Bijlage 2. Milieu-impactbeoordeling_omgevingsvisie_gemeente_bunschoten
Tekst van het document
4.2
Beoordelingen
4.2.1
Iedereen doet mee in Bunschoten
4.2.1.1
Te toetsen beleidsambities Integrale ambitie “Iedereen doet mee in Bunschoten” De ambitie “Iedereen doet mee in Bunschoten” heeft een inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet, met voldoende en ruimte voor ontspanning. De inrichting van de leefomgeving is gericht op ontmoeten, voldoende mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding en ontspanning, ook voor mensen met een beperking. De gemeente beschikt over genoeg speelplaatsen voor de jeugd, met een goede spreiding over de gemeente. Er is ruimte voor kunstuitingen en cultuurparticipatie. Deze zijn ook zichtbaar in de publieke ruimte. Een inclusieve samenleving en sociale samenhang zijn de twee pijlers in deze ambitie. Concreet betekent dit voor de gemeente: De gemeente houdt het verenigingsleven (inclusief kerkgemeenschappen) vitaal en de daarvoor noodzakelijke voorzieningen houdt ze op peil. De gemeente stimuleert een gezonde leefstijl, met voldoende beweging en een gezonde balans tussen werken en ontspannen. Ook beschermt de gemeente de gezondheid van inwoners door een gezonde inrichting van de leefomgeving. Dit wordt concreet gemaakt in een programma gezonde leefomgeving. De gemeente zet actief in op aandacht voor en het beschermen van de jeugd tegen verslavende middelen. De gemeente beschermt en bevordert de sociale veiligheid en het omzien naar elkaar.
De gemeente faciliteert de ontwikkeling van buurthuizen of inloopfuncties. De gemeente schept meer gelegenheid voor ontmoeting in de openbare ruimte. De gemeente spant zich in om perspectief, onderlinge verbindingen en mogelijkheden tot ontspanning te bieden aan de jeugd, waaronder voldoende geschikte speelplaatsen. De gemeente stimuleert de samenwerking tussen en met partijen die op het gebied van kunst en cultuur actief zijn en bevorderen de deelname van de samenleving daaraan.
Blad 78 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Na afloop van de huidige woonvisie, maakt de gemeente een programma wonen. Hierin gaat de gemeente vastleggen wat ze toe wil voegen qua woonconcepten en woonruimte, gelet op demografische ontwikkelingen. Bij het treffen van maatregelen in de leefomgeving zorgt de gemeente voor toegankelijkheid voor iedereen Om ouderen in staat te stellen langer op een aangename wijze zelfstandig te blijven wonen, schenken de gemeente aandacht aan: • toegankelijkheid van woningen en de openbare ruimte; • het dementievriendelijk inrichten van het openbaar gebied; • het beschikbaar zijn van hulp en toezicht; • meer geclusterde vormen van bouwen en/of meergeneratie bouwen. In het omgevingsplan neemt de gemeente regels op die ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit goed wordt en dat er in de woonomgeving geen nieuwe hinder kan ontstaan als gevolg van geluid en geur, waarbij ze bestaande hinder willen terugdringen. Uitgangspunt is dat nieuwe ontwikkelingen in elk geval niet mogen leiden tot een verslechtering van de milieukwaliteiten. Ook moet het omgevingsplan ervoor zorgen dat de inwoners geen veiligheidsrisico’s lopen als gevolg van de aanwezige bedrijvigheid.
Verwante thematische ambities Naast de ambities als verwoord onder Boegbeeld van het Eemland heeft de gemeente een aantal ambities specifieker op themaniveau uitgewerkt. Dat betreft de volgende thema’s: Thema Leefbaarheid en gezondheid Onder deze ambitie verstaat de gemeente de inzet op toegankelijkheid, inclusie, eenzaamheid en kwetsbaarheid, sport en positieve gezondheid. Essentie van het thema is dat de gemeente werkt aan een gezonde samenleving en daarbij werkt vanuit de samenhang. De doelen zijn in lijn met de integrale ambitie. Bij het werken aan deze ambitie zet de gemeente in op ontmoetingsplekken in gebouwen en openbare ruimte, (digitale) bereikbaarheid, terugdringen van eenzaamheid, groen in de buurt met uitnodiging tot bewegen, een nieuwe visie op verouderde sporthallen en toekomstige investeringen in sport- en speelvoorzieningen. Thema Wonen Onder de thematische ambitie Wonen ziet de gemeente het belang in het woningtekort. Essentie is bevorderen van woningbouwtempo en de huidige kwaliteit en betaalbaarheid waarborgen.
Concreet betekent dit onder andere dat de gemeente het woningbouwtempo verhoogt met 20% (dus 155 woningen per jaar erbij), woningen worden verduurzaamd, omgeving aantrekkelijker gemaakt (in lijn met het thema Leefbaarheid en Gezondheid), milieuhinder door werkzaamheden, bedrijven of verkeer verminderen/terugdringen, inzetten op flexibele woonconcepten voor diverse doelgroepen, voldoende goedkope en middeldure woningen realiseren, onderzoek doen naar duurzame verwarming. Dit zal ook terug te vinden zijn in het toekomstige programma wonen. Op het gebied van woningbouwlocaties (inbreiding vs. uitbreiding) biedt de omgevingsvisie onvoldoende kader. Er zijn geen zoeklocaties voor woningbouw benoemd voor de periode na 2035. Voor verdere ontwikkelingen zijn er wel zoekrichtingen in de vorm van verdere transformatie Zuidwenk, Zuidwenk Oost en Korte Landen. En er wordt blijvend gefaciliteerd mochten er invulling gegeven worden aan locaties binnen de dorpskern Eemdijk. Thema Bodem, lucht en water Voor het thema Bodem, lucht en water zet de gemeente in op veel verschillende onderwerpen
Blad 79 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
en aspecten. Zo wil de gemeente in het omgevingsplan veel dingen vaststellen, zoals het geluiden geurhinderniveau rondom bedrijventerreinen. Er mag geen verslechtering van de milieukwaliteit veroorzaakt worden. Verder zal een programma gezondheid duiding geven over het aanvaardbare niveau van vet in het riool door de voedingsindustrie in de gemeente. Verder wordt een duidelijke visie ontwikkeld op de toekomst van het buitengebied en de bodem- en waterkwaliteit, zo zijn er plannen om het afkoppelen van het riool in de Schilderswijk en Centrum door te voeren. Vele onderwerpen in deze thematische visie moeten nog concreter worden uitgewerkt en zijn nog geen duidelijke indicaties voor opgesteld. Thema Cultuurhistorie en erfgoed Een aandachtspunt is dat de aanduiding (status) en bescherming van het gebouwd erfgoed niet eenduidig is geregeld. Dit verschilt van bestemmingsplan tot bestemmingsplan. Verder merkt de gemeente dat eigenaren soms de waardering en bescherming van gebouwd erfgoed als een belemmering van de eigen keuzevrijheid ervaren. Een ander aandachtspunt heeft betrekking op de verduurzaming van erfgoed. Bij veel panden zal het niet eenvoudig zijn om dat op een zodanige manier te doen dat het monumentale karakter voluit behouden blijft. Hier zal soms een afweging nodig zijn.
