van de ontwikkelingen vonden. Alleen in Voorne in Zee is het niet gelukt om dat gesprek tot stand te brengen. In Rotterdam is de opvolging van de aanbevelingen in februari 2025 besproken in de gemeenteraad. Tijdens de raadsbespreking sprak kinderombudsvrouw Stans Goudsmit haar grote teleurstelling uit dat er, ondanks eerdere toezeggingen, nog steeds geen platform was voor kinderen en jongeren met een beperking om mee te kunnen praten en beslissen. Dat signaal bleef niet liggen. Met hulp van de BredeRaad010 is dit snel opgepakt. ORR was aanwezig bij de eerste bijeenkomst van jongerenraad Jong Inclusief 010. Deze jongerenraad staat nu als een huis en treedt begin 2026 met een eerste advies naar buiten.

In augustus 2025 trokken we aan de bel bij de Rotterdamse burgemeester vanwege het toenemend aantal signalen over dakloze gezinnen. Het aantal gezinnen zonder vaste woonplek groeit gestaag, en dit heeft directe gevolgen voor de kinderen die hierbij betrokken zijn. De rechten van deze kinderen werden niet altijd voldoende beschermd.

Rotterdam droeg lange tijd uit dat er geen kind op straat hoort te slapen. Toch kregen wij signalen dat kinderen in portieken of auto’s sliepen. Vaak ging het om gezinnen met jonge kinderen die door de gemeente als ‘zelfredzaam’ werden bestempeld. Met dit stempel pakt de gemeente de zorgen van ouders en kinderen niet op. De zorgen van ouders en kinderen bleven daardoor onderbelicht. Dat vergrootte het risico op onveilige situaties, stress bij kinderen en ouders en afbreuk van hun basiszekerheid. Door de nadruk op zelfredzaamheid verschuift de verantwoordelijkheid van de gemeente naar de gezinnen zelf. ORR benadrukt dat het vanuit kinderrechten de taak is van de gemeente, evenals het Rijk, om ook ‘zelfredzame’ gezinnen tijdige en passende ondersteuning te bieden om te voorkómen dat ze dakloos raken. Ieder kind heeft namelijk het recht op een veilige plek om te wonen. En als ze toch dakloos worden, hen te helpen met het vinden van passende woonruimte. Om gemeenten daarbij te ondersteunen, stelden we de handreiking ‘Thuis in kinderrechten’

“Acht jaar is een mooie tijd om kinderombudsman te zijn geweest” Stans Goudsmit kondigde in september 2025 aan dat zij afscheid gaat nemen ‘van de mooiste baan die er is’: “Sinds 2018 doe ik met liefde, toewijding en vasthoudendheid dit werk. Samen met mijn ORR-collega’s zoek ik dagelijks naar oplossingen voor kinderen die ergens in hun leven vastlopen. Voor mij is nu de tijd gekomen om nieuwe wegen in te slaan. Dit is dan ook de laatste keer dat ik als kinderombudsvrouw verantwoording afleg over wat ik, samen met ons team, het afgelopen jaar heb gedaan. Het was een eer en een ontzettend groot plezier om deze functie de afgelopen acht jaar met enorme inzet te mogen vervullen.” Tot 1 maart 2026 blijft Stans Goudsmit zich met volle kracht inzetten. Op pagina 46 stellen we je alvast graag voor aan Wouter Stuijk, de nieuwe kinderombudsman van RotterdamRijnmond.

“Vanuit kinderrechtenperspectief hebben gemeenten de opdracht om de rechten van kinderen te beschermen en te verwezenlijken.” op. Daarin staat hoe kinderrechten een leidraad kunnen zijn om dakloosheid te voorkómen of op te lossen. De handreiking benadrukt het belang om kinderen te betrekken bij beslissingen, oplossingen snel aan te bieden en een veilige en stabiele leefomgeving creëren. Het gaat niet alleen om acute hulp, maar ook om structureel beleid dat voorkomt dat gezinnen dakloos worden. Onze noodkreet leidde tot een goed gesprek met de burgemeester. Toegezegd is dat er een afwegingskader komt om de belangen van de kinderen in een gezin dat dakloos dreigt te worden, beter mee te kunnen wegen in de beslissing om een gezin al dan niet toe te laten tot de opvang. We denken hierover mee.

Doet de gemeente eigenlijk wel genoeg als het gaat om de woningnood voor jongeren?

“Nee, dat vind ik niet”, zegt kinderombudsvrouw Stans Goudsmit in de portrettenserie ‘Beste Rotterdam…’, waarin jongeren een persoonlijke brief aan de stad schrijven. Er moet veel meer creativiteit komen in het zoeken naar woonplekken voor jongeren. Veel jongeren voelen zich niet langer thuis in Rotterdam. De stad heeft geen plek meer voor hen, althans zo ervaren zij het. En dat terwijl het recht op huisvesting een grondwettelijke plicht is.

