Accountantsverslag 2023 - gemeente Bunschoten definitief.pdf
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2023
1 JULI 2024
Aan de gemeenteraad van de gemeente Bunschoten Postbus 200 3750 GE Bunschoten Spakenburg
Datum 1 julii 2024 Ons kenmerk 1019575/ACV2023 Behandeld door M. Klappe MSc RA
Geachte leden van de gemeenteraad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Bunschoten aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 16 oktober 2023. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2023.
Bij de jaarrekening 2023 van de gemeente Bunschoten zullen wij een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid afgeven. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten. Bij deze jaarrekening zullen wij op 1 juli 2024 een goedkeurend controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekken. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Bunschoten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Caroline Louise Willems 2024.07.01 20:25:03 +02'00'
drs. C.L. (Caroline) Willems RA Partner
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
2
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
▪ Bestuurlijke samenvatting controle 2023
4
▪ Belangrijkste bevindingen uit onze controle
8
▪ Rechtmatigheidsverantwoording
20
▪ De financiële positie van uw gemeente
28
▪ Financiële positie
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
▪ Resultaatanalyse
▪ Organisatie
32
▪ Administratieve organisatie en interne beheersing
▪ IT-audit
34
▪ Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen
Organisatie
Organisatie
▪ Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
▪ Overige aangelegenheden
36
▪ Bijlagen
38
IT-audit
IT-audit
▪ Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Overig
Overig
▪ Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle ▪ Bijlage 1c: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
▪ Bijlage 2: Onafhankelijkheid
3
Conclusies jaarrekeningcontrole 2023 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Getrouwheidsoordeel
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor de getrouwheid.
Pagina 10
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 687.000 respectievelijk € 2.061.000.
•
De financiële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022. Dit is met name het gevolg van het positieve resultaat over 2023 ad. € 2,1 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 21,2 miljoen. Het weerstandsvermogen is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,0 miljoen.
•
In het najaar 2023 hebben wij onze interimcontrole uitgevoerd. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Onze bevindingen hebben wij in een management letter aan het college gerapporteerd. Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing binnen en buiten de gemeente Bunschoten is positief. Met name de beheersing van de geautomatiseerde omgeving verdient meer acute aandacht gezien het aantal openstaande bevindingen.
Pagina 33
•
Tijdens de werkzaamheden voor de 2023 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Wij hebben dit gedaan vanuit de gedeelde back office met de andere BLNP-gemeentes. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. In een aantal systemen is sprake van ontwikkelpunten. Daarbij is het vooraleerst van belang dat u formuleert op welke wijze u in BLNP-verband wilt samenwerken. Pas nadat dit besloten is, is het logisch om de IT-omgeving verder te ontwikkelen. U bent zich ervan bewust dat de duur van het beslistraject voor BLNP betekent dat u bepaalde ontwikkelpunten in de systemen niet voortvarend kan oppakken. U bent in dit traject uiteraard ook afhankelijk van het overleg met de andere drie gemeenten, en zij van u.
Pagina 35
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Pagina 11
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Financiële positie
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Interne beheersing
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Pagina 29
Overig Kwaliteit verslaggeving
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
5
Conclusies jaarrekeningcontrole 2023 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Controleproces
•
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
• Grondexploitatie
Samenvatting
•
Pagina 11
•
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2023 geconstateerd.
Pagina 9
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
•
Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd op haar getrouwheid in lijn met de handreiking 1152 van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. In lijn met deze handreiking hebben wij afzonderlijke werkzaamheden gedaan op de werkzaamheden van de VIC-functie, op het voorwaarde-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft voor € 154.000 rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Dit is onder de verantwoordingsgrens van € 2,1 miljoen. De rechtmatigheidsafwijkingen groter dan de rapporteringsgrens van € 30.000 zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Voor verdere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk “Rechtmatigheid.” Doordat uw rechtmatigheidscontrole juist is uitgevoerd en waarheidsgetrouw in de jaarrekening is weergegeven geven wij een goedkeurende verklaring af bij de jaarrekening inclusief rechtmatigheidsoordeel.
•
Bevindingen • Rechtmatigheid
Rechtmatigheid •
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Overige Gemeente-specifieke onderwerpen
Bij de start van de controle waren de jaarstukken nagenoeg gereed, het controledossier was grotendeels compleet. De rechtmatigheidsverantwoording is tijdens de controle volledig aangeleverd en na de controle verwerkt in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. De uitgangspunten voor de grondexploitatie achten wij acceptabel. U maakt gebruik van de Start Bouw Impuls-subsidie. Deze heeft u gebruikt om een korting te geven aan een projectontwikkelaar die betaalbare woningen voor u bouwt. U heeft de voor deze subsidie vereiste staatssteuntoets uit laten voeren. De Noordelijke Kampen zijn in 2023 afgerond. Het complex is afgesloten met een winst van € 411.000. Dit is deels een vrijval van de risicoreservering van € 250.000 en deels een beter resultaat dan verwacht ad € 161.000. Wij adviseren u om actiever de risicoreservering te beschouwen aangezien de risico’s waarvoor deze gevormd is niet automatisch tot het einde van het project relevant blijven.
