Quick-wins Rengerswetering_V2_290125.pdf

rapport

Quick-wins Rengerswetering Maatregelen ter verbetering van de bestaande verkeerssituatie

29 januari 2025

Waar de reis begint

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

2.

Schouw & interviews op locatie

4

3.

Enquête

9

4.

Diepte-interviews

14

5.

Maatregelen

15

6.

Bijlage 1. Proces & interviewverslagen

20

7.

Bijlage 2. Verslag schouw aansluiting Eiland 4

29

Colofon

32

1. Inleiding Aan de oostzijde van Bunschoten-Spakenburg is de ontwikkeling van wooneilanden Rengerswetering in volle gang. De onderdelen van de nieuwbouwwijk worden ‘Eilanden’ genoemd. De bouw van Eiland 1, 2 en 3 is inmiddels gerealiseerd en het aanleggen van Eiland 4 verloopt voorspoedig. Het vervolg is de realisatie van ruim 230 woningen op Eiland 5, naar verwachting worden de eerste woningen in het tweede kwartaal van 2025 opgeleverd. De bewoners van de reeds gerealiseerde Eilanden hebben zorgen over de ontsluiting via de weg die aansluit op de Oostelijke Randweg (met name in de spits) en over de verkeersveiligheid, waarbij speciale aandacht is voor fietsers in de wijk. Er is al een onderzoek geweest naar verkeerstechnische verbeteringen (waarbij onder meer drones zijn ingezet), maar zowel in de wijk zelf als bestuurlijk in de gemeente blijft het onderwerp op de agenda terugkomen. Zo dienden CU en SGP in november 2023 een motie in met vragen over de mogelijkheden voor een autobrug om de problemen te verzachten. De gemeente heeft XTNT gevraagd toe te zien dat bezorgde bewoners betrokken en gehoord worden en anderzijds dat knelpunten op het gebied van doorstroming en verkeersveiligheid in beeld worden gebracht, uitmondend in advies over mogelijke verbeteringen.

De vraag van de gemeente Bunschoten is het vinden van verbeteringen in de infrastructuur en in het gedrag van weggebruikers. Aangezien het aanleggen van een extra ontsluiting van de wijk vanuit de gemeente niet wenselijk wordt geacht, wordt naar andere oplossingsrichtingen gekeken. Er wordt gezocht naar kleine aanpassingen – quick-wins – die op relatief korte termijn kunnen bijdragen aan verbetering van de verkeerssituatie (zowel objectief als subjectief). Om de situatie te verbeteren, is het allereerst nodig vast te stellen waar eventuele knelpunten op het gebied van doorstroming en verkeersveiligheid zich voordoen. Daarbij is XTNT gevraagd de mening van bewoners een belangrijke plek te geven. Ten tijde van dit onderzoek was CKC ‘de Ark’ nog niet geopend en waren de fietsbruggen tussen eiland 3 en 4 nog niet officieel opengesteld. Om te komen tot een overzicht van maatregelen zijn verschillende stappen doorlopen, deze stappen zijn na te lezen in bijlage 6.1.

Quick-wins Rengerswetering

3

2. Schouw & interviews op locatie 2.1

Schouw

2.1.1

Aanpak

De verkeerssituatie in Rengerswetering is beoordeeld aan de hand van een schouw. Dit wil zeggen dat een verkeerspsycholoog en een verkeerskundige gedurende enkele uren de verkeersafwikkeling, het gedrag van weggebruikers, de wegenstructuur en de interactie hiertussen hebben geobserveerd. De schouw vond plaats in de ochtendspits van een standaard donderdag (geen vakantieweek of andere afwijkende omstandigheden). Daarmee gaf de schouw een goed beeld van de verkeerssituatie in de ochtendspits op een standaard drukke dag. Over de verkeersafwikkeling en het gedrag op andere momenten kan op basis van de schouw niets gezegd worden. Speciale aandacht ging bij de schouw uit naar de aansluiting van De Kampen op de Oostelijke Randweg. Daarbij is het bijzonder gekeken naar: Hoe ontwikkelt de drukte zich op en rond De Kampen en de Oostelijke Randweg; Hoe lang de congestieperiode duurt; Hoe goed of hoe slecht het fietsverkeer zijn weg hier kan blijven vervolgen (met speciale aandacht voor schoolgaande kinderen); Het gedrag van de verschillende weggebruikers; We maakten een inschatting van het aantal inzittenden van de auto’s (met of zonder kinderen). Dit geeft een indicatie van de bestemming van het verkeer in de spits (met kinderen gaat men meestal (eerst) naar school, alleen in de auto is het rond deze tijd vaak woon-werkverkeer).

We spreken hier bewust van een inschatting, want we hebben de bestemming niet vastgesteld. Zijn er ons inziens (andere) onveilige locaties in de wijk of locaties die aandacht vragen.

• • •

2.1.2

Uitgevoerd door Gerard Tertoolen (verkeerspsycholoog) en Bats Nuismer (verkeerskundige) Weersomstandigheden: Bewolkt Datum: 18 april, tijd: 7:30-9:30

Bevindingen

Het verkeersnetwerk in en naar de wijk is volgens de richtlijnen vormgegeven en functioneert overwegend naar behoren. Het netwerk kan de huidige verkeersstromen redelijk goed afwikkelen maar zit wel op bepaalde locaties tegen zijn limiet aan. Tijdens de spits is sprake van vertraging bij het verlaten van de wijk via De Kampen, de wachttijd loopt daar echter niet heel sterk op. Van half 8 tot 8 uur kon het verkeer zonder merkbaar oponthoud de wijk verlaten en de wijk inrijden. Na 8 uur werd het merkbaar drukker bij De Kampen. Er ontstond congestie, die een terugslag tot gevolg had op de aangrenzende straten van De Kampen. Rond kwart voor 9 werd het weer rustiger. Er zit een duidelijke piek in het verkeersaanbod tussen 8 uur en kwart voor negen ‘s ochtends. In dit tijdsinterval worden veel kinderen naar school gebracht en gaat veel woon-werkverkeer de wijk uit. Het is lastig in te schatten in hoeverre de doorstroming gewaarborgd blijft na het realiseren van de nieuwbouwontwikkelingen. Het lijkt erop dat de doorstroming op de Oostelijke Randweg en daarmee ook de ontsluiting via De Kampen kwetsbaar is en er op dit traject niet veel verkeer bij moet komen om ernstigere congestie te voorkomen.

Verder hebben we vastgesteld dat er relatief veel vracht- en landbouw verkeer rijdt over de Oostelijke Randweg, hetgeen de doorstroming negatief beïnvloedt (landbouwverkeer rijdt langzaam, vrachtverkeer heeft meer moeite met de rotondes op de Oostelijke Randweg aan beide zijden van De Kampen. Het valt ons op dat er diverse bewoners zijn die met kinderen in de auto De Kampen verlaten en kort daarna zonder kinderen weer naar de wijk terugkeren. Naar alle waarschijnlijkheid hebben zij dus de kinderen met de auto naar school gebracht om daarna naar huis terug te keren (dit is een observatie, geen meting). Onze observaties op de kruising Oostelijke Randweg – De Kampen • Op De Kampen ontstaat lichte terugslag in de ochtendspits (zie figuur 1). Deze loopt op enkele momenten door tot aan de Tabakskamp en de Voorste Kamp. De maximale ‘file’ tijdens onze schouw bedroeg 7 auto’s. Dit gebeurt voornamelijk als het verkeer op de rotonde Oostelijke Randweg/ N806 stagneert en de terugslag het uitrijden van

Quick-wins Rengerswetering

4

De Kampen bemoeilijkt. Dit komt overeen met de uitkomsten van het drone onderzoek van Roelofs Advies en Ontwerp uit de eindrapportage Verkeersonderzoek vanuit de lucht De Kampen (13 juni 2023). Een bewoner van de Rengerswetering die wij tijdens de schouw aanspraken, gaf aan dat de terugslag in de wijk en daarmee de wachttijd om de wijk te kunnen verlaten op sommige momenten groter was. • Het meeste autoverkeer uit Rengerswetering via De Kampen slaat op de Oostelijke Randweg rechtsaf. Hierdoor worden grotere opstoppingen voorkomen; immers verkeer dat daar linksaf slaat heeft meer tijd nodig in te voegen en droeg bij aan een grotere terugslag vanaf de rotonde Oostelijke Randweg/ N806. • Rechts afslaand autoverkeer op De Kampen rijdt veelal uiterst rechts over de brug (zie figuur 2). Hierbij wordt de doorgang van fietsers ernstig belemmerd. Fietsers moeten hierdoor wachten voordat zij over de brug rechtsaf naar het fietspad langs de Oostelijke Randweg kunnen. Regelmatig kiezen ze hierdoor om over het trottoir te fietsen, waarbij ze voetgangers hinderen. Een voorbeeld hiervan is te zien in figuur 1 en figuur 4. • Fietsers die linksaf slaan richting de N806 rijden soms in het midden van de rijbaan op De Kampen, waarbij ze het autoverkeer ter plaatse hinderen.