Scan de QR-code om de serie te bekijken

42

JAARVERSLAG 2025

NIEUWE WEBSITE: DUIDELIJKER, TOEGANKELIJKER EN DICHTERBIJ In het jaarverslag van 2024 kondigden we het al aan: de lancering van onze nieuwe website. Inmiddels is deze live! Of inwoners, ondernemers of professionals nu willen weten waar ze met een signaal of klacht terechtkunnen, wat we precies doen, of gewoon nieuwsgierig zijn naar wie er achter ORR zitten. Het staat er allemaal uitgelegd. Kortom: een website die de veelzijdigheid van ons werk laat zien en is ontworpen om iedereen in de regio RotterdamRijnmond beter te bereiken.

DORRZETTER: EEN BLIJK VAN WAARDERING! Bij ORR geloven we in de kracht van kennis, moed en daadkracht. Daarom hebben we de dORRzetter ontwikkeld: een speciale pin als blijk van erkenning voor iedereen die met doorzettingsvermogen en toewijding bijdraagt aan onze missie.Voor de uitvoering schakelden we de KunstPiloot in, die een op maat gemaakte pin ontwierp. Wij vinden het fantastisch hoe de zij bij de uitvoering (vooral) leerlingen uit het speciaal onderwijs betrekken, zodat deze leerlingen zichtbaarder zijn in onze maatschappij. In 2025 hebben we deze bijzondere pin aan verschillende mensen uitgereikt, elk om hun eigen, unieke reden.

VAN KUNST NAAR PARTICIPATIE In 2025 is ORR geselecteerd voor het project ‘Van Kunst naar Participatie’. Een initiatief van Beautiful People, dat kunst van mensen met een verstandelijke beperking zichtbaar maakt én hen werk- en leerplekken biedt. Bij ORR zoeken we voortdurend naar creatieve manieren om ons werk en de thema’s waar wij voor staan, laagdrempelig onder de aandacht te brengen. Dit deden we eerder via tv, podcasts of samenwerkingen met culturele partners zoals het Markttheater. Dit kunstproject, dat we samen uitvoerden met aterlier ArtOro, bood een unieke kans om de essentie van ORR visueel te maken. Het resultaat: een kunstwerk dat staat voor transparantie, verbinding en samenaarschap.

COMMUNICATIE

INTERVIEW

EEN NIEUW SEIZOEN OPLOSKOFFIE: OMBUDSMAN ROTTERDAM-RIJNMOND IN ACTIE De serie ‘Oploskoffie: Ombudsman Rotterdam Rijnmond in Actie’ laat zien hoe inwoners en ondernemers uit de regio door ORR gehoord en geholpen worden bij problemen met de (lokale) overheid. Het programma is het resultaat van een nauwe samenwerking op basis van de Mediawet met de omroepen OPEN Rotterdam en Rijnmond waarin co-creatie en verdieping centraal staan. In seizoen 3 van Oploskoffie gingen we weer in op onderwerpen die spelen in de regio. Zo behandelden we de problematiek van de groeiende groep mensen zonder zorgverzekering en de obstakels die initiatiefnemers ervaren bij het aanvragen van steun bij de gemeente. Ook jongeren en kinderen kwamen aan bod: we spraken over zwemles voor kinderen met een beperking, de nieuwe jongerenraad en de gevolgen van het toeslagenschandaal voor jongeren. Daarnaast stonden herkenbare buurtproblemen op de agenda, zoals parkeerdruk en geluidsoverlast. Oploskoffie laat zien hoe persoonlijke problemen vaak verbonden zijn met grotere maatschappelijke vragen en welke rol ORR kan spelen bij het vinden van oplossingen. Davidson, coördinator en eindredacteur bij OPEN Rotterdam, licht toe dat hij verantwoordelijk is voor alle producties die de omroep maakt in samenwerking met

publieke instellingen. “Oploskoffie is een mooi voorbeeld van wat mogelijk is wanneer we onze middelen combineren met de expertise van een organisatie als de Ombudsman,” zegt hij. Voor hem is de samenwerking bijzonder, omdat hij als lokale omroep de mogelijkheid krijgt langere tijd te werken aan maatschappelijke thema’s die echt impact hebben. “Het werk van ORR raakt ons allemaal. Het is waardevol dat we met een inhoudelijke redacteur van ORR kunnen sparren over casussen die we anders niet zo snel tegenkomen. Die warme overdracht stelt ons in staat deze verhalen te maken zoals

ze horen te zijn.” Het programma laat zien waar inwoners van jong tot oud tegenaan lopen in hun contact met de overheid, van advies tot daadwerkelijke oplossingen. “We zien echt hoe de inwoner gehoord en gezien wordt. We zijn in alle wijken actief en belichten de problemen vanuit allerlei invalshoeken,” aldus Davidson. Een aflevering die hem altijd bij zal blijven, is die waarin de kersverse ombudsman Marianne van den Anker eigenhandig een invalidenparkeerplek aanlegt in IJsselmonde. “Dit typeert haar hands-on aanpak en daadkracht, eigenschappen die in het seizoen

drie opnieuw terugkomen,” vertelt Davidson. Oploskoffie draagt bij aan begrip voor het werk van de Ombudsman door herkenbare thema’s en moedige hoofdpersonen te tonen. “De oplettende kijker leert veel over het reilen en zeilen van onze stad. De mensen achter de organisatie krijgen letterlijk een gezicht, wat de band met bewoners versterkt,” zegt Davidson. De Rotterdamse tongval van de commentator en een vleugje humor maken de complexe onderwerpen toegankelijk. Met tvafleveringen, losse videoverhalen.

