03.02 - Programma Buitenruimte Deel A Koersdocument - Conceptversie 4 - smallfile202101117

Beheren en ontwikkelen vanuit identiteit Achtergrond bij het werken aan de buitenruimte is steeds de identiteit van de wijk en de betekenis die de buitenruimte daarin heeft meegekregen in haar opbouw, samen met de betekenissen die door Capellenaren nu aan de buitenruimte gegeven worden. Door te ontwikkelen en beheren met ook deze identiteit als achtergrond wordt het karakter van wijken en buurten versterkt. Het inzet is hierbij gebruik te maken van ‘ruimtelijke kwaliteitskaarten’ van alle wijken (en Capelle als geheel) en te bezien wat richtinggevend en wat flexibel is bij veranderingen. We willen deze kaarten per wijk opbouwen en gebruiken in de uitwerking van de koers.

37

38

39 #Samen ruimte maken

5 Een nieuwe werkwijze De verantwoordelijkheid voor de openbare buitenruimte ligt steeds vaker bij meerdere partijen. Met de grote maatschappelijke en mondiale uitdagingen die er liggen wordt het steeds belangrijker om samen te werken aan de toekomst. Dat betekent dat inwoners, ondernemers en organisaties meer verantwoordelijkheid dragen voor de buitenruimte. Anderzijds betekent dit dat de gemeente een meer faciliterende rol krijgt en dus ook moet durven loslaten. Ofwel: een nieuwe werkwijze. Samen met de Capellenaren In Capelle aan den IJssel wonen en werken mensen die ook expert zijn als het gaat om hun woon- ,werk-, en leefomgeving. Ze hebben kennis van het gebied en weten wat er speelt. Deze kennis benutten wij door samen aan de buitenruimte te werken. Daarnaast maken vele handen licht werk. De buitenruimte is een plek voor ontmoeting en verbinding. Capellenaren kunnen daaraan in raad en daad bijdragen, op velerlei wijzen. Bijvoorbeeld door activiteiten te helpen organiseren, initiatieven te ondersteunen of een stukje openbaar terrein te adopteren en met ondersteuning van de gemeente gezamenlijk het beheer vormgeven. Dit komt dan niet alleen de betrokkenheid en eigenaarschap ten goede maar ook de gemeenschapszin. Medebeheer kan zo werken als middel om sociale cohesie te versterken in de samenleving.

Concreet kan dit inhouden met je buren in de wijk aan de slag gaan om de pijn van armoede en eenzaamheid te verminderen. Er ligt tevens de opgave en mogelijkheid voor Capellenaren om bij te dragen aan de waarden van de buitenruimte via hun eigen terreinen en gebouwen. De gemeente wil dit graag stimuleren en ondersteunen. Hart voor de buitenruimte Om samen ruimte te maken, vormen we de community ‘Hart voor buitenruimte.’ Hier voeren we de dialoog met Capellenaren, bezoekers, ondernemers en organisaties van de regio, stad, wijk of buurt. 40

Met de community verbinden we gemeenschappelijke doelen, delen we kennis en middelen en realiseren we initiatieven samen. Bij nieuwe initiatieven voor de buitenruimte zoeken we binnen de community naar draagvlak en dragen dit vervolgens verder uit naar buiten.

‘‘Help vanuit de gemeente bestaande organen (zoals de WOP’s) om nog meer bewoners hun kant op te sturen om mee te denken.” – WOP’s “We willen inwoners aanmoedigen problemen en knelpunten aan te geven bij de Adviesraad Sociaal Domein. De gemeente kan ons helpen door ons goed vindbaar te maken op de gemeente site.” - Fred Huijbregts (Adviesraad Sociaal Domein) Gemeente Capelle aan den IJssel is een van de partijen in het kennisnetwerk van de stad. De gemeente heeft eigendommen en taken in de buitenruimte en zet zich in om de buitenruimte van meerwaarde te laten zijn voor gemeenschappelijke belangen. Hierbij is de gemeente nu vaak nog initiatiefnemer, maar in de toekomst wordt dit een meer faciliterende rol waarbij initiatieven vanuit de samenleving komen. Participatie Als we samenwerken met de Capellenaren aan de omgeving, hoe doen we dat dan? In de totstandkoming van het Programma Buitenruimte zijn we hier al mee aan de slag gegaan. Dit deden we in lijn met de Visie op Participatie van de gemeente Capelle aan den IJssel. De betrokkenen hebben dit als prettig ervaren. De Capellenaren beschrijven participatie als: ” een gezamenlijk proces van inwoners en de gemeente, gericht op verbeteringen; bijvoorbeeld in de fysieke woonomgeving, de ondersteuning van behoeftige inwoners en de dienstverlening van de gemeente.’’ 41