Zo zal de gemeente werken aan de ontwikkeling van kennis en waardering van erfgoed, werk maken van gedeeld eigenaarschap en verantwoordelijkheid, de potenties voor toerisme benutten en een omgevingsprogramma erfgoed en omgevingskwaliteit opzetten. De gemeente wil eigenaren van monumenten hierin ondersteunen d.m.v. subsidies en informatievoorziening. Hierin zijn bijvoorbeeld het beschermen en in stand houden van het ensemble van museumhaven, botters, botterwerf en historische bebouwing het belangrijkst.
4.2.1.2
Effecten Inclusieve doelen als ambitie veroorzaken een onvoldoende concreet beeld De gemeente stelt doelen om de inclusieve samenleving te versterken. De gemeente streeft naar een samenleving waarin iedereen meedoet, met voldoende ruimte voor ontspanning, goede zorg en voorzieningen. Interessant is dat de gemeente haar keuzes op gaat hangen aan een gezonde samenleving en daarbij werkt vanuit de samenhang en ontwikkelingen een bijdrage moeten leveren aan de doelen in brede zin. Door die abstracte beleidsformuleringen is echter niet geheel duidelijk wat de gemeente concreet gaat doen. De gemeente benoemt wel de inzet op het creëren van voldoende ontmoetingsplekken en het op peil houden van voorzieningen, maar niet duidelijk wordt hoe deze zich verhouden tot die doelen in brede zin of hoe dit vanuit de samenhang bekeken wordt. Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving Met de speerpunten die de gemeente benoemt in de Omgevingsvisie wordt er aan verschillende doelgroepen in de gemeente perspectief geboden, “gelet op de demografische ontwikkelingen en de woonbehoefte”. Zo bieden betaalbare en/of levensloopbestendige woningen een kans voor starters of juist ouderen op de woningmarkt. Flexibele woonconcepten hebben daarnaast ook de mogelijkheid om tijdelijk meer ruimte te creëren op de woningmarkt.
De speerpunten zetten een koers in en laten de richting zien waarin de gemeente zich ontwikkelen. Een groot aandachtspunt is de verdere uitwerking van de invulling van de woningbouwopgave. In de thematische ambities worden de bestaande locaties en diverse inbreidingslocaties genoemd. Daarnaast benoemt de gemeente het spanningsveld tussen uitbreiden binnen de kern, in het groen, of uitbreiden in het buitengebied ten koste van de waardevolle openheid. De gemeente kiest niet uitgesproken voor één van beide opties. Wel kiest ze in de praktijk, bijvoorbeeld met de uitbreiding van De Kronkels-
Blad 80 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Zuid voor zowel uitbreiding als inbreiding, of voor de verplaatsing van Zuidwenk en de ontwikkeling van het huidige industriegebied naar woongebied. Met de ontwikkeling van de opgenomen locaties voldoet de gemeente aan de geprogrammeerde kwantitatieve woningbouwopgave. Daarmee is Bunschoten-Spakenburg niet helemaal ‘af’ in 2040, maar kan wel verondersteld worden dat de gemeente tot in 2040 voldoende programma binnen de grenzen van de gemeente kwijt kan en volstaat een keuze voor specifieke locaties. Dit gegeven maakt het minder urgent nog een nadere keuze te maken over het verstedelijkingsmodel. Voorzieningenniveau Het voorzieningenniveau in de gemeente Bunschoten is hoog. De gemeente zet met haar speerpunten in op het behoud en de ontwikkeling van deze voorzieningen, op een duurzame manier. Onder deze voorzieningen is ook aandacht voor ontmoetingsplekken voor jong en oud. Afhankelijk van de invulling van inwoners van deze plekken kan dit de sociale cohesie ondersteunen. Nieuwe voorzieningen (zoals een supermarkt, warenhuis of dokter) zijn afhankelijk van het aantal inwoners in de gemeente. De hoeveelheid voorzieningen in de gemeente linkt daarmee direct in op onder andere de invulling van de woningbouwopgave in de gemeente, maar ook met andere ontwikkelingen zoals digitalisering, mobiliteit en schaalvergroting.
Voor de leefbaarheid en gezondheid wordt niet alleen gekeken naar fysieke aspecten, maar ook sociale aspecten zoals juiste zorg, inclusief specialistische zorg zoals de GGZ. De ambitie rondom het voorzieningenniveau spitst zich toe op het creëren van ontmoetingsplekken en het overeind houden van bestaande voorzieningen en bestaande sociale (verenigings-)structuren. De omgevingsvisie biedt een goed kader voor het bestendigen van het voorzieningenniveau. Ten aanzien van sporthallen ontbreekt nog wel een wezenlijke keuze. Wel is een vastgoedplan in ontwikkeling door het college. In dit plan gaat een kader geschetst worden, maar dit kader ontbreekt in de omgevingsvisie.
4.2.1.3
Beoordeling De uitgangspunten kunnen een hele goede manier zijn om op meerdere onderdelen van het beoordelingskader positieve effecten te realiseren. Een gezonde gemeente denkt na over iedere inwoner die zich bevindt in de gemeente. Omdat het ontwikkelingen zijn die niet alleen fysiek en tastbaar zijn, is het ingewikkeld om heldere kaders en beleidsambities te ontwikkelen. Dit maakt het ook ingewikkeld om een adequate beoordeling doen. Daarom geldt dat de ambitie van “Iedereen doet mee in Bunschoten” onderhevig kan zijn aan minder tastbare trends en ontwikkelingen in de toekomst, waar de gemeente goed zicht op moet blijven houden. Per beoordelingsthema gelden de volgende effecten. De effecten zijn samengevat weergegeven in de onderstaande figuur. -
-
Agrarische sector: De gemeente geeft aan de bodem- en waterkwaliteit te willen waarborgen, dit is van belang voor de landbouw. De gemeente geeft aan dat bouwlocaties hierop effect hebben, maar ook zal er gelet moeten worden op de activiteiten binnen de agrarische sector. Hier worden binnen de ambitie nog te weinig heldere ideeën of middelen over neergezet om hierop te sturen. Werk en ondernemen: Geen nadrukkelijke relatie met “Iedereen doet mee in Bunschoten”.
Blad 81 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
-
-
-
-
-
-
-
Recreatie en toerisme: De omgevingsvisie biedt onder de ambitie “Iedereen doet mee in Bunschoten” geen duidelijk kader voor recreatie en toerisme. Wel wordt aangegeven dat de aantrekkingskracht van de cultuurhistorie een rol kan spelen voor bezoekers buiten de gemeente. Als hier niet goed op ingespeeld wordt, zal de autonome ontwikkeling worden voortgezet. De mate waarin de kansen voor cultuurhistorie en erfgoed worden benut zal de omvang van het positieve effect bepalen. Bereikbaarheid: Geen nadrukkelijke relatie met “Iedereen doet mee in Bunschoten”. Wonen: De woningbouwambitie (versnellen met 20%) heeft een plek in de omgevingsvisie. In de ambitie “Iedereen doet mee in Bunschoten” worden heldere doelen uiteengezet, maar ook duidelijke stappen op welke manier de gemeente hiernaartoe wil. Zo zijn er plannen voor uitbreidingslocaties. Wel moeten er nog concretere plannen komen waarbij de spanning tussen het open landschap van Bunschoten niet in gevaar komt. Leefbaarheid en gezondheid: De beoordeling van het thema leefbaarheid en gezondheid is gelijk aan het doelbereik van de ambities. De gemeente heeft in de thematische ambitie duidelijk wat daarvoor nodig is: ontmoetingsplekken, gezonde, groene leefomgeving, en uitnodiging tot sporten en bewegen. Om nog meer helderheid te scheppen is het van belang dat de gemeente aangeeft hoe dit zich verhoudt tot de verdichting.