• Automobilisten die vanaf De Kampen de Oostelijke Randweg oprijden, lijken zich goed bewust van het feit dat het fietspad langs de Oostelijke Randweg twee richtingen kent. Men lijkt goed links en rechts te kijken of er fietsers aankomen. De auto’s blokkeren het fietspad niet of nauwelijks. Wanneer een auto voorbij het fietspad is gereden en voor de haaientanden wacht wordt het zicht van invoegend verkeer vanuit de Oostelijke Randweg naar De kampen belemmert; eventuele fietsers uit de richting van de Smeerweg zijn minder goed zichtbaar. • Komende vanaf de Oostelijke Randweg over De Kampen is er nog een klein stuk op De Kampen met een maximum snelheid van 50 km/u voordat de 30 km-zone begint. Hoewel de snelheid op de brug door de lichte glooiing lager zal liggen dan 50km/u is het opvallend en mogelijk verwarrend voor automobilisten dat de 30 km/u zone niet direct begint bij het passeren van het fietspad. Op het gedeelte van De Kampen waar 50km/u geldt bevindt zich een suggestiestrook voor fietsers. Automobilisten mogen hier gebruik van maken, maar hinderen daarmee het fietsverkeer. Op het voetpad aan De Kampen liggen schuine afritten van het trottoir om met oog op mindervalide voetgangers en mensen met kinderwagens (figuur 3).

Figuur 1: Filevorming op De Kampen en fietser die het trottoir kiest.

Figuur 2: Auto’s die een deel van suggestiestrook voor fietsers gebruiken, waardoor fietsers in de verdrukking kunnen komen.

Quick-wins Rengerswetering

5

Figuur 3. Aflopende trottoirrand voor mindervaliden en kinderwagens.

Figuur 4. Moeder met kind verkiest het trottoir omdat auto’s te weinig ruimte over laten.

Onze observaties bij de rotonde Oostelijke Randweg – Boterland • De rotonde kan het aanbod van de huidige verkeersstromen verwerken zonder dat het vastloopt. • Tijdens de schouw was CKC ‘de Ark’ nog niet opgeleverd. Op deze rotonde houden automobilisten tijdens de schouw voldoende rekening met het feit dat fietsers vanuit twee richtingen komen. Daarbij moet wel gezegd dat er gezien de bouwwerkzaamheden nog sprake is van een tijdelijke situatie, waarin de fietspaden nog niet allemaal zijn aangelegd en/of aangesloten op de rotonde. Onze observaties bij de fietsbrug Voorste Kamp • De fietsbrug aan de Voorste Kamp is aangesloten op het centrale fietspad, centraal gelegen in de Rengerswetering, en verbindt het derde eiland met het vierde eiland (figuur 5). Wij verwachten dat automobilisten deze brug mogelijk als sluiproute bij filevorming op en bij De Kampen of als snelle doorsteek naar de winkel of school.

Figuur 5. Mogelijke een aantrekkelijke sluiproute voor automobilisten bij filevorming op De Kampen.

Onze observaties in de wijk • Door de wijk loopt een centraal fietspad over de Noord-Zuid-as. Dit fietspad kruist op een aantal plekken autowegen en waarbij het fietspad in de voorrang ligt. • Op veel plekken wordt in de straten aan beide zijden geparkeerd, ook waar aan één zijde parkeervakken zijn. De rijweg wordt hierdoor smal. • De straten zijn uitgevoerd met klinkers. • In de straten (rechtstanden) zijn volgens richtlijnen per 100m afstand drempels aangebracht. • Uitgezonderd een klein gedeelte bij de brug op de Kampen is de maximum snelheid in de Rengerswetering 30 km/u.

Quick-wins Rengerswetering

6

Onze observaties op Boterland • Boterland en de directe omgeving daarvan was ten tijde van de schouw nog in ontwikkeling. Nog niet alle wegen en fietspaden zijn aangelegd of zijn nog niet op elkaar aangesloten. De Vomar is goed bereikbaar. De bewoners die dit deel van Rengerswetering hun woning al hebben betrokken, kunnen nog zonder problemen naar en van de rotonde. • Het eiland dat in ontwikkeling is, heeft alleen voor fietsers en voetgangers een directe verbinding met de andere eilanden van Rengerswetering. Autoverkeer tussen het eiland in aanleg naar de overige delen van de Rengerswetering dient via de rotonde en de Oostelijke Randweg en De Kampen te rijden. • Aan het einde van Boterland is reeds een nieuwe brug aangelegd, maar deze is nog niet verbonden met aansluitende wegen/fietspaden. Gezien de omvang van de brug betreft het een fiets- of voetgangersbrug (figuur 6).

Figuur 6. Toekomstige voetgangers en/of fietsverbinding.

Onze observaties bij de fietsbrug Bunschoter Veenkamp - Nijkerkerweg • Aan de zuidgrens van Rengerswetering zorgt een fietsbrug aan de Bunschoter Veenkamp voor verbinding van het centrale fietspad met de Nijkerkerweg. Op deze fietsbrug (figuur 7) zijn hekken geplaatst zodat de snelheid van fietsers wordt afgeremd en zij niet te snel op het kruisende fietspad of de N806 raken. Daarnaast dienen de hekken om te voorkomen dat autoverkeer er gebruik van maakt. Voor groepen fietsers en bakfietsen vormen deze hekken een hindernis.

Figuur 7. Hekken, noodzakelijk om autoverkeer te voorkomen, die wel een behoorlijke hindernis voor fietsers zijn.

Quick-wins Rengerswetering

7

2.2

2.2.1

Straatinterviews

In aanvulling op de schouw en in aanloop op de enquête zijn op straat interviews gehouden met bewoners van de Rengerswetering. In overleg met de opdrachtgever is de locatie bij de Vomar supermarkt gekozen. Het doel van de interviews is om een beeld te krijgen van hoe de bewoners de verkeerssituatie in Rengerswetering beleven. Bewoners worden gevraagd naar persoonlijke ervaringen met verkeer in de wijk. Een uitbereid verslag van de interviews is te vinden in bijlage 6.2.

Aanpak • • • •

2.2.2

Uitgevoerd door twee adviseurs van XTNT; een verkeerspsycholoog en een mobiliteitsadviseur. Locatie: parkeerterrein Vomar supermarkt, Boterland – Schoenmakersland. Datum: 29 april, tijd: 15:30 - 17:30 Respondenten: 33, waarvan 26 woonachtig in Rengerswetering. De overige 7 bezochten de supermarkt vanuit een andere wijk in Bunschoten.

Bevindingen

Een grote meerderheid (20) van de respondenten die woonachtig zijn in de Rengerswetering geeft aan ’s ochtends met de auto de wijk te verlaten. Van deze groep ervaart een substantieel deel (17) oponthoud. De beleving van dit oponthoud is verschillend; de meeste respondenten omschrijven het als ‘vervelend’, enkelen ervaren het als ‘niet positief’ of ‘negatief’ en een paar geven aan het oponthoud als ‘niet vervelend’ te ervaren. Voor verantwoordelijkheid voor het oponthoud in het verkeer rond de Rengerswetering en het oplossen hiervan wijst het grootste deel naar de gemeente Bunschoten. Gevraagd naar oplossingen ter verbetering van de doorstroming voor auto’s uit Rengerswetering lopen reacties uiteen. Zo wordt gesteld dat de (bouw)brug, de verbinding tussen Voorste Kamp en Boterland ten tijde van de bouw, had moeten blijven als extra ontsluiting voor autoverkeer. Een ander stelt dat een verplichte richting helpt bij de brug De Kampen, rechtsaf en bij de rotonde De Kleine Pol richting Amersfoort. Veel reacties gaan over het aanpassen van de aansluiting van De Kampen op de Oostelijke Randweg naar een rotonde, of het realiseren van extra uitgangen – ontsluitingen voor de wijk.