#Samen ruimte maken

‘‘Participatie gaat over het betrekken van Capellenaren, maatschappelijke organisaties en ondernemers bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid, projecten en programma’s. Zij zijn volwaardige en serieuze gesprekspartners en leef-experts in de buurt waar zij wonen of werken’‘ - Visie op participatie gemeente Capelle aan den IJssel De spelregels voor participatie In de Visie op Participatie zijn spelregels gesteld die zorgen voor een goede samenwerking met de Capellenaren. Wij volgen deze spelregels bij de vorming en uitvoering van het Programma Buitenruimte.

42

1. Constructieve houding. We zijn oprecht geïnteresseerd in wat de Capellenaar inbrengt en laten dat merken in woord en daad; andersom mag een constructieve houding en bijdrage verwacht worden. 2. Managen van verwachtingen. We maken vooraf helder of er ruimte is voor participatie en zo ja: met welk doel, hoeveel beïnvloedingsruimte er is en welke kaders er zijn waarbinnen kan worden meegedaan. 3. Tijdige betrokkenheid. We betrekken Capellenaren tijdig bij het vormen van onze plannen. We zorgen ook dat er genoeg tijd is ingeruimd in het traject om participatie zorgvuldig uit te kunnen voeren. 4. Informatie delen. We zorgen ervoor dat informatie voor participatietrajecten beschikbaar en toegankelijk is, zodat we op een zo gelijkwaardig mogelijke manier kunnen samenwerken. 5. Doelgroepen in beeld. We kijken of er groepen zijn die voor het traject sowieso benaderd moeten worden: wiens inbreng we zeker niet kunnen missen. 6. Zorgvuldige procedure. We volgen een zorgvuldige procedure via deze spelregels en kiezen een passende vorm voor participatie. Dat is maatwerk. 7. Kennis en expertise. We waarderen en benutten de kennis en expertise van Capellenaren en Capelse organisaties en bedrijven. Zij zijn ook experts van hun eigen leef- of werkomgeving.

#Samen ruimte maken

8. Ruimte voor initiatief. We laten als gemeente steeds meer ‘los’ en nemen een meer faciliterende rol op ons. Lang niet altijd ligt het initiatief bij ons, maar vaak laten we dat aan de samenleving of aan de maatschappelijke partners of we werken samen. 9. Transparant en inzichtelijk. We koppelen terug wat de resultaten zijn van participatie – tijdens en aan het einde van het traject. Capellenaren willen zien wat ‘meedoen’ oplevert en wat er met hun inbreng gedaan wordt. Vormen van participatie De Capelse participatieladder is een hulpmiddel om te bepalen op welk niveau de stad betrokken kan worden bij de besluitvorming. Dit is maatwerk. Bij de realisatie binnen Programma Buitenruimte zetten we door op hoe het programma gevormd is. We willen ons door de stad laten adviseren, samen met de stad co-creëren en waar mogelijk de stad mee laten beslissen.