Bodem, lucht en water: De visie van de gemeente op het water is om dit te beschermen en de vele ontwikkelingen op en in de bodem worden als nadere uitwerkingsopgave beschouwd. De situatie is autonoom gevoelig voor verslechtering. De landelijke opgave voor de kaderrichtlijn water kan nadere duiding geven, in samenwerking met het waterschap en het rijk. Zonder nadere duiding zal deze ontwikkeling bevestigd worden. Circulariteit: Geen nadrukkelijke relatie met “Iedereen doet mee in Bunschoten”. Energie: De gemeente geeft aan dat er alternatieve manieren gevonden dienen te worden om huizen te verwarmen in de warmtetransitie visie. Daar liggen kansen voor een wijkgerichte aanpak. Hier is nog geen instrumentarium voor beschikbaar, maar geeft wel randvoorwaarden die aan de energietransitie gekoppeld worden. De visie bevat nog geen concreet kader. Ook legt deze ambitie de nadruk op (financiële) participatie in windparken. Klimaat: Geen nadrukkelijke relatie met “Iedereen doet mee in Bunschoten”. DNA van Bunschoten: Geen nadrukkelijke relatie met “Iedereen doet mee in Bunschoten”. Natuur en landschap: Er wordt een licht negatieve beoordeling gegeven omdat met dit beleid geen nadrukkelijke keuze gemaakt wordt voor de bescherming van natuurwaarden. Binnen de kaders van de omgevingsvisie zijn meerdere ontwikkelingen mogelijk die een negatieve impact gaan hebben op natuurwaarden.
Cultuurhistorie en erfgoed: Het buitengebied is van wezenlijke cultuurhistorische waarde. De gemeente beschermt dit en onderkent het belang van deze waarden in haar omgevingsvisie. De bescherming is niet heel concreet gemaakt in relatie tot nieuwe ruimtevragers (zoals benodigde uitbreiding rondom wonen en energievoorzieningen). In de thematische ambitie worden voornamelijk aspecten toegelicht die focussen op het behoud van het culturele erfgoed. Als er geen duidelijkere kaders komen, is dit thema gevoelig voor verslechtering.
Blad 82 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Figuur 4.1 Totale beoordeling van de ambitie "Iedereen doet mee in Bunschoten"
4.2.1.4
Aanbevelingen -
Het is van belang dat de gemeente duidelijke indicaties voor de verschillende thema’s opstelt. Als bepaalde aspecten worden doorgeschoven naar het omgevingsplan of verschillende programma’s, kan de autonome ontwikkeling als beschreven in de leefomgevingsfoto bevestigd worden.
4.2.2
Boegbeeld van het Eemland
4.2.2.1
Te toetsen beleidsambities Integrale ambitie “Boegbeeld van het Eemland” Centraal in de ambitie “het Boegbeeld van het Eemland” staat de bestaande opbouw van de kern Bunschoten-Spakenburg: een dorps karakter, kleinschalig, niet te dicht bebouwd, met een vitale economie. Die opbouw kent al enige spanning, want op welke wijze wordt de vitale economie gehandhaafd die goed harmoniseert met de kleinschaligheid, de niet te dichte bebouwde en dorpse kern? Om invulling te geven aan deze ambities onderscheidt de gemeente ambities die gaan over “een gemeente met karakter”, het open landschap, de aantrekkelijkheid voor ondernemers en de zelfstandigheid van de gemeente. Meer concreet gaat de gemeente:
Inzetten op het behoud van het agrarisch karakter van het buitengebied. Vestiging van andere bedrijven is mogelijk als deze aansluiten bij het bestaande karakter en identiteit van het buitengebied. De agrarische bedrijven de mogelijkheid bieden om zich te kunnen blijven ontwikkelen. Ook mogelijkheden om passende nevenactiviteiten te ontwikkelen, zolang de hoofdtak agrarisch blijft. Op die manier wordt een vitaal platteland geborgd. Er wordt gelet op de bouw van woningen, opdat het past bij het gemeentelijke karakter. Er moet een visie komen op de toekomst van mogelijke inbreidings- en uitbreidingslocaties.
Blad 83 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Er kan hoger gebouwd worden om groen te behouden, zolang het past bij de omgeving en schaal van Bunschoten. Hoogteaccenten (maximaal 6 lagen) zijn alleen denkbaar op daarvoor passende plaatsen, zoals aan de randen van de uitbreidingslocaties. De gemeente zorgt voor een gezond ondernemersklimaat, met vitale bedrijventerreinen, die ook ruimte bieden voor nieuw ondernemerschap en innovatie. Er is plaats voor woon/werkcombinaties. De kwaliteiten van het centrum van Spakenburg wordt gekoesterd. Als de looptijd van de huidige centrumvisie is verstreken, komt er een programma centrum met het gewenste toekomstperspectief. Via de regels in het omgevingsplan blijft de leefomgeving schoon, heel en veilig. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt voldoende afstand behouden tot risicobronnen en worden veiligheidsrisico’s beperkt. Goede bereikbare gemeente vanuit alle richtingen, voor zowel openbaar- als privévervoer staat centraal. De infrastructuur is goed ingepast in de omgeving en is zo ingericht dat dit een veilig gebruik zoveel mogelijk waarborgt. De kwaliteit en breedte van wegen in het buitengebied moet voldoende zijn om de veiligheid van alle weggebruikers te garanderen. Hierbij wordt gelet op het toenemende recreatieve gebruik en de toenemende zwaarte van het landbouwverkeer.
Zo mogelijk samen met de buurgemeenten binnen het gebied Arkemheen – Eemland, maakt de gemeente een omgevingsprogramma landschap voor het buitengebied gebaseerd op het provinciale Nationaal Programma Landelijk Gebied. Rekening houdend met inbreng vanuit regionale gebiedsprocessen, wordt hierin: • binnen het doel om de kenmerkende openheid van het buitengebied te behouden en in het besef dat het buitengebied in de toekomst niet alleen een productiegebied kan zijn, nagegaan welke kwaliteiten en functies in de toekomst nodig zijn om het gebruik door de diverse doelgroepen te faciliteren, waaronder ook de inwoners van Amersfoort; • tegemoet gekomen aan de wensen voor het gebruik ervan door de inwoners, zoals het nagaan van de mogelijkheden voor bijvoorbeeld de aanleg van een (voedsel)bos of van ruiterpaden; • gekeken hoe het agrarisch karakter van het polderlandschap kan worden geborgd. Uitdagingen liggen in de biodiversiteit, de circulariteit, het terugbrengen van de stikstofuitstoot en een duurzame toekomst van de agrariër. De omgeving en ketenpartners worden er vroegtijdig bij nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte betrokken. Daarbij streeft de gemeente actief naar een goede afspiegeling van de belanghebbenden.