De Kronkels-Zuid, Zuidelijk Hoven en Eiland 6 zijn op dit moment nog in de voorbereidende fases. Zuiderland is actief in de verkoop. De laatste verkopen zijn inmiddels afgerond in 2024.
Samenvatting Bevindingen
Referentie
IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Rechtmatigheidsverantwoording
Bijlagen
Bijlagen •
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Pagina 21
6
Conclusies jaarrekeningcontrole 2023
Inleiding
Inleiding Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2023 per kwartaal een limiet van € 1.094.000. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2023 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Bunschoten in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Pagina 19
Sociaal domein
•
U heeft deze taken uitbesteed aan BBS respectievelijk de gemeente Amersfoort. Over boekjaar 2023 is ook voor hen het rechtmatigheidsoordeel verlegd van accountant naar college. U heeft met beide partijen afspraken gemaakt over de rechtmatigheidsverantwoording. Door beide partijen is gerapporteerd over de rechtmatigheid, wat is meegenomen is in uw evaluatie.
Pagina 18
Voorzieningen
•
Bunschoten heeft voor veel objecten zoals panden, bruggen en wegen een onderhoudsvoorziening gevormd. Een aantal van deze voorzieningen is wel onderbouwd met een plan, maar dat plan begint gedateerd te raken. Ook is te zien dat een aantal voorzieningen erg klein is en de vraag mag dan gesteld worden of de voorziening nog realistisch gebruikt wordt voor de werkelijke verplichting. U geeft aan dat de voorzieningen in 2024 aan een nieuwe beoordeling worden onderworpen. Wij adviseren u om de kleine en/of irrelevante voorzieningen te actualiseren en indien nodig op te heffen. Met name de bestedingen op de voorzieningen onderhoud gemeentehuis, onderhoud wegen, baggeren binnenwater, bruggenbeheer, onderhoud overige gebouwen en onderhoud speelvoorzieningen blijven (sterk) achter bij de planning. Met het achterblijven van onderhoud loopt u het risico op achterstallig onderhoud met verkorting van de levensduur van het object tot gevolg. Voor achterstallig onderhoud bent u overigens gehouden een voorziening te vormen. Wij adviseren u om deze overwegingen ook te betrekken in uw actualisatie in 2024.
Pagina 14
Conform voorgaande jaren matcht de verordening niet met de verslaggevingsregels ten aanzien van opbrengstverantwoordingen en de verwerking door de gemeente zelf in de jaarrekening. De praktijk is hierbij leidend: u kiest er bewust voor om de verordening niet toe te passen. Dat houdt in dat u de verordening moet aanpassen om deze in lijn te brengen met uw daadwerkelijk handelen.
Pagina 19
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie • IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Omgevingsvergunningen
•
7
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Wij verstrekken een controleverklaring bij de jaarrekening 2023 met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2023 van gemeente Bunschoten uitgevoerd, en verstrekken een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening.
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2023 geconstateerd.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage A1a.
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anticumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Wel is sprake van gecorrigeerde controleverschillen.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Fouten en onzekerheden in de PGB bestedingen
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2023 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen.
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 16 oktober 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Als gevolg van de fouten in de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2023 van de SVB leidt dit tevens tot een afwijking in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid. Deze afwijking is niet opgenomen in het (verplichte) overzicht van controleverschillen omdat deze kleiner is dan de rapportagedrempel ad € 30.000.
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Bunschoten (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2023 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
9
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten
Goedkeuringstoleranties
Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zusteren of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage.
Samenvatting
€ 687.000
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2023.
