Wegenbeheerplan 2026-2030.pdf

Colofon Titel Wegenbeheerplan Gemeente Bunschoten Periode: 2026-2030 Uitgave Gemeente Bunschoten Team Beheer en Realisatie Openbare Ruimte Opgesteld door Erik de Graaf, Beheerder Wegen Datum uitgave Oktober 2025

2

Samenvatting Het Wegenbeheerplan 2026-2030 biedt een robuust beleidsmatige kader voor het beheer en onderhoud van het (circa 1.250.000 m²) wegenareaal van de gemeente Bunschoten, waarvan 60% in woon- en verblijfsgebieden ligt. Het plan, gebaseerd op de weginspectie van 2025, voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en legt het beheerplan vast voor de periode 2026-2030, met een doorkijk naar 2040 en verder. Het plan richt zich op veilige en duurzame wegen op CROW-kwaliteitsniveau B. Een kernopgave is de vervanging van 328.500 m² verharding uit de wijken die aangelegd zijn tussen 1966 en 1980, die het einde van hun 60-jarige levensduur naderen. Dit vereist urgente investeringen van 2026 tot 2040 om kwaliteitsverlies en veiligheidsrisico’s te voorkomen. Het beleid kiest voor duurzame gebakken straatbakstenen, die een levensduur van 125 jaar hebben en lagere vervangingskosten hebben dan beton. Asfaltrehabilitatie zijn benodigd en het plan wordt gecontinueerd wat succesvol ingezet is in het oude wegenbeheerplan. Deze keuzes borgen lange-termijnkwaliteit en reduceren toekomstige kosten. De aanpak is gebaseerd op kwalitatief (resultaat weginspectie), kwantitatief (data) en een beleidsvisie. Deze beleidsvisie geeft prioriteit aan het opknappen van buurten in plaats van losse straten en afstemming met nutsbedrijven (kabels en leidingen) om efficiëntie te maximaliseren.

Het plan tracht rekening te houden met externe factoren zoals inflatie en algemene ontwikkelingen. De meerjarenplanning voor 2026-2030 omvat investeringen voor groot en klein onderhoud, asfaltrehabilitatie en de overstap naar gebakken straatbakstenen, zoals samengevat in Tabel 1. Deze kosten worden gedekt uit onderhoudsbudgetten, investeringen en te verkennen subsidies voor duurzame maatregelen. Tabel 1 Noodzakelijke budgetten

Activiteit

Bedrag (2026)

Frequentie

Klein Onderhoud

€ 155.000

Jaarlijks

Groot Onderhoud

€ 765.000

Jaarlijks

Investeringen

€ 14.500.000

2026-2030

Gebakken Stenen

€ 300.000

Jaarlijks

Het Wegenbeheerplan 2026-2030 stelt de gemeente Bunschoten in staat proactief te investeren in veilige, duurzame wegen, met een helder beleid dat lange-termijnvoordelen biedt.

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................. 4 Inleiding ........................................................................................................................................ 6 1.1 Aanleiding beheerplan 2026-2030 .............................................................................................6 1.2 Doelstellingen .........................................................................................................................6 1.3 Kader beheerplan .......................................................................................................................6 1.4 Leeswijzer ...................................................................................................................................7 Evaluatie wegbeheer 2022-2025 ..................................................................................................

8 2.1 Inleiding .....................................................................................................................................8 2.2 Successen ...................................................................................................................................8 2.3 Aandachtspunten .......................................................................................................................9 Beleidsvisie wegenbeheer ........................................................................................................... 10 3.1 Levensduur ...............................................................................................................................10 3.2 Opgave levensduur ..................................................................................................................11 3.3 Buurtgericht van oud naar jong, van noord naar zuid.

............................................................14 3.4 Klein onderhoud .......................................................................................................................15 3.5 NUTS ........................................................................................................................................15 3.5.1 Levensduur en onderhoud riolering .................................................................................16 3.5.2 Asbestcementleidingen (AC-leidingen) ............................................................................16 3.5.3 Energietransitie .................................................................................................................16 3.5.4 Impact van projecttypen ...................................................................................................17 3.5.5 Beleidsuitgangspunten en flexibiliteit ...............................................................................18 3.5.6 Praktische uitwerking ........................................................................................................18 Beheervisie .................................................................................................................................

19 4.1 Inleiding ...................................................................................................................................19 4.2 Visie op technisch beheer.........................................................................................................19 4.3 Visie op toekomstige ontwikkelingen ......................................................................................19 4.3.1 Duurzaam materiaalgebruik: gebakken stenen .................................................................19 4.3.2 Wegfunderingstechniek tegen wortelschade ....................................................................20 4.3.3 Zinloze verharding ............................................................................................................20 4.4 Buitengebied ............................................................................................................................21 4.5 Toename areaal .......................................................................................................................22 4.6 Groen .......................................................................................................................................22 4.6.1 Groen parkeren ................................................................................................................22 4.6.2 Onkruidbeheersing op verharding

...................................................................................23 4.7 Risico’s .....................................................................................................................................23 4.7.1 ARBO.................................................................................................................................23 4.7.2 Onwettig gebruik ..............................................................................................................23 4.7.3 Zwaar materieel ...............................................................................................................23 4.7.4 Geluid ...............................................................................................................................24

4

4.8 Samenvatting ...........................................................................................................................24 5. Financiële consequenties ........................................................................................................ 25 5.1 Inleiding ...................................................................................................................................25 5.2 Uitgangspunten .......................................................................................................................25 5.3 Inflatie in de GWW-Sector .......................................................................................................26 5.4 Kosten in beeld .........................................................................................................................27 5.4.1 Groot onderhoud ..............................................................................................................27 5.4.2 Klein onderhoud ...............................................................................................................27 5.4.3 Investeringen ....................................................................................................................28 5.4.4 Vervanging betonstraatsteen door straatbaksteen .........................................................28 5.5 Noodzakelijke budgetten

.........................................................................................................30 5.6 Middellange en lange termijn ..................................................................................................31 5.7 Buurt voor buurt financiële toelichting ....................................................................................32 5.8 Evaluatie ..................................................................................................................................32 5.9 Concluderend ...........................................................................................................................32 Bijlage 1 Begrippenlijst ............................................................................................................... 33 Bijlage 2 Beeldkwaliteit .............................................................................................................. 35 Bijlage 3 Wetgeving en richtlijnen.............................................................................................. 37 Bijlage 4 Wegtypen per gebruiksfunctie ..................................................................................... 40 Bijlage 5 Wijkoverzichtskaart ......................................................................................................

41 Bijlage 6 Stand van de voorziening Groot onderhoud Wegen ...................................................... 42

Verwijzingen in dit rapport Als u het rapport met Acrobat reader raadpleegt dan ziet u regelmatig verwijzingen in het rapport (blauw onderstreepte tekst). Via deze verwijzing kunt u direct naar het betreffende tekstdeel navigeren. Ook via de inhoudsopgave kunt u direct naar het betreffende tekstdeel navigeren. Met de sneltoets ALT en kunt u terugkeren naar de vorige positie.

5

Inleiding 1.1 Aanleiding beheerplan 2026-2030 De gemeente Bunschoten is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van haar kapitaalgoederen waaronder de wegen. In het BBV is vastgesteld dat voor deze kapitaalgoederen meerjarenprogramma’s opgesteld moeten worden. Om te voldoen aan de eisen van het BBV en als gemeente zelf in control te zijn dient het beheerplan periodiek geactualiseerd te worden. Dit beheerplan is gebaseerd op de resultaten van de visuele weginspectie die in het voorjaar van 2025 is uitgevoerd. De gemeente heeft meer dan één miljoen vierkante meter verharding in beheer en onderhoud. Als dit in zijn volledigheid nieuw aangelegd zou moeten worden, zijn de kosten hiervoor ruim 100 miljoen euro.