De aanleg van een fietspad aan de westzijde van de Oostelijke Randweg, voor de fietsers uit de richting van De Kleine Pol/Boterland naar Nijkerkerweg, zien respondenten als verbetering voor de doorstroming vanaf De Kampen. De fiets wordt ook genoemd als oplossing, bijvoorbeeld als meer kinderen met de fiets naar school gaan of forenzen met de fiets naar werk rijden en de auto thuis laten staan. Enkele reacties gaan over anders reizen; aandacht voor het mijden van de spits of de inzet op bewustwording verkeersveiligheid; zoals anticiperend rijden bij drukte of het kruisen van het tweerichtingsfietspad op de Oostelijke Randweg. Een kleine meerderheid van de respondenten (15) geeft aan dat zij (of hun partner) de Rengerswetering (ook) per fiets verlaten. Ook hier is het eerst genoemde reismotief ‘naar het werk gaan,’ gevolgd door boodschappen doen of ‘anders’ (bijvoorbeeld de sportschool of kapper). De meningen over de verkeersveiligheid zijn verdeeld. Tien respondenten geven aan de Rengerswetering verkeersonveilig te vinden, terwijl 8 respondenten de Rengerswetering juist verkeersveilig vinden. Dit hangt onder meer samen met de perceptie van snelheid: sommigen vinden dat er te hard gereden wordt, anderen vinden dit wel meevallen. De brug bij De Kampen wordt veelvuldig genoemd als de meest verkeersonveilige locatie.

Ze noemen in het bijzonder het gedrag van fietsers en automobilisten hier. Ook noemt men de oversteekbaarheid van de wegen in de Rengerwetering, met name met oog op kinderen en het bereiken van speeltuinen. Aansluitend hierop wordt gesteld dat de straten in de Rengerswetering smal zijn, wat vooral opvalt als er tegenliggers zijn. Respondenten zijn het erover eens dat de smalle straten door fout geparkeerde auto’s worden gecreëerd; bewoners parkeren voor eigen deur, ook als daar eigenlijk geen ruimte voor is. Men ziet de volgende verbeteringen voor de verkeersveiligheid: verkeerslichten bij De Kampen, drempels in de wijk, een uitvoegstrook op de Oostelijke Randweg voor de richting De Kampen, meer drempels in de wijk en een extra ontsluitingsweg. Daarnaast worden verbeteringen gezocht op het gebied van meer bewustwording over verkeersveiligheid, fietsstimulering en borden met snelheidsverlaging voor automobilisten in de wijk.

Quick-wins Rengerswetering

8

3. Enquête 3.1

3.2

Opzet van de enquête

Om bewoners van de Rengerswetering op meerdere manieren te betrekken bij het opstellen van verbeteringen voor de verkeersveiligheid is een online enquête uitgezet. Deze enquête is uitgezet via de gemeentelijke kanalen. Met het invullen van de enquêtevragen hebben bewoners de ruimte gekregen om ervaringen te delen en ideeën aan te dragen omtrent de verkeersveiligheid in de eigen wijk. Behalve over verkeersveiligheid zijn ook vragen gesteld naar de bereikbaarheid van Rengerswetering en doorstroming van verkeer. De enquête bestond in totaal uit 32 vragen. Het merendeel van de vragen is opgesteld als meerkeuze vraag, waarbij respondenten uit verschillende antwoordmogelijkheden konden kiezen. Bij een aantal vragen kregen de respondenten de mogelijkheid hun antwoorden toe te lichten of aanvullende ideeën of suggesties te vermelden. De enquête kon gedurende twee weken worden ingevuld, van 31 mei tot 14 juni 2024.

Respondenten In totaal hebben 295 respondenten de enquête ingevuld. In de enquête is de respondenten gevraagd naar de postcode van hun woonadres. Zo konden we achterhalen of respondenten in Rengerswetering wonen of in een andere wijk in de gemeente. Uit deze controlevraag bleken twee respondenten een andere postcode en twee respondenten geen postcode vermeld te hebben; deze vier inzendingen zijn op grond hiervan niet meegenomen in de analyses.

3.3

Resultaten - huidige situatie In de enquête is gevraagd naar de ervaringen en meningen over de verkeerssituatie van de bewoners en bezoekers van de wijk. Hieronder beschrijven we de belangrijkste resultaten. Verkeerssituatie Een ruime meerderheid van de respondenten beoordeelt de huidige verkeerssituatie als ‘slecht’. Ze noemen daarbij in het bijzonder dat er met te hoge snelheden door de wijk wordt gereden en ze wijzen op problemen met de brug bij De Kampen, die wijk ontsluit richting Oostelijke Randweg. De verkeerssituatie bij De Kampen wordt als onoverzichtelijk en gevaarlijk bestempeld. Verder wordt aangegeven dat de straten in Rengerswetering druk zijn en dat als gevolg van geparkeerde auto’s het zicht wordt belemmerd. Om de speeltuinen in de wijk veilig te kunnen bereiken en verlaten zijn wegversmallingen aangelegd waar het centrale fietspad autostraten kruist. Veel respondenten zijn van mening dat dit averechts uitpakt. Doordat auto’s vlak voor of achter de wegversmallingen staan geparkeerd wordt het zicht op de oversteekplaatsen verminderd. Volgens verschillende respondenten worden de aansluitende parkeerplaatsen geblokkeerd door bedrijfsbusjes. Daarnaast zouden opritten op eigen terrein onvoldoende worden benut. Deze combinatie zorgt voor veel geparkeerde auto’s langs de kant van de straat.

Het gevolg is dat automobilisten moeten zigzaggen door de straat en hinder ondervinden van tegenliggers, zo menen meerdere respondenten in de enquête. Men geeft aan dat dit zigzaggen de doorstroming in de wijk bemoeilijkt en tevens het risico vergroot dat automobilisten spelende kinderen tussen op straat geparkeerde auto’s niet op tijd kunnen waarnemen. Brug Er bestaan veel zorgen over de verkeerssituatie op de brug bij de Kampen – Oostelijke Randweg. Tijdens spitsuren staat het geregeld vast. Met name in de ochtendspits als automobilisten uit de Rengerswetering de Oostelijke Randweg op willen rijden en er veel verkeer op de Oostelijke Randweg is. De weg op de brug uit de Rengerswetering wordt door de respondenten als smal ervaren, zeker met een wat grotere auto of wanneer men met een tegenligger wordt geconfronteerd. Automobilisten moeten opletten of zij kunnen invoegen op de Oostelijke Randweg en tegelijkertijd moeten zij opletten of er geen fietsers langs de auto over de brug rijden of daarbij willen oversteken naar het fietspad parallel aan de Oostelijke Randweg. Eén van de respondenten vatte de gedachte van veel anderen samen; ‘1 onoverzichtelijke drukke aansluiting op een drukke weg voor 3 eilanden is echt te weinig. Te onoverzichtelijk als je in de auto zit en te gevaarlijk voor kinderen op de fiets’.

Quick-wins Rengerswetering

9

De aanrijroutes van en naar de brug vanaf het tweede en derde eiland worden door de respondenten als verkeersonveilig omschreven. Respondenten geven aan dat bij de brug de hoge beplanting bij het hoekhuis op de Voorste Kamp/ Paardenkamp het zicht ontneemt. Automobilisten vertonen soms nonchalant rijgedrag als ze weten dat ze voorrang moeten krijgen. Bij De Kampen komen drie straten samen; automobilisten die weten dat zij voorrang behoren te krijgen van auto’s die van links komen rijden hier vaak te hard en kijken nog nauwelijks. Bewoners die op dit punt ‘van links komen’ voelen zich benadeeld: “Bewoners van het 1e eiland zijn extra in het nadeel omdat je voorrang moet geven aan zowel verkeer op het 2e en komend vanaf het 3e eiland”. Als mogelijke oplossing voor de verkeerssituatie op deze plek wordt het aanbrengen van haaientanden en/of een spiegel genoemd door respondenten. Haaientanden op het wegdek van de Tabakskamp en de spiegel op de hoek van de Tabakskamp, ter hoogte van nummer 16. Oponthoud Men is van mening dat er voor het verkeer in de wijk eigenlijk te weinig ruimte is. Daarbij wordt met name de brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg genoemd, evenals het kruispunt daar vlak voor van de Tabakskamp met De Kampen. Men ervaart vooral oponthoud tijdens woon-werkverkeer en als men kinderen wegbrengt naar school of BSO (in de spits dus).