€ 2.061.000
Boekjaar 2023
€ 34.000
Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
€ 561.000
€ 1.683.000
Boekjaar 2022
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2023 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeuringstoleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening:
€ 28.050
€Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
€ 500.000 Materialiteit
€ 1.000.000 Onzekerheden
€ 1.500.000
€ 2.000.000
€ 2.500.000
Rapporteringstolerantie
10
Inleiding
Inleiding
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening, met uitzondering van de door ons geconstateerde onzekerheden De jaarstukken 2023 van uw gemeente bestaan uit:
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
•
Het jaarverslag 2023 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2023 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
IT-audit
IT-audit
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
De grondexploitaties zijn geactualiseerd De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Bunschoten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). De balanspost is relatief groot, met een omvang van € 11,2 miljoen. Dit bedrag vertegenwoordigt het vermogen dat u al in de grondexploitatie heeft geïnvesteerd. Daar tegenover staan nog te realiseren baten groot € 56,9 miljoen en lasten groot € 44,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor het uiteindelijke resultaat van de lopende projecten. Per project moet bepaald worden of er sprake is van een verwacht verlies, waarvoor een voorziening getroffen moet worden, of winst. De totale verwachte winst mag u gedurende het boekjaar als resultaat nemen. In 2023 heeft Bunschoten vijf grondexploitaties, één bedrijventerrein en vier woningbouwlocaties. Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
11
Inleiding
Inleiding
•
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting •
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Tussentijdse winstneming Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 per saldo € 1 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2022: € 1,4 miljoen). De winst wordt op de complexen Noordelijke Kampen en Zuiderland genomen. In de andere complexen is nog geen sprake van verkopen en geen sprake van winst. De Noordelijke Kampen zijn inmiddels afgerond en afgesloten. Zuiderland is daarmee het laatste complex waar nog een winst op wordt gemaakt (eindwaarde: € 1,1 miljoen winst). De nu nog resterende complexen sluiten allen op of rond de nullijn. Dat heeft vooral te maken met stijgende bouwkosten.
Actualisaties grondexploitaties De balanswaarde is in 2023 toegenomen van € 9,8 miljoen naar € 11,2 miljoen (geïnvesteerd vermogen). De stijging bestaat vooral uit de laatste investeringen in de Noordelijke Kampen, het saldo van de lopende investeringen en opbrengsten van Zuiderland en voorbereidingsinvesteringen in de Zuidelijke Hoven. Voor De KronkelsZuid is vooral sprake van plankosten die nodig zijn om tot een vastgesteld bestemmingsplan te komen. Tegen het voorliggende bestemmings- en exploitatieplan zijn bezwaren ingediend. De calculatie is nog gebaseerd op het oude bestemmingsplan. Als bekend is wat de vereisten voor het nieuwe bestemmingsplan zijn zal u de calculatie naar verwachting opnieuw moeten vaststellen. Vanwege de bezwaren tegen het plan zullen de aanpassingen waarschijnlijk tot verhoging van het kostenniveau leiden. Het is aan uw raad of u dit doorberekent aan de kopers van het project of dat u toestaat dat het resultaat op het project verslechtert. Dat zal dan waarschijnlijk tot een voorziening leiden. De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
Voor De Kronkels-Zuid is maar een beperkte actualisatie mogelijk omdat u wacht op een datum en een uitspraak van de Raad van State op het bestemmingsplan en het exploitatieplan.
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
12
Inleiding
Inleiding
Actualisatie grondexploitaties (vervolg) Nog te maken kosten
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
De nog te maken kosten staan onder druk: de markt is krap en prijzen stijgen. In de actualisatie voor 2024 zijn de kosten in de lopende complexen De Kronkels, Zuiderland en voor Eiland 6 verhoogd met 4 – 7%. In totaal zijn de nog te maken kosten gestegen met circa € 2,7 miljoen. Alleen voor Zuiderland zijn de kosten niet gestegen. In dit project is het bouw- en woonrijpmaken al aanbesteed waardoor de prijs vaststaat. De overige kostensoorten zijn vooral vaste bijdragen die al voorafgaand aan het project zijn afgesproken.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Nog te realiseren opbrengsten
Organisatie
In de actualisatie zijn bescheiden kostenstijgingen doorgevoerd, die uw wens om wonen betaalbaar te houden reflecteren. Op Eiland 6 wordt nog een indexatie van 1,25% ingerekend, voor de Zuidelijke Hoven (eiland 5) wordt niet geïndexeerd. Voor De Kronkels-Zuid wordt met 1,5% geïndexeerd. De overige complexen zijn al volledig verkocht en komend daardoor niet meer in aanmerking voor indexatie van de opbrengsten.
IT-audit
Risicoreserveringen
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
IT-audit
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
In de calculaties zijn opslagen verwerkt voor onvoorziene kostenstijgingen of inhoudelijke tegenvallers. Het is de bedoeling dat deze opslagen bij de actualisaties steeds meer vervangen worden door concrete bedragen door bijvoorbeeld overeengekomen prijzen met aannemers. Mochten de ontwikkelingen meevallen dat is voor het complex Eiland 6 nog een winstpotentieel van € 1,25 miljoen en in Zuiderland van € 500.000. Voor Eiland 6 is nog sprake van aanzienlijke onzekerheden omdat het project in de voorbereidende fase is en het onbekend is hoe het prijspeil en inflatie bij het uitzetten van de aanbesteding zullen zijn.