1.2 Doelstellingen Het Wegenbeheerplan 2026-2030 heeft tot doel om voor de korte-, middellange- en lange termijn het beheer en onderhoud van het wegenareaal inzichtelijk te hebben. Zo kan het onderhoud op een doelmatige en efficiënte wijze worden uitgevoerd. Daarnaast heeft het beheerplan de volgende doelstellingen: -

De afgelopen vijf jaren evalueren; De beheeropgave tot 2040 inzichtelijk maken, en vanuit deze opgave een visie opstellen; Een financieel totaalbeeld schetsen van deze opgave; Een uitvoeringsprogramma waarmee het wegenareaal op functioneel niveau van de CROW-norm kan worden onderhouden (niveau B) (zie bijlage 2); Het opstellen van een meerjarenuitvoeringsprogramma zodat kan worden voldaan aan het BBV; Het afstemmen van een integrale aanpak van projecten met onder andere riolering en verkeer; Het inzichtelijk maken van de kosten van de vervanging van betonstraatsteen door gebakken straatbaksteen in de woonwijken; Het inzichtelijk maken van de rehabilitatiekosten.

1.3 Kader beheerplan Dit beheerplan heeft betrekking op het asfalt-, elementen- en (cement)beton-verhardingen die in gemeentelijke beheer zijn. In dit beheerplan wordt uitgegaan van een functioneel kwaliteitsniveau conform de CROW- wegbeheersystematiek. Overige wetgeving en richtlijnen zijn weergegeven in bijlage 3. In het voorjaar van 2025 is volgens de CROW-wegbeheersystematiek (zie bijlage 3 CROWinspectiemethodiek) specifiek ontwikkeld voor het wegbeheer, een globale visuele weginspectie uitgevoerd. Deze inspectie is de basis voor het onderliggende wegenbeheerplan van de gemeente. De resultaten van de weginspectie zijn opgenomen in een beheersysteem. De gemeente Bunschoten beschikt over het GeoVisia-beheersysteem. Met het systeem wordt het uitgevoerde en geplande onderhoud, zowel in tijd als financieel, inzichtelijk gemaakt. Naast de 6

weginspectie moeten er keuzes gemaakt worden om goed voorbereid te zijn voor de enorme opgave in de toekomst. Daarvoor is dit beheerplan opgesteld.

1.4 Leeswijzer Het wegenbeheerplan omvat de volgende onderdelen: - Een evaluatie van het wegbeheer van de afgelopen jaren; - Een beheervisie; - Een overzicht van de kwantiteit en de kwaliteit van de wegen; - Een financieel overzicht;

7

Evaluatie wegbeheer 2022-2025 2.1 Inleiding Deze evaluatie biedt een grondige analyse van de uitvoering en resultaten van het wegenbeheerbeleid over de afgelopen beleidsperiode. Het doel is om een transparant en constructief overzicht te presenteren van de behaalde successen en de aandachtspunten die verdere verbetering mogelijk maken. Met deze bevindingen verstevigen we onze toewijding aan een functioneel wegennet dat aansluit bij de behoeften van onze gemeenschap. De doelstellingen van het wegenbeheerplan waren als volgt: - Financieel uitvoeringsprogramma waarmee het wegenareaal op niveau B van de CROW-norm kan worden onderhouden; - Onderhoud van het wegenareaal op het basisniveau: CROW-kwaliteitsniveau B (zie bijlage 2) vaststellen; - Voldoen aan het BBV met het opstellen van een meerjarenuitvoeringsprogramma; - Dit beheerplan vormt de basis voor een integrale aanpak van projecten met afstemming op projecten van onder andere riolering en verkeer; - Het inzichtelijk maken van de kosten van de vervanging van betonstraatsteen door gebakken straatbaksteen in de woonwijken; - Het inzichtelijk maken van de rehabilitatiekosten.

2.2 Successen De evaluatie toont aan dat het wegenbeheerbeleid gewenste resultaten heeft opgeleverd, die getuigen van onze slagvaardigheid en ambitie: -

-

-

-

Effectieve uitvoering onderhoud asfaltwegen in buitengebieden: Het onderhoud van asfaltwegen en wegen in buitengebieden is uitgevoerd conform de vastgestelde planning en ramingen, wat blijk geeft van een robuuste en consistente beleidsuitvoering op deze terreinen. Succesvolle projecten in het buitengebied zijn bijvoorbeeld Eemdijk-Zuid, de Fokjesweg, de Vinkenweg en het eerste stuk van de Frans Jacobsweg. Solide prestaties tot 2023: In de periode vóór 2023 is het wegenbeheerbeleid consistent en effectief uitgevoerd, met een solide planning en de realisatie van een aanzienlijk deel van de voorgenomen werkzaamheden. Dit succes vormt een stevige basis voor toekomstige inspanningen. Het verbeteren van de wegkwaliteit: In 2025 is ons wegenareaal voor 93,6% van kwaliteitsniveau B of hoger. Dit ten opzichte van 82% in 2021 (zie wegenbeheerplan 20222026). Hierbij is de nieuwbouw van het vierde eiland Rengerswetering niet in de berekening meegenomen. Integraal: De grootschalige integrale aanpak van de Schildersbuurt 25.000 vierkante meter aan verharding heringericht inclusief een nieuw rioleringsstelsel en verkeerskundige wijzigingen. Hierbij is de buurt ook nog aanzienlijk groener geworden.

8

2.3 Aandachtspunten De evaluatie op basis van de opgestelde doelstellingen heeft enkele strategische aandachtspunten bepaald die we aangrijpen om ons beleid verder te optimaliseren: -

-

-

-

-

-

Prijsindex: De prijsindex van de Grond, Weg en Waterbouw (GWW) loopt niet gelijk aan die van het Consumenten Prijs Index (CPI). In de toekomst wordt het prijspeil van de GWW gehanteerd in plaats van het CPI. In hoofdstuk 5.3 wordt dit nader toegelicht. Financiën: De beschikbare financiële middelen bleken uiteindelijk ontoereikend mede door de inflatie om alle voorgenomen projecten volledig uit te voeren, wat heeft geleid tot het uitstellen van bepaalde werkzaamheden. Dit gold voornamelijk voor wegen met elementenverharding. Dit vraagt om een herijking van financiële prioriteiten. Het leerpunt is dat er per project financieel geraamd moet worden op basis van recente ervaring en niet slechts op cijfers vanuit maatregelen of oude cijfers met of zonder indexatie. Reactieve beleidsvoering: De aanpak was primair gericht op het adresseren van acute problemen in plaats van een proactieve focus op preventief onderhoud. Dit benadrukt het belang van een meer toekomstgerichte strategie en vooruit werken. Gedeeltelijke realisatie van beleidsdoelen: De ambities zoals geformuleerd in de oorspronkelijke beleidsvisie zijn deels verwezenlijkt, wat ruimte biedt om de uitvoering van deze visie verder te intensiveren. Uitvoering na 2023: Langere doorlooptijden van NUTS-procedures hebben de planning en uitvoering van projecten vertraagd.

