RV 1161164 bijlage Rapport Aanbiedstation Bunschoten

in delen van materieel en personeel, verminderen van kwetsbaarheid inzet personeel, grotere volumes (en daarmee logistieke voordelen) en kennis van de afvalmarkt (waardoor sneller kan worden ingespeeld op ontwikkelingen). Deze schaal- en synergievoordelen kunnen voor inwoners leiden tot een hoger niveau van dienstverlening (we gaan uit van meer openingsuren) tegen dezelfde kosten als in de huidige situatie. • Financiering: de gemeente kan tegen een lagere rentevoet financiering aantrekken dan een MKBbedrijf. Bij een rentevoordeel van 2% tot 3% t.o.v. een derde leidt dat circa € 5 tot € 7 per huishouden lagere kosten op jaarbasis.

6.2

Aanbevelingen

Blijf voorlopig op de huidige locatie De belangrijkste reden om het aanbiedstation te verplaatsen naar een andere locatie is op dit moment onzeker: het is niet duidelijk of en zo ja wanneer de verplaatsing van de biomassaverwerking en biogasproductie van A. van der Groep een mogelijkheid is. Het huidige aanbiedstation voldoet nog op hoofdlijnen. Met een renovatie kan deze weer up to date worden gemaakt en zo weer over een periode van 5 tot 10 jaar worden gebruikt. Dit levert voor inwoners de laagste kosten op en een (voldoende) hoog serviceniveau. Gezien alle onzekerheden over de noodzaak om te verplaatsen is een investering in grond (ca € 1 miljoen) en nieuwbouw (ca € 1,5 miljoen) op dit moment niet te rechtvaardigen. Blijf het aanbiedstation voorlopig zelf exploiteren Er zijn op dit moment onvoldoende doorslaggevende factoren om de exploitatie uit te besteden: er zijn nu voldoende medewerkers gediplomeerd om het aanbiedstation te exploiteren en voldoende personele sterkte van de buitendienst vindt de gemeente belangrijk. Ook blijft de gemeente zo flexibel om in te spelen op toekomstige ontwikkelen en wensen. Wel zijn er voordelen en kansen om de samenwerking op te zoeken met een lokale partij. Door schaal- en synergie te zoeken, kunnen of de kosten voor inwoners omlaag worden gebracht of het niveau van dienstverlening omhoog.

Nader onderzoek en gesprekken zijn nodig om deze samenwerking verder vorm te geven met in achtneming aanbestedingswetgeving.

17 mei 2021

AANBIEDSTATION BUNSCHOTEN

BH4082-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

23

Alleen voor intern gebruik

Neem over ca 5 jaar een definitieve beslissing Als in de conclusies aangegeven (zie paragraaf 6.1), zijn er op dit moment nog veel onzekerheden over noodzaak van verplaatsing, gewenste functionaliteiten en gewenste inrichting en acceptatie van afvalstromen en type gebruikers. Daarom adviseren wij om deze ontwikkelingen eerst af te wachten en dan een keuze te maken omtrent gewenste functionaliteiten en inrichting van een aanbiedstation. Deze keuzes geven belangrijke input omtrent benodigd ruimtegebruik en daarmee ook de potentiële geschiktheid van de huidige locatie versus de beoogde nieuwe locatie. Deze keuze kan de gemeente naar verwachting binnen enkele jaren weloverwogen maken. Dan duurt het nog ca 2 tot 3 jaar voordat eventuele nieuwbouw van een nieuw aanbiedstation of zelfs circulair ambachtscentrum gerealiseerd kan worden. Reserveer locatie Hooistreep voorlopig De beoogde nieuwe locatie aan de Hooistreep is potentieel zeer goed locatie voor nieuwbouw van een aanbiedstation. Vanwege de ligging naar de werf van de buitendienst en een afvalbedrijf zijn potentieel schaal- en synergievoordelen te realiseren. Een betere alternatieve locatie zal waarschijnlijk in Bunschoten moeilijk te vinden zijn. Daarom adviseren we om deze locatie voorlopig te reserveren als mogelijke locatie van een nieuw aanbiedstation.

Wel is het goed om te onderzoeken of een tijdelijke bestemming van het terrein (voor de komende circa 3 tot 5 jaar) mogelijk is om “verspilling” van ruimte te vorkomen.

