Bijlage 1 - Programmabegroting 2027 (1)
Tekst van het document
1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 1 Algemeen ................................................................................................................................................. 2 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................................. 3 Financiële beschouwingen .................................................................................................................. 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 7 Begroting in één oogopslag ................................................................................................................. 9 Programmaplan ..................................................................................................................................... 10 1. Wonen, werk en recreatie .............................................................................................................. 11 2. Fysieke leefomgeving .................................................................................................................... 14 3.
Sociaal domein .............................................................................................................................. 18 4. Sport, cultuur en onderwijs ............................................................................................................ 24 5. Inwoners, bestuur en veiligheid ..................................................................................................... 27 6. Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) ............................................................... 30 Paragrafen ............................................................................................................................................. 32 Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 33 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 40 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 53 Financiering .......................................................................................................................................
59 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 64 Verbonden partijen ............................................................................................................................ 68 Grondbeleid ....................................................................................................................................... 81 Wet Open overheid ............................................................................................................................ 83 Kerngericht werken ............................................................................................................................ 84 ZBB .................................................................................................................................................... 85 Financiële begroting .............................................................................................................................. 86 Financiële uitgangspunten ................................................................................................................. 87 Overzicht baten en lasten ..................................................................................................................
88 Overzicht van incidentele baten en lasten ......................................................................................... 92 Overzicht van baten en lasten - taakvelden ...................................................................................... 96 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 103 Meerjaren investeringsplan (MIP) ................................................................................................... 104 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 106 EMU-saldo ....................................................................................................................................... 108 Arbeidsgerelateerde verplichtingen ................................................................................................. 109 Bijlagen ................................................................................................................................................ 110 Subsidies .........................................................................................................................................
111 Beleidsindicatoren ........................................................................................................................... 112 Overzicht beleidskaders per programma ........................................................................................ 115 2 Algemeen In deze programmabegroting 2027-2030 gaat het over de vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • En wat gaat het kosten? De gemeenteraad vergadert op 12 november 2026 (besluitvormend) over deze begroting. 3 Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Voor u ligt de Begroting 2027-2030 van de gemeente Buren. Met deze begroting zetten wij de eerste concrete stappen in de uitvoering van het coalitieakkoord Dichtbij, Koersvast & Realistisch. De begroting geeft richting aan de ontwikkeling van onze gemeente en laat zien hoe wij onze ambities verbinden aan een financieel verantwoord meerjarenperspectief. De financiële uitdagingen waarvoor gemeenten staan, zijn groot. Ook voor gemeente Buren geldt dat het meerjarig financieel perspectief behoorlijk onder druk staat. Bij de behandeling van de kadernota 2027-2030 hebben wij vastgesteld dat de begroting zonder aanvullende maatregelen niet structureel sluitend is. Dit vraagt om keuzes die passen bij ons uitgangspunt van een sober en solide financieel beleid.
Dat betekent dat we nadrukkelijk gekeken hebben naar onze beschikbare middelen en uitgaven voor de korte en lange termijn. De afgelopen maanden heeft de organisatie maatregelen in kaart gebracht om in spoor 1 tot een sluitende begroting te komen. Helaas heeft dit wel geleid tot een lastenverhoging voor onder meer rioolheffing, verblijfsbelasting en een verhoging van de OZB met 5%. Deze verhogingen zijn onvermijdelijk om te komen tot een sluitende begroting voor het begrotingsjaar 2027. Wij komen in spoor 2 met voorstellen die leiden tot een sluitende meerjarenbegroting. Wij zullen daar samen met uw raad in optrekken. Wij werken aan een gemeente die dichtbij haar inwoners staat, koersvast bestuurt en realistische keuzes maakt. Daarbij bouwen wij voort op de kracht van onze kernen, ons unieke plattelandskarakter en de grote betrokkenheid van inwoners, ondernemers, agrariërs en maatschappelijke organisaties. Om de ambities uit het coalitieakkoord realistisch te maken, werkt het college momenteel aan een uitvoeringsprogramma. We gaan door met het realiseren van onze maatschappelijke opgaven. We zetten stevig in op de realisatie van nieuwe woningen voor starters, gezinnen en senioren.
Tegelijkertijd bewaken wij de kwaliteit van onze leefomgeving en het karakter van onze gemeente door efficiënt beheer en onderhoud overeenkomstig de vastgestelde kwaliteitsnormen die met de gemeenteraad zijn afgestemd. Verder zetten we in op een ontvlechting van een aantal IBOR-taken met als doel tot betere kostenbeheersing en efficiënte bedrijfsvoering. Vanuit het sociaal domein bouwen wij verder aan een sterke sociale basis. We werken aan preventie en de leefbaarheid van de kernen. De kosten binnen het sociaal domein willen wij beheersbaar houden binnen met name de jeugdzorg en de Wmo. Het programma Grip op Jeugd speelt hierin een belangrijke rol. We gaan komend jaar helder prioriteren in onze bestuurlijke keuzes en leggen verantwoording af naar de samenleving. Uiteraard blijven we dienstbaar aan de samenleving en luisteren we naar wat er leeft in onze samenleving. Maurik, september 2026 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Buren. 4 Financiële beschouwingen Inleiding Deze begroting is het vervolg op de kadernota 2027-2030, die u op 7 juli 2026 voor kennisgeving heeft aangenomen. De kadernota was beleidsarm, omdat op het moment van opstellen er nog geen coalitieakkoord was. De vastgestelde uitgangspunten uit de kadernota 2027-2030, inclusief het financieel meerjarenperspectief, zijn de financiële basis voor deze begroting 2027-2030.
Het financieel perspectief dat we in de kadernota lieten zien, was voor alle jaren negatief. Om tot een sluitende begroting te komen zijn wij een ombuigingstraject gestart. De resultaten van het eerste gedeelte (spoor 1), waarbij we vooral naar de korte termijn hebben gekeken, worden tegelijkertijd met deze begroting behandeld. De effecten van spoor 1 zijn nog niet in de begroting 2027 -2030 verwerkt. De begroting is op dit moment niet sluitend. Het uiteindelijke saldo 2027-2030 is zichtbaar in het voorstel over de bezuinigingen in spoor 1 . Voor het sluitend maken van de meerjarenbegroting gaan wij een uitgebreider ombuigingstraject (spoor 2) doorlopen. De uitkomsten komen met de kadernota 2028-2031. We wachten op de miljoenennota van het kabinet en de vertaling daarvan in de septembercirculaire. Net als in voorgaande jaren is de septembercirculaire niet verwerkt in de cijfers van de begroting. We streven ernaar om bij de raadsvergadering over de begroting meer duidelijkheid te hebben over de consequenties. De uitkomsten van de septembercirculaire delen we met u via een raadsinformatiebrief. Deze cijfers nemen we ook op in het voorstel bij de ombuigingen in spoor 1. We hebben met deze begroting, naast de uitvoering van reguliere en wettelijke taken, aandacht voor een aantal onderwerpen uit het coalitieakkoord.