OP PAD MET DE OMBULANCE In 2025 trok de Ombulance, onze mobiele spreekkamer waar inwoners hun ongenoegen, zorgen, klachten of ideeën kwijt kunnen, opnieuw door de regio. Naast de vaste ombulance-acties waren er een aantal bijzondere hoogtepunten rond actuele thema’s.

We do democracy Onder het motto ‘We do democracy’ trokken we in januari met de Ombulance naar een Rotterdamse Wijkhub. Waarom? Omdat Rotterdam zichzelf had kandidaat gesteld als democratiehoofdstad van Europa. Wij waren één van de ‘democratische initiatieven’ die de jury wilden laten zien hoe de stad democratie in de praktijk brengt. De uitdagingen zijn namelijk groot met een lage opkomst bij verkiezingen en afnemend vertrouwen in de politiek. Juist daarom is het belangrijk onze democratie te beschermen én te vernieuwen. Rotterdam kreeg de titel uiteindelijk net niet, maar ging

op eigen kracht verder!

‘Op Straat’ en ‘Op een kier’ Op dinsdag 2 september veranderde de Binnenrotte Markt in een podium voor aandacht en actie rond de groeiende dakloosheid in Rotterdam. Het Markttheater speelde daar de korte, indringende voorstelling ‘Op straat’. Bij de Ombulance konden voorbijgangers hun verhaal delen, in gesprek gaan en nieuwe inzichten opdoen over wonen, welzijn en bestaanszekerheid in de stad. In samenwerking met Het Markttheater verkenden we ook in theatervorm hoe een humaner zorgsysteem en gemeentelijk apparaat eruit kunnen zien. Het resultaat was de pilotvoorstelling ‘Op een Kier’. De voorstelling werd op 20 en 23 september gespeeld en gaat in 2026 officieel in première. OmbudsWijzer: vORRbereid de verkiezingen in! In aanloop naar de Tweede

Kamer verkiezingen bezochten we met de Ombulance al onze ORR-gemeenten en brachten we onze OmbudsWijzer persoonlijk langs bij politieke fracties. De OmbudsWijzer is een pamflet vol tegelwijsheden. Elk tegeltje staat symbool voor een thema dat aandacht verdient, ook in de aankomende gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Zo brengen we, met een knipoog, de stem van inwoners en

ondernemers letterlijk tot in de raadszaal. De acties leverden signalen op die anders niet bij ons terecht waren gekomen en brachten waardevolle ontmoetingen en interacties met inwoners, ondernemers en anderen betrokkenen. In 2026 trekken we opnieuw de regio in, met themagerichte Ombulance-acties, op plekken waar het speelt.

JAARVERSLAG 2025

COMMUNICATIE

43

INTERVIEW

“ZO KLINKT DE GEMEENTE. ZO KLINKT DE MENS.” Een interview met Esmeralde Marsman over taal, vertrouwen en doorzettingsvermogen In 2025 zet Gebruiker Centraal zich al tien jaar in voor toegankelijke en begrijpelijke overheidsdienstverlening. Het is een actieve community van en voor professionals die werken aan de dienstverlening of communicatie van de overheid. De beweging werd tien jaar geleden opgericht door Victor Zuydweg en Edo Plantinga, vanuit hun verbazing over hoe weinig gebruiksvriendelijk veel digitale overheidsdiensten waren. Het doel was en is nog steeds: professionals samenbrengen om van elkaar te leren, te experimenteren en overheidscommunicatie mensgerichter te maken. Eén van de drijvende krachten achter deze beweging is Esmeralde Marsman, mede-initiatiefnemer van Rotterdammer Centraal, die zich inzet voor een overheid die beter aansluit bij het dagelijks leven van inwoners. Voor haar inzet op het gebied van toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening ontving zij als eerste de dORRzetter. Wie de mens écht centraal zet, moet beginnen bij luisteren. Naar wat iemand zegt, maar ook naar wat iemand bedoelt. Oprecht nieuwsgierig zijn naar de ander en doorvragen dus. In dit interview vertelt Esmeralde over tien jaar Gebruiker Centraal, de kracht van begrijpelijke taal en het doorzettingsvermogen dat nodig is om de overheid menselijker te maken.