Ook wordt oponthoud ervaren bij het doen van boodschappen. De grootste drukte van verkeer wordt gelijkwaardig ervaren in zowel de ochtendspits als ook de namiddag-avondspits. Het oponthoud duurt naar idee van de meeste respondenten zo’n 5 tot 10 minuten en wordt door de meeste respondenten als ‘heel vervelend’ bestempeld. Een groot deel van de bewoners van de Rengerswetering rijdt per week één of meer dagen met de auto de wijk uit. Vrijwel alle respondenten geven aan hierbij geregeld oponthoud te ervaren op doordeweekse dagen. Enkele respondenten zijn van mening dat er ook in het weekend sprake is van oponthoud. We kunnen op basis van de enquêtedata niet bepalen welke doordeweekse dagen het meeste oponthoud optreedt. Landelijk gezien zijn dinsdag en donderdag de dagen met de meeste files, omdat op deze dagen het minst populair zijn om vrij te nemen bij mensen die parttime werken. Het is aannemelijk dat dit ook in Rengerswetering de drukste dagen zijn. , De verkeersveiligheid vanuit het perspectief van de automobilist Een meerderheid van de respondenten die aangeven met de auto te rijden, benoemt de situatie in Rengerswetering als ‘verkeersonveilig’. Van de 290 respondenten die aangeven de wijk als automobilist wel eens te verlaten ervaren daarvan 134 respondenten de situatie als ‘verkeersonveilig’.

De kruisingen van het centrale fietspad met straten met autoverkeer worden met name genoemd als risicogebieden. Oorzaken hiervan zijn automobilisten met te hoge snelheid en onoverzichtelijkheid door hinderlijk geparkeerde auto’s. Ook worden de voorrangsregels volgens de respondenten niet altijd nageleefd in Rengerswetering. Naast automobilisten en fietsers worden hierbij pakket- en bezorgdiensten in het bijzonder genoemd. Van het totale aantal van 290 automobilisten geven hiervan 183 aan hinder te ondervinden van fietsers. Hierbij wordt met name de brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg genoemd als locatie waar dit optreedt. Dit gevoel wordt versterkt doordat de verlichting bij dit fietspad aan de Oostelijke Randweg in de winter niet altijd aan staat volgens de respondenten. Automobilisten ervaren op spitsmomenten ook druk van andere automobilisten die achter hen wachten en ook de wijk willen verlaten. Hierdoor lopen zij het risico meer gehaast een fietspad te kruisen en voelen ze zich opgejaagd om in te voegen op de Oostelijke Randweg. De verkeersveiligheid vanuit het perspectief van de fietser Van de totale populatie enquête (= 295) verlaat een groot deel, namelijk 280 respondenten, de wijk (regelmatig) met de fiets te verlaten. Een meerderheid van de fietsers ervaart de Rengerswetering als verkeersonveilig, een minderheid van de respondenten beoordeelt de wijk als veilig.

Fietsers ervaren hinder van het autoverkeer. Oponthoud wordt ervaren bij de brug van De Kampen – Oostelijke Randweg. Als daar auto’s stilstaan om in te voegen, komen fietsers er moeilijk langs. Veel automobilisten houden zich niet aan de belijning op het wegdek en positioneren zich uiterst rechts op de weg, waardoor er geen ruimt meer is voor fietsers. Hierdoor kiezen sommige fietsers er voor om op de brug over het trottoir te fietsen. Fietsers klagen erover dat veel automobilisten te hard rijden. Sommige fietsers geven zelfs aan hierdoor bepaalde locaties in de wijk te mijden.

Quick-wins Rengerswetering

10

Het centrale fietspad wordt in veel reacties als prettig omschreven en men vindt dit duidelijk een verrijking van de wijk. Ondanks de waardering voor het fietspad als mobiliteitsmogelijkheid wordt er in de antwoorden van respondenten aandacht gevraagd voor de veiligheid van fietsers bij de locaties waar het fietspad met de autowegen kruist. De verkeersveiligheid vanuit het perspectief van de voetganger De meeste respondenten (288) verlaten de wijk soms ook als voetganger. Anders dan de automobilisten en fietsers ervaren de voetgangers weinig hinder van het overige verkeer in Rengerswetering. Zij geven aan dat er voldoende brede voetpaden zijn en er keuze is uit verschillende routes om locaties te bereiken. Zij bestempelen de wijk als verkeersveilig vanuit hun oogpunt. Er is voldoende overzicht en ruimte. Ook geven zij aan dat ze als voetganger minder haast hebben. Dat voetpaden soms worden gebruikt door fietsers bij drukte vinden sommige ‘logisch’, omdat deze anders in de verdrukking komen. Dat auto’s soms helemaal of gedeeltelijk op voetpaden staan wordt minder gewaardeerd. Een rolstoel of kinderwagen kan er dan niet langs en moet noodgedwongen over de straat. Eén deelnemer vertelt dat de verkeersveiligheid voor voetgangers is verbeterd na de realisatie van het derde eiland, toen het mogelijk werd om via de rotonde naar het dorp te lopen en de drukke brug kon worden vermeden.

Voetgangers geven aan hinder te ondervinden van (te) hard rijdende auto’s. In het bijzonder wordt genoemd dat bestel- en bezorgdiensten haast hebben en daardoor met hoge snelheden door de bocht komen. Buitenspelen De Rengerswetering staat bekend om haar relatief jonge inwoners. Er zijn veel huishoudens met één of meer kinderen. De helft van de respondenten staat hun kinderen toe de wijk zelfstandig te verlaten (bijvoorbeeld op weg naar school), of zelfstandig te spelen in de wijk zonder ouderlijk toezicht. Ongeveer een kwart van de respondenten geeft aan niet gerust te zijn wanneer de kinderen zelfstandig in de wijk spelen. Een vijfde van de ondervraagden meent dat de kinderen gevaar lopen door het verkeer wanneer zij buitenspelen. Verantwoordelijkheid De verantwoordelijkheid om de verkeerssituatie in de Rengerswetering te verbeteren legt de helft van de respondenten bij de gemeente. Iets minder dan de helft is van mening dat zowel de bewoners als de gemeente hiervoor verantwoordelijk zijn.

3.4

Verbeteringen volgens de respondenten

Maatregelen ter verbetering voor de verkeersveiligheid in Rengerswetering Op basis van de bevindingen in de schouw en suggesties afkomstig uit de straatinterviews (zie hoofdstuk 2) zijn in de enquête een aantal mogelijke verbeteringen van de verkeerssituatie voorgelegd aan de respondenten. In de enquête was een plattegrond van de wijk opgenomen waarop een aantal locaties werden aangeduid met de letters A tot en met E (zie figuur 8).

Figuur 8: Plattegrond van de wijk die in enquête was toegevoegd met daarop enkele potentieel gevaarlijke locaties (genummerd A tot en met E) en daarvoor geopperde verbeteringen.

Quick-wins Rengerswetering

11

Met behulp van een puntenverdeling (schaal) kon de waardering worden aangegeven per voorgestelde maatregel. De waarderingsschaal werkte met 0 punten voor oneens of minder gewaardeerd en 100 punten voor eens of gewaardeerd; totaal waren 500 punten te verdelen voor vijf maatregelen. Op volgorde van meest toegekende punten (en dus meest kansrijke verbeteringen volgens de respondenten) zijn drie clusters te onderscheiden die respondenten hebben gemaakt met de puntenverdeling, zie figuur 9. Het eerste cluster bevat de twee hoogst gewaardeerde verbeteringen, gevolgd door het tweede cluster met minder hoog beoordeelde verbeteringen en tot slot het derde cluster met de verbetering die het laagste aantal punten kreeg toegewezen.

Figuur 9: Overzicht van de puntenverdeling per maatregel, getallen aan de linkerzijde geven de punten weer.

Eerste cluster van de hoogst gewaardeerde verbeteringen: • ‘Breng een uitvoegstrook aan op de Oostelijke Randweg (Locatie E) bij de kruising met De Kampen voor verkeer richting de eerste drie eilanden in Rengerswetering vanuit de richting van bedrijventerrein Haarburg’. • ‘Fietsen stimuleren, middels het (direct) doortrekken van het fietspad richting de Smeerweg - Locatie A’. Tweede cluster met beduidend minder punten dan het eerste cluster maar meer punten dan het derde cluster: • •

‘Het realiseren van stoplichten bij de kruising De Kampen - Oostelijke Randweg - Locatie B’ ‘Het verplicht rechtsaf slaan bij De Kampen (Locatie C), waardoor verkeer richting Amersfoort de rotonde bij Boterland - De Kleine Pol (Locatie D) helemaal rond dient te rijden’.