Met het vaststellen van de begroting geeft u het college de opdracht om het gepresenteerde beleid voor de komende periode uit te voeren. De investeringen zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan. In het voorstel bij de ombuigingen in spoor 1 zijn een aantal beleidswijzigingen opgenomen. Deze hebben wij nog niet in de begroting verwerkt en wordt in een apart voorstel vastgesteld. Deze begroting is een eerste stap naar een sluitende meerjarenbegroting. Met de ombuigingen in spoor 1 hebben wij onze weerstandscapaciteit verbeterd en is onze vermogenspositie eind 2027 naar verwachting een stuk positiever. Financieel meerjarenperspectief Als gemeente zijn we verplicht een begroting vast te stellen waarin de inkomsten en uitgaven structureel en materieel in evenwicht zijn. Dit betekent dat het saldo van de begroting 202 7 - en als dat niet lukt, in ieder geval de laatste jaarschijf 2030 - na correctie van incidentele baten en lasten positief moet zijn. Met deze begroting kunnen we constateren dat we daaraan niet voldoen. Zoals eerder genoemd, zijn we in het ombuigingstraject spoor 1, op zoek gegaan naar korte termijn oplossingen. Deze worden in een apart voorstel opgenomen. Ten opzichte van de kadernota 2027-2030 zien we meerdere verschillen. Deze staan in de tabel met de belangrijkste financiële ontwikkelingen.
Het proces van begroten houdt in dat we de bestaande en nieuw aangevraagde middelen nog een keer bekijken om te bepalen of bijstelling nodig is. Exploitatie | Begroting Begroting Begroting Begroting (bedragen * 1.000 euro) - = nadeel + = voordeel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo na kadernota 2027-2030 | -2.245 | -3.924 | -3.426 | -3.175 Mutaties begroting | 999 | 481 | 185 | 350 Financieel technisch | 890 | 733 | 425 | 517 Wettelijk noodzakelijk | -144 | -590 | -590 | -590 Overige mutaties | 253 | 338 | 350 | 423 Belangrijkste financiële ontwikkelingen In onderstaande tabel zijn de belangrijkste mutaties ten opzichte van de kadernota 2027 opgenomen Exploitatie | Begroting Begroting Begroting Begroting (bedragen x €1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Financieel technisch Meicirculaire 2026 | 735 | 578 | 270 | 362 Legesverordening | 155 | 155 | 155 | 155 Totaal financieel technisch | 890 | 733 | 425 | 517 Wettelijk / noodzakelijk Opvang Oekraïnse vluchtelingen | 446 | 0 | 0 | 0 CDOKE-Middelen | 110 | 110 | 110 | 110 Actualisatie budgetten jeugd | -700 | -700 | -700 | -700 Totaal wettelijk / noodzakelijk | -144 | -590 | -590 | -590 Overig Personeelslasten | 338 | 378 | 378 | 378 Diverse aanpassingen onder de ≤ € 100.000 | -85 | -40 | -28 | 45 Totaal Overig | 253 | 338 | 350 | 423 Mutaties begroting 2027 | 999 | 481 | 185 | 350 5 Structureel meerjarenperspectief Op grond van
artikel 189 van de Gemeentewet ziet de gemeenteraad erop toe dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Met structureel evenwicht bedoelen we dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht bedoelen we dat de geraamde baten en lasten in de begroting en de meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Het structureel meerjarenperspectief is het toetsingskader dat de provincie gebruikt. De begroting 2027-2030 laat een negatief beeld zien. De ombuigingen in spoor 1 veranderen dit beeld. De provincie neemt deze uitkomsten mee in haar beoordeling van de mate van toezicht. Financieel meerjarenperspectief | Begroting | Begroting Begroting Begroting (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo na Kadernota 2027 | -2.245 | -3.924 | -3.426 | -3.175 Mutaties begroting 2027 (inclusief meicirculaire) | 999 | 481 | 185 | 350 Geraamd saldo (meerjaren)begroting 2027-2030 | -1.246 | -3.443 | -3.241 | -2.825 Correctie voor incidentele lasten | 2.238 | 658 | 299 | 299 Correctie voor incidentele baten | 2.393 | 291 | 199 | 199 Structureel resultaat begroting 2027 | -1.401 | -3.076 | -3.141 | -2.725 6 7 Leeswijzer Inleiding In de financiële beschouwingen leest u op hoofdlijnen een uitwerking van het financieel perspectief van de gemeente Buren. Wilt u meer verdiepende informatie, dan kunt u doorklikken naar het programmaplan.
In de begroting in één oogopslag is de financiële informatie uit de bijgestelde begroting 2027 opgenomen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit de verschillende programma's en de paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De financiële begroting gaat in op de financiële positie van onze gemeente. De begroting hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de aandachtspunten van de provincie Gelderland. In de begroting geven we financiële gegevens meestal in duizenden euro's weer. We geven dit aan in de betreffende tabellen. Vanwege afronding (op duizendtallen) is er soms optisch sprake van een klein verschil van 1 of 2. Aangezien de meeste tabellen direct vanuit ons financiële systeem worden ingeladen is dat niet te voorkomen. Met deze opzet bieden wij u een hulpmiddel om de kaderstellende rol te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. Jaarlijks kijken we naar de informatiewaarde voor u als raad. Dat doen we samen met de auditcommissie.
Omdat we in 2026 zijn overgestapt naar een nieuw financieel pakket is het niet mogelijk om de gegevens van 2025 te presenteren. Dat zorgt er dus voor dat in enkele tabellen de kolom 2025 leeg blijft. Mocht u toch behoefte hebben aan deze gegevens dan kunt u de jaarstukken 2025 raadplegen. Programma's Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. In de begroting is het programma het niveau waarop u de budgetten autoriseert. U bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden. Per programma gaan wij in op de drie W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen nemen we op in één tabel. Hierin maken wij onderscheid tussen doelen en acties. Deze ontwikkelingen gaan over nieuwe externe ontwikkelingen, te behalen resultaten en uit te voeren activiteiten. Wat gaan we daarvoor doen? Wat we gaan doen in 2027 staat per programma in de tabel "Wat willen we bereiken?". Het gaat om de in 2027 uit te voeren activiteiten die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen. Verder nemen wij een verwijzing op naar de verbonden partijen die een deel van onze taken uitvoeren. In de paragraaf verbonden partijen staat alle relevante informatie.
Wat mag het kosten? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's samen met de afwijkingen vergeleken met de huidige meerjarenbegroting. De begroting bestaat uit de onderstaande zes programma’s: • Wonen, werk en recreatie • Fysieke leefomgeving • Sociaal domein • Sport, cultuur en onderwijs • Inwoners, bestuur en veiligheid • Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) 8 Paragrafen Naast de programma's is het verplicht om acht paragrafen in de jaarstukken op te nemen. De informatie over deze onderwerpen is vaak versnipperd in de begroting opgenomen. Het doel van een paragraaf is om deze informatie gebundeld aan te bieden. De onderwerpen van de paragrafen zijn onder andere belangrijk voor het vergroten van het inzicht in onze financiële positie en het risicoprofiel. Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn onderstaande paragrafen verplicht: • Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen over ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is, de kostendekkendheid en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. • Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente.
Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de verplichte financiële kengetallen. • Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. • Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van Treasury. • Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de interne processen die wij uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen communicatie, informatieveiligheid, informatievoorziening en automatisering, inkoop en aanbesteding, huisvesting en facilitaire zaken, personeel en organisatie, planning, controle en financiën, griffie en de rekenkamer. • Verbonden partijen Een gemeente werkt vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen, activiteiten, risico's en de gemeentelijke bijdragen nader toe.
• Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken. • Wet Open Overheid De Wet open overheid is 1 mei 2022 in werking getreden. Deze wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken. In deze paragraaf geven we de stand van zaken weer. • Kerngericht werken Hier praten we u bij over de stand van zaken met het Kerngericht werken. • Zero Based Budgeting Hier praten we u bij over de stand van zaken bij ZBB. Financiële begroting In dit hoofdstuk schetsen wij de autorisatie, kaders en uitgangspunten, financiële ontwikkelingen en het financieel meerjarenbeeld voor de komende jaren. Ook hebben wij hier de verplichte onderdelen als het overzicht van baten en lasten naar taakvelden, het overzicht van de overhead, het overzicht van incidentele baten en lasten, de balans en het EMU-saldo opgenomen. Bijlagen In de bijlagen bieden we inzicht in het overzicht met subsidies, de (verplichte) beleidsindicatoren en het beleidskader per programma. 9 Begroting in één oogopslag
10 Programmaplan 11 1. Wonen, werk en recreatie Beleidsvelden Wonen, recreatie en toerisme, economie Maatschappelijk doel De gemeente zet actief in op het versterken van de woon- en leefomgeving van de kernen in Buren. Voor de komende jaren ligt een grote opgave op het gebied van wonen, werken en duurzaamheid. Daarbij willen we het landelijke karakter van Buren behouden en bouwen we primair binnen en aansluitend bij de bestaande kernen. We werken in 2027 verder aan de realisatie van 1.800 nieuwbouwwoningen in de periode 2025 t/m 2034, zoals opgenomen in de Woondeal. Daarbij sturen we gericht op betaalbaarheid en doorstroming. Dit doen we door het aanjagen en zelf ontwikkelen van locaties. We volgen de ontwikkelingen op wonen en ondernemen actie om belemmeringen weg te halen. We bieden meer ruimte voor maatwerk en innovatieve woonvormen. Ook stellen we een volkshuisvestigingsprogramma op dat voldoet aan het kader van de Wet versterking regie volkshuisvesting. Daarin staan de afspraken uit de woondeal en de maatschappelijke opgaven rondom wonen, zorg en de huisvesting van verschillende doelgroepen. In 2027 werken we aan het verbeteren van de ontmoetingsplekken en voorzieningen in de kernen in Buren. Zo gaan we investeren in speelvelden, openbare ontmoetingsplekken en multifunctionele dorpshuizen.
Economie, ondernemersklimaat en bedrijfsleven We bouwen een goed netwerk op met onze lokale ondernemers. Zo brengen we actief een nieuwsbrief uit en gaan regelmatig op werkbezoek. We zetten regionaal stappen in trajecten, zoals het Laanboompact, het Fruitpact, Bureau Toerisme, VNO/NCW, lokale ondernemersverenigingen, Recreatiestichting Uit®waarde en Regio Rivierenland. De nadruk ligt op kennisdeling, netwerkvorming en het stimuleren van economische ontwikkeling. In 2027 zetten we stappen in het project 'Toekomstbestendige Bedrijventerreinen gemeente Buren'. We willen alle bedrijventerreinen in de gemeente Buren vergroenen en klimaatadaptief maken. Het geactualiseerde Regionaal Programma Werklocaties (RPW) draagt bij aan de borging van de ruimte voor de lokale economie en de ontwikkeling daarvan op de bedrijventerreinen. Recreatie en toerisme Op basis van de opgaven uit de visie recreatie en toerisme werken we aan activiteiten, zodat we flexibel kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en kansen in het vrijetijdsaanbod. Samen met Stichting Toeristisch Platform Buren en de verbonden ondernemers: • ontwikkelingen we routes; • stimuleren we verblijfsrecreatie en evenementen; • vergroten we de samenwerking tussen toeristische ondernemers en; • zetten we actief in op de promotie van onze gemeente.
Het is belangrijk dat we het recreatieaanbod goed afstemmen op de lokale behoefte van onze inwoners. Externe ontwikkelingen Het Rijk werkt nog aan het Besluit versterking regie volkshuisvesting en landelijk en provinciaal volgen er nog volkshuisvestingsprogramma’s. De inhoud van die programma's kan effect hebben op ons lokaal volkshuisvestingsbeleid. De Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) verplicht gemeenten tot het realiseren van een vastgesteld aantal opvangplaatsen voor asielzoekers. Vanuit het verdeelbesluit heeft de gemeente Buren een opgave van 159 opvangplaatsen. Het huidige kabinet zet actief druk op de uitvoering van deze wet. Het niet nakomen van deze verplichting kan leiden tot ingrijpen door het Rijk via de escalatieladder richting interbestuurlijk toezicht. Dit kan directe invloed hebben op de gemeentelijke beleidsruimte. 12 Wat willen we & wat doen we? Beleidsveld Wonen Doelstelling: We maken onder de nieuwe Omgevingswet één omgevingsplan voor het hele grondgebied van gemeente Buren. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Eén omgevingsplan maken voor het hele grondgebied van de gemeente. De gemeenteraad stelde in 2025 de Nota van uitgangspunten en het participatieplan vast voor het concept ontwerp omgevingsplan deelgebied buitengebied. In 2026 is dit plan ter inzage gelegd voor inspraak.
Het proces is afgebroken omdat college en raad de indruk hadden dat het plan niet goed aansloot op de Nota van uitgangspunten. Het streven blijft om het plan in 2027 vast te laten stellen door de raad. Naast het buitengebied maken we in 2027 een begin met het omgevingsplan deelgebied kernen. Beleidsveld Wonen Doelstelling: Wij actualiseren in 2027 de Omgevingsvisie met concrete zoekgebieden voor toekomstige uitbreidingen van woonbuurten per kern. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wij nemen als gemeente een actieve en faciliterende rol in het woningbouwproces. We bieden meer ruimte voor maatwerk en innovatieve woonvormen en sturen gericht op betaalbaarheid en doorstroming. Inwoners met een aantoonbare binding met onze gemeente krijgen, binnen de wettelijke mogelijkheden, voorrang bij de toewijzing van beschikbare woningen. Door het actualiseren van de Omgevingsvisie in 2027 is het mogelijk om opnieuw zoekgebieden voor woningbouw en uitbreiding te bekijken en deze aan te wijzen voor uitbreiding van woningbouw.