Waarom is Gebruiker Centraal tien jaar geleden ontstaan? “Gebruiker Centraal is ontstaan vanuit verbazing. Victor Zuydweg en Edo Plantinga zagen dat digitale overheidsdiensten totaal niet gebruiksvriendelijk waren. Dat moest anders. Ze begonnen bijeenkomsten te organiseren over hoe dienstverlening beter kon, door ambtenaren die dit vanuit passie en betrokkenheid deden, vaak naast hun werk. Het aantal deelnemers groeide enorm. Tussen 2015 en 2020 ging dat zo hard dat er zelfs wachtlijsten voor bijeenkomsten ontstonden. Het liet zien dat de overheid behoefte had aan leren, experimenteren en het uitdagen

van aannames. Voor mij betekent Gebruiker Centraal dat we elkaar blijven opzoeken. We kunnen zoveel van elkaar leren en Gebruiker Centraal staat altijd open voor een experiment. Verandering begint bij jezelf, bij hoe je kijkt naar mensen, naar je werk en naar je omgeving.” Wat betekent het om inwoners centraal te stellen in communicatie? “Veel mensen vinden brieven van de overheid moeilijk. Ze leggen ze weg, raken gefrustreerd of onzeker. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Een brief van de overheid moet voor iedereen te begrijpen zijn, want de overheid is er voor iedereen. Een goede brief voelt als een uitnodiging: dit willen we je laten weten, en we zijn bereikbaar als je

kan helpen om taal sneller en duidelijker te maken, maar dat vervangt het menselijk inzicht niet. Uiteindelijk gaat het erom dat we als overheid rekening houden met de belangen van de inwoner. Precies waar ook de Behoorlijkheidswijzer van ORR duidelijke richtlijnen voor biedt.”

“Goede communicatie gaat verder dan woorden alleen.” vragen hebt. Daarom ontwikkelt Gebruiker Centraal praktische hulpmiddelen, zoals de Toolkit Taal, met tips over duidelijke (juridische) taal en het gebruik van beeldbrieven met iconen en pictogrammen. Goede communicatie gaat verder dan woorden alleen. Ook timing en de manier van contact doen ertoe. Soms werkt een telefoontje of persoonlijk gesprek beter. Ook over deze keuzes moet de overheid nadenken. Technologie, zoals AI,

Wat vraagt het om als overheid echt te blijven verbeteren? “Kennis gaat over weten wat mensen nodig hebben. Dat betekent onderzoeken, testen en leren van echte inwonerservaringen. Moed is durven toegeven dat iets beter kan, ook als je het al jaren zo doet. Daadkracht is doorgaan tot het daadwerkelijk beter wordt. Begrijpelijke taal lijkt simpel, maar het vraagt lef om oude gewoontes

ORR in de schijnwerpers:

in de media én op de planken In 2025 was ORR volop te zien en te horen op TV, in de krant, op radio, in podcasts en op podia. En die aanwezigheid zorgde niet alleen voor meer bewustwording over good governance en de rol van de ombudsman, maar leidde ook tot echte doorbraken op dossiers. Dankzij gezamenlijke inspanningen en media-aandacht ontvingen ruim 1.000 (ex-)medewerkers van de sociale werkplaats hun herstelbetaling van gemiddeld €7.000, zonder dat dit gevolgen had voor hun toeslagen. Ook maakten we het thema wantrouwen in de overheid tijdens verkiezingen extra zichtbaar in de NOS-uitzending Nederland

Kiest, waar ruim 6,5 miljoen kijkers de toelichting van onze ombudsvrouw volgden. Daarnaast haalde de kinderombudsvrouw het nieuws met de actie ‘Het is niet jouw (studie)schuld!’, waarmee we aandacht vroegen voor kwijtschelding van DUO-schulden voor jongeren die zijn getroffen door het toeslagenschandaal. Ook op de planken waren we

actief: met lezingen, workshops, masterclasses en panels bij diverse onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Onze bijdragen gingen onder meer over thema’s als kinderrechten, armoede, dak- en thuisloosheid, schaarste, (systeem)eenzaamheid en jeugdparticipatie.

los te laten. Van professionals vraagt dit vooral kwetsbaarheid. Durven je aannames uit te dagen en steeds opnieuw kijken: werkt dit echt voor inwoners? Verandering begint bij jezelf en dat is soms ongemakkelijk. Maar daar zit juist de vooruitgang. Een mooi voorbeeld hiervan is hoe we in Rotterdam zijn blijven experimenteren met verschillende versies van een beeldbrief. Een krachtig communicatiemiddel waarbij afbeeldingen zoals iconen, pictogrammen of foto’s de tekst versterken. Steeds opnieuw kijken, testen, aanpassen en opnieuw testen. Dat proces vroeg doorzettingsvermogen en samenwerking tussen verschillende afdelingen. Het laat zien dat kennis, moed en daadkracht niet los van elkaar bestaan, maar elkaar juist versterken in de praktijk. Dit is ook precies wat Gebruiker Centraal wil stimuleren bij overheden: leren door te doen en durven veranderen.”