Afbeelding 8:

Capelse participatieladder

43

SUGGESTIES VOOR EDUCATIE EN INFORMATIE

- Themaroute(s) organiseren (kun st, groen, historie, speurtocht, etc.) - ‘Capelle komt naar je toe’ kee t. Elk kwartaal een week lang laten staan in een wijk waa r we de inwoners informatie kunnen geven over allerlei zaken die de gemeente aangaan. - Meeloopdagen voor mensen die geïnteresseerd zijn in het onderhoud van de buitenruimte - Schooltuintjes en plukgroen t.b. v. educatie, voorlichting, medebeheer en multifunctioneel ruimtegebruik - Speurtochten jaarlijks per seiz oen in Schollebos en/of Hitland of voor schoolomgeving - Informatie over flora en fauna in de stad

Kijkend naar de Capelse participatieladder beweegt de participatie in het tot stand komen van het Programma Buitenruimte zich tussen de treden adviseren, co-creatie en meebeslissen. In de uitvoering zullen de stappen informeren en raadplegen in eerste instantie nog een grote rol hebben. De doelgroepen en gespreksvormen zijn door de breedte en reikwijdte van het programma zeer divers. Dat vraagt om maatwerk in de participatie, elke keer weer. We geven van tevoren aan welk trede-type aan de orde is.

“Representatie van verschillende mensen om feedback te geven en ons te wijzen op blinde vlekken is een voorwaarde” - Maria Kluijtenaar (Havensteder) Werken aan maatschappelijke meerwaarde We dienen met de buitenruimte de gemeenschappelijke belangen. De afgelopen periode, voor en tijdens de coronapandemie, heeft laten zien dat de meerwaarde van de buitenruimte en de prioriteiten die gesteld worden, kunnen verschuiven. De zorgen om klimaatverandering (bij jongeren), de enorm gegroeide wens om de buitenruimte te gebruiken voor ontmoeting en recreatie zijn van invloed op keuzes die we nu en in de toekomst moeten maken. We leren door gebeurtenissen, zoals een pandemie, dingen opnieuw op waarde te schatten. In de gesprekken bij de werkateliers hebben we samen geconstateerd dat daarom prioriteit gegeven wordt aan de meerwaarde van de buitenruimte voor sociaalmaatschappelijke opgaven, economie en duurzaamheid.

44

“Representatie van verschillende mensen om feedback te geven en ons te wijzen op blinde vlekken is een voorwaarde” - Maria Kluijtenaar (Havensteder)

“We moeten de focus houden op educatie: het besef onder bewoners dat niet alles aangeharkt kan worden en we ook de bijen en andere biodiversiteit nodig hebben is belangrijk.” - Wil Hart (WOP ‘s-Gravenland) “Klimaat en natuur leeft bij de jeugd en jongeren, investeer daar nu in’’

Effectgericht werken Alle buitenruimtelijke activiteiten (ontwikkeling, inrichting, onderhoud en programma) dragen in meer of mindere mate bij aan de genoemde maatschappelijke meerwaarde. Deze meerwaarde is gericht op realisatie van gemeentelijk beleid en beleid of wensen van de partijen en personen in de buitenruimte community. De keuzes die gemaakt worden bij activiteiten in de buitenruimte zijn uitlegbaar, herleidbaar en te onderbouwen. Soms zijn dit keuzes die op basis van de techniek gemaakt worden. Maar techniek is slechts één van de leidraden. Andere leidraden kunnen bijvoorbeeld zijn: draagvlak/ synergie, realisatiesnelheid, circulariteit van materiaal, esthetische waarde, natuurwaarde, investeringskosten of onderhoudskosten.

“We willen de buitenruimte laten stimuleren om buiten te ontspannen in plaats van binnen je flatgebouw.” – Alfred Heijkoop, WOP Schenkel Het is belangrijk om op een vroegtijdig moment het juiste niveau van participatie in te zetten. Zo kunnen we alle opties die te kiezen zijn bij ontwikkelingen, inrichting en onderhoud inventariseren en afwegen met de juiste leidraden en zo transparant kiezen. Dit noemen we effectgericht werken. Gemeenschappelijk belang De invulling van gemeenschappelijke belangen kan in conflict zijn met een individueel belang. Belangrijk is dat de gemeente toch het gemeenschappelijk belang dient wanneer deze de waarde vervult die prioriteit heeft voor de toekomst. Wel willen we open blijven staan om waar mogelijk individuele belangen mee in te vullen, mits deze niet confliteren met het algemeen belang en haalbaar zijn.