Verwante thematische ambities Naast de ambities als verwoord onder Boegbeeld van het Eemland heeft de gemeente een aantal ambities specifieker op themaniveau uitgewerkt. Dat betreft de volgende thema’s: Thema Agrarische sector De agrarische sector is belangrijk in de gemeente. In de gemeente bestaat een vitaal buitengebied met een duidelijk economisch, sociaal en recreatief belang voor de hele gemeente. Voor behoud van deze vitaliteit blijft ruimte om te ondernemen nodig, met name voor de (jonge) ondernemers die hun (familie)landbouwbedrijf voort willen zetten. Daarom zet de gemeente in op ruimte bieden aan de boer met voorwaarden om de sector financieel gezond te houden, en staat meer
Blad 84 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
samenwerken met agrariërs centraal. Dit gaat over verschillende aspecten, zoals biodiversiteit, weidevogelbeleid, alternatieve vormen van landbouw, duurzame productie, circulariteit en de promotie van streekproducten uit Bunschoten. Hierin is maatwerk per agrarisch bedrijf van belang voor behoud van de omgeving, het landschap, de sector en biodiversiteit. Thema Werk en ondernemen Voor het thema Werk en ondernemen heeft de gemeente drie belangrijke pijlers. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat creëren en behouden, een goede dienstverlening creëren voor ondernemers zodat het ondernemerschap aantrekkelijk blijft en inzetten op een gastvrije en bereikbare gemeente. Om dit te bereiken zijn initiatief innovatie van belang. Het bedrijventerrein Zuid wordt toekomstbestendig ontwikkeld, door in te zetten op een slimme inrichting, voorzien in bedrijfsbehoefte en een goede bereikbaarheid te ontwikkelen. Thema Bereikbaarheid Zoals aangegeven in vorige paragrafen is het thema Bereikbaarheid voor meerdere thema’s van belang. Bereikbaarheid is essentieel voor het behouden van inwoners in de gemeente, recreatie en toerisme, leefbaarheid voor jongeren en ouderen, en ervoor zorgen dat de gemeente een goed vestigingsklimaat heeft. De gemeente heeft veel ideeën om dit thema goed uit te werken.
Voorbeelden zijn door het optimaliseren van de doorstroming van de N199, door mogelijk te verbreden en het scheiden van verschillende vormen van verkeer. Stimuleren van fietsgebruik en openbaar vervoer door de verbindingen te verbeteren. Zo wordt er ook aandacht gevraagd voor stallingsruimte voor fietsers. Innovatieve en duurzame concepten zoals (elektrisch) deelvervoer wordt gestimuleerd. Onduidelijk is op welke manier dit wordt gedaan. Ook zal het concept “auto te gast” waar mogelijk toegepast worden. Thema Natuur en landschap Inwoners hechten veel waarde aan behoud en versterking van het landschap, boven het toestaan van nieuwe ontwikkelingen. Het open landschap wordt sterk gewaardeerd. Dat geldt ook voor het agrarisch karakter van het buitengebied. Vrij algemeen is het oordeel dat dit nu eenmaal kenmerkend is voor het gebied. Dat betekent dat nieuwe ontwikkelingen vragen om een landschappelijk inpassingsplan, waarmee een initiatiefnemer aantoont hoe het initiatief de landschappelijke waarden behoudt of zelfs versterkt. Verder moet bij nieuwe initiatieven rekening worden gehouden met de nabije ligging van Natura 2000-gebieden Eemmeer & Gooimeer Zuidoever en Arkemheen.
4.2.2.2
Effecten De beleidsambities gaan in op het bieden van ruimtelijke ontwikkeling binnen het waardevolle karakter van Bunschoten. Voornamelijk bepalend voor de ambitie is de zoektocht naar ruimte voor nieuwe economische ontwikkelingen. De wezenlijke keuzes op dit onderdeel zijn dat de gemeente ervoor kiest om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken: zo blijven agrarische bedrijven mogelijkheden krijgen om uit te breiden, vestiging van nieuwe bedrijven in het buitengebied is mogelijk en is de bouw van woningen mogelijk. Wezenlijke keuzes ontbreken op de wijze waarop deze ontwikkelingen een plek krijgen in de gemeente. Weliswaar wordt een kader geschetst dat strekt tot “behoud van de karakteristiek”, en dienen de nieuwe ontwikkelingen ingebed te worden in die bestaande karakteristiek. Concrete keuzes over bescherming of ontwikkeling blijven uit omdat dit keuzes zijn die de gemeente moet
Blad 85 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
maken per casus. Keuzes die de mogelijke impact mitigeren worden doorgeschoven: zo is de omgevingsvisie een geijkt instrument om een keuze te maken over een verstedelijkingsmodel voor de lange termijn. De omgevingsvisie veronderstelt nu slechts dat het nodig is om hier een visie op te ontwikkelen en benoemt concrete locaties. Hoe en waar die visie een plek krijgt kadert de omgevingsvisie nog niet in. Een goed voorbeeld van een keuze die enerzijds ruimte biedt voor ontwikkeling en anderzijds de karakteristiek van het landschap respecteert is de keuze voor beperkte hoogbouw, ingekaderd doordat deze slechts aan de randen van nieuwbouwprojecten gerealiseerd mag worden. Hier voorziet de omgevingsvisie in een onderbouwd kader voor behoud en ontwikkeling. Harmonie tussen de karakteristiek van het landschap en ruimte voor ontwikkeling De visie bevat een relatief abstract kader voor nieuwe ontwikkelingen, die in beginsel positief uitpakken voor de onderdelen van het beoordelingskader. Daarbij is getracht een balans te vinden tussen ruimte voor economische ontwikkelingen (“Vestiging van andere bedrijven is mogelijk”) in harmonie met de bestaande landschappelijke kwaliteiten van voornamelijk het buitengebied.
Niettemin hebben dergelijke economische ontwikkelingen een effect op de bestaande agrarische grondslag van het buitengebied dat door die agrarische grondslag en bijbehorende grootse openheid van cultuurhistorische waarde is. Ruimte voor economische ontwikkeling leidt altijd tot een verandering van die karakteristiek. De bepaling dat nieuwe bedrijven “aan moeten sluiten bij de karakteristiek van het buitengebied” is positief, maar zal in de praktijk lastig uitvoerbaar blijken omdat daar geen duidelijke richtlijnen voor zijn. De ambitie om een programma landschap op te stellen waarbinnen deze ontwikkelingen een plek moeten krijgen is eveneens gunstig. In zo’n programma kan een perspectief gegeven worden aan ruimtevragers en tegelijkertijd de kenmerkende karakteristiek overeind gehouden worden. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied is gereed per 1 juli 2023 zou aanknopingspunten voor een dergelijk programma kunnen bieden. Vanuit die realiteit is het goed voorstelbaar dat er nog geen concreet kader geboden wordt. De situatie is, op basis van de leefomgevingsfoto, autonoom gevoelig voor verslechtering. Zo wordt in paragrafen 2.2.12 en 2.2.13 geconcludeerd dat de natuurwaarden en landschaps- en erfgoedwaarden in de toekomst onder druk staan. Op diezelfde plek wordt geconcludeerd dat “zonder duidelijke kaders en visie de ruimtelijke kwaliteit in de gemeente kan afnemen”.