Daarnaast hebben de toenemende inzichten op het gebied van circulariteit, zoals de integratie van duurzame infrastructuur, geleid tot complexere en tijd intensievere projectvoorbereidingen. Externe factoren, zoals beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerde aannemers en onvoorziene personele wisselingen in de sector, hebben eveneens bijgedragen aan een vertraagde inzet van middelen. Deze omstandigheden hebben ertoe geleid dat na 2023 minder werk is gerealiseerd dan beoogd. Deze inzichten benadrukken het belang van flexibele planning en verbeterde samenwerking met externe partijen om in de toekomst effectiever om te gaan met dergelijke algemene ontwikkelingen. Participatie: Burgerparticipatie heeft een waardevolle rol gespeeld in het versterken van draagvlak en het integreren van lokale inzichten in het wegenbeheerplan. Echter, de intensieve processen die gepaard gaan met het betrekken van burgers, zoals uitgebreide consultatierondes en het verwerken van diverse belangen, hebben aanzienlijke tijd in beslag genomen. Deze tijdsintensieve trajecten, gecombineerd met externe factoren zoals de complexiteit van NUTS-procedures en het belang voor klimaatadaptatieve maatregelen, hebben de voortgang van projecten vertraagd.

Deze ervaring benadrukt de noodzaak om in toekomstige beleidsuitvoering een balans te vinden tussen betekenisvolle participatie en efficiënte projectplanning, bijvoorbeeld door gestroomlijnde participatiemethoden en duidelijke communicatiekaders.

9

Beleidsvisie wegenbeheer Onze gemeente staat voor een ambitieuze opgave: het wegennet in stand houden dat niet alleen veilig en efficiënt is, maar ook duurzaam en toekomstbestendig in lijn met de omgevingsvisie. In de jaren van 1966 tot 1980 is het areaal van ons dorp bijna verdubbeld. Deze wijken naderen de theoretische levensduur voor verharding en riool van 60 jaar, wat betekent dat er steeds meer calamiteiten en herstelacties zullen ontstaan. Dit kan op de wegen door slijtage, of door de verouderde riolering in de fundering. Hier moet nu al op ingespeeld worden, om te voorkomen dat het in de toekomst van een complexe, naar een onmogelijke opgave overgaat. Dit vergt een concreet proactief plan om de woonomgeving veilig en heel te houden. Dit plan moet ook uitvoerbaar zijn voor een kleine organisatie.

3.1 Levensduur Het grootste deel van de verharding heeft een theoretische levensduur van 60 jaar, waarna volledige vervanging vaak noodzakelijk is. Gedurende deze periode ondergaat de weg meerdere onderhoudscycli om de functionaliteit en veiligheid te waarborgen (zie figuur 1). Een belangrijke voetnoot is wel dat dit een theoretische levensduur is, in de praktijk kan het uiteraard anders blijken. Factoren die hierin een rol spelen zijn weersomstandigheden, zonlicht/UV, regenwaterafvoer, aslasten van zwaardere auto’s, kwaliteit van materialen, ondergrond, kabels en leidingen en gebruik. Tussen het 10e en 15e jaar is er een kleine onderhoudsbeurt nodig. Bij asfaltwegen betekent dit een nieuwe toplaag. Bij elementenverharding (zoals betonstraatstenen of straatbakstenen) kan dit onderhoud bestaan uit het herstraten van verzakte delen of het herstellen van losse elementen. Na 20 - 30 jaar volgt groot onderhoud. Bij asfaltwegen wordt de toplaag weer vervangen en kunnen diepere ingrepen nodig zijn in de opbouw van de weg. Bij elementenverharding kan dit betekenen dat grote delen opnieuw worden bestraat, zettingsproblemen worden aangepakt en verzakkingen worden gecorrigeerd. Na 45 jaar is er eenzelfde onderhoudsbeurt nodig als na 15 jaar. Na 60 jaar is de weg aan het einde van zijn levenscyclus en moet deze volledig worden vervangen.

Dit geldt specifiek voor asfaltwegen en wegen met betonstraatstenen, omdat betonstraatstenen na 60 jaar zijn afgeschreven en vervangen moeten worden door nieuw materiaal. Voor wegen met straatbakstenen is volledige vervanging niet nodig, omdat deze een levensduur van 125+ jaar hebben. Dit betekent dat bij groot onderhoud of herinrichting de bestaande straatbakstenen hergebruikt kunnen worden en nog eens 60 jaar mee kan gaan, wat kosten en materiaal bespaart. Hierover een nadere toelichting in hoofdstuk 5.4.4.

10

Onderhoudstoestand

Onderhoudcyclus

0

10

20

30

40

50

60

70

Jaren Figuur 1 Onderhoudscyclus verharding

3.2 Opgave levensduur De openbare ruimte in de gemeente Bunschoten kent een aanzienlijke hoeveelheid verharding, die grotendeels is aangelegd tussen 1966 en 1980. In totaal beslaat deze verharding uit 328.500 vierkante meter, verspreid over diverse wijken en wegen. Dit betreft de verharding waar nog geen reconstructie van heeft plaatsgevonden. Het jaar 1980 is als eindpunt gekozen, omdat de sterke uitbreidingsfase van de gemeente in die periode tot een voorlopig einde kwam. In de komende jaren staat de gemeente Bunschoten daarom voor de opgave om een strategische aanpak te ontwikkelen voor het behoud, de vernieuwing en eventuele herinrichting van deze verharding. Een goed inzicht in de levensduur en onderhoudsbehoefte van deze verharding is essentieel om een efficiënt en toekomstbestendig beheerplan op te stellen. Dit hoofdstuk analyseert de huidige staat van de verharding en schetst de uitdagingen en prioriteiten voor de komende onderhoudsen vervangingscycli. Figuur 2 geeft de aanlegjaren van verharding in zijn totaliteit weer. Vervolgens wordt er vanuit Figuur 2 ingezoomd op de areaaluitbreiding voor 1980 in Figuur 3 met detaillering op het type verharding. De verharding wordt verder gespecificeerd in Figuur 4. Deze figuren geven de opgave weer voor de middellange termijn.

11

Oppervlakte in m²

Areaal uitbreiding 200.000 180.000 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0

Aanlegjaren Figuur 2 Areaal uitbreiding

Areaal uitbreiding voor 1980 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000

Elementenverharding

40.000

Betonverharding Asfaltverharding

30.000 20.000 10.000 0 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 Figuur 3 Areaal uitbreiding voor 1980

12

Type verharding tot 1980 in m² tegels; 65.000

betonstraatstenen; 111.500

straatbakstenen; 56.000

asfalt; 91.000

betonstraatstenen

straatbakstenen

asfalt

tegels

Figuur 4 Type verharding tot 1980

Om in te zoomen op de korte termijn, wat de basis is voor wegenbeheerplan. Is hieronder de verharding in detail weergegeven. Deze verharding is wat de komende vijf jaar de theoretische levensduur van zestig jaar gaat bereiken. In Figuur 5 is de onderverdeling gemaakt tussen asfaltverharding en elementenverharding. In Figuur 6 is elementenverharding nader toegelicht. Aantallen zijn in vierkante meters.