Voor de Zuiderland is eigenlijk geen sprake meer van een prijsrisico behalve meerwerk op het restant van het bouw- en woonrijpmaken en mogelijk tegenvallende plankosten. Wij adviseren u om de risico’s te herzien; wij verwachten dat dan voldoende duidelijk is hoe deze post afgewikkeld kan worden. Rente De afgelopen jaren was de rente historisch laag. Inmiddels liggen die jaren achter ons en stijgt de rente weer. Ook voor u heeft dit effecten. Bunschoten kent zes langlopende leningen. De rentes op deze leningenportefeuille zijn gunstig, overwegend lager dan 1%, die stapsgewijs aan herfinanciering toekomen tussen 2024 en 2031. Op één lening die tot 2032 loopt is sprake van 4,94% rente en op een nieuwe lening die u recent heeft afgesloten met de provincie Limburg betaalt u 2,82%. Overall zal u de komende jaren dus geen acute last krijgen van abrupt stijgende rentelasten. De uiteindelijke rentevoet zal vooral afhangen van de noodzaak om de bestaande leningen die gaan aflopen te herfinancieren. Dit zal voor uw bestaande complexen niet van grote impact zijn. Eiland 6 heeft nog de langste looptijd, maar tegen de tijd dat uw huidige goedkope leningen aan herfinanciering toe zijn, komt dit Eiland al in de verkoop en neemt het geïnvesteerde vermogen waarover de rente wordt berekend sterk af.
Voor nieuwe, toekomstige projecten en met name voor De Kronkels kan een stijgende rentelast wel op termijn een probleem worden. Voor De Kronkels hangt dit vooral van hoe snel u daadwerkelijk kunt beginnen met verkopen en hoe snel de verkopen lopen.
13
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties
Actualisering voorzieningen
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:
Op meerdere onderhoudsvoorzieningen blijven de werkelijke bestedingen achter bij de geplande bestedingen. Het gaat om de voorzieningen voor onderhoud gemeentehuis, onderhoud wegen, baggeren binnenwater, bruggenbeheer, onderhoud overige gebouwen en onderhoud speelvoorzieningen. Voor de voorziening onderhoud overige gebouwen is dit een meerjarige situatie. Daarnaast is een voorziening voor onderhoud van de brandweerkazerne zo klein (€ 8.000) dat eigenlijk geen sprake is van een echte voorziening voor groot onderhoud. Dat klopt ook met de realiteit: u betaalt immers een apart budget aan de Veiligheidsregio Utrecht voor het onderhoud. Ook de voorzieningen voor onderhoud van de gemeentewerf, veerpont, de oeververdediging en het bruggenbeheerplan zijn zo klein dat zij niet realistisch kunnen zien op werkelijk groot onderhoud. De omvang van de jaarlijkse onderhoudskosten reflecteert dit ook. Een voorziening voor groot onderhoud is bestemd voor majeure kosten die bijdragen aan de levensduur van een object. Kleine onderhoudswerkzaamheden horen via het resultaat te lopen.
•
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Voorzieningen
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.
Wij hebben begrepen dat u in het komende jaar de onderhoudsplannen gaat herijken. Wij willen onze bovenstaande constateringen daarbij onder uw aandacht brengen. Van belang voor een goed onderhoudsplan is dat het compleet is en gestaafd kan worden met externe kostenopgaves. Dit is nodig om te voorkomen dat afdelingen ‘potjes’ op de balans gaan maken om met hun begroting uit te komen. Klein onderhoud hoort onderdeel te zijn van de meerjarenbegroting. Daarvoor is een strakke begrotingsdiscipline nodig. Vanwege de stijging van de prijzen kan het nodig zijn om de bestaande voorzieningen te verhogen; dit zal de actualisatie moeten uitwijzen. Voor het gemeentehuis zal actualisatie ook afhangen van wat u op termijn met uw eigen huisvesting wilt doen. Als u in verbetering van de huisvesting wilt investeren, kan het zijn dat u voor de komende jaren minder onderhoudslasten zult hoeven maken.
14
Inleiding
Inleiding
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving
Wij merken op dat de gemeente in haar paragraaf bedrijfsvoering specifieke aandacht heeft besteed aan frauderisicobeheersing.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken.