6.3

Aandachtspunten

Grof restafval: hoeveelheid en kostenniveau Als eerder aangegeven dreigen de kosten voor de afvoer en verwerking van grof restafval in 2021 op te lopen tot circa € 0,2 miljoen en zelfs € 0,3 miljoen in 2022 op basis van de hoeveelheden uit 2020 en de nieuwe AVU-tarieven die vanaf 2021 ingaan. In vergelijking met de benchmark is de hoeveelheid grof huishoudelijk restafval in Bunschoten structureel ongeveer een factor 3 hoger. Door de nieuwe AVU-tarieven lopen de kosten voor grof restafval op tot ongeveer de helft van de totale exploitatiekosten van het aanbiedstation inclusief de verwerking van afvalstromen. Dat is op lange termijn een onhoudbare situatie. Focus op goede scheiding op het aanbiedstation, toezicht op kwaliteit en/of een strenger aanbiedreglement zijn noodzakelijk. Tabel 7: Jaarlijkse hoeveelheden en kosten grof huishoudelijk restafval

Jaar

Hoeveelheid

Tarief afgerond

Verwerkingskosten

2019

55 kg/inw

€ 80/ton

€ 95.000

2020

58 kg/inw

€ 84/ton

€ 106.000

2021

58* kg/inw

€ 154/ton

€ 195.000

2022

58* kg/inw

€ 248/ton

€ 315.000

* Extrapolatie o.b.v. hoeveelheid 2020

17 mei 2021

AANBIEDSTATION BUNSCHOTEN

BH4082-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

24

Alleen voor intern gebruik

Toekomstgericht: gewenste en benodigde functies Zoals in paragraaf 3.4 geschetst, wordt er in Nederland volop nagedacht over de toekomstige rol van milieustraten met het oog op de transitie naar een circulaire economie. Hierbij wordt o.a. ingezet op: • Transformatie naar een circulair ambachtscentrum: daar worden niet alleen afvalstromen ingenomen, maar ook allerlei andere gerelateerde functies toegevoegd (zoals demontage, sortering, opwerking, kringloop, educatie, etc.) • Openstelling voor niet-inwoners: ook bedrijven hebben behoefte aan een aanbiedstation om optimaal afval te scheiden. Onderdeel van de circulaire economie is ook om voorzieningen zo goed mogelijk te delen onder verschillende gebruikers. Bovengenoemde ontwikkelingen vragen om extra ruimte. Hier moet rekening mee gehouden worden.

Keuzes omtrent inrichting vs. benodigde ruimte Een aantal keuzes rondom functies en inrichting van het aanbiedstation zijn nog niet gemaakt: er mist een vastgesteld programma van eisen. Die keuzes hebben impact op de benodigde ruimte en daaraan gerelateerd ook de geschiktheid van de huidige locatie aan de Groeneweg en eventuele nieuwe locatie aan de Hooistreep. Als eerder aangegeven, lijkt de huidige locatie meer ruimte te bieden dan de eventuele nieuwe locatie aan de Hooistreep. Belangrijk voor de inrichting en daarmee gepaard gaande ruimte zijn onder andere: • Registreren en wegen: weegbruggen en opstelplaatsen daarvoor vragen om extra ruimte • Route gratis en betaalstromen: bij veel nieuwe milieustraten (zeker in diftar gemeenten) wordt gekozen voor een gratis route (voor bijv. groenafval en metalen) en een betaalde route (voor bijv. grof restafval en bouwafval). Twee routes kosten meer ruimte • Aparte ingang buitendienst (en eventueel bedrijven): er kan eventueel gekozen worden voor een aparte ingang voor zakelijke gebruikers. Dat geeft ook flexibiliteit in registratie (bijv. weging bij zakelijke gebruikers en alleen toegangscontrole voor inwoners), maar beïnvloed ruimtegebruik en inrichting van het aanbiedstation.

• (Toekomstige) functies: onder het vorige kopje zijn al enkele functies benoemd waarover landelijk wordt gedacht aangaand toekomstige functies en inrichting van milieustraten. Bunschoten kan daarop inspelen door hiervoor ruimte te reserveren in het ontwerp.

Verkoopbaarheid locaties In dit onderzoek is beperkt rekening gehouden met de verkoopbaarheid van de twee locaties. De verkoopbaarheid van de locatie aan de Hooistreep is goed (regulier bedrijventerrein met reguliere opbrengst uit grondexploitatie). De verkoopbaarheid en opbrengst van eventuele verkoop van de huidige locatie aan de Groeneweg is onzeker. Dat komt door de voormalige stortplaats (onzekerheid over de kosten voor vervuilde grond) en de ligging (voor een beperkt aantal partijen interessant).