Verharding van 1966-1970 in m2 6.000

1.000

Elementenverharding

6.000 7.000

31.000

4.000 Asfaltverharding 2.000 0

5000

10000

15000

20000

25000

30000

35000

oppervlakte 1970

1969

1968

1967

1966

Figuur 5 Verharding aangelegd van 1966-1970

13

Type elementenverharding van 1966-1970 in m2 1.000 1.000

Tegels

2.000

3.000 7.000 3.000

Straatbaksteen 15.000 1.000 Sierbestrating 2.000

1.000 Betonstraatstenen

2.000

0

2.000

5.000

4.000

7.000

6.000

8.000

10.000

12.000

14.000

16.000

oppervlakte

1970

1969

1968

1967

1966

Figuur 6 Type elementenverharding van 1966-1970

3.3 Buurtgericht van oud naar jong, van noord naar zuid. Ons dorp is een mozaïek van unieke buurten, elk met zijn eigen uitstraling. Door een buurtgerichte aanpak te hanteren, willen we de specifieke behoeften van elke buurt recht doen en een uniforme kwaliteit van het openbare ruimte realiseren. We starten met de oudste wijken in het noorden en werken systematisch naar het zuiden toe. Deze gefaseerde aanpak zorgt voor een gestructureerde renovatie van ons areaal. Wat het beheer in de verre toekomst ook weer gemakkelijker maakt. In bijlage 5 is een overzicht toegevoegd van alle wijken in het dorp met het gemiddelde aanlegjaar van de verharding. Als er een complete reconstructie heeft plaatsgevonden, betekent dit dat de verharding een nieuw jaar van aanleg heeft gekregen. Dit weegt mee in het gemiddelde. Op kwalitatieve, kwantitatieve en op basis van het gewenste beleid is de meerjarenplanning opgesteld. Vanuit deze oogpunten zal in de komende jaren de EemdijkNoord, de Componisten- en Ontdekkingsreizigersbuurt aan de beurt zijn. Kernwaarden van onze aanpak: - Herkenbaarheid: Elke buurt krijgt een eigen, herkenbaar karakter in lijn met de omgevingsvisie - Duurzaamheid: We kiezen voor duurzame materialen en technieken, met oog op de lange termijn. - Samenwerking: We betrekken inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden bij de uitwerking en uitvoering van de werkzaamheden.

- Efficiëntie: Door een systematische aanpak en het bundelen van werkzaamheden, 14

realiseren we een efficiënte uitvoering met geconcentreerde overlast. Concreet betekent dit dat we: - Een gedetailleerde inventarisatie maken van de staat van het wegennet in elke buurt, waarbij we ook kijken naar de onderliggende infrastructuur (riolering, kabels en leidingen). - Een maatregelenplan maken vanuit de inventarisatie. - Een meerjarenplanning ontwikkelen waarin de werkzaamheden per buurt zijn gepland. - Een budget reserveren voor de uitvoering van de werkzaamheden, waarbij ook rekening wordt gehouden met mogelijke onverwachte kosten en indexaties. Naast onze geplande, buurtgerichte aanpak, zijn we ons bewust van de mogelijkheid van onverwachte situaties. Een calamiteit, zoals een straat die bijvoorbeeld vanwege verzakkingen wegens het riool of andere oorzaken in slechte staat is geraakt, vereist een snelle en adequate reactie. Mocht een straat in zo'n slechte staat verkeren dat vervanging noodzakelijk is, dan zullen we prioriteit geven aan de uitvoering van deze werkzaamheden. In deze zin is de meerjarenplanning dus flexibel. De integratie van vitale-infrastructuur is hierbij een belangrijke, maar ondersteunende factor. In de gewenste situatie is er een perfecte synergie tussen NUTS partijen (kabels en leidingen) en de gemeente. Dit vergt goede afstemming, en duidelijke plannen met oog voor elkaar.

Door deze buurtgerichte aanpak zorgen we ervoor dat ons dorp een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving blijft, waarin het fijn is om te wonen, werken en verblijven.

3.4 Klein onderhoud Een goed onderhouden wegennet is niet alleen essentieel voor de veiligheid en bereikbaarheid van onze gemeente, maar draagt ook bij aan leefbaarheid, tevredenheid en kostenbeheersing op de lange termijn. In dit licht speelt klein onderhoud een cruciale rol. Alles begint bij plaatselijk onderhoud: tijdig en doeltreffend ingrijpen voorkomt dat schade verergert en dat er grootschalige, dure herstelmaatregelen nodig zijn. Vanaf 2026 wordt het klein onderhoud aan de gemeentelijke wegen uitgevoerd op basis van een raamovereenkomst met een externe aannemer. Binnen deze overeenkomst zijn afspraken vastgelegd over responstijden, tarieven en de uitvoering van veelvoorkomende werkzaamheden. Spoedreparaties, zoals losse tegels of acute verzakkingen die direct gevaar opleveren, blijven de verantwoordelijkheid van de gemeentelijke buitendienst en worden door hen opgepakt om de veiligheid te waarborgen. Naast het reageren op meldingen van grotere aard, wordt er met de aannemer structureel gewerkt volgens een buurtgerichte aanpak. Dit betekent dat per buurt onderhoudswerkzaamheden integraal worden opgepakt, zodat de openbare ruimte in één keer op niveau wordt gebracht. Deze werkwijze draagt bij aan een efficiëntere uitvoering, betere afstemming met andere werkzaamheden en een zichtbare kwaliteitsverbetering in de leefomgeving.

3.5 NUTS Het wegenbeheer is onlosmakelijk verbonden met de vitale ondergrondse infrastructuur, ook wel NUTS-infrastructuur genoemd. Dit omvat alle kabels en leidingen in de ondergrond, zoals voorzieningen voor elektriciteit, data, drinkwater, gas en riolering. Net als de wegen zelf is het aannemelijk dat de kabels en leidingen gelijktijdig met de verharding zijn aangelegd, waardoor hun levensduur vaak enigszins parallel loopt. Dit vraagt om een geïntegreerde aanpak om onderhoud en vernieuwing efficiënt te combineren en overlast te minimaliseren. 15

3.5.1 Levensduur en onderhoud riolering Betonnen rioleringsbuizen hebben een theoretische levensduur van circa 60 jaar, gelijk aan die van betonnen klinkerverharding. Na deze periode blijft functionaliteit mogelijk, maar nemen gebreken toe door factoren, zoals slijtage en ondergrondcondities (bijv. bodemverzakking). Regelmatige inspecties en preventieve maatregelen zijn noodzakelijk om deze infrastructuur in stand te houden en vervanging tijdig te plannen. Binnen de gemeente wordt er periodiek afgestemd tussen de disciplines riolering, wegen en kabels en leidingen. Indien er sprake is van acute problematiek op het gebied van riolering, waardoor een weg grotendeels opengebroken dient te worden moet er snel gehandeld kunnen worden door vanuit het discipline wegenbeheer om ook eventuele werkzaamheden te kunnen verrichten. Ook wanneer deze straat niet is opgenomen in de wegenbeheerplanning voor de komende vijf jaar, maar wel aan de vereisten voldoet voor een opknapbeurt. Twee vereisten voor een opknapbeurt op het gebied van wegen zijn: 1. Wanneer er sprake is van een volledig openbreken van de weg; 2. De rijbaan bestaat uit betonstraatstenen die ouder zijn dan 40 jaar. Als er niet wordt voldaan aan de vereisten zal de weg in ere hersteld worden in de originele bestaande materialen.

3.5.2 Asbestcementleidingen (AC-leidingen) Tot medio jaren 1980 werden drinkwaterleidingen in Nederland vaak uitgevoerd in asbestcement (AC), een materiaal dat sindsdien verboden is vanwege gezondheidsrisico’s bij bewerking (er zijn geen gezondheidsrisico’s voor het drinkwater). In onze gemeente beheert Vitens het drinkwaternetwerk. Het beleid van Vitens is om bij openbreking van de grond – bijvoorbeeld door wegwerkzaamheden – AC-leidingen waar mogelijk direct te verwijderen en te vervangen door moderne alternatieven, zoals kunststofleidingen (PVC of PE). Dit biedt kansen om verouderde infrastructuur te vervangen, maar de afstemming met Vitens vereist bijzondere aandacht. Het verwijderen van AC-leidingen is een complex proces dat een langdurig voorbereidingstraject vergt vanwege strikte veiligheidsprotocollen, milieuvoorschriften en ook het waarborgen van drinkwater voor de gebruikers. Dit heeft directe gevolgen voor de planning van wegenonderhoud en -vernieuwing, waarbij projecten soms een jaar of langer vertraagd kunnen worden dan de bedoeling was. Hier is als gemeente weinig aan te veranderen behalve goede communicatie en afspraken.