Als uw accountant zijn we vol vertrouwen dat de gemeente op de goede weg is om een robuust kader voor fraudepreventie te ontwikkelen en te handhaven. We blijven de gemeente attenderen om ervoor te zorgen dat deze inspanningen worden versterkt en effectief worden uitgevoerd, met als uiteindelijk doel het beschermen van de financiële belangen van de gemeenschap en het bevorderen van een cultuur van vertrouwen en integriteit.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
De gemeente Bunschoten beschikt over een eigen frauderisicoanalyse. In het huidige klimaat van toenemende complexiteit en uitdagingen op het gebied van financiën en bestuur, benadrukt de gemeente het cruciale belang van fraudepreventie op alle niveaus van de organisatie. Het waarborgen van integriteit en transparantie in alle activiteiten van de gemeente is niet alleen een verantwoordelijkheid, maar ook een essentieel onderdeel van het publiek vertrouwen. Fraudepreventie is een dynamisch en continu proces dat voortdurend evolueert om gelijke tred te houden met veranderende omstandigheden en opkomende risico's. Het beleid en het werkplan van de gemeente vormen solide leidraden voor het implementeren van effectieve antifraudebeheersing. We hebben vastgesteld dat deze documenten een gedegen basis bieden voor het identificeren, analyseren en aanpakken van potentiële frauderisico's op een gestructureerde en proactieve manier. Wij adviseren u als vervolgstap om ook in BLNP-verband aandacht besteed aan fraudebewustzijn- en preventie. Door signalen, methodes en ervaringen met ervaringen met elkaar te delen maakt u het fraudebeleid krachtiger.
15
Rapporteren over fraude
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur.
De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeenten geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering. Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente.
Fraude en integriteit Het onderwerp fraude en integriteit is toereikend toegelicht n uw jaarrekening. Er zijn in 2023 geen integriteit of fraude meldingen bekend.
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Bunschoten beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Dit is benoemd in de jaarrekening, namelijk in paragraaf Bedrijfsvoering. Hiertoe verwijzen wij ook in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”.
16
Inleiding
Inleiding
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de geopolitieke situatie, de inflatie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. De continuïteitsafwegingen worden bij u veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Bijvoorbeeld in de meerjarenbegroting en de beleidsplannen voor het aanstaande ‘ravijnjaar’. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risicobeheersing en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie Utrecht haar beoordeling baseert.
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
17
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2023 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Inhoudsopgave
over de inrichting van de rechtmatigheidscontrole. Van beide partijen is een verantwoording ontvangen voorzien van een verklaring van hun accountant. Wat opvalt is dat de bestedingen in Jeugd sterk stijgen. Dit ligt aan zowel meer toestroom van cliënten als zwaardere hulpvraag als stijgende kosten van de zorgaanbieders.
PGB’s en Sociale Verzekeringsbank Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2023 verstrekt. Voor de gemeente Bunschoten heeft de accountant van de SVB fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen onder de rapporteringstolerantie, waardoor deze niet staan benoemd in de bijlage 1.
Rechtmatigheid € 10.000.000 Financiële positie
Financiële positie
€ 9.000.000
€ 8.949.000
€ 8.000.000 € 7.000.000
Organisatie
Organisatie
€ 6.228.000
€ 3.759.000
€ 4.000.000
IT-audit
Na een aanbesteding is een nieuwe contractpartner voor specialistische jeugdhulp gecontracteerd voor de regio Amersfoort. U bent deelnemer in dit nieuwe contract dat als bijzonder kenmerk heeft dat het uitgaat van taakgerichte bekostiging. Taakgerichte bekostiging gaat uit van een intensieve informatievoorziening tussen contractgever en nemer. Daarbij wordt de traditionele productieverantwoording met controleverklaring van de accountant losgelaten. De controle op bestedingen en de verantwoording ligt bij de gemeente Amersfoort. Zij hebben al meerdere jaren ervaring met deze manier van verantwoorden. Vanaf 1 januari 2024 gaat uw organisatie zelf ook een bijdrage leveren aan de taakgerichte verantwoording. Het is de bedoeling dat u daarmee meer grip (en inzicht) krijgt in de geleverde prestaties en de daaraan verbonden kosten.
€ 6.000.000 € 5.000.000
IT-audit
Taakgerichte bekostiging
€ 3.474.000
€ 3.000.000 € 2.000.000
Overig
Overig
€ 1.000.000 €Jeugdwet
Bijlagen
WMO
Bijlagen Bestedingen 2023
Bestedingen 2022
Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Deze taken zijn uitbesteed aan BBS en de gemeente Amersfoort. Vanwege de wijziging van het rechtmatigheidsoordeel heeft u met deze partijen afspraken gemaakt
18
Tiny houses ‘In de bocht’ Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Uw gemeente wil tiny houses plaatsen. De raad heeft ingestemd met het openen van een grondexploitatie complex voor deze ontwikkeling. Voor dit complex zijn in 2023 voorbereidingskosten groot € 35.000 gemaakt. Deze zijn aanvankelijk onder de overlopende activa gepresenteerd, maar deze horen volgens het BBV thuis onder de immateriële activa als voorbereidingskosten. Gezien de omvang van het bedrag is dit als ongecorrigeerde fout in 2023 genomen. In 2024 wordt dit gecorrigeerd. Naar verwachting zal in 2024 ook het complex voor de grondexploitatie geopend worden en kan de grond bouw- en woonrijp gemaakt worden. De voorbereidingskosten worden dan in het complex ingebracht.