De omgevingsvisie bevat niet die duidelijke kaders en visie maar schuift de uitwerking hiervan door naar het programma. Daardoor blijft de situatie voorlopig gevoelig voor verdere verslechtering. Een vergelijkbare conclusie geldt voor de positie van natuur- en biodiversiteitswaarden. Autonoom is de situatie sterk gevoelig voor verslechtering. De opgave voor het buitengebied is om dat zo vorm te geven dat dit niet verslechterd, maar bijdraagt aan de gewenste kwaliteiten van het weidevogelkerngebied, bijvoorbeeld door de omzetting naar meer natuurinclusieve landbouw. In de omgevingsvisie wordt de mogelijkheid geboden aan agrarische bedrijven om zich te kunnen blijven ontwikkelen op het gebied van schaalvergroting, mits dit hand in hand gaat met verduurzaming. Dat is voor de economische vitaliteit van het platteland op korte termijn gunstig (autonoom heeft de boer het ook lastig), maar zonder nadere sturing op type ontwikkeling negatief uitpakken voor natuur en biodiversiteit. In het licht van discussies op rijksniveau en provinciaal niveau lijkt verdere ontwikkeling van hetzelfde type agrarische activiteiten in de toekomst niet kansrijk, gezien de opgave tot reductie van schadelijke emissies.
Blad 86 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Een schone en veilige leefomgeving Wezenlijke keuzes op het gebied van de fysieke leefomgeving worden nagenoeg volledig doorgeschoven naar het omgevingsplan. Het omgevingsplan wordt de plek waar geborgd wordt dat de leefomgeving schoon, heel en veilig blijft. Op zichzelf is dat een logische plek om regels te verbinden aan de fysieke leefomgeving, maar de omgevingsvisie zou het integrale kader moeten zijn waarbinnen strategische keuzes gemaakt worden die kaders stellen voor latere uitwerkingen als het omgevingsplan. Nog niet geheel duidelijk is op welke aspecten de gemeente in het omgevingsplan gaat sturen: daarvoor biedt het kader van de omgevingsvisie nog te veel ruimte. Ook de mate van sturing is nog onduidelijk.
4.2.2.3
Beoordeling De uitgangspunten kunnen een hele goede manier zijn om op meerdere onderdelen van het beoordelingskader positieve effecten te realiseren. Nieuwe ontwikkelingen kunnen bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie, ruimtelijke kwaliteit en recreatie. Daar horen dan wel duidelijke randvoorwaarden bij, maar het uitgangspunt is om vanuit integraliteit de leefomgeving door te ontwikkelen. Per beoordelingsthema gelden de volgende effecten. De effecten zijn samengevat weergegeven in de onderstaande figuur. -
-
-
-
-
-
Agrarische sector: De agrarische sector heeft het zwaar in de gemeente. Beleidskaders van andere overheden gaan een grote impact hebben op de positie van de agrarische sector. Tegelijkertijd is die sector belangrijk voor de gemeente en heeft ze een cruciale rol gespeeld in het landschap dat zeer hoog gewaardeerd wordt. In de omgevingsvisie wordt ruimte geboden voor doorontwikkeling van het agrarisch bedrijfsmodel, en waar nodig met boeren samen te werken om biodiversiteit en verduurzaming te stimuleren. Daar waar dit mogelijkheden biedt voor verbreding van de (niet-agrarische) activiteiten pakt dit zeer gunstig uit. Werk en ondernemen: De gemeente kiest in haar omgevingsvisie voor het bieden van ruimte aan bestaande en nieuwe ondernemers en meerdere sectoren. Hier zitten weliswaar op hoog abstractieniveau beperkingen aan, maar de essentie van de omgevingsvisie pakt goed uit voor de kansen voor ondernemers. Recreatie en toerisme: De omgevingsvisie biedt onder de ambitie “boegbeeld van het Eemland” geen duidelijk kader voor recreatie en toerisme. Daardoor wordt de autonome ontwikkeling verder voortgezet: er liggen voldoende kansen. De mate waarin die kansen benut worden bepaalt de omvang van het positieve effect. De thematische ambities geven hiervoor een beter kader.
Bereikbaarheid: In de omgevingsvisie wordt ingezet binnen het thematische kader op het stimuleren van betere bereikbaarheid voor auto, fiets, openbaar vervoer en wandelpaden. Het is in principe duidelijk welke keuzes gemaakt worden, alleen nog niet welke keuzes prioriteit hebben. Wonen: De woningbouwambitie (versnellen met 20%) heeft een plek in de omgevingsvisie. De wijze waarop dient in de beleidsambitie “Boegbeeld van het Eemland” nader uitgewerkt te worden, anders verslechtert de situatie. Wel geven de bestaande locaties de ruimte om de woningbouwambitie van 20% een plek te geven. Leefbaarheid en gezondheid: Geen nadrukkelijke relatie met “Boegbeeld van het Eemland”.
Blad 87 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
-
-
-
-
Bodem, lucht en water: De visie van de gemeente op het water is om dit te beschermen, verbeteren, en recreatief te benutten. De vele ontwikkelingen op en in de bodem worden als nadere uitwerkingsopgave beschouwd. De situatie is autonoom gevoelig voor verslechtering. Zonder nadere duiding zal deze ontwikkeling bevestigd worden. Circulariteit: Geen nadrukkelijke relatie met “Boegbeeld van het Eemland”. Energie: In de geïntegreerde ambitie heeft de energieambitie geen plaats. De thematische ambitie is echter wel heel relevant. De gemeente kiest voor zo veel mogelijk beperking van negatieve effecten door te kiezen voor zoveel mogelijk zon op daken en geen grootschalige energieopwekking in het buitengebied. Klimaat: Geen nadrukkelijke relatie met “Boegbeeld van het Eemland”. DNA van Bunschoten: Het DNA van Bunschoten is belangrijk. Dat komt tot uiting door de identiteit en die is weer in belangrijke mate gekoppeld aan de ruimtelijke opbouw van de kern. In die zin is het DNA van Bunschoten gebaat bij behoud van de ruimtelijke karakteristiek. De visie bevat positieve uitgangspunten, maar die moeten verder uitgewerkt worden. Natuur en landschap: De gemeente conformeert zicht aan het landelijke en provinciale beleid. Hoe dit uitpakt is nog onduidelijk, waar deze waarde neutraal beoordeeld wordt. Cultuurhistorie en erfgoed: het buitengebied is van wezenlijke cultuurhistorische waarde.
De gemeente beschermt dit en onderkent het belang van deze waarden in haar omgevingsvisie. De bescherming is niet heel concreet gemaakt in relatie tot nieuwe ruimtevragers. Dit is een punt van aandacht bij de totstandkoming van nieuwe programma’s.
Figuur 4.2 Totale beoordeling van de ambitie "Het Boegbeeld van het Eemland".
Aanbevelingen Werk de principes van bescherming van de waardevolle karakteristiek verder uit en werk uit hoe de nieuwe ontwikkelingen een plek krijgen binnen die waardevolle karakteristiek. Let op de naamgeving van de programma’s. Onder “thema’s” wordt een programma “erfgoed en omgevingskwaliteit” voorgesteld, terwijl er ook een “programma landschap” en een programma “centrum” genoemd wordt. Borg hierbij de onderlinge samenhang. In de omgevingsvisie zou een wat meer concrete beleidsambitie bijdragen aan die programma’s.