Wat betekent het om de eerste ontvanger van de dORRzetter te zijn? “Het voelt als een enorme waardering. Niet alleen voor mij, maar voor de hele beweging. Gebruiker Centraal bestaat dankzij mensen die willen trekken, sleuren en volhouden dat het anders kan. Doorzettingsvermogen zie ik in elke test die laat zien dat aannames niet kloppen, bijvoorbeeld in het jaar dat het vele inspanningen kostte om de beeldbrief geaccepteerd te krijgen. Ook in iedereen die, ondanks weerstand, zegt: we gaan door omdat dit mensen helpt. De overheid van de toekomst klinkt helder, warm en zonder afstand. Het is een overheid die zegt: we zien je, we horen je en we zijn er voor je. Zo klinkt de gemeente. Zo klinkt de mens. Het gaat erom dat we als overheid oog hebben voor het dagelijks leven van inwoners en niet vanuit bureaucratie blijven redeneren. Mijn boodschap aan anderen: blijf nieuwsgierig, blijf volhouden en blijf kijken door de ogen van de inwoner.”

44

JAARVERSLAG 2025

PRAKTISCHE ZAKEN & FINANCIËN

FINANCIËN, TEAM EN KEUZES…

We zien het als onze taak om jonge mensen de kans te geven binnen ORR te leren en te groeien Er is een hoop werk te doen en de ambities zijn hoog. Om onze taak goed uit te kunnen voeren, hebben we vooral een sterk, daadkrachtig en slim team nodig. We proberen kosten te besparen op wat kan en wat we besparen, vooral te investeren in extra personeel. In 2023 stond de verhuizing op de planning, en in 2025 zouden we overstappen naar de gemeente Rotterdam voor de levering van ons ICT-systeem. Ondanks de voorbereidingen die al in 2024 zijn getroffen, hebben we de overstap helaas niet gehaald in 2025 door technische strubbelingen. We hopen begin 2026 volledig over te kunnen stappen, zodat we kunnen

“Ons team, dat grotendeels uit vaste medewerkers bestaat, groeit gestaag verder.” profiteren van de kostenbesparing, van het efficiëntere werken binnen het Rotterdamse ICT-systeem en van de verbeterde ondersteuning. Ruim 80% van onze inkomsten wordt besteed aan personeelskosten. Ons team, dat grotendeels uit vaste medewerkers bestaat, groeit gestaag verder. Een collega die door de gemeente Rotterdam bij ons was gedetacheerd, is volledig overgestapt naar ORR. We zijn een intensievere samenwerking aangegaan met Sociaal Raadslieden Rotterdam (SRR); zo is er wekelijks een medewerker van SRR aanwezig bij ORR, zodat we bewoners nog beter van dienst kunnen zijn. Met name het aantal onderzoekers

in het team is de afgelopen jaren gegroeid. Dat zijn de mensen die dagelijks klaarstaan met raad en daadkracht om met de signalen en klachten van bewoners en ondernemers aan de slag te gaan. De werkdruk is hoog; de klachten nemen niet alleen in aantal toe, maar ook in complexiteit. We zien dat bewoners soms zeer bepalend en veeleisend zijn naar collega’s (zie verder bij veilig werken). We blijven volop aandacht besteden aan het thema werkdruk in diverse overleggen. We zien het als onze taak om jonge mensen de kans te geven binnen ORR te leren en te groeien. Zo hebben wij meerdere stagiairs rondlopen en hebben we ook een van onze stagiairs in dienst genomen. Ondanks deze groei blijft de werkdruk hoog; we komen tijd en handen tekort. De gemeente Rotterdam financiert het grootste gedeelte van ons totale budget (ongeveer 3 miljoen euro). De bijdragen van de gemeenten Albrandswaard, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Nissewaard en Voorne aan Zee zijn gebaseerd op het inwonersaantal en bedragen 50 cent per inwoner (exclusief 21% btw).

Dat betekent voor 2025 (peildatum aantal inwoners 1-12025): • Gemeente Albrandswaard € 16.157,74 - 26.707 inwoners • Gemeente Capelle aan den IJssel € 41.517,52 - 68.624 inwoners • Gemeente Krimpen aan den IJssel € 18.024,77 - 29.793 inwoners • Gemeente Nissewaard € 53.446,31 - 88.341 inwoners • Gemeente Voorne aan Zee € 45.088,84 - 74.527 inwoners

De bijdragen vanuit de regio zijn al geruime tijd niet geïndexeerd. Vanaf 2026 zal dit wel gebeuren. Een deel van onze financiering vanuit de gemeente Rotterdam is van tijdelijke aard, het gaat om een subsidie vanuit de POK-gelden. Gemeenten mochten en mogen de POK-gelden besteden aan het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening, het versterken van de rechtsbescherming en het ondersteunen van inwoners in kwetsbare situaties. De gemeente Rotterdam heeft ervoor gekozen een deel van de POK gelden toe te wijzen aan het instituut ombudsman. Het vooruitzicht dat deze middelen in 2028 wegvallen, baart ons grote zorgen, vooral gezien de huidige werklast en onze ambities voor de toekomst. We hebben hierover op verschillende niveaus in de stad gesprekken gevoerd. Trainingen en opleidingen Ook afgelopen jaar hebben wij geïnvesteerd in kennis en vaardigheden middels individuele en teamtrainingen en opleidingen. Zo is het hele team bezig geweest met het verdiepen in het gebruik van AI, om bijvoorbeeld snel door teksten heen te kunnen, goede samenvattingen te maken en te bespreken hoe we dit zouden kunnen inzetten. Verder hebben we met het team een driedaagse opleiding in gedragsbeïnvloeding en nudging gevolgd. Tijdens de training hebben collega’s van het team gedragskijkers van de gemeente Rotterdam een programmaonderdeel vervuld en meegedraaid in de hele training.