Bevindingen Schatkistbankieren Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2023 per kwartaal een limiet van € 1.094.000. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de overdan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2023 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Bunschoten in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan € 223.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2023 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Omgevingsvergunningen De verwerking van de omgevingsvergunnigen in zowel de financiële administratie als in de jaarrekening matcht niet met de door de gemeente vastgestelde verordening. Tevens matcht de verordening niet met de verslaggevingsregels omtrent opbrengstverantwoording. In de verordening wordt onder andere gesproken over een in rekening te brengen bedrag bij in behandeling nemen, echter in de verwerking worden pas kosten doorberekend op het moment van toekenning of afwijzing van de aanvraag. U geeft aan dat uw handelswijze in de praktijk leidend is en dat u deze al meerdere jaren zo toepast. U heeft de verordening nooit daadwerkelijk op de beschreven wijze toegepast. Dat houdt in dat u de bestaande verordening zult moeten aanpassen aan het beleid dat u werkelijk wilt voeren. Anders blijft er een (gedoog) beleid bestaan dat afwijkt van de verordening.
19
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Stand van zaken rechtmatigheidsverantwoording per 13 mei 2024
Rechtmatigheid uitgelegd
Zoals we eerder aan u gerapporteerd hebben, heeft het Rijk besloten dat met ingang van 2023 niet langer de accountant maar het college verantwoording aflegt en een conclusie trekt over het rechtmatig handelen binnen de gemeente Bunschoten. Onze rol beperkt zich tot het toetsen of de rechtmatigheidsverantwoording, die in de jaarstukken wordt behandeld in de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting daarop in de paragraaf bedrijfsvoering, en de bevindingen die voortvloeien uit de interne controles en anderszins zijn geconstateerd, getrouw weergeven.
Rechtmatigheid houdt in dat alle handelingen van de gemeente in overeenstemming zijn met de geldende wet- en regelgeving. Dit omvat onder andere aanbestedingen, omgevingswet, arbeidsomstandigheden en subsidievoorwaarden. In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording wordt de focus gelegd op de financiële rechtmatigheid, waarbij het college moet worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig zijn uitgevoerd. In 2005 zijn negen criteria vastgesteld om het begrip financiële rechtmatigheid concreet te maken. Het college legt in de jaarrekening verantwoording af over al deze criteria. De eerste zes criteria, die gerelateerd zijn aan de getrouwheid van de financiële informatie, worden weerspiegeld in de balans en de staat van baten en lasten. De overige drie criteria, die specifiek gaan over rechtmatigheid, worden behandeld in de rechtmatigheidsverantwoording.
Begin 2024 zijn decentrale overheden en accountants geconfronteerd met de mededeling van het ministerie van BZK dat het regelgevend kader voor de rechtmatigheidsverantwoording nog niet af is. De gemeentewet en de wet gemeenschappelijke regelingen zijn weliswaar gewijzigd maar dat geldt niet voor uw verslaggevingsregels, het BBV, en voor onze controlecriteria, zoals opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Inmiddels is bekend geworden dat de Algemene Rekenkamer heeft aangegeven fundamentele bezwaren te hebben tegen de voorgestelde regelgeving. Dat houdt snelle aanpassing van de regels tegen.
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Dat betekent niet dat de rechtmatigheidsverantwoording niet kan worden opgesteld of dat de controle daarop nog niet is uitgevoerd, omdat op basis van de conceptregelgeving en de daarop gebaseerde uitspraken en toelichtingen, veel mogelijk is. Onze cijfermatige controles ondervinden hier geen hinder van en u bent zelf aan de slag gegaan met de rechtmatigheidsverantwoording. Inmiddels heeft BZK in IBI Nieuwbrief 121 en 122 decentrale overheden gevraagd om, conform de gewijzigde Gemeentewet, “gewoon” een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Daarmee is begin maart 2024 duidelijkheid gekomen, waardoor organisaties en accountants verder kunnen. Als accountants betreuren we deze, voor ons niet beïnvloedbare, en voor ons beide lastige, omstandigheden. We houden u aangesloten op de actuele ontwikkelingen en verwachten niet dat de afgifte van de controleverklaring die staat gepland vertraging zal oplopen.