4.2.3
Samen toekomstbestendig
Blad 88 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
4.2.3.1
Te toetsen beleidsambities Integrale ambitie “Samen toekomstbestendig” Centraal in de ambitie staat de toekomstbestendigheid van de gemeente, voor toekomstige generaties. Door klimaatbestendig te zijn zorgt de gemeente voor een comfortabel, veilig en tegen extreem weer bestande leefomgeving voor iedereen. Ook is de economie vitaal genoeg om onzekerheden aan te kunnen. Klimaatverandering zorgt ervoor dat op veel verschillende vlakken dingen op een andere manier moeten worden aangepakt, een nieuwe invulling moeten krijgen of herstructureerd moeten worden. Denk hierbij aan een robuuste binnenstad waarbij omgegaan kan worden met extreme neerslag, maar ook hittestress voor inwoners en de flora en fauna. Daarbovenop zullen bedrijven moeten inzetten op het hergebruiken van grondstoffen en op deze manier de kringloop te sluiten, zodat niets verloren gaat. En zullen er meerdere vormen van hernieuwbare energie ontwikkeld moeten worden, wat weer ruimte vraagt aan verschillende gebieden in de gemeente. De gemeente wil een zelfstandige economie, met daarin voldoende voedsel, materialen, water en duurzame energie. Ook zijn samenwerkingspartners van belang, aangezien de uitdagingen veel groter zijn dan de gemeente alleen aan kan. Bedrijven en woningen zullen aan meer duurzaamheidseisen moeten voldoen.
Zo zijn zonnepanelen waar mogelijk essentieel, maar grootschalige windparken blijven uit om het open karakteristieke landschap te behouden. Ook wordt zo min mogelijk verharde gebieden in tuinen gestimuleerd. Door de aanwezigheid van veel groen kan het regenwater goed worden opgevangen en hebben inwoners weinig last van hittestress. Door het tijdig treffen van maatregelen treedt er geen bodemdaling op. De biodiversiteit in de gemeente is groter geworden, vooral in het buitengebied. Dat wordt gedaan door aandacht te schenken aan natuurinclusief ontwikkelen. Meer concreet gaat de gemeente:
Een programma duurzaamheid opstellen. Met het oog op een duurzame ontwikkeling van de gemeente, zorgt beleid ervoor dat tussendoelen geformuleerd worden en concreet te maken. Daarbij moet voldaan worden aan de landelijke richtlijnen en wettelijke kaders. Dit beleid wordt opgenomen in een integraal programma duurzaamheid, met als onderdelen energie, circulariteit en klimaatadaptatie. Daarbij wordt actief gestreefd naar een evenredige vertegenwoordiging van alle belanghebbenden. Het vastgestelde beleid wordt verwerkt in het omgevingsplan. Duurzaamheid wordt gestimuleerd met win-winsituaties. Initiatieven voor verduurzaming worden zorgvuldig afgewogen, waarbij behoud en bescherming van het landschap uitgangspunt is. Bij het verduurzamen van de energievoorziening wordt dat eerst gedaan op plekken waar de impact op de omgeving zo klein mogelijk is, zoals isoleren en besparen. Concreet doel is dat alle woningen en bedrijven in 2035 duurzaam zijn geïsoleerd. Ook stimuleert de gemeente het leggen van zonnepanelen op daken van bijvoorbeeld veestallen en woningen. Opbrengsten uit verduurzaming van de energievoorziening komen mede ten goede aan de gemeenschap. Een zichtbare circulaire economie creëren. De gemeente werkt aan een circulaire economie, in samenwerking met inwoners en organisaties.
Ze stimuleren onder andere het betrekken van voedsel uit de omliggende regio, waarmee ze ook de toekomstbestendigheid van de agrarische bedrijven bevorderen. Ook zijn er in 2040 geen daken van agrariërs meer waarop asbest voorkomt. De gemeente geeft meer aandacht aan het thema circulariteit door educatie over bijvoorbeeld recyclen en hergebruik. Ook
Blad 89 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
kunnen bedrijven een belangrijke factor spelen in de voorziening en opwekking van duurzame energie. Bewustwording creëren over de natuur en biodiversiteit. De gemeente geeft voorlichting en kan (mede-)financierder zijn van initiatieven op het gebied van duurzame en natuurinclusieve ontwikkeling. De gemeente neemt maatregelen om biodiversiteit te bevorderen. In het kader van bewustwording betrekken ze bijvoorbeeld de jeugd door educatie in natuurgebieden. Daarnaast biedt de gemeente locaties voor moestuinen aan. Klimaatadaptatiemaatregelen nemen. Bijvoorbeeld het tegengaan van het verharden van tuinen of van parkeerplaatsen bij bedrijven. De gemeente zorgt voor voldoende groen in de leefomgeving, en mede vanwege het veranderende klimaat, nemen ze tijdig maatregelen om de leefomgeving veilig, gezond en leefbaar te houden. De gemeente maakt concretere plannen hierover in het omgevingsplan. In overleg met het waterschap en de buurgemeenten maakt de gemeente beleid dat ervoor zorgt dat de kwaliteiten van het buitengebied wordt geborgd en verbeterd zodat er geen bodemdaling optreedt.
Verwante thematische ambities Naast de ambities als verwoord onder ‘Samen toekomstbestendig’ heeft de gemeente een aantal ambities specifieker op themaniveau uitgewerkt. Dat betreft de volgende thema’s: Thema Energie De gemeente Bunschoten volgt het landelijk beleid over duurzaamheid en de energietransitie en gebruiken dat als algemeen uitgangspunt. Hieronder valt de Regionale Energie Strategie, met de opgaven van Bunschoten op het gebied van regionale duurzame elektriciteit en grootschalige duurzame warmte, infrastructuur en energienetwerken. Zo wordt ook een programma duurzaamheid opgezet. In de visie wordt aangegeven dat veel concrete beleidsplannen in het omgevingsplan worden uitgewerkt. Hierin kan in de visie nog scherper naar gekeken worden. Elementen zijn onder andere zonnepanelen op daken, de financiële haalbaarheid van duurzame energieopwekking, isolatiemaatregelen (die deels bij de inwoners zelf ligt), grootschalige opwekking van elektriciteit en bodemenergie. Tot 2030 wordt ingezet op isoleren en besparen, daarna zullen er plannen ontstaan op de wijken af te koppelen van het gas. Hierbij is onderzoek naar bijvoorbeeld aquathermie en WKO essentieel. In de gebiedsvisie ten oosten van Zuidwenk wordt verkend in hoeverre het gebied een rol kan vervullen voor de lokale duurzame energieopgave. Thema Klimaat Het thema klimaat omvat meerdere onderwerpen.
Dit zijn hitte, droogte, extreme neerslag, vergroening, overstromingen, bodemdaling en klimaatdapatief bouwen. De gemeente wil inzetten op het stimuleren van inwoners en agrariërs om goed om te gaan met hitte en droogte door maatregelen te treffen om water vast te houden. Adviezen voor hittegolven worden gegeven om een leefbare omgeving te stimuleren. Ook wordt gestimuleerd op genoeg waterberging, afkoppeling van regenwater en riool, groene daken, onnodige bestrating en wadi’s. Deze plannen moeten nog helder uitgewerkt worden in het omgevingsplan. Thema Circulariteit Circulariteit wordt ingezet op vijf onderwerpen: afval, materialen, voedsel, water en energie. Een circulaire economie draait volgens de gemeente op het goed scheiden van afval, hergebruik van materialen, en reststoffen gebruiken in verschillende sectoren die daar baat bij hebben. Ook zijn agrariërs van belang in de voedselkringloop, waarbij de ecosysteemdiensten werken in het
Blad 90 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
voordeel van de landbouw. Waterwinning en -zuivering is kostbaar in onder meer geld in energie. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om gebruikt water her te gebruiken voor verschillende functies.