Het derde cluster had het laagste aantal punten ontvangen: • Meer wegen in de wijk als eenrichtingsverkeer in te richten voor autoverkeer. Mogelijk botst deze maatregel met de behoeft aan een fijne doorstroming in de wijk en scoort zij daardoor laag.

Mogelijke verbeteringen genoemd door respondenten Na de mogelijkheid om te reageren op voorgestelde maatregelen hadden respondenten vervolgens de mogelijkheid om zelf suggesties aan te dragen ter verbetering van de verkeersveiligheid. Dit onderzoek heeft de opdracht om te komen tot een aantal verbeteringen die op relatief korte termijn realiseerbaar zijn (quick-wins). Bij de vraagstelling is deze opdracht ook meegegeven aan respondenten bij het opstellen van eigen suggesties. Veel respondenten hebben bij deze vraag, of eerder in de enquête, gesuggereerd naar een extra ontsluiting; dit is weggelaten in onderstaande opsomming. Suggesties van respondenten ter verbetering verkeersveiligheid Rengerswetering middels infrastructurele maatregelen: • Het plaatsen van een doseerstoplicht bij de rotonde Nijkerkerweg - Oostelijke Randweg zodat sluipverkeer uit Nijkerk bij het naderen van Bunschoten kan worden gedoseerd en verkeer van de Oostelijke Randweg sneller doorstoomt;

Quick-wins Rengerswetering

12

• • • • • • • •

Doseerstoplichten op de Oostelijke Randweg om in de ochtend het verkeer uit de wijk voorrang te geven op het verkeer op Oostelijke Randweg; Het verbreden van de brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg, zodat het verkeer hier meer ruimte krijgt; Het aanbrengen van duidelijk(er)e fietsstroken op de brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg; Maak de kruisingen waar het doorlopende of centrale fietspad straten met autoverkeer kruist beter zichtbaar, met bebording of visuele waarschuwing op wegdek; Leg zebrapaden aan waar kinderen vaak van de ene naar de andere speeltuin lopen; Meer controle en handhaving, bijvoorbeeld op foutief parkeren (van bedrijfsbussen) of het foutief halteren van pakketdiensten op het kruispunt bij De Kampen; Het aanleggen van meer drempels tegen de (te) hoge snelheid van het autoverkeer (specifiek noemt één respondent het realiseren van een drempel tussen eiland 1 (brug) en de eerste zijstraat (Achterste Kamp); Een parkeerverbod vanaf circa 15 meter vanaf de kruisingen van het centrale fietspad met de straten.

Naast infrastructurele aanpassingen pleiten respondenten voor meer controle en handhaving, onder andere op foutief parkeren (van bedrijfsbussen) of het foutief halteren van pakketdiensten op het kruispunt bij De Kampen.

3.5

Belangrijkste knelpunten

De brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg komt als grootste knelpunt naar voren in de enquête, in zowel de verkeersveiligheid als het gebrek aan doorstroming. Men ergert zich verder aan de (te) hoge snelheid waarmee veel auto’s door de wijk rijden. Ook ontbreekt het aan overzicht bij de kruisingen tussen de straten en het centrale fietspad, veelal als gevolg van parkeervlakken’ die dicht bij het fietspad gelegen zijn.

Quick-wins Rengerswetering

13

4. Diepte-interviews 4.1

4.2

Inleiding

Naast de enquête, die wijk breed is uitgezet, is in het onderzoek gekozen om diepte-interviews af te nemen met enkele bewoners. Door dieper in gesprek te gaan kunnen antwoorden verder worden toelicht en is het mogelijk om meer ervaringen te delen. De diepte-interviews hebben tot doel om de grootste knelpunten en de maatregelen die het meest bijdragen aan verbeteringen vanuit de ogen van bewoners scherper in beeld te krijgen. In de enquête hadden respondenten de mogelijkheid zich op te geven voor het houden van een interview. Uiteindelijk is met vijf respondenten gesproken, de interviews zijn telefonisch gehouden en hadden een tijdsduur van dertig minuten. Voor een realistische vertegenwoordiging van de wijk zijn de diepte-interviews gehouden met bewoners van verschillende leeftijden, uit verschillende gezinssamenstellingen en wisselende adressen in de Rengerswetering. De inhoudelijke gespreksnotities van de diepteinterviews zijn te raadplegen in bijlage 6.3.

Belangrijkste uitkomsten

De uitbreiding van de wijk leidde tot een verhoogd gevoel van verkeersonveiligheid, in het bijzonder wordt hiermee de realisatie van eilanden 2 en 3 bedoeld die ook gebruik maken van de brug bij De Kampen. De toename van woningen leidt tot meer vervoersbewegingen. Vooral bij de kruising Oostelijke Randweg met De Kampen en bij de rotonde Kleine Pol wordt voor meer problemen gevreesd. Alle geïnterviewden zijn stellig dat één ontsluiting van de wijk (De Kampen) onvoldoende is om het verkeer van drie eilanden (veilig) af te wikkelen. Drie van de vijf geïnterviewden geven aan het in de wijk te druk is met auto’s waardoor men op het trottoir of ongewenst in de straat gaat parkeren. Andere respondenten ondervinden minder hinder van het aantal auto’s in de wijk en het kunnen parkeren van de eigen auto; dit komt doordat hun woningen een eigen oprit hebben. De brug bij De Kampen wordt als te smal ervaren voor auto’s én fietsers. Tijdens de ochtendspits voelen automobilisten de druk van automobilisten achter hen om snel in te voegen op de Oostelijke Randweg. Deze druk leidt tot haastig invoegen en te weinig aandacht voor fietsers. ’s Avonds treedt het omgekeerde op als in de avondspits automobilisten snel de brug bij De Kampen willen oprijden vanaf de Oostelijke Randweg en er automobilisten achter hen staan.

In de diepte-interviews geeft men aan dat de gemeente bij het verbeteren van de verkeerssituatie niet verder kijkt dan uitsluitend de Rengerswetering. De rotonde bij de Oostelijke Randweg – Nijkerkerweg en de stoplichten bij de Westsingel dragen bij aan de verkeerssituatie rond De Kampen. Als het verderop vastloopt zorgt dit voor terugslag op de Oostelijke Randweg en wordt het verlaten van de Rengerswetering bemoeilijkt. De verkeersveiligheid van fietsers en spelende kinderen in de wijk moet verbeterd worden. De kruisingen van het centrale fietspad met de straten waar auto’s rijden zijn een kwetsbaar punt. Er liggen flauwe drempels, maar hier wordt hard overheen gereden. De verkeersveiligheid van fietsers en daarmee de aantrekkelijkheid om te fietsen in de wijk, kan worden verbeterd door parkeerplaatsen grenzend aan de oversteekplaatsen te verwijderen en de straat voor automobilisten visueel te vernauwen. Spelende kinderen maken ook gebruik van deze oversteekplaatsen van het fietspad, om de speeltuinen op eilanden te bereiken. Een voorbeeld is de oversteekplaats aan de Tabakskamp – Bloemkamp, waar kinderen spelen bij de speeltuinen op eilanden 2 en 3. Ouders met kinderen in de bassischoolleeftijd durven hun kinderen nu niet zelfstandig te laten spelen.

Het plaatsen van hekken op het fietspad bij de oversteekplaatsen moet de snelheid van fietsers, skelters afremmen, zodat ook zij met minder snelheid oversteken. Tot slot is men sceptisch wat betreft de verbeteringen die worden voorgesteld. Dat het onderwerp nu aandacht krijgt met dit onderzoek wordt toegejuicht, echter bestaan twijfels of er daadwerkelijk maatregelen zullen worden ingevoerd die de verkeerssituatie in de Rengerswetering verbeteren. De vijf respondenten spreken allen de hoop uit dat de gemeente een gedegen plan maakt om de verkeersveiligheid voor de lange termijn, inclusief de voorgenomen bouwontwikkelingen, te bevorderen.