3.5.3 Energietransitie In het kader van de energietransitie is netbeheerder Stedin de komende jaren genoodzaakt om het elektriciteitsnet in de gemeente aanzienlijk te verzwaren. Dit is noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de toenemende vraag naar elektriciteit. Binnen de gemeente zullen naar verwachting circa 50 nieuwe transformatorhuisjes geplaatst worden. Recent zijn er al vijf gerealiseerd in de Oranjebuurt en Koenraadswetering. De aanleg en aansluiting van deze trafohuisjes vereist het trekken van nieuwe kabels door de ondergrond. Dit betekent dat kabels en leidingen door bestaande verharding – waaronder rijwegen, fietspaden en trottoirs – moeten worden aangelegd. Dit heeft directe gevolgen voor het wegbeheer, zowel qua planning als qua kosten en kwaliteit van het herstel van verhardingen. De werkzaamheden van Stedin vragen om een nauwe afstemming tussen de gemeentelijke wegbeheerders en de netbeheerder. Waar mogelijk wordt ingezet op het combineren van werkzaamheden om overlast te beperken en efficiënt gebruik te maken van budgetten. 16

Tegelijkertijd vormt de toename van deze ingrepen een risico voor de kwaliteit en levensduur van bestaande verhardingen. De gemeente zit kort op de aannemers van Stedin om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de verharding goed blijft.

3.5.4 Impact van projecttypen De impact van de afstemming met NUTS-partijen is het grootst bij herinrichtingen van de openbare ruimte. Deze projecten vereisen een uitgebreide voorbereiding, zowel voor de gemeente als voor NUTS-partijen. Voor de gemeente omvat dit een complex proces, vaak met een participatietraject voor inwoners en belanghebbenden. Als dit doorlopen is kan er pas een definitief ontwerp gemaakt worden. Voor NUTS-partijen is het essentieel dat kabels en leidingen bereikbaar blijven voor onderhoud, wat aanpassingen of verleggingen kan vereisen. Dit maakt herinrichtingen tijdrovend en intensief. Voordat de NUTS partijen met deze voorbereidingen kunnen beginnen moet de gemeente een definitief ontwerp indienen. Zo kan het dus zijn dat een herinrichting jaren kan duren. Een voorbeeld van het tijdpad dat wordt doorlopen voor een herinrichting, als voorbeeld gebruiken we de Mozartstraat. De Mozartstraat ligt in een bloemkoolwijk uit de jaren 70. Het idee van bloemkoolwijken om een goede woonomgeving te creëren voor bewoners was goed, echter werd er vaak niet goed omgegaan met de beschikbare ruimte, en werden er vreemde inrichtingen in de openbare ruimte bedacht. Zo ook op de Mozartstraat, waar bijvoorbeeld de parkeerkoffers niet optimaal zijn, en er zelfs parkeervakken niet gebruikt kunnen worden.

In de jaren 70 waren er ook nog niet zoveel auto’s als dat er nu zijn, en logischerwijs werd daar ook niet op geanticipeerd. Ook waren de auto’s kleiner dan nu. Dit zorgt nu voor problemen in de buurt, die wij als gemeente moeten proberen op te lossen tijdens een herinrichting. Dit betekent dat wij als gemeente goed moeten nadenken wat de optimale inrichting kan zijn. Dit voorbereidingstraject duurt minimaal drie maanden, waar alle disciplines van de openbare ruimte bij betrokken zijn. Na dit traject moet er geparticipeerd worden met de buurt, dit is een intensief proces, met name als er grote wijzingen worden voorgesteld. Een voorbeeld van een grote wijziging zou het toepassen van eenrichtingsverkeer zijn. Om dit goed voor elkaar te krijgen moet er hier ook enkele maanden voor gereserveerd worden. Als het ontwerp geaccepteerd wordt door de bewoners, zal het door de verkeerscommissie moeten gaan, want er is bijvoorbeeld een verkeersbesluit nodig voor het toepassen van eenrichtingsverkeer. De verkeerscommissie komt vier keer per jaar bijeen, dus komt er nogmaals drie maanden bovenop. Dan zit er al een aanzienlijke tijd op sinds de voorbereidingen begonnen zijn. Indien de verkeerscommissie het plan goedkeurt kan er definitief ontwerp gemaakt worden met uitvoeringstekeningen door een ingenieursbureau.

Als dit definitief ontwerp binnen is kan er met NUTS partijen bekeken worden welke werkzaamheden er benodigd zijn. Door de nauwe contacten weten wij al dat er AC-leidingen liggen voor de voorziening van drinkwater, en dat deze leidingen verwijderd moeten worden. In het meest optimale scenario duurt het negen maanden voordat Vitens deze leidingen kan saneren. Hierna kan een aannemer pas met de herinrichting aan de gang gaan. Samenvattend duurt dit proces vrijwel altijd twee jaar. En dan wordt er nog geen rekening gehouden met de financiële factor. Herstratingen en reconstructies zijn daarentegen minder ingrijpend. Ze richten zich op het vernieuwen van verharding of het herstellen van de wegconstructie, zonder grote wijzigingen aan de ondergrond. De kortere voorbereidingsfase en minder uitgebreid participatieproces bieden hier meer planningsflexibiliteit. NUTS partijen kunnen eerder ingelicht worden, omdat er geen verleggingen nodig zullen zijn, wel kan het zijn dat er verouderde leidingen worden vervangen, of in het geval van Stedin verzwaard.

17

3.5.5 Beleidsuitgangspunten en flexibiliteit Om deze uitdagingen zoals omschreven in 3.5.4 te beheersen, hanteert de gemeente Bunschoten de volgende uitgangspunten: 1. Proactieve coördinatie: Vroegtijdige en doorlopende communicatie met NUTS-partijen is cruciaal. Duidelijke afspraken en tijdsplannen met betrekking tot herinrichtingen. 2. Flexibele planning: Het wegenbeheerplan benut de flexibiliteit van herstratingen en reconstructies door deze flexibel in te plannen. Deze projecten kunnen worden vervroegd of uitgesteld, afhankelijk van de capaciteit en behoeften van de gemeente en NUTS-partijen. Voor herinrichtingen blijft een striktere planning noodzakelijk vanwege de langere doorlooptijd en participatievereisten. 3. Efficiëntie: Een goede voorbereiding zorgt voor een succesvolle uitvoering, en dus ook het minste overlast voor bewoners.

3.5.6 Praktische uitwerking In de meerjarenplanning is de gemeente flexibel in herstratingen en reconstructies. In samenspraak met NUTS-partijen worden de optimale uitvoeringsmomenten bepaald, rekening houdend met hun voorbereidingscapaciteit. Dit zorgt voor een evenwichtige planning die de belangen van alle partijen respecteert. Voor herinrichtingen wordt de ondergrondse infrastructuur standaard meegewogen in de planvorming. Kernwaarden van onze aanpak: -

-

-

Proactiviteit: We anticiperen op toekomstige ontwikkelingen en nemen tijdig maatregelen om knelpunten te voorkomen. Naast het reageren op klachten, streven we naar een proactief onderhoud van het wegennet. Duurzaamheid: We kiezen voor duurzame oplossingen zoals straatbakstenen die de milieu-impact minimaliseren en de levensduur van het wegennet verlengen. Betrekken: Inwoners worden betrokken bij de projecten middels een participatieproces, het collectief blijft echter wel boven het individu staan. NUTS: Nuts partijen worden vroeg ingelicht over de plannen. Een goede afstemming met nuts partijen vergt een hoop aandacht, en een secure werkwijze. Hier ligt een belangrijke taak voor de technische medewerkers van de gemeente. Data-gedreven: Door het gebruik van moderne technologieën en data-analyse kunnen we het wegennet efficiënter beheren en gericht onderhoud uitvoeren. Integraal: We benaderen het wegbeheer vanuit een integrale visie, waarbij we rekening houden met de interactie tussen het wegennet, de riolering, de openbare ruimte en de leefomgeving. Een goede afstemming met riolering, groen en verkeer is vereist. Het moet mogelijk worden om acuut te kunnen handelen vanuit wegbeheer, indien er calamiteiten ontstaan met de riolering. Een voorbeeld hiervan is om na het openbreken van de straat, straatbakstenen terug aan te brengen in plaats van de bestaande betonklinkers.

