CS 1156776 bijlage BHO Van Amerongenschool 24-5-2020

Architect Sikma bouwde in 1928 samen met P.W. Plooy een vrijwel identieke school aan de Van Effenlaan in Amersfoort. Beide scholen zijn samengestelde gangscholen (ook wel hoekschool genoemd). De plattegrond bestond uit twee vleugels met elk een gang met aan de ene zijde de klaslokalen en aan de andere zijde de toiletten en garderobes. Een ingangspartij met bergruimtes en kamer voor het hoofd verbond de vleugels. De belangrijkste gevel, de lokalen en het schoolplein lagen naar de straat en de zon gericht. De ingangspartij werd architectonisch benadrukt door bloembakken aan weerszijden en door de achthoekige lantaarn. In 1974 werd de school aan de oostzijde voorzien van een aanbouw naar ontwerp van A.A. Bos uit Baarn en in 1990-91 is het pand gerenoveerd.

Gemeente Bunschoten – Conserf 2010, bijgewerkt november 2016 Redengevende beschrijving gemeentelijk monument Bunschoten – Kon. Wilhelminastraat 1

30

Interieur Het interieur van de school heeft zijn oorspronkelijke indeling behouden. De entree geeft toegang tot de achthoekige hal. In beide vleugels zijn de klaslokalen langs een gang geplaatst en georiënteerd op het schoolplein. Op de gang bevinden zich de toiletten en een opslag. Het gebouw bevat nog veel originele details. Zo is in het plafond van de hal een achthoekig glas-inlood raam aangebracht waardoor het licht uit de lantaarn schijnt. De hal en de gangen hebben een tegelvloer waarin met zwarte en witte tegels een patroon is uitgebeeld. Een groot deel van de deurkozijnen, hardstenen dorpels en neuten met biljoen profilering zijn nog uit de bouwtijd. Op de muren zijn diverse schilderingen aangebracht door Wulphert Lustig in 1976. Ook heeft hij een tekst aangebracht. “Ik heb u gesteld dat gij zoudt heengaan en vrucht dragen en dat uw vrucht blijve

1

Gemeente Bunschoten – Conserf 2010, bijgewerkt november 2016 Redengevende beschrijving gemeentelijk monument Bunschoten – Kon. Wilhelminastraat 1

2

Joh-15:16”. Ter plaatse van de hal in de zuidvleugel is de oostgevel weggebroken en is de gang uitgebreid tot een aula. De zolder is op een later tijdstip geïsoleerd en bekleed en wordt gebruikt als opslag en kantoorruimte.

-

Waardestelling Het schoolgebouw is van algemeen belang voor de gemeente Bunschoten, vanwege zijn architectuurhistorische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden. Deze waarden zijn gelegen in: - Het pand als goed voorbeeld van een schoolgebouw met uitbreiding uit 1930-39. Het pand is een voorbeeld van een samengestelde gangschool; - Het schoolgebouw als voorbeeld van een ingetogen expressionistische architectuurstijl; - De esthetische kwaliteiten van het pand met zijn karakteristieke volume, de evenwichtig ingedeelde gevels en elementen als de dakruiter; - Het schoolgebouw als voorbeeld van het oeuvre van de Amersfoortse architect T. Sikma en van het oeuvre van P.F.

Koops; - De historische, ruimtelijke en functionele samenhang tussen het gebouw en het schoolplein; - De beeldbepalende ligging aan een relatief drukke hoofdas in het centrum van BunschotenSpakenburg; - De school als uitdrukking van de historisch-geografische ontwikkeling van het gebied: het is een voorbeeld van de twintigste-eeuwse verdichting van het bebouwingslint langs de Spakenburger Gracht; - De school als tastbare getuige van de ontwikkelingen op onderwijs- en sociaal-religieus gebied in Bunschoten, met name van de emancipatie van de Christelijk Gereformeerde Kerk in Bunschoten; - De gaafheid en de herkenbaarheid van de oorspronkelijke functie, de hoofdvorm, de detaillering en de bouwmaterialen, ondanks latere aanpassingen. Intern zijn de indeling en diverse interieurelementen behouden gebleven. De ruimtelijke relatie met het schoolplein is nog aanwezig; evenals die met het Kolkplein en de groenvoorziening langs de Koningin Wilhelminaweg/Molenweg.

-

-

-

Boersma, T. en T. Verstegen Nederland naar school : twee eeuwen bouwen voor een veranderend onderwijs, Rotterdam, NAi, 1996. Gaasbeek F., ‘Bunschoten, geschiedenis en architectuur’, Uitgeverij Kerckebosch BV, Zeist 1992, p.79-82; 137-141 en 181-183. Een eeuw schoolleven. 100 jaar Prot. Christelijke Scholen met den Bijbel te Bunschoten/Spakenburg, Bunschoten/Spakenburg, 1989, p. 80 t/m 87 en 101 t/m 103. Meijel, L. van, P. van Opmeer, K. Loeff., Categoriaal onderzoek wederopbouw. Scholen., Rijksdienst voor de Monumentenzorg, maart 2003, p 14.

Bijlagen Tekeningen - Blauwdruk uit 1929 door T. Sikma (Archief gemeente Bunschoten 75.036) - Blauwdruk uit 1938 door P.F. Koops (Archief gemeente Bunschoten 1117) - Tekeningen uit 1974, nieuwe en oorspronkelijke toestand (Archief gemeente Bunschoten 75.036) Foto’s Historische foto’s - Schoolplein omstreeks 1930 (uit Een eeuw schoolleven) - Interieur omstreeks 1930 (uit Een eeuw schoolleven) Foto’s exterieur: - Oblique foto noord, Slagboom & Peters, 2016 - Schoolplein, augustus 2010 - West.en.zuidgevel, november 2016 - Noordgevel, augustus 2010 - Daklantaarn, augustus 2010 Foto’s interieur: - Gang, augustus 2010 - Gangtegels, augustus 2010 - Deurkozijn, dorpel en neuten, augustus 2010 Literatuur - Beek, A. ter., ‘Strubbelingen rond de bouw van de Van Amerongenschool’. In: De Bunschoter, 22 februari 1992. - Boekholt, P.Th, F,M en E.P de Booy., Geschiedenis van de school in Nederland: vanaf de middeleeuwen tot aan de huidige tijd, Assen, 1987.

Gemeente Bunschoten – Conserf 2010, bijgewerkt november 2016 Redengevende beschrijving gemeentelijk monument Bunschoten – Kon. Wilhelminastraat 1

31

3

Gemeente Bunschoten – Conserf 2010, bijgewerkt november 2016 Redengevende beschrijving gemeentelijk monument Bunschoten – Kon. Wilhelminastraat 1

4