Quick-wins Rengerswetering

14

5. Maatregelen 5.1

Inleiding

In dit onderzoek is de verkeerssituatie in de hebben wij Rengerswetering beoordeeld door experts (een verkeerspsycholoog en een verkeerskundige). Daarnaast is de mening van bewoners hierover opgehaald. Mogelijke verbeteringen die door de experts zijn geopperd, zijn in en enquête voorgelegd aan bewoners. In een aantal diepte-interviews is met bewoners uitvoeriger doorgesproken over de verkeerssituatie en mogelijke verbeteringen. In dit hoofdstuk worden alle verbeterpunten die door bewoners zijn aangedragen op een rijtje gezet (paragraaf 5.2). Daarna worden in paragraaf 5.3. de meest kansrijke en effectieve maatregelen die bewoners hebben voorgesteld gecombineerd met de inzichten van de experts , resulterend in adviezen over quick-wins ter verbetering van de verkeerssituatie

5.2

Verbeteringen in de ogen van bewoners

5.2.1

Straatinterviews

Uit de straatinterviews kwamen de volgende mogelijke verbeteringen naar voren: Aansluiting De Kampen - Oostelijke Randweg • De realisatie van een extra ontsluiting van de wijk, mogelijkheid bij de Nijkerkerweg of verbinding tussen derde en vierde eiland (Voorste Kamp – Boterland). • Het veranderen van de huidige inrichting - verkeerssituatie van kruising naar een rotonde. • Het splitsen van het huidige tweerichtingsfietspad aan de Oostelijke Randweg. Fietsers uit de richting van De Kleine Pol – Boterland naar de Nijkerkerweg kunnen dan op eenrichtingsfietspad rijden aan de westzijde. Op dit moment komen fietsers van links en rechts, dit vraagt oplettendheid bij de automobilist. In de wijk • De straten (Voorste Kamp, Paardenkamp, Tabakskamp & Achterste Kamp) worden als smal ervaren. Dit gevoel wordt versterkt door fout geparkeerde auto’s. Met het plaatsen van bebording (parkeer niet op het trottoir) of het plaatsen van bloembakken worden automobilisten erop gewezen niet te parkeren op het trottoir. De bloembakken kunnen worden geplaatst op locaties waar voorheen auto’s stonden geparkeerd. Deze maatregel gaat samen met meer inzet van handhaving om foutparkeerders te wijzen op andere parkeerplaatsen.

5.2.2

Enquête

Uit de enquête kwamen de volgende verbeteringen naar voren: Aansluiting De Kampen - Oostelijke Randweg • Het aanbrengen van verkeerslichten bij de kruising De Kampen - Oostelijke Randweg. • Laat het verkeer verplicht rechtsaf slaan bij De Kampen, waarbij verkeer richting Amersfoort de rotonde bij Broekland - De Kleine Pol helemaal rond dient te rijden. • Het plaatsen van een doseerstoplicht bij de rotonde Nijkerkerweg - Oostelijke Randweg zodat sluipverkeer uit Nijkerk bij het naderen van Bunschoten kan worden gedoseerd en verkeer van de Oostelijke Randweg sneller doorstoomt. • Het aanleggen van een uitvoegstrook aan op de Oostelijke Randweg bij de kruising met De Kampen voor verkeer richting de eerste drie eilanden in Rengerswetering vanuit zuidelijke richting. Het plaatsen van doseerstoplichten op de Oostelijke Randweg om in de ochtend het verkeer uit de wijk voorrang te geven op het verkeer op Oostelijke Randweg. In de wijk • Bij de kruising van de Voorste Kamp met de Tabakskamp en De Kampen wordt niet goed voorrang verleend door automobilisten aan medeweggebruikers. Het aanbrengen van een spiegel op de hoek van de Tabakskamp, ter hoogte van nummer 16 wordt genoemd als mogelijke verbetering. Zo ontstaat beter zicht op het overige verkeer en kan er beter op geanticipeerd worden.

Quick-wins Rengerswetering

15

Centrale fietsroute • Beter zichtbaar maken van kruisingen fietsroute met straten door aanbrengen van visuele symbolen (voetganger, kind, fietsers) met krijtverf op wegdek voor attentieverhoging en bewustwording bij automobilisten. • Plaatsing van borden bij kruisingen van straten met het centrale fietspad in de Rengerswetering om automobilisten te herinneren aan de toegestane maximumsnelheid. • Het instellen van een parkeerverbod of het verwijderen van parkeerplekken op circa 15 meter vanaf de fietsroute, het zicht op voetganger- fietsverkeer wordt daarmee verbeterd. Overige •

•

• •

5.2.3

Het controleren op de werking van de verlichting bij het fietspad Oostelijke Randweg in de wintermaanden. Automobilisten ervaren hinder en een verminderde waarneming van fietsers doordat de verlichting niet altijd aan zou staan. Het aanleggen van extra fietsroutes in de omgeving van Rengerswetering om fietsen aantrekkelijk te maken ten opzichte van autogebruik. Een voorbeeld is het ‘rondje Rengerswetering’, waarbij de Smeerweg en Groeneweg aantrekkelijker worden ingericht om te fietsen. Het promoten van de fiets in de Rengerswetering. Campagne over verkeersveiligheid voor bewustwording verkeersgedrag.

Diepte-interviews

Uit de diepte-interviews kwamen de volgende verbeteringen naar voren: Aansluiting De Kampen – Oostelijke Randweg • De realisatie van een extra ontsluiting van de wijk, de verkeersveiligheid en doorstroming staat de brug bij De Kampen – Oostelijke Randweg staat in de ochtend- en avondspits dagelijks onder druk. • Het vergroten van de scope over verkeerssituatie verbetering dan alleen Rengerswetering. Oponthoud, filevorming, op de Oostelijke Randweg, veroorzaakt door nabij gelegen verkeerspunten, belemmert de doorstroming van autoverkeer uit de Rengerswetering. Het gaat om de rotonde Oostelijke Randweg – Nijkerkerweg en de verkeerslichten bij de Westsingel; het aanpakken van terugslag bij deze twee punten kan de doorstroming bij De Kampen – Oostelijke Randweg verbeteren. In de wijk • Het veranderen van de kruisingen van het centrale fietspad met de straten op visueel opzicht. Het vernauwen van de straat, als een trechter middels markeringen, bij het naderen van het centrale fietspad. • Het plaatsen van hekken op de plekken waarbij het centrale fietspad kort overloopt op de straat. Kinderen op fietsen, fatbikes en skeleters steek op soms hoge snelheid de straat over, soms tot schrik van automobilisten. Het plaatsen van hekken remt de snelheid bij trappers af wanneer zij bij het rijden op het fietspad de straat kruisen.

Centrale fietsroute • Het (direct) doortrekken van het fietspad richting de Smeerweg, in plaats van het gefaseerd opleveren per eiland. Zodoende komt een goed alternatief richting het centrum van Bunschoten, naast het bestaande fietspad parallel aan de Oostelijke Randweg, beschikbaar voor bewoners Rengerswetering. • Onderzoek het instellen van een parkeerverbod of het verwijderen van parkeerplekken op circa 15 meter vanaf de fietsroute, het zicht op voetganger- fietsverkeer wordt daarmee verbeterd.

Quick-wins Rengerswetering

16

5.3

Advies

Op basis van onze observaties in de schouw en suggesties van bewoners, geven we de volgende gewogen adviezen af voor de Rengerswetering om de verkeerssituatie op de (relatief) korte termijn te verbeteren. 1. De brug bij De Kampen: Uit de verschillende stappen komt de brug bij De Kampen herhaaldelijk naar voren als verkeersonveilige locatie. Tijdens de ochtendspits is het hier druk, auto’s proberen de Rengerswetering te verlaten en de Oostelijke Randweg op te rijden, de passerende fietsers zorgen daarbij voor een onoverzichtelijke situatie. In de avondspits vindt dezelfde situatie omgekeerd plaats. We adviseren de volgende maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid en de doorstroming: •

Aanpassing van het wegontwerp van de brug, meer ruimte voor fietsers, door het toepassen van twee verbeterpunten: 1). Het versmallen van het trottoir naar 4x 30cm tegels, waardoor ruimte ontstaat voor brede fietsstroken aan weerszijden van de brug. 2). Fietsstroken (1,2m) met onderbroken belijning, de toepassing van fietssymbolen op de strook en verharding met rode kleur (officiële kleur).