45 #Samen ruimte maken

46

47 #Samen ruimte maken

6 Gevolgen van deze koers Als we deze koers voor de buitenruimte en de nieuwe werkwijze samen willen gaan realiseren vraagt dat van ons allemaal iets. In dit hoofdstuk staat centraal wat de gemeente moet regelen om de verandering van werkwijze te kunnen omarmen en te faciliteren. 6.1 Verandering in processen De manier van samenwerken groeit naar een grotere intensiteit. Daarom willen we in de processen voor de ontwikkeling, inrichting en onderhoud van de buitenruimte een aantal dingen veranderen. Borging en ontwikkeling van meerwaarde Ontwikkelingen in de gemeente moeten voldoen aan standaarden van de gemeente zoals in het Programma van Eisen van Stadsbeheer en Gebiedspaspoorten is vastgelegd. In de toekomst zullen we de koers van het Programma Buitenruimte (en haar uitwerking in de Uitvoeringsparagraaf) ook meegeven in de ontwikkelingen. Hiermee borgen we bij nieuwbouw, herontwikkelingen en inbreidingen bijvoorbeeld het groen, zorgen we voor bereikbaarheid van voorzieningen en koesteren we wat waardevol is voor de stad. Creëren van vrije ruimte Met dit programma maken we ruimte voor initiatieven vanuit de stad. Of dit nu ontwikkelingen, inrichtingsideeën of onderhoudsacties zijn, de gemeente wil (en moet met de komst van de Omgevingswet) steeds meer samen met de mensen en organisaties uit de stad samenwerken.

Diverse rotondes en bedrijventerreinen zijn al in beheer van externe partijen. Het delen van bijvoorbeeld het beheer van onderdelen van de openbare ruimte kan alleen op steun rekenen wanneer dit voor Capellenaren winst op levert. De winst kan bestaan uit sierlijkere beplanting, meer speeltoestellen, eigen oogst uit plukgroen of tuintjes, ontdekplekken of de toename van de synergie in de stad, wijk, buurt, plek of straat.

48

Op het moment dat beleid of dit programma de wens van Capellenaren als groep of individu niet steunt is het van belang de (on-)mogelijkheden te bespreken.

#Samen ruimte maken

Op grond van algemeen belang of zwaarwegend individueel belang kan maatwerk bespreekbaar gemaakt worden. Zo zijn bijvoorbeeld bomen vaak onderwerp van discussie. Om in Capelle aan den IJssel waardevolle bomen te behouden en nieuwe bomen te laten doorgroeien is er beleid om deze te beschermen. In de praktijk blijkt deze bescherming niet altijd de gewenste uitwerking te hebben. Soms vormen bomen ook een bron van overlast voor direct omwonenden. In deze gevallen is maatwerk en zorg nodig. We willen de stad uitdagen om mee te werken aan een steeds betere buitenruimte. Er is onderzoek nodig naar de mogelijkheden om aan bewoners, verenigingen en stichtingen taken in de buitenruimte uit te besteden als zij deze beter of goedkoper kunnen uitvoeren dan de gemeente. Sterke informatievoorziening Voor een goede en brede samenwerking in de buitenruimte is een sterke informatievoorziening van belang. Dat vraagt om aandacht voor de de beschikbaarheid, de toegankelijkheid en het bijhouden van gegevens rond de buitenruimte van Capelle. Goede en inzichtelijke gegevens, op een aantrekkelijke wijze getoond, kunnen bijdragen aan alle fases van het samen werken aan de buitenruimte. Gedacht kan ook worden aan het betrekken van Capellanaren bij het verzamelen en bijhouden van informatie over hun directe leefomgeving.

6.2 Gebiedsgerichte aanpak De gebiedsgerichte aanpak zorgt ervoor dat de buitenruimte meebeweegt met de behoefte van de Capellenaren en de Capelse ondernemers en instellingen binnen de typische karakteristiek van gebieden. We koesteren wat we waardevol en belangrijk voor de toekomst vinden in een gebied; denk aan historische waarden en de unieke identiteit van de stad, wijken en buurten en aan gebiedspecifieke opgaven. Dit ligt deels vast in de ruimtelijke koers van dit programma, en krijgt meer vorm in de tweede fase van ontwikkeling van het Programma Buitenruimte (de Uitvoeringsparagraaf).