4.2.3.2
Effecten De ambitie “Samen toekomstbestendig” zet in op energieneutraliteit, een circulaire economie en klimaatbestendigheid voor de toekomstige generatie. De gemeente zet met de voorgestelde keuzes in op een duurzaam Bunschoten. Door het inzetten van verschillende programma’s rondom klimaatadaptatie, duurzaamheid innovatief ondernemen wil de gemeente inzetten op een robuuste leefomgeving. Door het besparen van energie, de opwek van duurzame energie en het afstappen van fossiele brandstoffen wordt deze verduurzaming behaald. Zo wordt er bijvoorbeeld op grote schaal zon-op-dak gerealiseerd in de toekomstvisie. Ook heeft de gemeente de eerste stap gezet naar circulariteit, zoals het nascheiden van afval. Omgevingseffecten van duurzame energieopwekking De gemeente wil op verschillende vlakken duurzame stappen maken en deze integraal in het landschap passen, waarbij behoud van het landschap het uitgangspunt is. Zo willen ze winwinsituaties creëren waarbij bedrijven, het landschap en de inwoners baat hebben. Zo wordt in de omgevingsvisie richting gegeven aan grootschalige duurzame energieopwekking (in elk geval langs randen van infrastructuur en bedrijventerreinen). De formulering ‘in elk geval’ leidt tot het risico dat ook in gebieden elders in de gemeente die grootschalige opwekking slecht verdragen initiatieven gestart kunnen worden.
Een beperking tot langs randen van infrastructuur en bedrijventerreinen zou een goede borging zijn van het voorkomen van andere omgevingseffecten. Onderzoeken naar de genoemde locaties moet nog uitwijzen hoeveel zonne-energie daar daadwerkelijk opgewekt kan worden. Positief is de meerwaarde die geëist wordt, financieel en maatschappelijk, voor leefbaarheid van de omgeving zelf. Het kader in de omgevingsvisie is geschikt en op basis van dit kader kan het afwegingskader duurzame elektriciteit verder vormgegeven worden. Bereiken van klimaatadaptiviteit De inzet van de gemeente is zonder meer positief. Alle relevante aspecten van klimaatverandering worden aangestipt en wordt een ambitie op afgestemd. Vergroening en behoud van groen is een geijkt instrument tegen hittestress en het verzorgen van voldoende water aan- en afvoer voorkomt wateroverlast. Bij de beoordeling dient echter ook betrokken te worden dat met deze beleidsuitgangspunten risico’s gemoeid zijn. Bij de uitwerking van de omgevingsvisie dient nog wel aandacht besteed te worden aan de wijze waarop de ambities verwezenlijkt gaan worden. Zo wordt in de omgevingsvisie gesteld dat er “maatregelen bedacht worden om meerlaagse veiligheid te bereiken”, “de gemeente maatregelen neemt om bodemdaling tegen te gaan” en “om hittestress aan te pakken maatregelen voor de lange en korte termijn worden gestimuleerd”.
Afhankelijk van de te kiezen maatregelen (dijkversterkingen kunnen significante landschappelijke impact hebben en het tegengaan van bodemdaling door verhoging van het grondwaterpeil beperkt de kansen voor het bedrijven van landbouw) kunnen negatieve effecten optreden. Dat is nu nog te onzeker. De risico’s van een genomen keuze ( bijvoorbeeld “bodemdaling tegengaan”) blijven dus onderbelicht in deze fase.
Blad 91 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Een circulaire samenleving De gemeente heeft uitgebreid beschreven welke thema’s relevant zijn voor een circulaire samenleving. De eerste stappen worden in deze omgevingsvisie goed belicht. Het concreet maken van de stappen ontbreekt nog. Op welke manier ziet de gemeente bijvoorbeeld circulariteit in relatie tot de woningbouwopgave die zij voor zichzelf gesteld heeft? Wat betekent circulariteit voor de agrarische sectoren? Worden er financiële middelen ingezet om deze doelen te behalen? Het aspect is in zodanige ontwikkeling dat de gemeente hierop moet bijschakelen zodra de discussie over mogelijkheden verder gevoerd is.
4.2.3.3
Beoordeling Ook bij deze ambitie zijn de uitgangspunten een hele goede manier zijn om op meerdere onderdelen van het beoordelingskader positieve effecten te realiseren. Nieuwe ontwikkelingen kunnen bijdragen aan biodiversiteit, circulariteit, klimaatadaptatie, ruimtelijke kwaliteit en recreatie. Toch blijven de randvoorwaarden waarop de gemeente dit wil realiseren relatief zwak. -
-
-
-
Agrarische sector: Voor de ambitie “Samen toekomstbestendig” is het afwachten wat duidelijke en concrete beleidskaders gaan betekenen voor de huidige agrarische sector. De sector is afhankelijk van landelijk beleid rondom stikstof, maar ook als het gaat om natuurinclusief en circulair boeren. Ambities rondom waterveiligheid (ruimtebeslag door dijkversterkingen, zoals bij Eemmeerdijk), het tegengaan van bodemdaling (grondwaterpeilverhoging), duurzame energieopwekking (mogelijkheden voor grootschalige energieopwekking op landbouwgrond) kunnen de potenties van het buitengebied voor agrarische doeleinden ernstig beperken. De risico’s zijn in de omgevingsvisie onderbelicht. Werk en ondernemen: Geen nadrukkelijke relatie met “Samen toekomstbestendig”. Recreatie en toerisme: Geen nadrukkelijke relatie met “Samen toekomstbestendig”. Bereikbaarheid: Geen nadrukkelijke relatie met “Samen toekomstbestendig”. Wonen: Binnen dit thema heeft deze ambitie niet een sterke relatie, behalve als het gaat om de ambitie van de gemeente om zoveel mogelijk zon-op-dak energiewinning te realiseren. Hiervoor wil de gemeente samenwerken met inwoners en ontwikkelaars, maar ondanks dat gaat het in de thematische ambitie niet verder dan het ‘willen stimuleren van zon-op-dak locaties’.
Om deze ontwikkeling verder te stimuleren is het verstandig om concreet na te denken om welke manier dit gaat gebeuren, anders zal deze ontwikkeling op negatieve voet verder. Leefbaarheid en gezondheid: Binnen dit thema ligt de grootste nadruk op het bereikbaar houden van voorzieningen en een goede verdeling ervan. Tevens is een gezonde leefomgeving niet alleen door middel van openbaar groen gerealiseerd, maar weet de gemeente ook goed om te gaan met hittestress, droogte en extreme neerslag. De gemeente speelt hierop in door in de thematische ambities inwoners op de hoogte te willen stellen hoe om te gaan met extreme weersomstandigheden, wat een positieve ontwikkeling is voor de leefbaarheid, maar eventueel kan botsen met andere ruimtelijke voorzieningen (zoals parkeergelegenheid). Bodem, lucht en water: De milieuaspecten rondom bodem, lucht en water worden weinig tot niet belicht, zoals bodemdaling of de waterkwaliteit, terwijl dit wel elementen zijn die van belang zijn voor een toekomstig bestendig Bunschoten. Dit wordt daarom licht negatief beoordeeld.