Dit maakte het extra waardevol, omdat we zo een goed kijkje in de keuken van de gemeente Rotterdam konden krijgen. Daarnaast hebben sommige collega’s zich verder geprofessionaliseerd door trainingen te volgen in bijvoorbeeld

“Wij behandelen uw klacht volgens de regels van de Algemene wet bestuursrecht en de behoorlijkheidsvereisten voor de overheid, onze OmbudsBril.” presenteren, lobbyen en Yellow Belt. Allemaal gericht op verdieping en op efficiënter en (nog) slimmer werken. Klachten In onze klachtenregeling staat beschreven hoe inwoners een klacht kunnen indienen over onze dienstverlening. Dit kan bijvoorbeeld gaan over onze telefonische bereikbaarheid, het persoonlijke contact of onze werkwijze. De regeling is niet bedoeld voor situaties waarin iemand ontevreden is over een onderzoeksbeslissing van ORR. Dit betreft gevallen waarin wij besluiten om geen onderzoek te doen, een onderzoek te beëindigen, er voldoende aan iemand tegemoetgekomen is, of wij een oordeel hebben gegeven. Toch kiezen wij er soms voor om nogmaals in een zaak te duiken en wel te kijken naar de onderzoeksbeslissing naar aanleiding van een klacht, om er zeker van te zijn dat we niets over het hoofd hebben gezien. Wij behandelen uw klacht volgens

de regels van de Algemene wet bestuursrecht en de behoorlijkheidsvereisten voor de overheid, onze OmbudsBril. In 2025 hebben wij 4 klachten ontvangen, in 2024 waren dat er 6. Van de vier klachten zijn er drie afgehandeld. Naar aanleiding van een van de klachten hebben wij een stuk tekst op onze website aangepast dat ging over bereikbaarheid. Ziekteverzuim Helaas moeten we constateren dat het totale verzuimpercentage flink is gestegen. Dit ligt vooral aan langdurend verzuim. In het laatste kwartaal van 2025 zijn drie collega’s uitgevallen. Dat was in eerste instantie voor henzelf erg vervelend, maar ook voor het team een periode van zoeken. De daadkracht en flexibiliteit in het team zijn hoog, dus in korte tijd zijn taken herverdeeld en diensten overgenomen. Hoewel je niet op alles invloed hebt en er soms eenvoudigweg dingen gebeuren waardoor mensen uitvallen, blijft dit een aandachtspunt.

Ziekteverzuim

2025

2024

Verzuimpercentage (Totaal)

7,78%

5,58%

Verzuimpercentage - kort

0,56%

0,66%

Verzuimpercentage - middellang

0,48%

0,81%

Verzuimpercentage - lang

6,73%

4,11%

JAARVERSLAG 2025

PRAKTISCHE ZAKEN & FINANCIËN

Veilig werken bij ORR Bij ORR hebben we veel contact met inwoners en ondernemers. Dat gebeurt via telefoon, inloopspreekuur, per mail of tijdens afspraken op kantoor. We vinden het belangrijk dat onze medewerkers hun werk veilig kunnen doen. Die aandacht voor veiligheid is niet nieuw; dit is een jaarlijks terugkerend thema. Wat we in gesprekken horen van partners, en wat zichtbaar is in de media, is dat er een toename is van veiligheidsincidenten en dat herkennen wij ook in onze dagelijkse praktijk. Met veiligheidsincidenten bedoelen wij onder andere grensoverschrijdend gedrag van inwoners jegens onze medewerkers, zoals bijvoorbeeld scheldpartijen en intimidatie. 21 geregistreerde incidenten Om beter inzicht te krijgen in wat er precies gebeurt en hoe vaak, zijn we in 2024 gestart met het registreren van incidenten. Omdat we pas later in dat jaar begonnen, geven die cijfers geen volledig beeld. 2025 is het eerste jaar waarin we van januari tot en met december structureel hebben bijgehouden wat medewerkers meemaken. In totaal registreerden we 21 incidenten. Daarbij moeten we twee kanttekeningen plaatsen. Ten eerste zegt een getal niet alles over impact; een enkel incident kan grote persoonlijke gevolgen hebben. Ten tweede weten we dat lang niet alle situaties worden geregistreerd.

Medewerkers geven verschillende redenen aan: het ging “wel weer over”, ze wilden er geen extra aandacht aan geven, of ze twijfelden of een voorval ernstig genoeg was. Voor ons is dat een duidelijk aandachtspunt. Een veilige werkomgeving begint bij het erkennen en vastleggen van wat er gebeurt. Daarom blijven we investeren in bewustwording,

gesprek en ondersteuning, zodat registreren vanzelfsprekender wordt. Meer veiligheidsmaatregelen Er zijn ook andere stappen gezet. Zo hebben we dit jaar ons voordeurprotocol en het protocol voor het inloopspreekuur geactualiseerd. Daarnaast zijn er ook agressietrainingen gevolgd en werken we met de SafeApp (die in verbinding staat met een veiligheidsknop die medewerkers meenemen wanneer zij gesprekken ingaan). Een ander belangrijk waar we intern oog voor hebben is de nazorg aan collega’s die vervelende dingen meemaken op dit gebied.