49

In de toekomst zullen opgaves per gebied en casus worden opgepakt. Door vroegtijdig met het kennisnetwerk van de stad, wijk of buurt te formuleren waaraan gewerkt moet worden, maken we samen meer mogelijk. Cofinanciering behoort hierbij ook tot de opties. Deze cofinanciering reikt verder dan de gemeentelijke begroting. Bedrijven en Capellaneren kunnen ook bijdragen, zowel in tijd, kennis en geld. De gemeente maar ook andere professionele organisaties in de stad subsidiëren of faciliteren om gemeenschappelijke doelen te behalen. Om het gebiedsgericht samenwerken mogelijk te maken verbindt de gemeente Capelle aan den IJssel meer taakvelden, afdelingen en begrotingsposten met elkaar. Beheer op maat De stad wordt op dit moment beheerd (ingericht en onderhouden) op basis van generiek beleid: per type gebied (centra, bedrijventerreinen, woongebieden, etc.) wordt gestreefd naar een bepaald kwaliteitsniveau van onderhoud. Ook wat betreft de inrichting wordt zo gewerkt met kwaltiteitsniveaus voor gebiedsdelen. Deze benadering willen we in de toekomst behouden als basisuitgangspunt. Ook willen we beheer op maat mogelijk maken. Daar waar de stad, wijk of buurt het nodig heeft gaan we differentiëren in het onderhoud en de inrichting. Hierbij is het de bedoeling dat er meerwaarde gegenereerd wordt ten opzichte van het huidige uitgangspunt.

Meerwaarde die passend is bij de speerpunten in dit programma. De extra investering in inrichting of onderhoud kan bekostigd worden door meer financiële middelen in te zetten, door medebeheer, sponsoring of een reductie van het kwaliteitsniveau voor onderhoud of inrichting op andere plekken in het gebied. Op dit moment vindt dit maatwerk al plaats op enkele bedrijventerreinen zoals bij de Hoofdweg (BIZ Capelle XL). Daar heeft BIZ het beheer en onderhoud opgepakt en is er nu een hoger onderhoudsniveau dan op andere vergelijkbare plekken in de gemeente.

50

6.3 Meer aandacht voor communicatie Het gaat niet alleen meer om de techniek en het inzicht van de specialist binnen het gemeentehuis. Daarom is communiceren steeds belangrijker geworden bij het werken in en aan de buitenruimte. Zowel het delen van informatie, als het in dialoog gaan en samen tot besluiten komen. Bij alle treden van de Capelse participatieladder is goede communicatie cruciaal.

Communiceren op maat In het verleden stond communicatie minder centraal. Dit was ook niet nodig: niet inwoners, maar de gemeente nam initiatieven. Voor goede communicatie over de buitenruimte is communicatie op maat nodig. In begrijpbare taal en aangereikt via passende kanalen. Afhankelijk van de doelgroep kan zowel de uiting (taal, toon en vorm) als het kanaal verschillend zijn. Om dit goed af te stemmen is het belangrijk om structureel te investeren in het leggen van verbinding met alle doelgroepen in de stad en het hebben van voldoende communicatieve vaardigheden onder werknemers van de gemeente. Brede participatie: Capellenaren doen mee In de communicatie rondom de buitenruimte zien we dat een aantal doelgroepen minder goed bereikt wordt. Hierdoor doen deze doelgroepen ook minder vaak mee in participatie. De minder gehoorde doelgroepen kennen we daardoor minder goed en bedienen we met de buitenruimte en onze communicatie daarover onvoldoende. Dat kan anders. Zo kunnen we bijvoorbeeld meer aandacht besteden aan mensen die niet via internet aan hun informatie komen. Ook kinderen en jongeren, mensen die veel werken, mensen die de Nederlandse taal niet goed kennen of mensen met andere grote zorgen (over inkomen, gezondheid etc.) bereiken we minder goed via onze veelgebruikte communicatiekanalen.