Blad 92 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
-
-
-
-
-
Circulariteit: Binnen dit thema wordt concreet nagedacht over waar de gemeente naartoe wil d.m.v. het thematische thema rondom circulariteit. Hierin zijn de ambities rondom afvalstoffen, hergebruik, water en energie positief, onduidelijk zijn nog op welke manier dit zal worden gedaan. Op het moment dat het aspect circulariteit meer ontwikkeld is kan de gemeente hierop inspelen. Energie: In de geïntegreerde ambitie en de thematische ambitie is het thema energie erg relevant en wordt helder uiteengezet. Het is duidelijk waar de gemeente naartoe wil. Dit kan wel negatief uitpakken voor het landschap, doordat niet op voorhand strikt gezoneerd wordt. Klimaat: De gemeente zet in op verbetering van de klimaatbestendigheid. Afhankelijk van de concrete uitwerking van de plannen pakt dit positief tot zeer positief uit. DNA van Bunschoten: Het DNA van Bunschoten is belangrijk. Dat komt tot uiting door de identiteit en die is weer in belangrijke mate gekoppeld aan de manier waarop de toekomst van de gemeente Bunschoten voor iedereen gewaarborgd wordt. De visie geeft aan dit te willen, maar geeft nog te weinig helderheid hoe dit gedaan moet worden. Natuur en landschap: Natuurwaarden zijn erg belangrijk in deze ambitie en dit wordt duidelijk gemaakt op verschillende manieren. O.a. door aan te sluiten bij programma’s van de provincie Utrecht en door natuurinclusief te willen ontwikkelen.
Wel moet dit in relatie blijven met hoe de bedrijfsvoering van de landbouw in elkaar zit en het (grond)waterpeil. Cultuurhistorie en erfgoed: Geen nadrukkelijke relatie met “Samen toekomstbestendig”.
Figuur 4.3 Samenvatting van de beoordeling van de ambitie "Samen toekomstbestendig".
Aanbevelingen Werk de principes van het behouden van het landschap en de agrarische sector verder uit en werk uit hoe de nieuwe ontwikkelingen een plek krijgen binnen het landschap, zoals door middel van financiële middelen. Werk uit wat de doelen voor klimaatadaptatie betekenen voor de leefomgeving van de gemeente Bunschoten en welke afwegingen gemaakt worden tussen verschillende aspecten. Welke aspecten hebben prioriteit?
Blad 93 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
5
Conclusies, overzicht en aanbevelingen De Omgevingvisie van Bunschoten is een omgevingsvisie die gaat over doelen. Daarbij is een bewuste keuze gemaakt om nog géén duidelijke kaders mee te geven over hóé bepaalde doelen bereikt gaan worden. Op onderdelen is dat wel gedaan (bijvoorbeeld “energieopwekking langs randen van infrastructuur of bedrijventerreinen” of “woningbouw versnellen met 20%”), maar op veel van de thema’s wordt geen kader geschetst voor vervolgprogramma’s of het omgevingsplan. Het ontbreken van die kaders brengt onzekerheid met zich mee. Het betekent niet direct dat de beoordelingsthema’s alle aan een negatieve trend onderhevig zullen zijn, maar het betekent wel dat in deze fase risico’s van bepaalde beleidskeuzes onderbelicht blijven. Ook kan deze keuze erin resulteren dat de beleidskeuzes die gaan landen in vervolgprogramma’s niet integraal tegen andere beleidsthema’s zijn afgewogen, omdat die keuze niet in de omgevingsvisie zelf gemaakt is. Tegelijkertijd is het de vraag of en in hoeverre de gemeente de keuzes nu al volledig vast kan leggen en concreet kan maken. In sommige gevallen heeft de gemeente nog niet alle relevante bouwstenen gereed om een concreet kader te schetsen. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor op het stikstofdossier, waarbij Rijksoverheid en provincies nog werken aan nadere maatregelen.
Voor het vervolg kan het helpen om de programma’s in de 2.0 versie van de omgevingsvisie opnieuw integraal af te wegen in een impactbeoordeling of aanverwante m.e.r.-exercitie. De gemeente is voornemens om vanuit de principes van behoud en ontwikkeling te sturen op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. In beginsel zijn dat goede uitgangspunten voor te voeren omgevingsbeleid. De Omgevingswet vraagt dan ook om “de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied”. Die principes voor behoud en ontwikkeling van de kernkwaliteiten geven weliswaar de ambities van de voorgenomen ontwikkeling weer, maar geven nog maar beperkt aan op welke wijze de ambities bereikt gaan worden. Voor de effectbeoordeling betekent dit dat ‘definitieve’ effecten in deze fase nog niet beschreven kunnen worden. De wijze waarop de gemeente Bunschoten de ambities wil gaan bereiken is nog ongewis, waardoor er binnen de bandbreedte van de omgevingsvisie nog een breed spectrum aan effecten op kan treden. In die hierop volgende figuur is dit ook visueel weergegeven. Voor elk van de aspecten betekenen de doelen binnen het thema waar het aspect centraal staat én de positieve bijeffecten van andere thema’s dat in potentie veel winst behaald kan worden. Dit is aangegeven met de onzekerheidsmarge naar boven.
Echter bestaat er ook een risico dat de doelen op dit moment te weinig concreet zijn om effecten te behalen. Welke stappen moeten bijv. ondernemers of inwoners zetten om bij te dragen aan het doel van de gemeente voor circulariteit? Door dit te concretiseren kan de gemeente beter sturen op de voorgestelde keuzes die ze in de Omgevingsvisie heeft opgenomen. Ook kan ze beter in beeld krijgen welke afweging ze wil maken tussen de verschillende aspecten van de leefomgeving in de gemeente. Zo komt de negatieve beoordeling voor het aspect natuur en landschap doordat de gemeente in de Omgevingsvisie nog geen afwegingskader biedt voor ontwikkelingen in het buitengebied.
Blad 94 van 95
Milieuimpactbeoordeling t.b.v. Omgevingsvisie Bunschoten projectnummer 0479730.100 15 november 2022 revisie 3 Gemeente Bunschoten
Figuur 5.1 Samenvatting van de beoordeelde thema's en waarden van de omgevingsvisie.
Op basis van de figuur zou geconcludeerd kunnen worden dat de autonome ontwikkeling niet sterk afhankelijk is van de in de omgevingsvisie gemaakte keuzes. De gemeente zakt niet door de ondergrens en omgevingsvisie leidt geen grote verslechtering van de thema’s in (wel bestaat het risico dat omgevingswaarden als natuur, landschap, erfgoed of bodemkwaliteit nog verder verslechteren door gebrek aan sturing). Dat betekent niet dat de gemeente geen urgente opgaven heeft. De opgaven op het gebied van natuur (o.a. in relatie tot de agrarische sector) en behoud van landschappelijke waarden in relatie tot het groot aantal opgaven zijn groot. De adviezen uit deze beoordeling om méér concreetheid te bieden over de wijze waarop opgaven aangestuurd worden blijft daarmee overeind.
Blad 95 van 95
De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor de geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden is niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct melding te maken bij security@anteagroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.
Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT E. peter.verhoeven@anteagroup.nl
Copyright © 2022 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.