De rotonde bij de Oostelijke Randweg – Nijkerkerweg en de stoplichten bij de Westsingel dragen bij aan de verkeerssituatie rond De Kampen. Als het verderop vastloopt zorgt dit voor terugslag op de Oostelijke Randweg en wordt het verlaten van de Rengerswetering bemoeilijkt. Als de drukte op Oostelijke Randweg toeneemt ten nadele van de verkeerssituatie bij de brug De Kampen worden de volgende maatregelen, die meer structureel van aard zijn, ter overweging aanbevolen: Het verplicht rechtsaf slaan bij De Kampen, waarbij verkeer richting Amersfoort de rotonde bij Boterland - De Kleine Pol helemaal rond dient te rijden. Hiermee kan de ochtendspits uit de Rengerswetering beter aansluiting krijgen bij het verkeer op de Oostelijke Randweg. Een fysieke barrière voor auto’s die links af willen slaan, is nodig om deze maatregel te realiseren. • Het plaatsen van een doseerstoplicht op de Nijkerkerweg bij de rotonde Oostelijke Randweg zodat sluipverkeer uit Nijkerk bij het naderen van Bunschoten kan worden gedoseerd en verkeer van de Oostelijke Randweg sneller doorstoomt. Met deze maatregel kan mogelijk ook de bottleneck bij de Oostelijke Randweg - Westsingel worden ontlast door een betere spreiding van verkeer. De maatregel brengt hoge kosten met zich mee, afweging is aan de gemeente. Bij verdere verkenning van de mogelijkheden en effecten van deze maatregel is nader onderzoek gewenst.

Mocht de omvang van het verkeer op de Oostelijke Randweg in de toekomst sterk toenemen, bijvoorbeeld door de realisatie van meer wooneilanden bij de Rengerswetering, is nader onderzoek naar de bereikbaarheid van de wijk gewenst. •

Het voorstel van bewoners om een eenrichtingsfietspad aan te leggen aan de westzijde van de Oostelijke Randweg, om daarmee het tweerichtingenfietspad op te heffen, wordt door ons niet overgenomen. Bij eenrichtingsfietspaden aan weerszijden van de Oostelijke Randweg is een oversteekplaats noodzakelijk, dit zal leiden tot een vermindering van de verkeersveiligheid en mogelijk meer congestie op de Oostelijke Randweg. Ook de door bewoners voorgestelde maatregel om een uitvoegstrook voor bestemmingsverkeer Rengerswetering aan te leggen op de Oostelijke Randweg nemen wij niet over. De uitvoegstrook maakt een hogere snelheid op de Oostelijke Randweg mogelijk, voor verkeer uit De Kampen is dit niet wenselijk. Tot slot zien wij in deze studie geen aanleiding om het voorstel van bewoners om een voorrangskruispunt met verkeersregelinstallatie of een rotonde bij de kruising De Kampen – Oostelijke Randweg aan te leggen. Dit zijn zeer ingrijpende en kostbare ingrepen, die naar onze mening niet verhouding staan tot de ervaren overlast op dit moment.

Quick-wins Rengerswetering

17

2. Doortrekken van het fietspad naar de Smeerweg. De eilanden van de Rengerswetering hebben vanaf de eerste stedenbouwkundige schets een karakteristieke fietsroute die alle eilanden doorkruist en een groene route vormt voor langzaam verkeer. Van dit centrale fietspad wordt op dit moment goed gebruik gemaakt, echter kunnen fietsers niet verder dan eiland 4. De fietsroute wordt per eiland verder gerealiseerd. Wij adviseren: •

•

Het (direct) doortrekken van het fietspad richting de Smeerweg. Een doorlopend fietspad vormt een alternatief voor de reis richting het centrum van Bunschoten met de auto. Naar verwachting zal het aantal fietsers bij De Kampen hierdoor ook afnemen, met positieve gevolgen voor de doorstroming en verkeersveiligheid. Aan de Oostzijde van de Rengerswetering ligt een wandelroute - Het Griete-Meutjepad - welke net als het centrale fietspad per fase wordt opgeleverd. Met oog op het aanbieden van verschillende ontsluitingen voor langzaam verkeer en gelet op de mogelijkheden tot beweging wordt geadviseerd dit wandelpad tot aan de Smeerweg door te trekken. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de bouwontwikkelingen, het veilig doortrekken van de wandelroute is mogelijk nadat alle bouwfasen zijn afgerond.

3. Fietsbruggen bij Broekland en Nijkerkerweg We adviseren om de doorgaande route op de fietsbruggen aan de in de Rengerswetering (aan de Noord- en Zuidkant) enigszins aan te passen. Het centrale fietspad over de eilanden start bij de Nijkerkerweg en loopt over de eilanden door tot Boterland. Op het moment dat het oponthoud, dat het autoverkeer bij De Kampen ervaart, verder oploopt kunnen automobilisten in de verleiding komen de fietsbrug bij Boterland te gebruiken als sluiproute. Momenteel is er geen belemmering hiervoor aangebracht op de fietsbrug. Ons advies: •

•

Plaats calamiteitenpaaltjes op de fietsbruggen van de eerste drie eilanden naar Boterland. Als het calamiteitenpaaltje uitgevoerd wordt in thermoplastisch polyurethaan (TPU) kunnen hulpdiensten zonder schade de fietsbruggen gebruiken bij ongevallen. Het calamiteitenpaaltje is effectief in gebruik, maar wordt afgeraden door o.a. de Fietsersbond wegens het plaatsvinden van eenzijdige ongelukken. Een alternatief is het plaatsen van hekken zoals nu al het geval is op de fietsbrug naar de Nijkerkerweg. We raden wel aan de hekken iets verder uit elkaar te plaatsen dan daar het geval is, aangezien fietsers er in de huidige situatie flink door gehinderd worden en het vooral voor bakfietsen lastig passeren is. De hekken op de fietsbrug bij de Nijkerkerweg – Bunschoter Veenkamp zijn geplaatst om hen te attenderen op het kruisende fietspad en hun snelheid af te remmen. De hekken worden daarentegen door fietsers als hinderlijk ervaren. Mede omdat we verwachten dat in de toekomst het aantal bakfietsen zal toenemen, en de manier waarop deze hekken momenteel geplaatst zijn voor bakfietsen een serieuze hindernis is, valt het te overwegen om de hekken verder uit elkaar te plaatsen. Zo wordt passeren voor bakfietsen makkelijker, zal de hinderlijkheid verminderd worden, maar neemt het remmende effect op fietsers in het algemeen af. De keuze is aan de gemeente.

4. Oversteken centrale fietspad Voor de locaties waarbij het centrale fietspad kruist met de straten voor auto’s adviseren we het volgende: • • • •

•

Beter zichtbaar maken van kruisingen fietsroute met straten door aanbrengen van visuele symbolen (voetganger, kind, fietsers) met krijtverf op wegdek voor bewustwording automobilist. Bewoners rijden hard bij kruisingen van straten met het centrale fietspad. Het plaatsen van snelheidsdisplays kan bewustwording creëren. Nader onderzoek te doen naar het instellen van een parkeerverbod of het verwijderen van parkeerplekken op circa 5 meter vanaf de fietsroute, waarmee het zicht op het voetganger- fietsverkeer op het fietspad wordt verbeterd. Het tegengaan van fout geparkeerde auto’s op straat door plaatsing van bloembakken en de inzet van handhaving. Een mogelijke aanpak is een twee weken durende inzet van handhavers, gevolgd door wisselende controles. Handhaving is succesvol wanneer dit regelmatig wordt herhaald. In eerste instantie kunnen fout geparkeerde automobilisten gewaarschuwd worden, waarbij na enige tijd daadwerkelijke boetes volgen. Bezorgbusjes van pakketdiensten staan veelvuldig in de wijk stil, met het plaatsen van een pakketmuur bij de Vomar supermarkt kan de drukte hierdoor deels worden opgelost.