Dat is een gemis, want wat er in de buitenruimte aan activiteiten uitgevoerd wordt heeft wel invloed op de leefomgeving van alle mensen. Uit alle doelgroepen verwachten we waardevolle meningen en ideeën te krijgen over de leefomgeving. Iedereen kan iets inbrengen. Op dit moment missen we vaak de brede vertegenwoordiging. Daardoor is er ook geen volledig inzicht in de belangen en lopen we mogelijk prachtige nieuwe ideeën mis. We willen deze doelgroepen actiever benaderen via nieuwe kanalen en op andere manieren. Enerzijds door digitaal de community met “Hart voor de buitenruimte” een plek te geven op een webpagina. Anderzijds door meer naar de mensen toe te gaan. Het contact dat we krijgen met mensen door ze aan te spreken, op plekken waar we normaal niet komen de verbinding te zoeken of willekeurig mensen persoonlijk uit te nodigen levert naast veel waarde voor de buitenruimteactiviteiten ook een waardevol inzicht in sociaalmaatschappelijke thema’s.

Programmeren van activiteiten in de buitenruimte De buitenruimte is een faciliteit waarmee we meerwaarde creëren en activeren. Dit doen we niet alleen met het ontwikkelen, inrichten en beheren maar ook door mensen samen te brengen. Activiteiten die mensen samenbrengen noemen we het activiteitenprogramma. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om werken aan de fysieke buitenruimte, persoonlijke ontwikkeling (conditie, kunst, cultuur), ontmoeting en onderlinge hulp. We willen in de community van ‘Hart voor de buitenruimte’ graag steun verlenen aan activiteiten die in de buitenruimte plaatsvinden, bijvoorbeeld aan het onderhouden van het groen op het schoolplein, het opfleuren van buurtgroen, lessen verzorgen over natuur en milieu, skateclinics, fotografie van de buitenruimte, speurtochten of opschoonacties. 6.4 Financiële haalbaarheid In pilots samenwerken Experimenteren is onderdeel van het leerproces om tot meer en betere participatie in de buitenruimte te komen. In de tweede fase van dit Programma Buitenruimte wordt een aantal pilots benoemd om de nieuwe werkwijze toe te passen. Hiervoor gaat de gemeente Capelle aan den IJssel vanuit de diverse afdelingen bijdragen. Zowel met personele inzet als financiële middelen. Personele capaciteit Het beginnen met verandering kost wat.

Als we kijken naar de inzet van huidige budgetten en aanwezige capaciteit is er een wenzenlijke verandering nodig die niet van vandaag op morgen zomaar tot stand komt. De intentie om deze verandering van inzet van budget en capaciteit te verwezenlijken wordt breed binnen en buiten de gemeentelijke organisatie gedragen. Het is al in een paar situaties succesvol toegepast. Dit zijn de eerste mooie stapjes, maar er moet meer gebeuren voor opmerkbare verbetering. Om dit te bereiken gaan we actief binnen de gemeentelijke organisatie inventariseren wat hiervoor nodig is. Hiervoor is steun bij het managementteam van de gehele gemeentelijke organisatie (Capels Management Team) om dit gemeentebreed te gaan waarborgen. Om deze veranderingsbeweging te blijven voortzetten is tijdelijk een paar procent extra van de totale personele capaciteit nodig.