Een integrale aanpak is gewenst, maar moet niet altijd de uitgangssituatie zijn. Een integrale aanpak brengt extra afstemming met zich mee, dit is niet altijd gewenst of nodig. Soms wordt integraal besloten om alleen de verharding te vervangen.

18

Beheervisie 4.1 Inleiding Een heldere beheervisie vormt de basis voor een doelmatig en toekomstbestendig beheer van ons wegennet. Dit hoofdstuk beschrijft de visie en uitgangspunten die de komende jaren richting geven aan ons beleid. Met een focus op duurzaamheid, veiligheid en efficiëntie streven we naar een infrastructuur die aansluit bij de behoeften van onze gemeenschap en anticipeert op toekomstige ontwikkelingen.

4.2 Visie op technisch beheer Ons wegbeheer stoelt op de landelijke CROW-methodiek, die garant staat voor een gestructureerde en kwalitatieve aanpak voor het in stand houden van het areaal. Deze methodiek wordt verrijkt met een aantal specifieke uitgangspunten die ons beleid verder versterken: -

-

-

Gebiedsgerichte aanpak: Onderhoud aan wegen wordt op buurt- en wijkniveau uitgevoerd, wat zorgt voor een samenhangende en efficiënte benadering van onze infrastructuur. Dit maakt de beheeropgave op lange termijn ook goed beheersbaar. Integrale afstemming: We stemmen de uitvoeringsplanning van wegbeheer af met andere gemeentelijke en externe disciplines, zoals nutsvoorzieningen, om werkzaamheden te combineren en overlast te minimaliseren. Preventief onderhoud: Door wegen, met name asfaltwegen, tijdig en adequaat te onderhouden, voorkomen we kapitaalvernietiging en behouden we de kwaliteit van ons wegennet zodat deze ook langer meegaan. Als bijvoorbeeld asfalt niet goed wordt onderhouden middels klein onderhoud, ontstaan er grotere gaten en scheuren die hogere kosten met zich mee brengen.

Deze uitgangspunten vormen een solide basis waarop we voortbouwen om ons wegennet in optimale conditie te houden.

4.3 Visie op toekomstige ontwikkelingen 4.3.1 Duurzaam materiaalgebruik: gebakken stenen De transitie naar duurzaam materiaalgebruik staat centraal in onze visie. In de wijken uit de jaren tot 1980 zijn veel rijwegen aangelegd met betonnen elementen. Hoewel nu nog functioneel, voldoen deze materialen in de komende vijftien jaar niet langer aan de huidige eisen en esthetiek door slijtage, verkeersdruk en weersinvloeden. Dit biedt ons de kans om over te stappen naar gebakken straatbakstenen, die zowel technisch als esthetisch beter zijn: -

-

-

Duurzaamheid en veiligheid: Gebakken straatbakstenen hebben een levensduur van minimaal 125 jaar en behouden hun stroefheid, wat de verkeersveiligheid aanzienlijk verbetert ten opzichte van betonstraatstenen, die na ongeveer 60 jaar aan vervanging toe zijn. Kleurvastheid: In tegenstelling tot beton, dat vaak verkleurt, behouden gebakken stenen hun oorspronkelijke uitstraling en kleur, wat bijdraagt aan een hoogwaardige beeldkwaliteit. Onderhoudsgemak: Gebakken materialen zijn minder vatbaar voor alg- en mosvorming, wat het onderhoud vereenvoudigt en de levensduur verder verlengt.

De afgelopen jaren hebben we bij herinrichtingen en herstratingsprojecten al succesvol 19

betonstraatstenen vervangen door gebakken straatbakstenen. Gezien de leeftijdsopbouw van ons wegennet (zie figuur 2 op pagina 12) zijn veel rijwegen ouder dan 40 jaar. Dit benadrukt de noodzaak voor aanvullende investeringen in de komende periode omdat we de vervangingspiek voor willen zijn. Hiervoor zijn de geraamde kosten in dit beheerplan opgenomen. Hiermee zetten we in op een toekomstbestendig materiaal voor onze infrastructuur die generaties lang meegaat.

4.3.2 Wegfunderingstechniek tegen wortelschade In het wegenbeheerplan wordt prioriteit gegeven aan een innovatieve wegfunderingstechniek die schade door boomwortels voorkomt. Deze methode, ook wel de "injectietechniek" genoemd, is een geavanceerde aanpak die de fundering van wegen stabiel houdt door wortelgroei op een gecontroleerde manier te sturen. Dit voorkomt de opdruk van verharding door wortelgroei en verlengt de levensduur van de infrastructuur, wat aanzienlijke besparingen oplevert op klein onderhoudskosten. Bovendien draagt deze techniek bij aan duurzaam wegbeheer door zowel de infrastructuur als de nabijgelegen bomen te beschermen. Een concreet voorbeeld is de Rengersweg, herstraat in 2020. Nu vijf jaar later, in 2025, vertoont deze weg nog steeds geen schade door wortelopdruk, ondanks een bomenrij op slechts één meter van de rijbaan. Dit bewijst dat de injectietechniek niet alleen effectief is, maar ook een slimme en innovatieve oplossing voor duurzaam wegbeheer. Door deze aanpak geleidelijk uit te rollen naar andere kritische situaties nabij bomen, beschermen we onze infrastructuur en minimaliseren we toekomstige onderhoudsbehoeften, met als mooie bijkomstigheid dat het gunstig is voor het behoud van bomen.

4.3.3 Zinloze verharding Daarnaast zetten we in op het verwijderen van zinloze verharding binnen de gemeente. Minder intensief gebruikte voetpaden krijgen vaak een lagere prioriteit bij onderhoudsbeurten, waardoor ze er regelmatig slecht bij liggen en de esthetiek van de openbare ruimte niet bevorderen. Waar verhardingen geen functioneel doel meer dienen, zoals overbodige bestrating of ongebruikte paden, streven we ernaar deze te versmallen en waar mogelijk te vergroenen. Dit vermindert de onderhoudsdruk op ons wegennet en verlaagt de kosten op lange termijn. Hoewel dit leidt tot een groter areaal groen in ons beheer, zien we dit als een kans: vergroening verbetert de waterinfiltratie en verlaagt de omgevingstemperatuur. Deze aanpak sluit naadloos aan bij onze duurzaamheid ambities en versterkt de leefbaarheid van onze openbare ruimte. Een gevolg hiervan is dat het areaal aan groenvoorzieningen groter wordt, en hier dus meer kosten gemaakt worden. De afbeelding op de volgende pagina (figuur 7) dient als voorbeeld: het voetpad aan de Straussweg is hier 3,30 meter breed. Op de afbeelding is al te zien dat de verharding omhoog gedrukt wordt door de wortels, en dus struikelgevaar veroorzaakt. Dit probleem kan worden verholpen door drie tegelstroken te verwijderen, omdat het voetpad dan nog steeds breed genoeg is (2,40 meter).