Verbonden partijen Omgevingsdienst Rivierenland en Regio Rivierenland Wat kost het? Taakvelden | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Economische ontwikkeling | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 177 | 177 | 177 | 177 | 177 Economische promotie | 460 | 516 | 566 | 566 | 566 Ruimtelijke Ordening | 215 | 90 | 90 | 90 | 90 Grondexploitaties (niet | 8.566 | 9.486 | 3.889 | 6.044 | -4 bedrijventerreinen) Wonen en bouwen | 1.824 | 2.006 | 2.006 | 2.006 | 2.006 Totaal baten | 11.242 | 12.275 | 6.728 | 8.883 | 2.835 Lasten Economische ontwikkeling | 172 | 209 | 209 | 209 | 209 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 15 | 27 | 27 | 27 | 27 Economische promotie | 194 | 189 | 189 | 189 | 189 Ruimtelijke Ordening | 1.386 | 1.243 | 1.243 | 1.243 | 1.243 Grondexploitaties (niet | 8.618 | 9.557 | 3.961 | 6.116 | 68 bedrijventerreinen) Wonen en bouwen | 3.934 | 4.543 | 4.031 | 4.031 | 4.031 Totaal lasten | 14.319 | 15.768 | 9.660 | 11.815 | 5.767 Totaal saldo | -3.078 | -3.494 | -2.932 | -2.932 | -2.932 De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting + is een voordeel / - is een nadeel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x €1.000
Financieel technisch Legesverordening | 132 | 132 | 132 | 132 Om de kostendekkendheid van de legesverordening 2027 rond de 100% te brengen is het tarief voor de ruimtelijke toets op bouwplannen naar boven bijgesteld. Dit leidt tot een hogere opbrengst aan bouwleges. Deze bijstelling is ook nodig om de verhouding tussen de opbrengsten uit de bouwtechnische toets en de ruimtelijke toets aan te passen. Een ruimtelijke toets is bij iedere bouwaanvraag nodig, de bouwtechnische toets alleen nog bij risicovolle projecten met gevolgklasse 2. In vergelijking met omliggende gemeenten liep de gemeente Buren hiermee uit de pas. De aanpassing wordt gedaan in twee jaar. Diverse correcties < € 50.000 | 9 | 9 | 9 | 9 13 14 2. Fysieke leefomgeving Beleidsvelden Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, groen, duurzaamheid en afval. Doelstelling Duurzaamheid Duurzaamheid gaat over en raakt ons allemaal. Als gemeente hebben wij een cruciale, verbindende en richtinggevende rol bij het behalen van de maatschappelijke duurzaamheidsopgaven. We staan dichtbij inwoners en lokale ondernemers én zijn de spil in de vertaling van nationaal en internationaal duurzaamheidsbeleid. Dit geldt voor de energietransitie én de transitie naar een circulaire economie en een klimaatbestendige gemeente.
Als gemeente brengen wij lokale partijen samen en bundelen we alle krachten. Het is onze verantwoordelijkheid om te zorgen voor een leefbare woon - en werkomgeving voor nu en in de toekomst. Duurzaamheid c.a. Opwekken van duurzame energie We werken aan zonnevelden en grote zonnedaken. Daarmee halen we de doelen uit de Regionale Energiestrategie 1.0 (RES). We ondersteunen lopende zonneveldprojecten en gaan door met het actieplan ‘zon op dak’. In 2027 ronden we de evaluatie van het zon- en windbeleid af en komen we met adviezen voor een actualisatie van het beleid. We pakken het probleem van netcongestie in onze gemeente verder aan. We willen een nieuw, meer decentraal energiesysteem ontwikkelen. Dit is een systeem waarbij energie zo veel mogelijk lokaal wordt opgewekt, opgeslagen en gebruikt. Het is een regionaal en landelijk knelpunt, daarom werken we in 2027 samen met de regio aan een Regionaal Programma Energiesysteem (RPE). Daarnaast maken we een duidelijke visie en heldere regels voor het opslaan van energie, bijvoorbeeld met grote en kleine batterijen. Warmtetransitie In 2027 gaan we verder met de uitvoering van de warmtetransitie. Zo pakken we energiearmoede verder aan en ondersteunen we kleinschalige warmte-initiatieven. Samen met inwonersgroepen werken we aan warmtenetten in Maurik en Beusichem. Met de regio gaan we het energieloket omzetten naar een energiehuis.
Hiermee geven we invulling aan een Europese richtlijn. We stellen we het eerste warmteprogramma vast. Dit is een verplicht programma is onder de Omgevingswet en moet vóór 31 december 2027 zijn vastgesteld. Energievisie We verkennen de mogelijkheid om in het verlengde van het warmteprogramma en de actualisatie van het zon- en windbeleid, om een integrale energie visie te ontwikkelen. Dit vanwege verbruik, opwek, opslag en energiegemeenschappen in een toekomstig decentraal energie systeem van Buren. Klimaatadaptatie We werken vanuit klimaatadaptatie integraal samen om de effecten van klimaatverandering te beperken. Zo introduceren we in 2027 een puntensysteem voor projectontwikkelaars waarmee we het klimaateffect van hun plannen inzichtelijk maken. Dit is een eerste stap om onze woonopgave meer toekomstbestendig te maken én doen we samen met de regiogemeenten in de KAR (Klimaat Adaptief Rivierenland). Voor inwoners ontwikkelen we een stimuleringsregeling voor klimaatadaptieve maatregelen. Deze nieuwe regeling sluit aan bij het provinciale project ‘groene buurtcoaches’ met lokale vrijwilligers. Zo ondersteunen we vooral inwoners van oudere woningen met het vergroenen van tuinen, maken van 15 waterbergingen en aanplanten van bomen.
Verder blijven we lokale initiatieven ondersteunen die werken aan aanpassingen voor klimaatverandering Circulaire economie In 2027 voeren we het plan van aanpak ‘circulair werken’ uit. We nemen circulariteit onder andere mee in het inkoopbeleid (MVOI). Daarnaast werken we in de regio samen verder aan de thema's: bouw, infrastructuur en energietransitie. Integraliteit Openbare Ruimte In 2025 is het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte bestuurlijk vastgesteld, daarmee ligt de gewenste kwaliteit van de Openbare Ruimte vast, namelijk CROW Norm B van Basis. De uitvoeringsplannen van het beheer zijn en worden hierop ingericht, wij spreken hier dan over het dagelijks onderhoud, het groot onderhoud en de uiteindelijke reconstructie van een asset. Belangrijk hierbij is het integraal beheer, dat begint al aan de voorkant van het proces, het ontwerp. Wij zijn in 2026 gestart met een integraal adviestraject waarbij alle disciplines kunnen reageren op de diverse fasen van een project. Het opstellen van een integraal advies, dat voldoet aan de gestelde normen, is nu mogelijk. In 2027 wordt dit proces verder geoptimaliseerd en toegepast. Om te integraliteit en uniformiteit van de advisering en uitvoering van projecten te optimaliseren is een lang gekoesterde wens in uitvoering gegaan, het actualiseren van de bestaande LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte).