DE LOKETTENJUNGLE

ORR blijft alert De aard van de incidenten loopt uiteen. Soms gaat het om schelden met ziektes, kleinerende opmerkingen of beledigingen. Andere keren is sprake van expliciete fysieke bedreigingen of van mensen die weigeren het pand te verlaten. In alle gevallen raakt dit aan onze kern: we zijn er voor iedereen, maar onze medewerkers moeten hun werk kunnen doen zonder zich onveilig te voelen. We blijven daarom alert, ondersteunen collega’s waar nodig en scherpen ons beleid en onze werkwijze verder aan. Veilig werken is geen afgesloten thema, maar een doorlopend onderdeel van onze verantwoordelijkheid – naar elkaar, en naar de inwoners die wij dagelijks spreken.

Houd onze agenda in de gaten!

45

46

JAARVERSLAG 2025

PRAKTISCHE ZAKEN & FINANCIËN

Wouter Struijk is de nieuwe kinderombudsman van Rotterdam-Rijnmond Met een frisse blik en ruime ervaring in jeugd en onderwijs krijgt Rotterdam-Rijnmond een nieuwe kinderombudsman en plaatsvervangend ombudsman. Wouter Struijk (37) wordt benoemd voor een periode van zes jaar en treedt op 9 februari 2026 in functie. Hij volgt daarmee Stans Goudsmit op. Struijk was eerder docent burgerschap en wethouder Jeugd & Onderwijs in de gemeente Nissewaard. In die rol zette hij zich actief in voor kinderparticipatie en richtte hij onder andere de kindergemeenteraad op. Over zijn nieuwe functie zegt hij: “Ik ben zeer verheugd om aan de slag te gaan als kinderombudsman in deze prachtige regio. Het vuur om onrecht te bestrijden heb ik altijd gehad en ik ben blij dat ik daarin opnieuw een actieve rol kan spelen.”

Hij gaat zijn stinkende best doen voor de kinderen en jongeren in de regio. “Samen met hen, en in samenwerking met gemeenten en organisaties die gemeentelijke taken uitvoeren, wil ik werken aan een rechtvaardige toekomst waarin de rechten van kinderen en jongeren als leidend kompas gelden.”

“Het vuur om onrecht te bestrijden heb ik altijd gehad.”

Vijf vragen aan de nieuwe kinderombudsman Met zijn start als kinderombudsman van Rotterdam-Rijnmond zet Wouter Struijk zich in voor de positie van kinderen en jongeren in de regio. Wat drijft hem, wat wil hij bereiken en waarom is het zo belangrijk dat kinderen worden gehoord? Vijf vragen aan de nieuwe kinderombudsman. Waarom de carrièreswitch naar kinderombudsman? “Ik wil impact maken in het belang van mensen en bij uitstek kinderen die dat nodig hebben. Mijn verschillende ervaringen in mijn werkzame leven komen als kinderombudsman goed van pas. Het vuur om onrecht te bestrijden is nooit gedoofd.”

Wat wil je bereiken in je werk de komende jaren? “De komende periode wil ik bereiken dat kinderen een podium krijgen en dus gezien en gehoord worden door gemeenten en gemeentelijke organisaties. Dit is niet alleen in het belang van de kinderen zelf, maar draagt uiteindelijk ook bij aan betere beleids- en besluitvorming.” Waarom is het belangrijk dat kinderen hun stem laten horen? “Artikel 12 van de Kinderrechtenverdrag is heel duidelijk. Als er besluiten worden genomen die kinderen aangaan, mogen kinderen meedoen, meedenken en meepraten. Neem hun mening dan ook serieus. Dit betekent ook dat kinderen op

een begrijpelijke wijze informatie krijgen. Kinderen kunnen heel goed zelf vertellen wat zij ergens van vinden als zij hierop worden bevraagd. Als je dit doet dan maak je hen onderdeel van een oplossing.” Waar kunnen kinderen en ouders bij jou terecht? “Op het moment dat bepaalde gemeentelijke processen niet naar behoren verlopen en of kinderen niet worden gehoord of gezien en daarmee kinderrechten op het spel komen te staan dan kunnen kinderen en ouders zich bij ons melden. Als gemeentelijke kinderombudsman kijk ik of gemeenten kinderen eerlijk, veilig en met respect behandelen - en of hun stem echt telt. Ik spreek

gemeenten hierop aan indien nodig.” Wat wil je iedereen meegeven over kinderrechten? “Het kinderrechtenverdrag is een verzameling van rechten om kinderen eerlijk, veilig en respectvol op te laten groeien. Het is belangrijk dat mensen hier kennis van hebben en dus ook kunnen toepassen als leidend

kompas in hun werk namens de gemeente/ overheid. Stel jezelf dus altijd de vraag of er vanuit een kinderrechtenperspectief is gekeken naar de materie of nog eenvoudig: hebben kinderen mogen meedenken en meepraten over iets wat henzelf raakt? Als je die vraag niet met ‘JA’ kunt beantwoorden dan moet je terug naar de tekentafel.”