20

Figuur 7 Zinloze verharding in combinatie met wortelopdruk

4.4 Buitengebied De toename van verkeer in het buitengebied, met name zwaarder landbouw- en vrachtverkeer, legt een groeiende druk op onze wegeninfrastructuur. Veel wegen in dit gebied zijn historisch ontworpen voor lichter verkeer, zoals personenauto’s, (brom-)fietsers en licht agrarisch verkeer, en zijn niet berekend op de huidige belasting. Met name de buitenkanten van deze wegen, die vaak 4 meter breed zijn, vertonen ernstige slijtage door de intensivering van landbouwactiviteiten en de schaalvergroting van agrarische bedrijven. Dit vraagt om een strategische en toekomstgerichte aanpak om de infrastructuur efficiënt te beheren en aan te passen aan de veranderende behoeften. Een gerichte aanpak voor afwaardering Om de wegen in het buitengebied duurzaam en kostenefficiënt te beheren, kiezen we voor een combinatie van rehabilitatie en afwaardering, afgestemd op het specifieke gebruik en de staat van de infrastructuur. 1. Rehabilitatie en onderhoud Voor asfaltwegen in het buitengebied zijn investeringen opgenomen om de draagkracht te vergroten en de infrastructuur geschikt te maken voor de huidige verkeersbelasting. Dit omvat gerichte maatregelen om de meest intensief gebruikte wegen te versterken. 2.

Functionele afwaardering van wegen In lijn met het Mobiliteitsplan (2020) worden wegen die primair toegang bieden tot landbouwpercelen en geen bredere verkeersfunctie vervullen, functioneel afgewaardeerd. Dit betreft onder meer de Vinkenweg (van Bloklandsweg tot Bisschopsweg) en het Sint Nicolaashoofd. Hoewel deze wegen met een breedte van 3 meter al compact zijn en een extra fysieke versmalling niet logisch is, wordt de functie aangepast door ze uitsluitend toegankelijk te maken voor bestemmingsverkeer, in dit geval landbouwverkeer. Dit betekent dat ander verkeer, zoals doorgaand autoverkeer of recreatief gebruik, wordt ontmoedigd door middel van bebording, snelheid remmende maatregelen of andere verkeerskundige ingrepen. Door de functie van deze wegen te beperken tot bestemmingsverkeer, wordt de onderhoudsdruk verlaagd. De wegen

21

hoeven niet langer te voldoen aan de eisen voor bredere verkeersstromen, wat onderhouds- en rehabilitatiekosten reduceert. De afgewaardeerde wegen blijven enkel toegankelijk voor het agrarische bestemmingsverkeer. De gemeente blijft wel verantwoordelijk voor het onderhoud, voor de kwaliteit van de weg zal de gemeente genoegen nemen met een lager kwaliteitsniveau (C). Dit houdt minimaal onderhoud in waardoor de gemeente discomfort niet kan voorkomen.

4.5 Toename areaal De recente woningbouwontwikkelingen in de gemeente Bunschoten hebben geleid tot een uitbreiding van het wegennet. Tussen 2016 en 2025 is het areaal gegroeid, en deze ontwikkeling is in onderstaand figuur weergegeven:

Areaaluitbreiding 1.400.000

Oppervlakte

1.200.000 1.000.000 800.000 600.000 400.000 200.000 0 Areaal in 2016 (m²) Asfalt

Elementen

Areaal in 2020 (m²) Beton

Areaal in 2025 (m²)

Halfverharding

Figuur 8 Areaaluitbreiding

4.6 Groen 4.6.1 Groen parkeren Binnen de openbare ruimte wordt steeds vaker gekozen voor groen parkeren als duurzame en klimaatadaptieve oplossing. Dit draagt bij aan de infiltratie van regenwater, het verminderen van hittestress en het vergroenen van de leefomgeving. Het beheer van deze parkeerplaatsen vraagt echter om een specifieke aanpak. Het maaien van de vegetatie tussen en rondom de parkeervakken is ondergebracht in het onderhoudsbestek gazons. Daarnaast wordt het bijzaaien en onderhoud van de beplanting opgenomen binnen het klein onderhoud. Op deze manier wordt het beheer integraal afgestemd op het reguliere groenonderhoud en blijven de parkeervoorzieningen in een verzorgde staat. De ontwikkeling van groen parkeren op zichzelf staat nog in de kinderschoenen. De komende jaren wordt de toepassing hiervan actief gemonitord om inzicht te krijgen in de onderhoudsbehoefte, levensduur en beeldkwaliteit. Daarbij wordt geëvalueerd welke typen groenconstructies, beplantingen en ondergronden in de praktijk goed functioneren en welke minder geschikt blijken. Op basis van deze ervaringen kan de beheervisie in de toekomst verder worden aangescherpt en geoptimaliseerd. 22

4.6.2 Onkruidbeheersing op verharding De onkruidbeheersing op verhardingen is opgenomen in het onderhoudsbestek Onkruidbeheersing op verharding. Hierbij wordt gewerkt volgens de geldende wet- en regelgeving, waarbij uitsluitend niet-chemische bestrijdingsmethoden worden toegepast (zoals borstelen, branden of hete lucht). De uitvoering van de veegwerkzaamheden wordt op dit moment grotendeels door de eigen buitendienst verzorgd. Door de toenemende omvang van het areaal verhardingen staat deze uitvoering echter steeds meer onder druk. Het is te verwachten dat het in de toekomst niet altijd mogelijk zal zijn om het beoogde onderhoudsbeeld te behalen met de huidige capaciteit. Om de kwaliteit van de openbare ruimte te waarborgen, zal op termijn een tweede veegmachine noodzakelijk zijn. Hiermee kan zowel de frequentie van het vegen worden verhoogd als de continuïteit van het onderhoud beter worden geborgd.

4.7 Risico’s Het beheren van wegen en openbare ruimtes vereist een zorgvuldige aanpak om de kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid van de infrastructuur te waarborgen. Deze paragraaf belicht de belangrijkste risico’s die het wegenbeheerplan kunnen beïnvloeden, variërend van arbeidsomstandigheden tot schade door ongepast gebruik van materieel, en infrastructuur. Door deze risico’s te identificeren kan de gemeente zorgen voor een robuust en toekomstbestendig beheer van de openbare ruimte.

4.7.1 ARBO Bij werkzaamheden zoals bestratingen worden stratenmakers blootgesteld aan fysiek zware omstandigheden, en inspecties door de Arbodienst kunnen tekortkomingen in veiligheidsvoorschriften aan het licht brengen. Voor de opdrachtgever brengt dit aanzienlijke risico’s met zich mee. Als de inspectie leidt tot het stilleggen van werkzaamheden, kan dit vertraging veroorzaken in de uitvoering van projecten, wat de planning verstoort en mogelijk extra kosten met zich meebrengt door verlengde projecttermijnen. Daarnaast kan niet-naleving van Arbo-regelgeving leiden tot juridische en financiële consequenties, zoals aansprakelijkheid voor boetes of claims als gevolg van onveilige situaties.

4.7.2 Onwettig gebruik Ondergrondse containers, bedoeld voor efficiënte afvalinzameling, worden geledigd door zware vrachtwagens die moeten stempelen om de containers te legen. Voor het stempelen moet men voorzieningen aanbrengen. Dit wordt echter nauwelijks gedaan. De verharding is niet ontworpen voor dit soort handelingen, waardoor scheuren en verzakkingen ontstaan die kostbare reparaties vereisen. Puincontainers, vaak ingezet bij bouw- of sloopwerkzaamheden, worden regelmatig geplaatst op parkeervakken of op het trottoir. Vooral groenparkeervakken zijn niet berekend op deze zware belastingen, wat leidt tot gebroken verharding en extra onderhoudskosten voor de gemeente.