#Samen ruimte maken

Wanneer na verloop van tijd het gebiedsgericht werken en de samenwerking met de stad gemeengoed is, zal de extra capaciteit niet meer nodig zijn. Ook wordt nu vaak de nieuwe werkwijze gezien als extra werk. In de toekomst is het niet meer extra, maar dan zetten we de personele capaciteit anders in. Budgetten en mogelijkheden De huidige begroting is leidend voor dit programma. We zijn, op verzoek van de bij het programma betrokken raadswerkgroep, onze gesprekken open ingegaan omdat we alle behoeften, ideeën en meningen onbelemmerd willen ontvangen en aanhoren. Van belang is om met de betrokkenen de financiële kaders en mogelijkheden te delen zodat met passende verwachtingen verder wordt gewerkt. Bij het vormen van de uitvoeringsparagraaf van dit programma zal samen met de betrokkenen worden bezien wat prioriteit verdient binnen de uitgaven en waar minder prioriteit aan gegeven mag worden. Gebruik zal worden gemaakt van bestaande (financierings-)mogelijkheden om tot realisatie te komen, en nieuwe mogelijkheden zullen woren verkend. Op dit moment zijn er al verschillende mogelijkheden voor Capellenaren om burgerinitiatieven financieel te laten steunen vanuit de gemeente. Dit zijn bijvoorbeeld het ‘denk-en-doe-mee fonds’ en diverse subsidies (zoals die voor groene daken, gevels, schuttingen en geveltuintjes).

Ook wordt binnen werkzaamheden van de gemeente aan de buitenruimte met het huidige budget geprobeerd zoveel als mogelijk de wensen van bewoners te realiseren. Daarnaast kunnen Capellenaren ook zelf crowdfundingsacties starten en zijn er subsidies te verkrijgen vanuit andere partijen en overheden. De website MaakCapelle.nl is een goed voorbeeld van een plek waar bewonersintitiatieven een platform krijgen. Potjes geld combineren Door budgetten vanuit verschillende specialisaties, afdelingen en andere organisaties (bedrijven en organisaties die actief zijn in de stad) slim te combineren, kunnen we meer bereiken in deze grote opgaven dan ieder los van elkaar. Dit vraagt om een verandering van aanpak binnen de gemeente en bij andere organisaties. Bij het uitwerken van de uitvoeringsparagraaf van dit programma willen we ook in beeld brengen of de begroting de ruimte geeft om zo te werken.

51

MET VEEL DANK AAN ONZE STAKEHOLDERS Adviesraad Sociaal Domein Fred Huijbrechts

Stadsplein / JvEST Jan van Eijk

Werknemers Gemeente Capelle aan den IJssel Gemeente Capelle aan den IJssel

Bomenstichting Capelle aan den IJssel en Bomenridders Edith Stuivenberg

Stedin Bart Wijnen

Capelse Jongerenraad Gemeente Capelle aan den IJssel

Brandweer Rotterdam-Rijnmond Roy Claessen

Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel John Renirie

College van burgemeester en wethouders Gemeente Capelle aan den IJssel

CNME de Hooiberg Bart van de Waal

Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Johan Tabak

Capels Management Team Gemeente Capelle aan den IJssel

DCMR Michael Lezer

Veilig Verkeer Nederland - VVN Rien Vissers

Raadswerkgroep Programma buitenruimte gemeente Capelle aan den IJssel

Evides Roy van der Knaap

Welzijn Capelle Peter Bakker

Maakbaar ontwerp - Getekende verslagen en illustraties Sanne Verheij

Havensteder Maria Kluijtenaar en Henri Venix

WOPS Marianne de Veer, Marike Corver, Audrey Zielinski, Rob Verduin, Marco ’t Hoen en George Westerbeek. Loes Schilt, Patrick Boer, Hanke Boom en Alfred Heijkoop, Paul van Gink, Willy Hart, Frank Coomans, George Westerbeek, Bernard Geise, Corrie Scheffer

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Marc den Ouden, M. van der Lans Scoutcentrum Rotterdam Nanning Dijkstra en Martijn Sander Sportief Capelle Rutger Veugelers, Hans Verwaaijen

#Samen ruimte maken

Dit koersdocument is niet af, we blijven leren en het is maatwerk. De komende tijd zullen we de ervaringen, feedback en nieuwe kennis blijven aanvullen. Alle input is welkom. Medewerkers en leidinggevende en een brede groep aan betrokkenen vanuit diverse organisaties ontwikkelden met elkaar de inhoud van dit koersdocument. Aan dit koersdocument schreven en dachten onder andere mee: Dominque Vrolijk, Linde Nouwens, Guus Witteveen, Erwin Heeringa, Martina Florians, Jeroen de Jong, René Kandel, Mounir el Achrafi, Neslihan Eren, Senna Heijnen.

54