Hiermee krijgt elke ontwerpende partij inzicht in de toe passen ontwerpprincipes en materialen. In 2026 is een start gemaakt en in het komende jaar wordt dit opgeleverd en operationeel. Externe ontwikkelingen Het komende jaar spelen een aantal externe ontwikkelingen die van invloed zijn op de gemeente. Denk aan de netcongestie, die impact heeft op onze woningbouwprojecten. We werken samen in een Living Lab met buurgemeenten, Tennet, Liander, de provincie en het ministerie om tot oplossingen te komen voor het uitbreiden van de capaciteit van het onderstation in Culemborg. Wat willen we & wat doen we Beleidsveld Duurzaamheid Doelstelling: Gemeente Buren werkt in 2027 aan een duurzame gemeente met als doel een leefbare en toekomstbestendige gemeente voor nu en in de toekomst. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Gemeente Buren zet in op een duurzame toekomst door in 2027 het zon- en windbeleid te actualiseren, netcongestie aan te pakken via een decentraal energiesysteem en het verplichte Warmteprogramma vast te stellen. Daarnaast worden initiatieven voor klimaatadaptatie, zoals een puntensysteem voor projectontwikkelaars en een stimuleringsregeling voor inwoners, uitgevoerd, We staan open voor en stimuleren lokale initiatieven voor kleine en innovatieve ontwikkelingen van onze inwoners en bedrijven, waaronder ‘Local4Local’ initiatieven.
Om dit te bereiken wordt een Energie- en Warmteprogramma ontwikkeld met daaraan gekoppeld een uitvoeringsagenda. Daarnaast gaan we deelnemen aan het Living Lab samen met onze buurgemeentes. Ook wordt er een 'doelen inspanningen netwerk' ontwikkeld waarin de doelen en inspanningen zijn uitgewerkt waarmee gemeente Buren de circulaire economie gaat implementeren in de gemeente en ontwikkelen we een puntensysteem dat wordt toegepast in projecten en tenslotte gaat ook in 2027 de stimuleringsregeling door. 16 Beleidsveld Beheer van de openbare Ruimte Doelstelling: Behalen van de resultaten zoals deze zijn vastgelegd in het IBOR-plan 2025 en de DVO met de AVRI Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Onderhoudsniveau van de openbare ruimte op B zoals in 2025 vastgesteld door de Raad in het IBOR- plan. - Wegwerken achterstanden in het onderhoud op alle assets om te komen tot een gewenst en vastgesteld onderhoudsniveau B (CROW Norm). - Planmatig en groot onderhoud afstemmen op eindresultaat niveau B. - Uitvoering geven aan geplande rehabilitaties volgens investeringslijst(en) Terugnemen van beheertaken bij AVRI Via een zorgvuldige ontvlechtingsproces gaan we beheertaken in de openbare ruimte terugnemen met doel een betere regie, kwaliteitsverbetering en betere kostenbeheersing.
Verbonden partijen Avri Wat kost het? Taakvelden | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Verkeer en vervoer | 617 | 539 | 539 | 539 | 539 Parkeren | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 Openbaar vervoer | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 Riolering | 3.564 | 3.770 | 3.827 | 3.932 | 3.947 Afval | 4.083 | 4.473 | 4.473 | 4.473 | 4.473 Milieubeheer | 5 | 5 | 486 | 486 | 486 Begraafplaatsen | 534 | 382 | 384 | 384 | 377 Totaal baten | 8.854 | 9.220 | 9.760 | 9.865 | 9.873 Lasten Verkeer en vervoer | 6.746 | 6.796 | 7.071 | 7.191 | 7.361 Parkeren | 6 | 11 | 11 | 11 | 11 Openbaar vervoer | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 4.305 | 3.787 | 3.741 | 3.737 | 3.737 Riolering | 2.910 | 3.161 | 3.220 | 3.317 | 3.332 Afval | 3.717 | 4.108 | 4.108 | 4.108 | 4.108 Milieubeheer | 1.646 | 1.630 | 1.245 | 1.245 | 1.245 Begraafplaatsen | 735 | 515 | 517 | 516 | 510 Totaal lasten | 20.067 | 20.010 | 19.915 | 20.127 | 20.306 Totaal saldo | -11.213 | -10.790 | -10.155 | -10.265 | -10.435 De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting + is een voordeel / - is een nadeel | 2027 | 2028
| 2029 | 2030 Bedragen x €1.000 Technische wijzigingen Storting in voorziening gemeentelijk | -59 | -59 | -52 | -53 rioleringsplan Door met name de verlaging van het overheadpercentage wordt minder overhead toegerekend aan het taakveld riolering. Hierdoor kan de begrote storting in de voorziening | gemeentelijke rioleringsplan omhoog. Dit betekent een nadeel voor de begroting. Wettelijk / noodzakelijke wijzigingen Dekking vanuit CDOKE-middelen | 110 | 110 | 110 | 110 De CDOKE middelen zijn bedoeld voor het maken van plannen voor klimaat | - en energiebeleid. Vanaf 2026 zijn deze middelen onderdeel van de algemene uitkering. In het geactualiseerde bestedingsplan blijkt niet de volledige bijdrage nodig te zijn. Van deze middelen laten we vanaf 2027 dan ook € 110.000 vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Diverse correcties < € 50.000 | -9 | -8 | -8 | -8 17 18 3. Sociaal domein Beleidsvelden Dit programma omvat de beleidsvelden Jeugdwet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de participatiewet. Ook inburgering, noodopvang Oekraïners, beschermd wonen en maatschappelijke opvang, gezondheid, sociale basis inclusief dorpshuizen, minimabeleid, kernregie en inwonersparticipatie vallen onder dit programma.
Maatschappelijk doel Drie belangrijke uitgangspunten staan centraal bij het sociaal domein: • Sociale samenhang en inwonersparticipatie stimuleren • Zorg dichtbij inwoners organiseren • Een sterk en samenhangend ondersteunend, voorliggend veld Dit alles met oog voor de verschillen tussen de kernen. Genoemde uitgangspunten hebben als doel het welzijn van inwoners te vergroten en de kosten van zorg af te laten nemen. Externe ontwikkelingen De algemene maatschappelijke ontwikkeling rond jeugd (mentale klachten, prestatiedruk, gebrek aan woonruimte) is ook voelbaar in de gemeente Buren en zien we terug in de cijfers van de jeugdzorg. Daarnaast speelt vergrijzing een belangrijke rol bij de ontwikkelingen binnen de zorg. Vraagstukken rond dak- en thuisloosheid, noodopvang en rond personen met onbegrepen gedrag krijgen meer impact op de keuzes die we moeten maken. In een maatschappij waarin polarisatie sterker wordt, is het een steeds grotere uitdaging inwoners bij elkaar te brengen. Dit vraagt meer inzet en aandacht. Onderwerpen als inclusie, inburgering en maatschappelijke opvang kunnen in toenemende mate op weerstand rekenen, waardoor werken aan die onderwerpen uitdagender wordt. De aanhoudende oorlog in Oekraïne zorgt ervoor blijvende inzet op de noodopvang ontheemde Oekraïners nodig is.