4.7.3 Zwaar materieel De inzet van zwaar materieel vormt een aanzienlijk risico voor de infrastructuur, met name bij onderhoudswerkzaamheden zoals het maaien van bermen en bouwactiviteiten. Om toegang te krijgen tot de bermen wordt vaak zwaar materieel over voetpaden geleid, die niet zijn ontworpen voor dergelijke belastingen. Dit leidt tot scheuren en verzakkingen over lange trajecten, waardoor uitgebreide herstelwerkzaamheden nodig zijn.

23

4.7.4 Geluid Omgevingswet Onder de omgevingswet zijn gemeenten verplicht om voor lokale wegen een basisgeluidemissie (bge) vast te leggen. Deze bge vormt het referentieniveau van het verkeersgeluid en dient als nulmeting waarmee toekomstige ontwikkelingen worden vergeleken. Het geluid moet worden bepaald aan de hand van verkeersgegevens en akoestische rekenregels, conform de omgevingsregeling. Zodra het geluid op een weg met meer dan 1,5 dB toeneemt ten opzichte van de vastgestelde bge, moet worden beoordeeld of mitigerende maatregelen nodig zijn. Dit brengt voor het gemeentelijk wegbeheer nieuwe verplichtingen en kosten met zich mee, waaronder het verzamelen van verkeersdata, het uitvoeren van geluidsonderzoek, het registreren en monitoren van geluidsemissies en het treffen van mogelijke maatregelen zoals stillere wegdekken, geluidswallen of snelheidsverlagingen. Hoewel de verplichting tot vastleggen van de bge voorlopig is uitgesteld, dient uiterlijk in 2026 het referentiejaar bepaald te zijn. De bge wordt daarmee een belangrijk instrument binnen het geluidbeleid, dat invloed heeft op de wijze waarop we als gemeente het beheer en de ontwikkeling van ons wegennet vormgeven.

Geluid reducerend asfalt Als er door de omgevingswet strengere eisen op geluid komen, kan het toepassen van geluid reducerend asfalt op wegen binnen de bebouwde kom een positief effect hebben op de geluidsbelasting. Dit type deklagen zijn echter minder goed bestand tegen vorst, hebben hogere aanleg-, beheer- en onderhoudskosten. Daarnaast hebben zij een kortere levensduur dan de traditionele deklagen. Het juist toepassen van deze deklagen hangt af van veel factoren. Als volgens de omgevingswet wordt opgelegd om geluid reducerend asfalt toe te passen heeft dit financiële consequenties op korte termijn door hogere aanlegkosten, en op lange termijn door hogere beheerkosten.

4.8 Samenvatting Met deze beheervisie leggen we de basis voor een wegennet dat klaar is voor de toekomst: duurzaam, veilig en efficiënt. Door te bouwen op de CROW-methodiek en onze specifieke uitgangspunten, zoals een gebiedsgerichte aanpak en preventief onderhoud, waarborgen we de technische kwaliteit van onze infrastructuur. Tegelijkertijd omarmen we kansen op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en mobiliteit. Deze visie biedt een robuust en veelzijdig kader waarmee we de komende jaren een infrastructuur realiseren die niet alleen voldoet aan de huidige eisen, maar ook anticipeert op de behoeften en uitdagingen van morgen.

24

5. Financiële consequenties 5.1 Inleiding Dit hoofdstuk biedt een gedetailleerd overzicht van de financiële consequenties van het wegenbeheerplan voor de periode 2026-2030. Het doel is om de benodigde kosten voor onderhoud en investeringen transparant te maken, zodat een weloverwogen strategie kan volgen. De kosten zijn onderverdeeld in groot onderhoud en klein onderhoud, met aanvullende aandacht voor thema’s die de kwaliteit en visie op ons wegennet beïnvloeden: klimaatadaptatie, rehabilitatie, vervanging van betonstraatsteen door straatbaksteen, verkeerstoename in het buitengebied, verwijdering van zinloze verharding, halfverharding van vrijliggende voetpaden. Door deze elementen financieel te onderbouwen, waarborgen we een duurzaam, veilig en efficiënt wegennet dat klaar is voor de toekomst. Dit plan biedt niet alleen een financiële onderbouwing, maar ook een kader om kansen te benutten en uitdagingen om te zetten in voordelen, zoals kostenbesparingen door afwaardering en vergroening in het kader van de klimaat adaptief inrichten van de leefomgeving.

5.2 Uitgangspunten De financiële ramingen zijn gebaseerd op landelijke kengetallen van het CROW, specifiek aangepast aan de situatie in de gemeente Bunschoten op basis van lokale ervaring. De eenheidsprijzen zijn verwerkt in het beheersysteem (prijspeil 2026, exclusief btw.) Voor elementenverhardingen omvatten de gemiddelde eenheidsprijzen het herstel van kolken, kantopsluitingen, zandverwerking en aanvullende materialen. Bij asfaltverhardingen zijn markeringen inbegrepen, maar kosten voor teerhoudend asfalt worden per locatie bepaald en apart begroot, gezien de onvoorspelbaarheid hiervan. Wegens deze onvoorspelbaarheid wordt er gerekend in de ramingen voor asfaltwegen met 20% onvoorziene kosten, zodat er geen extreme financiële tegenvallers tussen kunnen zitten. Zo is teerhoudend asfalt gemiddeld per vierkante meter € 20,- duurder om af te voeren. Om een goed beeld te kunnen schetsen betekent dit dat een rehabilitatie van bijvoorbeeld de Groeneweg € 200.000, - duurder uit kan vallen. Een totale rehabilitatie van de Groeneweg komt dan uit op een bedrag van € 1.400.000, -. Een stijging van 20% in de totale kosten. De toeslagpercentages zijn als volgt: Tabel 2 Toeslagpercentages

Partij Aannemer

Gemeente

Kostenpost

Percentage

Algemene kosten

4%

Uitvoeringskosten

5%

Winst en risico

6%

Voorbereiding, administratie en toezicht

15%

Deze percentages dekken de indirecte kosten van uitvoering, en worden consistent toegepast op alle ramingen. Inflatie-effecten worden apart behandeld in paragraaf 5.3.

25

5.3 Inflatie in de GWW-Sector Sinds het opstellen van het vorige wegenbeheerplan in 2021 is de inflatie in de grond-, weg- en waterbouwsector (GWW) aanzienlijk gestegen. Op basis van actuele marktgegevens bedraagt deze stijging 29% tot 2025, een gevolg van hogere grondstofprijzen, arbeids- en energiekosten. Voor 2026 wordt nog een extra verhoging van 5% verwacht wegens de stijgende lonen. Dit betekent dat het prijspeil 35,5% hoger ligt dan in 2021, tijdens het opstellen van het oude wegenbeheerplan. Dit betekent hypothetisch dat het huidige jaarlijkse toevoeging aan de voorziening van € 765.000, - wegens inflatie alleen al in 2026 naar € 1.036.000, - zou moeten veranderen. Dat geeft voor de aankomende vijf jaar een extra toevoeging van in totaal € 1.356.000, - exclusief inflatie na 2026 (als dit was doorgevoerd). De toekomstige inflatie wordt in dit plan eenmalig verwerkt tot prijspeil 2026. Vanaf 2026 wordt er rekening gehouden met 2,5% jaarlijkse inflatie. Dit is verwerkt in de kostenramingen in de meerjarenplanning. Mocht er in de komende vijf jaar nog een extreme uitschieter zijn, zal dit gecommuniceerd worden. Hieronder een weergave hoe het CPI-kengetal zich weerhoudt ten opzichte van de GWWkengetallen.

Vergelijking CPI en GWW Inflatie in Nederland (2000-2024) 250

Index (2000=100)

200

150