Quick-wins Rengerswetering

18

5. Bewustwording op scholen We adviseren te onderzoeken in hoeverre scholen in de directe omgeving van de Rengerwetering bereid zijn aandacht te schenken aan verkeersveiligheid in deze wijk (en mogelijk ook in andere nabijgelegen wijken). Daarbij denken we aan: •

•

•

Het geven van verkeerseducatie voor alle groepen op de bassischolen in Bunschoten – Spakenburg. Hierbij kan worden ingezoomd op de woonwijk zelf en directe omgeving waarin kinderen opgroeien. De opening van CKC ‘de Ark’ vormt hierbij een mooie koppelkans. Kinderen in de lessen boodschappen voor hun ouders meegeven over vaker naar school fietsen en verkeersveilig gedrag. Creatief idee: een Flip de Beer actie. Roulerende knuffel (of iets anders) met dagboekje waarop ouders hun zorgen kunnen delen over verkeersveiligheid en ideeën kunnen uitwisselen. Het stimuleren van fietsgebruik op basisscholen met een spaaractie. Wanneer kinderen individueel én als collectief (klas) een prijs kunnen winnen of voor een voorwerp kunnen sparen wordt het extra interessant om vaker op de fiets naar school te gaan. Het verdienen van stickers per dag dat de fiets wordt gebruikt geldt hierbij als voorbeeld. Enthousiasme van de kinderen trekt ouders en/of verzorgers mee in gedrag. Er dient bij dergelijke acties wel speciale aandacht uit te gaan naar kinderen die ver weg wonen en logischerwijze niet met de fiets kunnen komen; zij moeten niet het slachtoffer worden van zo’n gemeenschappelijk streven.

6. Fietspromotie In de Rengerswetering is het autogebruik dominant. Wanneer het fietsgebruik aantrekkelijker wordt gemaakt kan dit de bereikbaarheid van de wijk ten goede komen. Minder autogebruik leidt tot een lagere intensiteit, in de spits- en daluren; waardoor betere doorstroming ontstaat. De verkeersveiligheid, onder andere bij piekmomenten in de ochtend- en avondspits neemt toe. Om fietsgebruik te stimuleren kunnen verschillende maatregelen worden ingezet: •

•

•

•

Het aansluiten bij de landelijke campagne ‘Kort ritje? Da’s zo gefietst’. Naast het gebruik van beschikbaar campagnemateriaal kan extra informatie worden verspreid over de aanwezigheid van fietsroutes naar voorzieningen in de directe omgeving doormiddel van een kaart. Ook wordt met de campagne gezondheidswinst bij gebruik van de fiets benadrukt. Het organiseren van acties op straat onder de campagne ‘Kort ritje? Da’s zo gefietst’. Op locaties van basisscholen of bij winkelcentra kunnen acties, zoals een fietstaschallenge (wie krijgt de meeste boodschappen in zijn/haar fietstas?) of de gratis fietscheck door fietsenmaker, worden georganiseerd om de mogelijkheden van de fiets te promoten. Om de fiets als vervoersmiddel toegankelijk te maken voor verschillende groepen bewoners kan er worden gewerkt met een kleinschalige, eenmalige, deelmobiliteit hub. Tijdens een lokale actieweek kunnen deelfietsen/ebikes/bakfietsen in de wijk beschikbaar worden gesteld. Er kan een ‘Safety-Save’ worden geplaatst in de wijk waarmee bewoners door zich aan de snelheid te houden geld sparen in een gezamenlijke digitale spaarpot. Bij het bereiken van een bepaald bedrag lost de gemeente dit in door een extra voorziening voor de bewoners te plaatsen in de wijk (bijvoorbeeld een bankje of een speeltoestel).

Quick-wins Rengerswetering

19

6. Bijlage 1. Proces & interviewverslagen 6.1

Proces

In het onderzoek naar verkeersveiligheid in de Rengerswetering is gewerkt met een aanpak van acht stappen. Stap 1 – Startgesprek Met een online startgesprek wordt de opdracht gestart en de relevante gegevens van de gemeente Bunschoten gedeeld met XTNT. Stap 2 – Een beknopt bureauonderzoek Bij aanvang van de opdracht wordt via digitale bronnen informatie verzameld over de situatie in Rengerswetering en wordt deze in kaart gebracht, dit gebeurt onder andere met verkeerstechnische gegevens van Viastat (VIA Software). Stap 3 – Een schouw op locatie Met een schouw op locatie wordt tijdens de ochtendspits gekeken naar de problematiek in de wijk en de aansluiting van de eerste drie eilanden Rengerswetering op de Oostelijke Randweg. Stap 4 – Gesprekken op locatie Op straat, bij de Vomar en de speeltuinen, worden gesprekken gevoerd met bewoners. Het achterhalen van het perspectief op de verkeerssituatie staat hierbij centraal, bijvoorbeeld als het gaat om reizen in de spits. Stap 5 – Online enquête Aanvullend op de interviews zetten wij ook een enquête online uit onder de bewoners van de Eilanden van Rengerswetering. Het doel van de enquête is om op een grotere schaal dan de straatinterviews te achterhalen wat het perspectief van de wijkbewoners is en ideeën op te doen voor verbeteringen.

Stap 6 – diepte-interviews geënquêteerden Met geënquêteerden die hebben aangegeven door te willen praten worden gesprekken ingepland, dit zijn in totaal vijf gesprekken van 30 minuten waarin dieper wordt in gegaan op ervaringen en verhalen bij de verkeerssituatie. Stap 7 – Brainstorm Interne brainstorm door XTNT om te komen tot maatregelen ter verbetering verkeerssituatie. Stap 8 – Rapportage Schrijven van de rapportage ter afronding opdracht, het concept wordt voor feedback naar de gemeente Bunschoten gestuurd waarna indien noodzakelijk een revisie wordt gemaakt.

Quick-wins Rengerswetering

20

6.2

Verslag straatinterviews

6.2.1

Geïnterviewden

Het verslag straatinterviews gaat dieper in op de achtergrond van geïnterviewden, de geuite zorgen en aangedragen verbeteringen.

a. Bezoekers Van de groep bezoekers (16x) kwamen 9 respondenten regelmatig op bezoek in de wijk, voornamelijk voor de Vomar. De overige 7 respondenten kwamen niet vaak in de wijk, een enkeling was hier op vakantie. Aan deze 7 respondenten zijn algemene vragen gesteld over de beleving op dat moment, met de bewoners en vaste bezoekers is meer uitvoerig gesproken. De verkeersveiligheid werd door de bezoekers als voldoende goed ervaren. Doordat de supermarkt, waar zij voornamelijk voor in de wijk komen, gelegen is in de Broekland ervaren zij soms last van bouwverkeer en bouwwerkzaamheden. Dit is niet onoverkomelijk gezien daar momenteel wordt gewerkt aan het woonrijp maken van de woningen. De respondenten deelden verder mee dat zij als fietser extra opletten vanwege de tijdelijke verkeerssituatie, waarbij de auto’s en fietsen dezelfde bouwweg delen. De meeste bezoekers komen zonder problemen of oponthoud makkelijk ter plekke. b. Bewoners Van de bewoners met wie is gesproken verlaten nagenoeg de meesten de wijk, specifiek de eerste drie eilanden, ’s ochtends de Rengerswetering. Het overgrote deel doet dit met de auto, zo’n 12 personen, de andere bewoners (5x) verlaten de wijk met de fiets. Wanneer gevraagd naar reden waarom zij ’s ochtends vroeg de wijk verlaten vormt ‘Naar werk gaan’ is de voornaamste reden, gevolgd door kinderen naar school brengen en boodschappen doen.

Een meerderheid van de geïnterviewden ervaart oponthoud bij het verlaten van de wijk in de spits, waarvan tien bewoners aangeven die bij De Kampen te ervaren, twee bewoners bij de rotonde Broekland. Het oponthoud wat wordt ervaren bij het verlaten van de wijk, door zowel de automobilisten als fietsers, is voor de meesten vervelend (10x). Zij ergeren zich aan het oponthoud wat vaak zou voorkomen en waar zij sinds oplevering van de eigen woning mee worden geconfronteerd. Vijf bewoners geven aan het oponthoud als neutraal te beschouwen, zij vinden het niet prettig maar willen het niet als vervelend bestempelen. De overige twee bewoners vinden het oponthoud niet vervelend, zij geven aan dat het verkeer even stil staat maar vaak snel weer rijdt of dat het oponthoud er ook bij hoort (‘je ziet het overal’). De meeste bewoners vinden dat de gemeente verantwoordelijk is voor het oplossen van dit oponthoud, tegelijkertijd geven vier bewoners aan dat ook de bewoners zich verantwoordelijk moeten houden, bijvoorbeeld door meer te fietsen in plaats van de auto te gebruiken. Vijftien respondenten geven aan dat zijzelf, of hun partner, ‘s ochtends de wijk verlaten op de fiets. Voornamelijk gaat het hierbij om woon-werk verkeer (10x), gevolgd door boodschappen doen (3x) en kinderen naar school brengen (2x).