De volgende criteria vallen onder ons getrouwheidsoordeel: •
Calculatiecriterium
•
Valuteringscriterium
•
Adresseringscriterium
•
Volledigheidscriterium
•
Aanvaardbaarheidscriterium
•
Leveringscriterium
De volgende criteria vallen onder de rechtmatigheidsverantwoording: •
Voorwaardencriterium
•
Begrotingscriterium
•
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
21
Getrouwheid rechtmatigheidsverantwoording
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording toetst de accountant uitsluitend of de jaarrekening getrouw is, maar toetst daarbij ook of de rechtmatigheidsverantwoording dat is. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is, omdat de omvangrijke rechtmatigheidsfouten getrouw zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. En die verantwoording is ‘waar’, dus getrouw. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de gemeenteraad en het college, over de (financiële) rechtmatigheid, met als doel om zowel de kaderstellende als de controlerende rol van de raad te versterken. Wij evalueren de huidige status van de kaderstelling en de drie afzonderlijke criteria, waarover door het college verantwoording afgelegd moet worden.
Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Status kaderstelling Of het nu de financiële kaders van de begroting zijn, de verordeningen of de beleidsmatige kaders in de vorm van visies en nota’s, het is bijna altijd het college dat de kaders formuleert. De raad stelt deze kaders al dan niet na enige discussie en soms met amendementen vast.
De gemeente Bunschoten heeft de kaders tijdig geactualiseerd, maar de wet van de remmende voorsprong is ook op u van toepassing. De verschillende interpretaties, uitspraken en aanpassingen in de landelijke regelgeving hebben ook geleid tot een de facto aanscherping in de toepassing van de criteria. Met name op het vlak van begrotingsrechtmatigheid is in de laatste maanden na veel discussie nog het nodige aangepast. Dit heeft voor uw gemeente uiteindelijk ook geresulteerd in een op 30 mei 2024 Nota beleidskaders rechtmatigheidsverantwoording inzake hoe om te gaan met begrotingsafwijkingen in het kader van het begrotingscriterium. Werkzaamheden accountant t.a.v. de rechtmatigheidsverantwoording De accountant dient, in overeenstemming met de NBA-handreiking 1152, op basis van de evaluatie van de opzet en het bestaan van de werkzaamheden van de VIC-functie per proces te beoordelen of deze kwalificeert als een effectieve beheersingsmaatregel waarop de accountant kan steunen. Bij het bepalen van de aard, timing en omvang van controlewerkzaamheden verricht de accountant werkzaamheden om voldoende en geschikte controle-informatie te verkrijgen over de effectieve werking van de VICfunctie als interne beheersingsmaatregel over het gehele boekjaar. Dit betreft een mix van de volgende werkzaamheden: •
Vaststellen dat uitgevoerde werkzaamheden conform de geplande werkzaamheden zijn;
•
Inspecteren van de werkdocumenten, onderliggende documentatie en rapportages op onderlinge consistentie en het bespreken van de VIC uitkomsten met de controller en functionarissen van de VIC-functie;
•
Vaststellen dat er voldoende en geschikte informatie is verkregen om de VICfunctie in staat te stellen redelijke conclusies te trekken, waaronder het inspecteren van de onderliggende brondocumentatie die door de VIC-functie is gebruikt bij de uitvoering van de werkzaamheden;
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording hebben veel decentrale overheden kaderstellingen geactualiseerd. In onze controle hebben wij ons gebaseerd op de volgende kaders: •
Controleverordening
•
Financiële verordening
•
Normenkader, inclusief verantwoordingsgrens
•
Nota beleidskaders rechtmatigheidsverantwoording
22
Inleiding
Inleiding
•
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Reperformance van de VIC, waarbij eveneens wordt vastgesteld dat de bevindingen in de rapportages van de VIC-functie consistent zijn met de uitkomsten van de uitgevoerde werkzaamheden. Naast de reperformance voert de accountant ook eigen gegevensgerichte werkzaamheden en deelwaarnemingen uit op transacties die door de cliënt niet in de werkzaamheden (uitgevoerde steekproef, spend analyse, deelwaarneming) zijn betrokken;
•
Aan de hand van de notulen / actielijst vaststellen dat de rapportages van de VICfunctie inhoudelijk zijn behandeld in het MT / de directie;
•
Vaststellen dat er follow-up wordt gegeven aan de geconstateerde bevindingen.
Bevindingen
Bevindingen
Monitor rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Zoals benoemd gaat het in de rechtmatigheidsverantwoording om drie criteria, te weten het voorwaarden-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft in de paragraaf bedrijfsvoering openheid en transparantie betracht in het rapporteren van geconstateerde onrechtmatigheden, zelfs wanneer deze onder de vastgestelde verantwoordingsgrens van de raad blijven. Hoewel dit niet strikt noodzakelijk is op basis van formele vereisten, getuigt deze benadering van een sterke toewijding aan integriteit en verantwoording.
Verantwoordingscriterium Het voorwaardencriterium betreft de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze eisen of voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en omvatten aspecten zoals doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het voorwaardencriterium richt zich met name op aandachtspunten zoals naleving van eigen voorwaarden bij subsidieverstrekking, vermijding van niettoegestane staatssteun, aanbestedingen, naleving van de Participatiewet, modelverordeningen 212 en 213a, bevoegdheden, personeelslasten en verordeningen. Het uitgangspunt betreft het door het college vastgestelde normenkader.
Rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten, zoals geconstateerd door de VIC-functie Begrotingscriterium
€ 115.000
Voorwaardencriterium
€ 39.000
M&O-criterium
IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Door de volledige omvang van onrechtmatigheden te rapporteren, ongeacht de financiële drempel, toont het college een hoog niveau van verantwoordelijkheid en betrokkenheid bij het beheer van publieke middelen. In de tabel hiernaast is een samenvatting opgenomen van de informatie zoals benoemd onder Rechtmatigheidsverklaring in de paragraaf bedrijfsvoering.
Totale rechtmatigheidsfouten
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
€ 154.000
Verantwoordingsgrens (3% van 100,5 miljoen)
€ 2.062.000
Ruimte onder de grens goedkeurend oordeel rechtmatigheid
€ 1.908.000
Bijlagen
Bijlagen
€ 0
23
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Op basis van de vastgestelde materialiteit van 3% en de daadwerkelijke gerealiseerde baten en lasten worden de volgende significante processen onderkend, in lijn met de aanpak van uw VIC-functie:
Indien onze conclusie overeenstemt met die van uw functie, levert dit ons zekerheid op met betrekking tot de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.
•
EU-aanbestedingsproces
•
Subsidieverstrekkingsproces
•
Belasting- en heffingsproces
•
Omgevingsvergunningsproces
•
Grondverkoopproces
•
Proces rondom de participatiewet, jeugdwet en WMO
Na zorgvuldige analyse en uitvoering van onze controlewerkzaamheden in het kader van het voorwaardencriterium, concluderen wij dat wij voldoende controlewerkzaamheden hebben verricht om te steunen op de effectieve werking van de VIC-functie als interne beheersingsmaatregel gedurende het gehele boekjaar. Deze inspanningen hebben ons voorzien van voldoende en geschikte controle-informatie om onze conclusies te onderbouwen en een betrouwbare basis te bieden voor de rechtmatigheidsverantwoording.
•
Personeelsproces
•
Treasuryproces
Aanbesteden (onderdeel van voorwaardencriterium)
•
Proces rondom dotaties en ontrekkingen reserves
Het voldoen aan de aanbestedingswet is verplicht voor de gemeente. De uitkomsten ten aanzien van de procesgang met betrekking tot het inkoop en aanbestedingsproces zijn gerapporteerd in de managementletter. Wij hebben de uitkomsten van uw interne aanbestedingsanalyses beoordeeld en concluderen, net als u, dat voor een bedrag van afgerond € 39.000 als onrechtmatig moeten worden aangemerkt. Dit betreft het contract met Centric dat onrechtmatig is verlengd.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig
Overige processen die als significant kunnen worden gezien, zoals het digitale factuurverwerkingsproces en het proces rondom de verwerking van inkomensoverdrachten (baten), betreffen processen die nagenoeg geheel alleen relevant zijn vanuit getrouwheidsaspecten. Deze vallen daarmee buiten de controle van uw VIC-functie en valt daarmee onder onze verantwoordelijkheid. Als onderdeel van onze controlewerkzaamheden hebben wij systeemgerichte werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot het voorwaardencriterium. Hierbij hebben wij ons laten leiden door de werkzaamheden van uw VIC-functie met betrekking tot deze processen. Om de betrouwbaarheid van de rechtmatigheidsverantwoording te toetsen, hebben wij voor een deel van de werkzaamheden van de VIC-functie een herbeoordeling uitgevoerd.
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2023 gemeente Bunschoten
Tijdens deze herbeoordeling hebben wij specifieke deelwaarnemingen geselecteerd en deze opnieuw beoordeeld om te bepalen of wij tot eenzelfde conclusie komen als uw VIC-functie.
24
Begrotingscriterium Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Het begrotingscriterium heeft betrekking op het budgetrecht van de raad. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, en ook de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s. In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld en ook is in de begroting krediet geraamd voor geplande investeringen. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn. De financiële beheershandelingen moeten tot stand komen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting. Die grens is hard, overschrijden is per definitie onrechtmatig. Dit omdat de afwijking een inbreuk vormt op het budgetrecht van de raad. Zoals benoemd heeft u een addendum vastgesteld op de financiële verordening. Hierin heeft u afspraken gemaakt over hoe om te gaan met bijvoorbeeld onderbestedingen, tijdigheid en onderprestatie. Het is de vraag of u vindt dat u tijdig geïnformeerd bent als de over- en onderschrijdingen gemeld worden in de jaarrekening en worden toegelicht.