Wat willen we & wat doen we? Beleidsveld Wet maatschappelijke ondersteuning Doelstelling: Inwoners ondersteunen om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en mee te doen in de samenleving. We versterken de eigen kracht en regie van inwoners en zetten in op preventie en passende ondersteuning: voorliggend en vrij toegankelijk waar mogelijk, individueel maatwerk waar noodzakelijk. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We versterken de eigen kracht en regie van inwoners. We voorkomen of stellen zwaardere Wmo- ondersteuning uit. We bieden inwoners passende ondersteuning. We houden de Wmo toegankelijk en financieel beheersbaar We organiseren diensten en voorzieningen zo dicht mogelijk bij inwoners, zodat zij daar zo vroeg mogelijk een beroep op kunnen doen als er vragen of problemen zijn. We ontwikkelen de indicatievrije dagbesteding verder en versterken algemene en collectieve voorzieningen. We leggen duidelijke proces- en samenwerkingsafspraken vast. We monitoren ieder kwartaal het gebruik, de kosten en de resultaten en sturen waar nodig bij. 19 Beleidsveld Jeugdwet Doelstelling: Kansrijk opgroeien, passende ondersteuning en zorg voor iedere jeugdige die dat echt nodig heeft; zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We bieden de juiste ondersteuning aan jeugdigen die dat nodig hebben; zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We realiseren een kansrijke start voor alle kinderen in de gemeente Buren. We houden de jeugdzorg toegankelijk en financieel beheersbaar. We gaan, samen met uitvoeringspartners, in kerngerichte gebiedsteams werken, waardoor ook kortdurende ondersteuning geboden zal worden. Deze teams gaan we dit jaar voorbereiden. We ontwikkelen de ketenaanpak Kansrijke start door. Met het programma Grip op jeugd gaan we de kosten van de jeugdzorg beter beheersen en beter voorspellen. We gaan het aantal uitvoeringspartners terugbrengen en gerichte voorzieningen inzetten, gekoppeld aan beoogde effecten. Beleidsveld Participatiewet Doelstelling: We willen zoveel mogelijk mensen met of zonder arbeidsbeperking aan het werk te helpen en mee laten doen in de samenleving, bij voorkeur met betaald werk. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Er is een sociaal vangnet voor inwoners die (tijdelijk) niet zelf in hun bestaan kunnen voorzien. Cliënten zijn zo snel mogelijk (weer) zelfstandig en de uitkeringsduur is zo kort mogelijk. De dienstverlening is correct en gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid van de cliënt.
We bieden inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn om in het eigen bestaan te voorzien, maximale mogelijkheden en stimulansen voor re-integratie op de arbeidsmarkt en/ of maatschappelijke participatie. We bieden hen hiervoor (maatwerk) trajecten aan. Beleidsveld Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Doelstelling: We willen dat inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en deelnemen aan de samenleving. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners met psychische, psychosociale of verslavingsproblematiek wonen en leven zo zelfstandig mogelijk, nemen naar vermogen deel aan de samenleving en ontvangen tijdig passende ondersteuning. Hiermee voorkomen we maatschappelijke uitval, dak- en thuisloosheid, complexe problematiek en de inzet van zwaardere en duurdere zorg. We zetten in op vroegsignalering, preventie, herstelgerichte ondersteuning en een sluitende keten van opvang, begeleiding, wonen en participatie. Dit doen we samen met regionale partners, waarbij passende ondersteuning en huisvesting zo dicht mogelijk bij de inwoner worden georganiseerd. 20 Beleidsveld Gezondheid Doelstelling: We gaan voor een Gezond Buren 2040. We werken aan het bevorderen van de (mentale) gezondheid en welzijn van onze inwoners. het verkleinen sociaal-economische gezondheidsverschillen tussen kernen en bevolkingsgroepen.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We streven naar een gezonde generatie in 2040: meer preventie, minder gezondheidsachterstanden en sociaal-economische gezondheidsverschillen tussen kernen en bevolkingsgroepen en een sterke verbinding tussen zorg, gezondheid en sociaal domein. We werken verder aan onze lokale ambities uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) middels de vijf ketenaanpakken (kansrijke start, kind naar gezonder gewicht, gezonde leefstijl interventie voor volwassenen, welzijn op recept en valpreventie). Vanuit deze afzonderlijke ketenaanpakken werken we steeds meer toe naar éen samenhangende en regionale infrastructuur. Hierin richten wezorg, welzijn en preventie steeds meer in rondom de inwoner. We gaan ons lokaal hitteplan actualiseren. Beleidsveld Huisvesting statushouders en inburgering Doelstelling: We voldoen aan de wettelijke verplichting om de (aan de gemeente Buren toegewezen) statushouders te huisvesten en hen goed te laten inburgeren. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? De in de gemeente Buren gehuisveste statushouders zo snel mogelijk volledig kunnen participeren in de Nederlandse samenleving. Uitgangspunt is daarbij dat zij ook zo snel mogelijk zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. We zorgen voor de huisvesting van statushouders, het verstrekken van informatie en het uitvoeren van de Wet inburgering.
We maken hiervoor afspraken met onder andere: - woningcorporaties Thius en Kleurrijk Wonen - Welzijn Rivierstroom - Regio Rivierenland - het ROC Rivor. Beleidsveld Inwonersparticipatie Doelstelling: We willen een gemeente zijn waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners actief kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van hun leefomgeving. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We benutten we de kracht van de samenleving en de eigen identiteit van de kernen. We zorgen dat participatie een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de manier waarop de gemeente beleid maakt en uitvoert. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners worden tijdig en passend betrokken bij gemeentelijke opgaven. We implementeren de Participatieverordening en vertalen deze naar de dagelijkse werkwijze van de organisatie; We monitoren en evalueren de toepassing van participatie en gebruiken de resultaten om de werkwijze verder te verbeteren; We onderzoeken de mogelijkheden voor digitale ondersteuning van participatie. 21 Beleidsveld Sociale basis Doelstelling:We versterken de sociale basis door ontmoeting, participatie en onderlinge steun te bevorderen, zodat inwoners vitaal, weerbaar en verbonden zijn en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving.
Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We breiden de sociale basis uit waardoor de zelfredzaamheid en maatschappelijke deelname van inwoners toeneemt. We stellen een Lokale Inclusie Agenda op. We verbinden inwoners aan lokale activiteiten, vrijwilligersinitiatieven en voorzieningen. We versterken het aanbod van de algemene voorzieningen, ontmoetingsactiviteiten en informele ondersteuning in alle kernen van de gemeente Buren. Beleidsveld Minimabeleid Doelstelling: Aan burgers van de gemeente Buren die (tijdelijk) afhankelijk zijn van een laag inkomen, wordt een gerichte financiële bijdrage verstrekt voor bijzondere- en noodzakelijke kosten. Daarnaast bieden we die inwoners (verschillende) mogelijkheden om te kunnen meedoen in de samenleving. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We willen voorkomen dat de minst draagkrachtige inwoners van de gemeente Buren in financiële problemen komen. We willen die inwoners ondersteunen om armoede te voorkomen. Daarnaast bevorderen we dat ook inwoners met een laag inkomen volledig kunnen meedoen aan de samenleving. We geven inwoners actief voorlichting over het bestaan van zowel de wettelijke- als onze (verschillende) lokale minimaregelingen. We maken afspraken met diverse partijen zoals het volwassenen- en jeugdfonds sport en cultuur, Stichting Leergeld en de Voedselbank.
We onderzoeken of één financiële maatwerkvoorziening in plaats van diverse losse voorzieningen positief kan bijdragen. Beleidsveld Noodopvang ontheemde Oekraïners Doelstelling:De gemeente Buren biedt ontheemde Oekraïners een veilige en stabiele opvangomgeving, waarbij participatie, zelfredzaamheid en maatschappelijke integratie worden gestimuleerd. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Ontheemde Oekraïners verblijven in een veilige en kwalitatief goede opvangvoorziening. Ontheemde Oekraïners nemen zoveel mogelijk deel aan de Burense samenleving via onderwijs, werk, taal en participatie en werk. We bieden voldoende opvangplaatsen die voldoen aan de geldende kwaliteitseisen. We stimuleren deelname aan onderwijs, werk, taalontwikkeling en maatschappelijke activiteiten. We werken samen met maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties, onderwijsinstellingen en werkgevers om participatie en zelfredzaamheid te bevorderen. We monitoren de bezetting, kwaliteit en financiële uitvoering van de opvang en sturen waar nodig bij.
Verbonden partijen GGD en Werkzaak Wat kost het? Taakvelden | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Samenkracht en burgerparticipatie | 3.991 | 2.779 | 676 | 700 | 522 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Integraal Inkomensregelingen | 4.829 | 4.829 | 4.829 | 4.829 | 4.829 WSW en beschut werk | 90 | 200 | 202 | 276 | 182 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 176 | 176 | 176 | 176 | 176 Huishoudelijke hulp (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Begeleiding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Dagbesteding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant lokaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant regionaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 PGB Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Beschermd wonen (Wmo) | 85 | 65 | 40 | 35 | 35 Maatschappelijke- en vrouwenopvang | 142 | 109 | 67 | 59 | 59 (Wmo) Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Coördinatie en beleid Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Coördinatie en beleid Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Volksgezondheid | 213 | 265 | 285 | 330 | 0 Totaal baten | 9.526 | 8.423 | 6.275 | 6.405 | 5.803 Lasten Samenkracht en burgerparticipatie | 6.121 | 4.760 | 3.059 | 3.083 | 2.905 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 113 | 78 | 78 | 78 | 78 Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 431 | 452 | 452 | 452 | 452 Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 451 | 383 | 383 | 383 | 383 Integraal Inkomensregelingen | 6.518 | 6.366 | 6.366 | 6.366 | 6.366 WSW en beschut werk | 2.259 | 2.284 | 2.225 | 2.228 | 2.068 Arbeidsparticipatie | 537 | 495 | 495 | 495 | 495 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 1.024 | 1.038 | 975 | 975 | 975 Huishoudelijke hulp (Wmo) | 2.704 | 2.702 | 2.702 | 2.702 | 2.702 Begeleiding (Wmo) | 1.677 | 1.679 | 1.679 | 1.679 | 1.679 Dagbesteding (Wmo) | 814 | 828 | 828 | 828 | 828 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 185 | 199 | 199 | 199 | 199 Jeugdhulp ambulant lokaal | 105 | 504 | 504 | 504 | 504 Jeugdhulp ambulant regionaal | 6.446 | 5.663 | 5.663 | 5.663 | 5.663 Jeugdhulp ambulant landelijk | 324 | 459 | 459 | 459 | 459 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 779 | 779 | 779 | 779 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 2.980 | 2.314 | 2.314 | 2.314 | 2.314 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 450 | 562 | 562 | 562 | 562 PGB Wmo | 259 | 261 | 261 | 261 | 261 PGB Jeugd | 430 | 440 | 440
| 440 | 440 Beschermd wonen (Wmo) | 146 | 183 | 158 | 153 | 153 Maatschappelijke- en vrouwenopvang | 202 | 215 | 173 | 166 | 166 (Wmo) Jeugdbescherming | 607 | 630 | 630 | 630 | 630 Jeugdreclassering | 87 | 141 | 141 | 141 | 141 Coördinatie en beleid Wmo | 405 | 276 | 276 | 276 | 276 Coördinatie en beleid Jeugd | 413 | 512 | 501 | 484 | 484 Volksgezondheid | 1.880 | 2.228 | 2.208 | 2.252 | 1.922 Totaal lasten | 37.568 | 36.431 | 34.510 | 34.552 | 33.884 Totaal saldo | -28.040 | -28.010 | -28.235 | -28.147 | -28.081 De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' 22 Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting + is een voordeel / - is een nadeel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x €1.000 Wettelijk / noodzakelijke wijzigingen Opvang Oekraïense vluchtelingen | 446 | 0 | 0 | 0 De bekostigingsregeling waarin de rijksbijdrage voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is vanaf 2027 vervangen door een nieuwe regeling. Deze nieuwe regeling is vooral gericht op het vergoeden van werkelijke kosten. Het voordeel dat we hierop begroten is dan ook aanzienlijk lager dan andere jaren. Door onzekerheden rond de opvang(locatie), begroten we dit net als andere jaren alleen voor het eerste jaar.
Actualisatie budgetten jeugd | -700 | -700 | -700 | -700 De uitgaven binnen de jeugdhulp vanaf 2024 zijn toegenomen, onder andere door een stijging van de complexiteit van de zorg. Het aantal cliënten stabiliseert of neemt licht af, maar de gemiddelde kosten per cliënt stijgen doordat vaker zwaardere, langere en meer intensieve trajecten nodig zijn. Vooral binnen ambulante begeleiding, jeugd-GGZ en verblijf zien we dit terug. In de begroting is een ombuiging van € 1,7 miljoen opgenomen ten opzichte van de prognose voor 2026. We willen die ombuiging realiseren met een pakket maatregelen die zijn opgenomen in het programma 'grip op jeugd'. Diverse correcties < € 50.000 | 10 | 10 | 10 | 10 23 24 4. Sport, cultuur en onderwijs Beleidsvelden Dit programma gaat over de beleidsvelden sport, kunst en cultuur, het accommodatiebeleid, leesstimulering en onderwijs, waaronder onderwijsachterstanden, leerplicht en passend onderwijs, onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer. Maatschappelijk doel We willen een gemeente zijn waar inwoners voldoende mogelijkheden hebben om: • te sporten en te bewegen; • culturele activiteiten bij te wonen; • zich kunnen ontwikkelen en mee kunnen doen; • toegang hebben tot goed en passend onderwijs; • de basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen) en digitale vaardigheden te versterken.