17 mei 2021

AANBIEDSTATION BUNSCHOTEN

BH4082-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

25

Alleen voor intern gebruik

6.4

Voorkeursvariant: huidige locatie en exploitatie door gemeente

Ons advies, de voorkeursvariant, is om de komende vijf jaar op de huidige locatie te blijven en zelf het aanbiedstation te blijven exploiteren. Wel moeten een aantal aspecten worden aangepakt: 1. Beperkte investering in aanbiedstation om weer vijf jaar vooruit te kunnen 2. Keuzes maken welke andere aanpassingen aan het aanbiedstation wenselijk zijn 3. (Verwerkings-)kosten grof huishoudelijk restafval beheersbaar houden Ad 1) Beperkte investering in aanbiedstation om weer vijf jaar vooruit te kunnen De volgende minimale investeringen van ordegrootte € 50.000,- zijn noodzakelijk om het aanbiedstation op een verantwoorde wijze komende jaren te exploiteren: • Renovatie of realisatie nieuwe faciliteit (kantoor + sanitair) medewerkers • Nieuwe slagboom om toegang aanbiedstation in goede banen te leiden • Overige zaken voor klein onderhoud (zoals verf en dergelijke) Een deel van het (klein)onderhoud kan de buitendienst zelf uitvoeren. Voor de genoemde investeringen moet een budget van ordegrootte € 50.000,- beschikbaar komen. Ad 2) Keuzes maken welke andere aanpassingen aan het aanbiedstation wenselijk zijn Naast genoemde minimale investeringen zijn ook andere aanpassingen mogelijk. Mogelijk zijn een aantal aanpassingen wenselijk, bijvoorbeeld om de verwerkingskosten voor grofvuil beheersbaar te houden.

Mogelijk wenselijke grotere investeringen zijn onder andere: • Betere registratie (bijvoorbeeld via een pasjessysteem en weegbrug) • Andere opstelling van containers op aanbiedstation (andere inrichting) • Uitbreiding van het aanbiedstation (extra vierkante meters) De investeringen zijn per punt (minimaal) in de ordegrootte van € 100.000,-. Daarnaast zijn ook diverse kleinere aanvullende investeringen mogelijk. Ons advies is om in een vervolgstap de mogelijk gewenste extra investeringen nader te onderzoeken en vast te leggen in een programma van eisen en daarover bestuurlijke besluitvorming te laten plaatsvinden. Ad 3) Verwerkingskosten grof huishoudelijk restafval beheersbaar houden In paragraaf 6.3 is al geschetst dat de verwerkingskosten voor grof huishoudelijk restafval onbeheersbaar dreigen te worden. Nader onderzoek moet plaatsvinden naar maatregelen hoe het kostenniveau beheersbaar kan worden. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden (en beproefd in andere gemeenten), zoals: • Aanpassen / strenger maken aanbiedreglement: o Geen bedrijven meer toestaan (auto’s met grijs kenteken) o Geen (grijze) restafvalzakken meer toestaan • Betere registratie bijv.

via weegbrug (en gratis aanbod maximeren) • Scheiding afval buitendienst en inwoners (apart afvoeren en verrekenen) Mogelijk dat met de implementatie van nascheiding per 1-1-2022 het aanbod grof huishoudelijk restafval op het aanbiedstation vanzelf zal (flink) teruglopen: door het huidige diftar systeem waarbij inwoners moeten betalen per inworp restafval in de ondergrondse container brengt een deel van de inwoners hun restafval naar het aanbiedstation om de kosten per inworp te vermijden. Op dit moment zijn echter onvoldoende cijfers beschikbaar om een prognose voor 2022 te maken en effectiviteit van maatregelen te kunnen ramen. Nader onderzoek naar het aanbod van grof huishoudelijk restafval is daarom noodzakelijk: • welk deel is van de buitendienst

17 mei 2021

AANBIEDSTATION BUNSCHOTEN

BH4082-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

26

Alleen voor intern gebruik

• •

welk deel is (mogelijk) van bedrijven welk deel betreft restafvalzakken i.p.v. grofvuil

17 mei 2021

AANBIEDSTATION BUNSCHOTEN

BH4082-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001

27