Scan de QR-code en houd onze socials in de gaten voor alles wat er komt.

JAARVERSLAG 2025

SLOT & OPROEP

47

SLOT & OPROEP

Onze jaarverslagen dragen titels die verwachtingen oproepen: in 2022 was de titel ‘Een lerende praktijk’. In 2023 stond op de omslag van het jaarverslag ‘De vrijblijvendheid voorbij’. En vorig jaar was het ‘Weten, durven, doen’. Met name op dat ‘doen’ slaan we aan. Want hoe doe je het als overheid goed? voor ons en onze collega-(kinder) ombudsmannen zijn de behoorlijkheidsnormen daarin leidend. Die schrijven voor wat je van een betrouwbare overheid mag verwachten: dat die overheid toegankelijk, transparant en eerlijk is in zijn handelen. In 2026 wordt daar nog een nieuwe behoorlijkheidsnorm aan toegevoegd, namelijk die van een dienstbare overheid. Dat is zo mooi aan die behoorlijkheidsnormen: ze zijn zo logisch. Toch?! Wij gaan als ORR niet over de rechtmatigheid van beslissingen van de overheid. Daar gaat de rechter over. Maar als een besluit rechtmatig is, maar toch schuurt, dan schort het vaak aan de behoorlijkheid. Alleen als een besluit naast rechtmatig ook behoorlijk is, kun je spreken van betrouwbaar overheidshandelen. Uit de signalen die we binnenkrijgen, blijkt dat die behoorlijkheidsnormen binnen de ORR-gemeenten nog niet overal voldoende bekend zijn. Daar ligt een opdracht voor onszelf om komend jaar aandacht aan te besteden. Want als (be)hoeder van goed bestuur hebben we ook de taak om de meetlat van onze oordelen, de behoorlijkheidsnormen, kenbaar uit te dragen.

In 2025 hebben wij al voorbereidingen getroffen voor de komende raadperiode, bijvoorbeeld

hoe de gemeenteraden de ombudsman als hulptroep optimaal kunnen gebruiken voor hun controlerende en kaderstellende taak. Samen met de Nationale Ombudsman als lokale ombudsman en onze collegalokale ombudsmannen zetten we in op het versterken van de kennis over en toepassing van de behoorlijkheidsvereisten. In een gezonde democratie gaan macht en tegenmacht hand in hand. Het instituut ombudsman ziet het liefst zo min mogelijk ongenoegen en zo veel mogelijk blije en tevreden bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarom schenkt ORR veel aandacht aan glans, glansjes en doorbraken. Van die laatste worden wij het meest gelukkig. Bij een doorbraak worden (potentiële) klachten voorkomen. Die manier van werken ‘een gezamenlijke doorbraakagenda

tussen gemeente en ORR’, zoals in Rotterdam is opgetuigd, werpt zijn vruchten af. De methode werkt én de resultaten tellen. We roepen ORR-gemeenten op zich bij deze samenwerking(svorm) aan te sluiten. Het belang van goede participatie kan ORR niet vaak genoeg benadrukken. Als er ergens vertrouwenswinst te behalen valt tussen staat en straat, tussen systeem en leefwereld, dan is het op het vlak van zimmen. Maar ook een sterke eerstelijnsklachtbehandeling (zie

jaarverslagen ORR 2024, 2023 en 2022) en goede rechtsbescherming zijn essentieel. De komende periode zal onze regio gebukt blijven gaan onder schaarsteproblemen, ondanks alle pogingen (lokaal en landelijk) om tekorten op de woningmarkt, in de (jeugd)zorg en andere sectoren terug te dringen. Bij het verdelen van die schaarste wordt ‘triage’ toegepast. Als de problemen van mensen nog niet erg of urgent genoeg zijn, kan hulp en ondersteuning vaak (nog) niet worden geboden. De meest urgente gevallen krijgen wel hulp,

anderen die evengoed recht op hulp hebben, moeten wachten. ORR roept bestuurders op tot een structureel rechtvaardig(er) beleid. Met de slotoproep om door te gaan met het goede werk voor de publieke zaak dat door zo veel bevlogen, kundige en tot in hun tenen gedreven mensen wordt verricht, sluiten wij deze Ombudskrant af. Het instituut ombudsman moet en hoort de vinger op de zere plek te leggen, maar zonder jou waren al die glans, glansjes en doorbraken niet tot stand gekomen.

48

JAARVERSLAG 2025

Lust u nóg een bakkie

Oploskoffie?

Scan de QR-code en bekijk alle afleveringen van seizoen 3 van Oploskoffie

Oploskoffie is een programma in samenwerking met OPEN Rotterdam en Rijnmond