Externe ontwikkelingen Onderwijs-, ontwikkel- en ondersteuningsvragen raken steeds meer met elkaar verweven. Schoolverzuim, thuiszitters en de aansluiting tussen passend onderwijs en jeugdhulp vragen om goede samenwerking tussen onderwijs, gemeente en maatschappelijke partners. De lees- en schrijfvaardigheid nemen landelijk en ook in de gemeente Buren af, door een toenemend gebruik van social media en AI. Het versterken van de basisvaardigheden blijft hierdoor een belangrijke opgave. De maatschappelijke en wettelijke rol van de bibliotheek wordt breder, onder andere op het gebied van leesbevordering, basisvaardigheden, digitale inclusie en toegankelijke informatie. De voorzieningen en het aantal scholen in de kernen neemt af, waardoor onderwijs en voorzieningen verder weg zijn en voor een grotere groep minder of slecht bereikbaar worden. Wat willen we & wat doen we? Beleidsveld: Sport Doelstelling: Sport en bewegen zijn essentieel bij preventie door het voorkomen van gezondheidsproblemen, het versterken van de sociale verbinding en het vergroten van welzijn. We willen dat iedereen kan meedoen aan sport en bewegen, ongeacht leeftijd, achtergrond of inkomen. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We streven ernaar dat de beweegnorm door zowel de meeste jongeren als door de meeste volwassen wordt gehaald.
Er is een divers en laagdrempelig aanbod van georganiseerde sporten in of nabij de gemeente Buren. Wij zetten 'Buren Beweegt!' voort; we zorgen dat sport- en beweegaanbod en -activiteiten beter zichtbaar worden, fysiek in de kernen door de buurtsportcoaches en via onze gemeentelijke kanalen en de sociale kaart. We onderzoeken waar, binnen de beschikbare middelen, vitale, open sportparken gerealiseerd kunnen worden. In samenwerking met de Burense Sport Coöperatie (BSC) en de (aangesloten) speeltuinverenigingen zorgen we voor speel- en beweegtuinen in alle kernen voor alle leeftijdsgroepen. 25 Beleidsveld Cultuur Doelstelling: Meedoen aan cultuur helpt om gezond en mentaal fit te blijven en het verlaagt de drempel om mee te doen in de maatschappij. Met cultuur versterken we de samenhang en gaan we eenzaamheid tegen. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Er is een divers en laagdrempelig aanbod van culturele activiteiten in of nabij de gemeente Buren. Het aantal deelnemers aan culturele activiteiten in de kernen is gelijk of hoger dan het landelijk gemiddelde. We zorgen goed voor ons culturele erfgoed. Met subsidies maken we innovatieve activiteiten van culturele organisaties mogelijk. Met een cultuurcoach brengen we cultuur op de scholen en komen kinderen in aanraking met uiteenlopende culturele activiteiten.
We brengen het aanbod en het overzicht van culturele organisaties samen in een sociale kaart. De kernverbinder Cultuur brengt culturele organisaties bij elkaar, met als doel elkaar te versterken. We ondersteunen initiatieven die ons culturele erfgoed zichtbaar en toegankelijk maken. Beleidsveld Onderwijshuisvesting Doelstelling: We zorgen voor voldoende, passende en toekomstbestendige onderwijshuisvesting, zodat kinderen in een veilige, gezonde en stimulerende omgeving onderwijs kunnen volgen. Dit doen we in nauwe samenwerking met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? We willen dat schoolgebouwen aansluiten bij de huidige en toekomstige onderwijsbehoefte en bijdragen aan een goed en gezond leer- en leefklimaat. We starten met het realiseren van de nieuwbouw van de Eben Haëzerschool in Lienden. We maken keuzes in de uitwerking van de scenario’s voor basisschool de Blinker in Kerk-Avezaath en starten vervolgens met de ontwerpfase. We implementeren de uitgangspunten die voortkomen uit de beleidsnota ter realisatie van de ambitie gezamenlijke huisvesting van onderwijs en kinderopvang.
Beleidsveld | Onderwijsachterstanden Doelstelling: We voorkomen en verminderen onderwijsachterstanden en vergroten de kansengelijkheid van Burense kinderen door risico's, zoals taal- of ontwikkelachterstand, vroegtijdig te signaleren, kinderen en ouders tijdig te bereiken en passende ondersteuning te organiseren. Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? We willen voor kinderen die dat nodig hebben een | We versterken lezen, taalvaardigheid en stevig aanbod van Voorschoolse Educatie, passend | digitale vaardigheden en zorgen voor bij de geografische spreiding en kleine kernen van | kerngerichte en toegankelijke Buren. | bibliotheekvoorzieningen die bijdragen aan We willen ouders maximaal stimuleren om kinderen, | ontwikkeling, ontmoeting en volwaardige die dat nodig hebben, deel te laten nemen aan | deelname aan de samenleving. Voorschoolse Educatie. We realiseren een nieuwe We brengen het aantal inwoners met beperkte | bibliotheekvoorziening in de kern Maurik. basisvaardigheden naar beneden, in ieder geval tot ruim onder het landelijk gemiddelde. | We gebruiken de Peutermonitor voor inzicht in indicaties, deelname, bereik, non-bereik, redenen van niet-deelname, spreiding over de kernen en afgenomen uren Voorschoolse Educatie. We nemen naar aanleiding daarvan de benodigde maatregelen. Verbonden partijen Voor dit programma is geen specifieke verbonden partij.
Het complete overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'. Wat kost het? Taakvelden | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Beheer overige gebouwen en gronden | 2.928 | 158 | 158 | 158 | 158 Onderwijshuisvesting | 72 | 71 | 71 | 71 | 71 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 657 | 657 | 657 | 657 | 657 Sportbeleid en activering | 150 | 135 | 135 | 135 | 0 Sportaccommodaties | 184 | 184 | 184 | 184 | 184 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 cultuurparticipatie Musea | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 Cultureel erfgoed | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 Media | 39 | 39 | 39 | 39 | 39 Totaal baten | 4.053 | 1.267 | 1.267 | 1.267 | 1.132 Lasten Beheer overige gebouwen en gronden | 1.289 | 306 | 310 | 306 | 306 Onderwijshuisvesting | 1.217 | 1.127 | 1.645 | 1.382 | 1.387 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 2.051 | 2.044 | 2.020 | 2.020 | 2.020 Sportbeleid en activering | 295 | 242 | 242 | 242 | 107 Sportaccommodaties | 572 | 584 | 583 | 583 | 568 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | 305 | 308 | 308 | 233 | 233 cultuurparticipatie Musea | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 Cultureel erfgoed | 225 | 221 | 221 | 220 | 219 Media | 715 | 496 | 496 | 496 | 496 Totaal lasten | 6.678 | 5.337 | 5.834 | 5.491 | 5.345 Totaal saldo | -2.625 | -4.072 | -4.568 | -4.224 |